ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សតិ—

(ម.ព. សតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សតិ— នាម

[សៈ-តិ—] sakte—≈

(ម.ព. សតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សតេកិច្ឆា គុណនាម

[សៈ-តេ-កិច-ឆា] saktekechchha≈

(ម.ព. សតេកិច្ឆៈ)។

សតេកិច្ឆៈ គុណនាម

[សៈ-តេ-កិច-ឆៈ] sotekechchhak

ដែលគួររក្សាបាននៅឡើយ, ដែលនៅកែបាន :

សតេកិច្ឆៈ នាម

[សៈ-តេ-កិច-ឆៈ-ភាប] sotekechchhak

ភាពដែលគួរកែសម្រួលវិញបាន។

សតេកិច្ឆៈ នាម

[សៈ-តេ-កិច-ឆៈ-រោក] sotekechchhak

រោគដែលពេទ្យគួររក្សាបាន, ជំងឺដែលនៅកែបាន (ប្រើជា សតេកិច្ឆាពាធ ក៏បាន, បា. < សតេកិច្ឆ + អាពាធ)។

សតេកិច្ឆៈ នាម

[សៈ-តេ-កិច-ឆា-ប័ត] sotekechchhak

អាបត្តិដែលនៅកែបាន (ព.វិ.)។

សត្ត

៧ថ្ងៃ; រវាង ៧ថ្ងៃ, មួយខួប ៧ថ្ងៃ :

សត្ត នាម

[ស័ត] sott

បុគ្គលអ្នកជាប់ជំពាក់ក្នុងអារម្មណ៍ឬក្នុងបំណង; ខ្យល់ដកដង្ហើម, ជីវិត, ប្រាណ, បុគ្គលមានជីវិត (ក្នុងលោកទាំងអស់) ; កម្លាំង, ពលស័ក្ដិ, អំណាច, សេចក្ដីក្លាហាន; អធ្យាស្រ័យ; ការតាំងចិត្ត; សេចក្ដីបរិសុទ្ធ, គុណសម្បត្តិនៃសេចក្ដីបរិសុទ្ធ; សេចក្ដីពិត; ខ្លឹមសារ; វត្ថុ; ទ្រព្យ;

សត្ត នាម

[ស័ត-ត័ក-ខៃ] sott

ដំណើរអស់អំណាច, អស់កម្លាំង; ...។

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-គុន] sott

គុណនៃសេចក្ដីបរិសុទ្ធ។

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-ស័ញ-ញ៉ា] sott

សេចក្ដីសម្គាល់ថាសត្វ; សញ្ញារបស់សត្វ។

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-សា] sott

ខ្លឹមរបស់សត្វ; (អ្នកមានបុណ្យអស្ចារ្យ, អច្ឆរិយមនុស្ស, ព្រះពុទ្ធ)។

សត្ត គុណនាម

[ស័ត] sott

ប្រាំពីរ (៧)។

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-ខ័ន] sott

៧សង្កាត់, ៧ផ្ទាំង :

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-ទិន] sott

៧ថ្ងៃ :

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ភ័ន] sott

ភ្នំ៧សង្កាត់ដែលព័ទ្ធភ្នំព្រះសុមេរុ។

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-ពិត] sott

៧យ៉ាង, ៧បែប; ៧មុខ។

សត្ត គុណនាម

[ស័ត-តៈ-ភូ-មិ-ក] sott

ដែលមានជាន់ឬថ្នាក់៧:

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-មាស] sott

៧ខែ។

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-វា-រៈ] sott

(ម.ព. សត្តទិន)។

សត្ត នាម

[ស័ត-តា-ហៈ-កៈ-រ៉ៈ-ណី-យ៉ៈ-កិច] sott

(ម.ព. សត្តាហកិច្ច)។

សត្ត នាម

[ស័ត-តា-ហៈ-កា-លិក] sott

ភេសជ្ជៈដែលភិក្ខុទទួលប្រគេនហើយត្រូវទុកខ្លួនឯង ឆាន់បានយ៉ាងយូរត្រឹម ៧ថ្ងៃ (ព.វិ.)។

សត្ត នាម

[ស័ត-តា-ហៈ-កិច] sott

កិច្ចធុរៈដែលភិក្ខុ សាមណេរ អ្នកកំពុងនៅចាំវស្សា ត្រូវអធិដ្ឋានចិត្តកំណត់ថ្ងៃហើយចេញទៅនៅក្រៅអាវាសបានយ៉ាងយូរត្រឹម៦យប់ (ព.វិ.)។

