វចនានុក្រមខ្មែរ

សណ្ដាយ

ឈ្មោះត្រប់មួយប្រភេទ ផ្លែធំរាងមូលទ្រវែង ប្រើការជាបន្លែ, ជាអន្លក់ :

សណ្ដាយ គុណនាម

[សន់-ដាយ] sonday

ដែលយាររយាក :

សណ្ដាយ នាម

[ព្នៅ-សន់-ដាយ] sonday

ព្នៅផ្លែធំទ្រវែង ស្រដៀងនឹងដោះសណ្ដាយ។

សណ្ដាយ គុណនាម

[សន់-ដាយ-ម្ខាង] sonday

យារម្ខាងជាង។

សណ្ដាយ នាម

[សន់-ដាយ] sonday

ឈ្មោះត្រីឥតស្រកាមួយប្រភេទ ខ្លួនវែង រាងសំប៉ែត រង្វះមាត់ធំ :

សណ្ដាយ នាម

[សន់-ដាយ] sonday

ឈ្មោះត្រប់មួយប្រភេទ ផ្លែធំរាងមូលទ្រវែង ប្រើការជាបន្លែ, ជាអន្លក់ :

សណ្ដូក

លាតលាត្រង់ស្ដូក :

សណ្ដូក កិរិយាសព្ទ

[សន់-ដូក] sandouk

លាតលាត្រង់ស្ដូក :

សណ្ដូន

ទម្លាក់ចុងខ្សែឬពួរដែលចងវត្ថុធ្ងន់ឱ្យធ្លាក់ចុះស្រឹមទៅក្នុងទឹកចាប់ឬចងចុងខ្សែឬចុងពួរម្ខាងឱ្យនៅមិនឱ្យលិច ឬឱ្យលិចទាំងអស់ក៏មាន :

សណ្ដូន កិរិយាសព្ទ

[សន់-ដូន] sandoun

ទម្លាក់ចុងខ្សែឬពួរដែលចងវត្ថុធ្ងន់ឱ្យធ្លាក់ចុះស្រឹមទៅក្នុងទឹកចាប់ឬចងចុងខ្សែឬចុងពួរម្ខាងឱ្យនៅមិនឱ្យលិច ឬឱ្យលិចទាំងអស់ក៏មាន :

សណ្ដែក

ដំណាំលតាជាតិ ដែលដាំយកផ្លែ, យកគ្រាប់ ប្រើជាអាហារឬស្លជាប្រេងក៏បានខ្លះ, ...ជារបរមានប្រយោជន៍សំខាន់មួយយ៉ាងដល់មនុស្សគ្រប់ប្រទេស; សណ្ដែកមានច្រើនប្រភេទគឺ :

សណ្ដែក នាម

[សន់-ដែក] sondaek

ដំណាំលតាជាតិ ដែលដាំយកផ្លែ, យកគ្រាប់ ប្រើជាអាហារឬស្លជាប្រេងក៏បានខ្លះ, ...ជារបរមានប្រយោជន៍សំខាន់មួយយ៉ាងដល់មនុស្សគ្រប់ប្រទេស; សណ្ដែកមានច្រើនប្រភេទគឺ :

សណ្ដែកដី

សណ្ដែកមួយប្រភេទ ដាំយកមើមប្រើការបានច្រើនយ៉ាង, ជារបរសំខាន់មួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ :

សណ្ដែកដី នាម

[សន់-ដែក-ដី] sandaekadei

សណ្ដែកមួយប្រភេទ ដាំយកមើមប្រើការបានច្រើនយ៉ាង, ជារបរសំខាន់មួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ :

សណ្ដែកបណ្ដុះ

លំពង់សណ្ដែកបាយ ដែលកើតពីគេត្រាំគ្រាប់បណ្ដុះក្នុងក្អម ឬកប់ក្នុងដីខ្សាច់ឱ្យដុះលូតវែងៗ ប្រើជាបន្លែ, ជារបោយ, ជាអន្លក់។

សណ្ដែកបណ្ដុះ នាម

[សន់-ដែក-បន់-ដុះ] snodaekbnodoah≈

លំពង់សណ្ដែកបាយ ដែលកើតពីគេត្រាំគ្រាប់បណ្ដុះក្នុងក្អម ឬកប់ក្នុងដីខ្សាច់ឱ្យដុះលូតវែងៗ ប្រើជាបន្លែ, ជារបោយ, ជាអន្លក់។

សណ្ដោង

(ព.ប្រ.) មួយត្រក, មួយហ្វូង, មួយពួក, ដែលជាប់រសោងតាមគ្នា :

សណ្ដោង កិរិយាសព្ទ ១)

[សន់-ដោង] sondaong

ទាញអូសគ្រឿងចងបន្តោងឱ្យអណ្ដែតឬឱ្យលឿនដោយតាមគ្នា :

សណ្ដោង កិរិយាសព្ទ ២)

[សន់-ដោង] sondaong

ទៅទាំងសណ្ដោង ទៅទាំងហ្វូងឬទាំងគ្រួ។

សណ្ដោង កិរិយាសព្ទ

[មួយ-សន់-ដោង-ជាល] sondaong

(ព.ប្រ.) មួយត្រក, មួយហ្វូង, មួយពួក, ដែលជាប់រសោងតាមគ្នា :

សណ្ដំ

ធ្វើឱ្យដេកលក់លង់ដោយអំណាចឫទ្ធិឬមន្តអាគម ឬក៏ដោយកម្លាំងថ្នាំ :

សណ្ដំ កិរិយាសព្ទ

[សន់-ដំ] sandam

ធ្វើឱ្យដេកលក់លង់ដោយអំណាចឫទ្ធិឬមន្តអាគម ឬក៏ដោយកម្លាំងថ្នាំ :

សណ្ឋាគារ

ផ្ទះឬរោងសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ, ផ្ទះរាជការសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ មកពីចម្ងាយឬមកពីនានាប្រទេស; សាលារៀនយុទ្ធសាស្ត្រ :

សណ្ឋាគារ នាម

[សន់-ឋា-គា] santhakear

ផ្ទះឬរោងសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ, ផ្ទះរាជការសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ មកពីចម្ងាយឬមកពីនានាប្រទេស; សាលារៀនយុទ្ធសាស្ត្រ :

សណ្ឋាគារដ្ឋាន

(ម.ព. សណ្ឋាគារ)។

សណ្ឋាគារដ្ឋាន នាម

[សន់-ឋា-គា-រ័ត-ឋាន] snothakeartathan≈

(ម.ព. សណ្ឋាគារ)។

សណ្ឋាគារិក

ម្ចាស់សណ្ឋាគារ។

សណ្ឋាគារិក នាម

[សន់-ឋា-គា-រិក] snothakearik≈

ម្ចាស់សណ្ឋាគារ។

សណ្ឋាន

ទ្រង់, ទ្រង់ទ្រាយ, រូប, រូបរាង, រាងរៅ, ភាព, បែបភាព :

សណ្ឋាន នាម

[សន់-ឋាន] santhan

ទ្រង់, ទ្រង់ទ្រាយ, រូប, រូបរាង, រាងរៅ, ភាព, បែបភាព :

សណ្ឋានដី

ទ្រង់ទ្រាយ រូបរាង លក្ខណៈ ឬប្រភេទរបស់ដី :

សណ្ឋានដី នាម

[សន់-ឋាន-ដី] snothandei≈

ទ្រង់ទ្រាយ រូបរាង លក្ខណៈ ឬប្រភេទរបស់ដី :

សណ្ឋានវិទ្យា

(កសិ.) វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទម្រង់ រូបរាងទូទៅ និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃភាៈវរស់និងភាវៈគ្មានជីវិត។

សណ្ឋានវិទ្យា នាម

[សន់-ឋាន-វិត-ទ្យា] snothanvittyea≈

(កសិ.) វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទម្រង់ រូបរាងទូទៅ និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃភាៈវរស់និងភាវៈគ្មានជីវិត។

សណ្ឋិត

សព្ទអារក្សថា "ចូលរូប, ជាន់រូប, គ្របរូប" :

សណ្ឋិត កិរិយាសព្ទ

[សន់-ឋិត] santhet

ឋិតនៅស៊ប់, តាំងស៊ប់, ឈរ; ឈប់។

សណ្ឋិត កិរិយាសព្ទ

[ទ្រង់-ព្រះ-សន់-ឋិត] santhet

(ម.ព. ទ្រង់សណ្ឋិត)។

សណ្ឋិត កិរិយាសព្ទ

[ទ្រង់-សន់-ឋិត] santhet

(រ.ស.) ទ្រង់ឈរ ឬទ្រង់ឈប់។

សណ្ឋិត កិរិយាសព្ទ

[សន់-ឋិត] santhet

សព្ទអារក្សថា "ចូលរូប, ជាន់រូប, គ្របរូប" :

សណ្ឌច្ឆាយព្រឹក្យ

ដើមឈើដែលមានម្លប់ត្រឈៃ :

សណ្ឌច្ឆាយព្រឹក្យ នាម

[សន់-ឌ័ច-ឆា-យ៉ៈ-ព្រឹក] sondochchhaypruekyor

ដើមឈើដែលមានម្លប់ត្រឈៃ :