សត្ត នាម

[ស័ត-តា-ហៈ] sott

៧ថ្ងៃ; រវាង ៧ថ្ងៃ, មួយខួប ៧ថ្ងៃ :

សត្តកោណ

សត្តកោណដែលមានប្រវែងជ្រុងទាំងប្រាំពីរស្មើគ្នានិងមុំក្នុងទាំងអស់មានរង្វាស់ស្មើគ្នា។

សត្តកោណ នាម

[ស័ត-តៈ-កោន] statakkaon≈

ពហុកោណដែលមានជ្រុងប្រាំពីរ។

សត្តកោណ នាម

[ស័ត-តៈ-កោន-និ-យ៉ាត់] statakkaonniyat≈

សត្តកោណដែលមានប្រវែងជ្រុងទាំងប្រាំពីរស្មើគ្នានិងមុំក្នុងទាំងអស់មានរង្វាស់ស្មើគ្នា។

សត្តឃាត

កន្លែងពិឃាតជីវិតសត្វដើម្បីយកទៅលក់នៅតាមទីផ្សារ :

សត្តឃាត នាម

[ស័ត-តៈ-ឃាត] statakkheat≈

ការពិឃាតសត្វ :

សត្តឃាត នាម

[ទី-សាត់-តៈ-ឃាត] tisattakkheat≈

កន្លែងពិឃាតជីវិតសត្វដើម្បីយកទៅលក់នៅតាមទីផ្សារ :

សត្តឃាតកៈ នាម

[ស័ត-តៈ-ឃា-តៈ-កៈ] statakkheatakkak≈

អ្នកពិឃាតសត្វ។

សត្តឃាតដ្ឋាន នាម

[ស័ត-តៈ-ឃា-ត័ត-ឋាន] statakkheattathan≈

ទីសម្រាប់ពិឃាតសត្វ ឬទីដែលពិឃាតសត្វ។

សត្តនាយក

អ្នកនាំសត្វ, អ្នកទូន្មានប្រដៅសត្វ; ព្រះពុទ្ធ។

សត្តនាយក នាម

[ស័ត-តៈ-នា-យក់] statakneayk≈

អ្នកនាំសត្វ, អ្នកទូន្មានប្រដៅសត្វ; ព្រះពុទ្ធ។

សត្តនិករ នាម

[ស័ត-តៈ-និ-ក] stataknika≈

ពួកសត្វ, ពួកសត្វលោក។

សត្តបង្ក័ជ

ឈ្មោះឧប្បលមួយប្រភេទ ផ្កាតូចៗ (មានត្របក ៧ស្រទាប់?) សម្បុរក្រហមច្រាល (ឧប្បលច្រាល) ; ហៅក្លាយជា ស្បង្ក័ជ ក៏បាន :

សត្តបង្ក័ជ នាម

[ស័ត-តៈ-បង់-កាច់] sottobongkoach

ឈ្មោះឧប្បលមួយប្រភេទ ផ្កាតូចៗ (មានត្របក ៧ស្រទាប់?) សម្បុរក្រហមច្រាល (ឧប្បលច្រាល) ; ហៅក្លាយជា ស្បង្ក័ជ ក៏បាន :

សត្តបុស្ប

ឈ្មោះឧប្បលមួយប្រភេទ ផ្កាតូចៗ សម្បុរស (សរសេរជា សត្តបុស្ស ឬ បុស្យ ក៏មាន, សំដៅសេចក្ដីថា "ឧប្បល ស")។

សត្តបុស្ប នាម

[ស័ត-តៈ-បុស] sattabosbar

ឈ្មោះឧប្បលមួយប្រភេទ ផ្កាតូចៗ សម្បុរស (សរសេរជា សត្តបុស្ស ឬ បុស្យ ក៏មាន, សំដៅសេចក្ដីថា "ឧប្បល ស")។

សត្តប្បករណ៍

សូត្របាលីព្រះអភិធម្មទាំង ៧គម្ពីរដោយសង្ខេប នៅវេលាបង្សុកូលក្នុងព្រះរាជនិមន្ត :

សត្តប្បករណ៍ នាម a

[ស័ត-ត័ប-ប៉ៈ-ក] sottobbokoron

គម្ពីរ ៧, សំដៅចំពោះព្រះអភិធម្មទាំង ៧គម្ពីរ :

សត្តប្បករណ៍ កិរិយាសព្ទ b

[ស័ត-ត័ប-ប៉ៈ-ក] sottobbokoron

សូត្របាលីព្រះអភិធម្មទាំង ៧គម្ពីរដោយសង្ខេប នៅវេលាបង្សុកូលក្នុងព្រះរាជនិមន្ត :

សត្តពារ នាម

[ស័ត-តៈ-ពា] statakpea≈

(ម.ព. សត្តមទិន)។

សត្តភូតគាម

ពពួករុក្ខជាតិគ្មានដើម គ្មានស្លឹក ដូចជាសារាយ ផ្សិត បាក់តេរីជាដើម។

សត្តភូតគាម នាម

[ស័ត-តៈ-ភូ-តៈ-គាម] statakphutakkeam≈

ពពួករុក្ខជាតិគ្មានដើម គ្មានស្លឹក ដូចជាសារាយ ផ្សិត បាក់តេរីជាដើម។

សត្តម គុណនាម

[ស័ត-តៈ-ម៉ៈ] sottom

គម្រប់ ៧, ទី ៧។

សត្តម នាម

[ស័ត-តៈ-ម៉ៈ-ភូម] sottom

ថ្នាក់, ជាន់ទី ៧។

សត្តម នាម

[ស័ត-តៈ-ម៉ៈ-វា-រៈ] sottom

(ម.ព. សត្តមទិន)។

សត្តមទិន នាម

[ស័ត-តៈ-ម៉ៈ-ទិន] statakmaktin≈

ថ្ងៃគម្រប់ ៧, ថ្ងៃទី ៧។

សត្តមហាឋាន

ទីធំឬទីដ៏ប្រសើរ ៧កន្លែង; ជាឈ្មោះទី ៧អន្លើដែលព្រះសក្យមុនីសម្ពុទ្ធទើបបានត្រាស់ថ្មីៗ ទ្រង់គង់នៅសម្រាកព្រះអង្គដោយការសោយវិមុត្តិសុខ ក្នុងកន្លែងមួយៗកំណត់៧ថ្ងៃៗ, រួមជា៤៩ថ្ងៃ។ សត្តមហាឋាននេះ នៅត្រង់តំបន់មួយហៅ ពុទ្ធគយា ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា មាននៅប្រាកដមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ដោយមាន

សត្តមហាឋាន នាម

[ស័ត-តៈ-មៈ-ហា-ឋាន] sottomohathan

ទីធំឬទីដ៏ប្រសើរ ៧កន្លែង; ជាឈ្មោះទី ៧អន្លើដែលព្រះសក្យមុនីសម្ពុទ្ធទើបបានត្រាស់ថ្មីៗ ទ្រង់គង់នៅសម្រាកព្រះអង្គដោយការសោយវិមុត្តិសុខ ក្នុងកន្លែងមួយៗកំណត់៧ថ្ងៃៗ, រួមជា៤៩ថ្ងៃ។ សត្តមហាឋាននេះ នៅត្រង់តំបន់មួយហៅ ពុទ្ធគយា ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា មាននៅប្រាកដមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ដោយមាន

សត្តមី គុណនាម

[ស័ត-តៈ-ម៉ី] sattami

ស្ត្រីទី៧; តិថី ទី ៧គឺថ្ងៃ ៧កើត ឬ ៧រោច; ...។

សត្តមី នាម

[ស័ត-តៈ-ម៉ី] sattami

ឈ្មោះវិភត្តិនាមលំដាប់ទី៧(ភុម្ម) :