សណ្ឌាស

ចន្ទាស :

សណ្ឌាស នាម

[សន់-ឌាស] sandas

ចន្ទាស :

សណ្ហ

ល្អិតសុខុម :

សណ្ហ គុណនាម

[សន់-ហៈ] sonhor

ល្អិត; សុភាព។

សណ្ហ នាម

[សន់-ហៈ-វា-ចា] sonhor

សម្ដីល្អិត គឺសម្ដីស្រទន់, ពីរោះ។

សណ្ហ នាម

[សន់-ហៈ-វា-ទិ-នី] sonhor

(ម.ព. សណ្ហវាទី)។

សណ្ហ នាម

[សន់-ហៈ-វា-ទី] sonhor

អ្នកមានសម្ដីសុភាព, អ្នកដែលនិយាយសម្ដីសុភាពជាប្រក្រតី។

សណ្ហ គុណនាម

[សន់-ហៈ-សុ-ខុម] sonhor

ល្អិតសុខុម :

សត

(ម.ព. សតបត្ត)។

សត គុណនាម ១)

[សៈ-តៈ] sat

ចំនួនរយ, រយ (១០០)។

សត គុណនាម ២)

[សៈ-តៈ] sat

ច្រើន (ជា អនេកត្ថសំខ្យា)។

សត នាម

[សៈ-តៈ-ដែ-ជះ] sat

(ម.ព. សតរង្សី)។

សត នាម

[សៈ-តៈ-ទិន] sat

មួយរយថ្ងៃ :

សត នាម

[សៈ-តៈ-បាត់] sat

ផ្កាដែលមានត្របកឬស្រទាប់ច្រើន; ជាឈ្មោះផ្កាឈូកមួយប្រភេទ មានត្របកច្រើនស្រទាប់, អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ឈូកមួយរយស្រទាប់។

សត នាម

[សៈ-តៈ-បាត់] sat

(ម.ព. សតបត្ត)។

សត នាម

[សៈ-ត័ប-ប៉ៈ-ម៉ាន] sat

ចំនួនមួយរយ។

សត នាម

[សៈ-តៈ-ប្រៈ-ម៉ាន] sat

(ម.ព. សតប្បមាណ)។

សត នាម

[សៈ-តៈ-ពា] sat

(ម.ព. សតទិន)។

សត នាម

[សៈ-តៈ-មូ-លី] sat

វល្លិមានមើមច្រើន, វល្លិសាមសិប។

សត នាម

[សៈ-តៈ-រ័ង-សី] sat

អ្នកដែលមានរស្មីច្រើនឬមានតេជះច្រើន (ព្រះអាទិត្យ)។

សត នាម

[សៈ-តៈ-វា-រៈ] sat

(ម.ព. សតពារ)។

សត នាម

[សះ-តាង] sat

ចំណែកមួយរយ។

សតនាគនហុត

នគរលានជាង (ក្រុងហ្លួងព្រះបាង), ហៅ ក្រុងស្រីសតនាគនហុត។

សតនាគនហុត នាម

[សៈ-តៈ-នា-គៈ-នៈ-ហ៊ុត] sataneaknohot

នគរលានជាង (ក្រុងហ្លួងព្រះបាង), ហៅ ក្រុងស្រីសតនាគនហុត។

សតបទី

សត្វដែលមានជើងច្រើន, ក្អែប។

សតបទី នាម

[សៈ-តៈ-ប៉ៈ-ទី] saktakbakti≈

សត្វដែលមានជើងច្រើន, ក្អែប។

សតបទីជាតិ

ជាតិសត្វមានជើងច្រើន, សត្វពួកក្អែប (ហៅ សតបទីសត្តឬសតបទីសត្វ ក៏បាន)។

សតបទីជាតិ នាម

[សៈ-តៈ-ប៉ៈ-ទី-ជាត] saktakbakticheat≈

ជាតិសត្វមានជើងច្រើន, សត្វពួកក្អែប (ហៅ សតបទីសត្តឬសតបទីសត្វ ក៏បាន)។

សតបទីសត្ត

(ម.ព. សតបទីជាតិ)។

សតបទីសត្ត នាម

[សៈ-តៈ-ប៉ៈ-ទី-ស័ត] saktakbaktista≈

(ម.ព. សតបទីជាតិ)។

សតបទីសត្វ

(ម.ព. សតបទីជាតិ)។

សតបទីសត្វ នាម

[សៈ-តៈ-ប៉ៈ-ទី-ស័ត] saktakbaktista≈

(ម.ព. សតបទីជាតិ)។

សតវត្ស

ឆ្នាំមួយរយ; កាលកំណត់មួយជុំរយឆ្នាំឬមួយខួបរយឆ្នាំ :