សត្តមី នាម

[ស័ត-តៈ-ម៉ី] sattami

ឈ្មោះវិភត្តិអាខ្យាតលំដាប់ទី ៣មានបរិកប្បៈជាទី ៧របស់សាខាកាល (ព.វ., សំ.បា.)។

សត្តមី នាម

[ស័ត-តៈ-ម៉ី-វិ-ភ័ត-តិ-នាម] sattami

(ម.ព. អាធារ)។

សត្តលោក នាម

[ស័ត-តៈ-លោក] stataklok≈

(ម.ព. សត្វលោក)។

សត្តវង្កជាតិ នាម

[ស័ត-តៈ-វ័ង-កៈ-ជាត] statakvngokakcheat≈

ពពួកសត្វមានសំបកឬស្នូក ដូចជា ក្ដាម បង្កង ជាដើម។

សត្តវិជ្ជា នាម

[ស័ត-តៈ-វិច-ជា] statakvichchea≈

វិជ្ជាសម្រាប់រក្សាសត្វ, វិជ្ជាពេទ្យសត្វ។

សត្តវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីសត្វនិងអត្តចរិតរបស់សត្វ។

សត្តវិទ្យា នាម

[ស័ត-តៈ-វិត-ទ្យា] statakvittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីសត្វនិងអត្តចរិតរបស់សត្វ។

សត្ថចរ

ក្រុមអ្នកដំណើរឬក្រុមយានធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយ។

សត្ថចរ នាម

[ស័ត-ថៈ-ច] stathakcha≈

ក្រុមអ្នកដំណើរឬក្រុមយានធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយ។

សត្យ គុណនាម

[ស័ត] satyar

ដែលទៀង, ទៀងត្រង់, ពិត, ប្រាកដ, មែន :

សត្យ នាម

[ស័ត] satyar

សេចក្ដីពិត; ដំណើរទៀង, ទៀងទាត់; ដំណើរទៀងត្រង់; ការមែន, ប្រាកដ :

សត្យ នាម

[ស័ត] satyar

សម្ដីលោកសង្ឃជាពាក្យទៀងត្រង់។

សត្យ នាម

[ស័ត-ត្យៈ-វៈ-តី] satyar

(ម.ព. សត្យវ័ត)។

សត្យ នាម

[ស័ត-ត្យៈ-វ័ត] satyar

ដែលមានពាក្យស័ត្យ។

សត្យ នាម

[ស័ត-ត្យា-ក្រឹត] satyar

ដូចគ្នានឹង សច្ចការ។

សត្យ នាម

[ស័ត-ត្យា-ធិស-ស្ថាន] satyar

ដូចគ្នានឹង សច្ចាធិដ្ឋាន ដែរ។

សត្យា

នាងសិតា (ជាយារបស់ព្រះរាម) :

សត្យា នាម ១)

[ស័ត-ត្យា] satya

ពាក្យស័ត្យ :

សត្យា នាម ២)

[ស័ត-ត្យា] satya

នាងសិតា (ជាយារបស់ព្រះរាម) :

សត្យានុមតិភាព

វត្ថុវិស័យភាព, អត្ថិភាពពិតនៃអ្វីមួយដែលមិនផ្អែកលើចំណាប់អារម្មណ៍ឬគំនិតរបស់មនុស្ស :

សត្យានុមតិភាព នាម

[ស័ត-ត្យា-នុ-ម៉ៈ-តិ-ភាប] statyeanumaktepheab≈

វត្ថុវិស័យភាព, អត្ថិភាពពិតនៃអ្វីមួយដែលមិនផ្អែកលើចំណាប់អារម្មណ៍ឬគំនិតរបស់មនុស្ស :

សត្យានុម័ត

ហេតុការណ៍ពិតឬជាក់ស្ដែងនានាដែលមិនជះឥទ្ធិពលដោយជំនឿឬអារម្មណ៍របស់មនុស្ស ឬដែលមានអត្ថិភាពដោយឯករាជ្យពីសតិឬការយល់ដឹងរបស់មនុស្ស។