សតវត្ស នាម

[សៈ-តៈ-វ័ត] saktakvta≈

ឆ្នាំមួយរយ; កាលកំណត់មួយជុំរយឆ្នាំឬមួយខួបរយឆ្នាំ :

សតវត្សរ៍

(ម.ព. សតវត្ស)។

សតវត្សរ៍ នាម

[សៈ-តៈ-វ័ត] sotovotsor

(ម.ព. សតវត្ស)។

សតិ

(ម.ព. សតិអវិប្បវាស)។

សតិ នាម

[សៈ-តិ] sate

ស្មារតី គឺសេចក្ដីនឹកឃើញ, ការរឭកបាន, ការរឭកឃើញមិនភ្លេច, ការចាំបាន, ការប្រុងប្រយ័ត្នមិនឱ្យភ្លេច; ដំណើរស្វាងរុងរឿងគំនិត :

សតិ នាម

[សៈ-តិ-ចេ-តៈ-សិក] sate

សតិដែលរាប់ជាចេតសិកមួយក្នុងចេតសិក ៥២(ព.អ.)។

សតិ នាម

[សៈ-តិ-ជា-គៈ-រិ-យា-នុ-យោក] sate

ការប្រុងប្រយ័ត្នឱ្យភ្ញាក់រឭកនឹកឃើញជានិច្ច។

សតិ នាម

[សៈ-តិ-ជា-គៈ-រិ-យៈ] sate

ដំណើរភ្ញាក់ស្មារតី។

សតិ នាម

[សៈ-តិ-បុ័ត-ឋាន] sate

ការតាំងសតិ; ឈ្មោះធម៌សម្រាប់តាំងស្មារតីនឹក, មាន ៤យ៉ាងគឺ ការតាំងស្មារតីនឹកដល់កាយ, ដល់វេទនា, ដល់ចិត្ត, ដល់ធម៌ ...ឱ្យឃើញច្បាស់តាមពិត (ព.ពុ.)។

សតិ នាម

[សៈ-តិ-វិ-នៃ] sate

ការណែនាំពន្យល់ឱ្យស្គាល់ខុសត្រូវតាមលក្ខណៈច្បាប់។

សតិ នាម

[សៈ-តិ-វិប-ប៉ៈ-វ៉ាស] sate

ការភ្លាត់ឃ្លាតចាកស្មារតី។

សតិ នាម

[សៈ-តិ-ស័ម-ម៉ោ-សា] sate

សេចក្ដីវង្វេងស្មារតី។

សតិ នាម

[សៈ-តិ-អៈ-វិប-ប៉ៈ-វ៉ាស] sate

ការមិនភ្លាត់ឃ្លាតចាកស្មារតី។

សតិ នាម

[ស័ត-ត្យា-វិប-ប៉ៈ-វ៉ាស] sate

(ម.ព. សតិអវិប្បវាស)។

សតិម

(ម.ព. សតិមទិន)។

សតិម គុណនាម

[សៈ-តិ-ម៉ៈ] sotem

ជាគម្រប់មួយរយឬទីមួយរយ។

សតិម នាម

[សៈ-តិ-ម៉ៈ-ទិន] sotem

ថ្ងៃគម្រប់មួយរយ :

សតិម នាម

[សៈ-តិ-ម៉ៈ-វា-រៈ] sotem

(ម.ព. សតិមទិន)។

សតិមតី

(ម.ព. សតិមន្តី)។

សតិមតី នាម

[សៈ-តិ-ម៉ៈ-តី] saktemaktei≈

(ម.ព. សតិមន្តី)។

សតិមន្ត

មានស្មារតី, អ្នកមិនភ្លេចស្មារតី។

សតិមន្ត នាម

[សៈ-តិ-ម៉ន់] saktemno≈

មានស្មារតី, អ្នកមិនភ្លេចស្មារតី។

សតិមន្តី

ស្ត្រីអ្នកមានស្មារតី។

សតិមន្តី នាម

[សៈ-តិ-ម៉ន់-តី] saktemnotei≈

ស្ត្រីអ្នកមានស្មារតី។

សតិសម្បជញ្ញៈ

ស្មារតីនិងសេចក្ដីដឹងខ្លួន :

សតិសម្បជញ្ញៈ នាម

[សៈ-តិ-ស័ម-ប៉ៈ-ជ័ញ-ញៈ] saktesmobakchnhonheak≈

ស្មារតីនិងសេចក្ដីដឹងខ្លួន :