ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សញ្ជាតិ នាម ១)

[ស័ញ-ជាត] sanh jeat

ការកើតឯង, ការដុះឯង, ការកើតតាមធម្មតា :

សញ្ជាតិ នាម ២)

[ស័ញ-ជាត] sanh jeat

កន្លែងដែលកើត, ស្រុកកំណើត :

សញ្ជាតិ នាម ៣)

[ស័ញ-ជាត] sanh jeat

ឫសគល់កំណើត, ដើមកំណើត, ដើមចម :

សញ្ជាតិ នាម ៤)

[ស័ញ-ជាត] sanh jeat

(ច្ប.) ចំណងគតិយុត្តិនិងនយោបាយដែលចងបុគ្គលម្នាក់ៗទៅនឹងរដ្ឋ។

សញ្ជាតិ នាម

[ស័ញ-ជា-តិញ-ញាន] sanh jeat

សេចក្ដីដឹងដែលកើតតាមធម្មតាខ្លួនឯង។

សញ្ជាតូបនីយកម្ម

ការផ្ដល់ឱ្យតាមអំណាចឆន្ទានុសិទ្ធិដោយអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចនៃរដ្ឋណាមួយនូវសញ្ជាតិនៃរដ្ឋនោះទៅជនណាម្នាក់តាមការស្នើសុំ។

សញ្ជាតូបនីយកម្ម នាម

[ស័ញ-ជា-តូ-ប៉ៈ-នី-យៈ-កាំ] snhocheatoubakniyeakkaam≈

ការផ្ដល់ឱ្យតាមអំណាចឆន្ទានុសិទ្ធិដោយអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចនៃរដ្ឋណាមួយនូវសញ្ជាតិនៃរដ្ឋនោះទៅជនណាម្នាក់តាមការស្នើសុំ។

សញ្ជារកម្ម

អំពើទាំងឡាយណាដែលពាក់ព័ន្ធទៅនឹងពេស្យាចារ។

សញ្ជារកម្ម នាម

[ស័ញ-ជា-រៈ-កាំ] snhocheareakkaam≈

អំពើទាំងឡាយណាដែលពាក់ព័ន្ធទៅនឹងពេស្យាចារ។

សញ្ជារិក

បុរសឬស្ត្រីដែលប្រព្រឹត្តសញ្ជារកម្ម។

សញ្ជារិក នាម

[ស័ញ-ជា-រិក] snhochearik≈

បុរសឬស្ត្រីដែលប្រព្រឹត្តសញ្ជារកម្ម។

សញ្ជីព នាម

[ស័ញ-ជីប] sonhchip

ឈ្មោះឋាននរកធំមួយ :

សញ្ជីវនកម្ម នាម

[ស័ញ-ជី-វៈ-នៈ-កាំ] sonhchivnokomm

ការធ្វើឱ្យមានអាយុតទៅទៀត :

សញ្ជីវ័ន

ការមានជីវិតរស់នៅ។ ការបន្តអាយុ, ការចម្រើនអាយុ :

សញ្ជីវ័ន នាម

[ស័ញ-ជី-វ័ន] sanhchivoan

ការមានជីវិតរស់នៅ។ ការបន្តអាយុ, ការចម្រើនអាយុ :

សញ្ជឹង

ទ្រឹងជញ្ជឹងគិតដោយអាការៈក្រៀមក្រំ :

សញ្ជឹង កិ., គុ.កិ.

[ស័ញ-ជឹង] sonhchueng

ទ្រឹងជញ្ជឹងគិតដោយអាការៈក្រៀមក្រំ :

សញ្ជែក កិរិយាសព្ទ

[ស័ញ-ជែក] sanhcheaek

បែក, រយះ, បែកខ្ញែក។

សញ្ជ័យ

ការឈ្នះស្រេចបាច់; ការប្រាបសត្រូវបាន; អ្នកដែលឈ្នះសត្រូវឬដែលប្រាបសត្រូវបាន។ ព្រះនាមព្រះវរបិតានៃព្រះវេស្សន្តរ (ក្នុងវេស្សន្តរជាតក), ច្រើនហៅ :

សញ្ជ័យ នាម

[ស័ញ-ជៃ] sonhchey

ការឈ្នះស្រេចបាច់; ការប្រាបសត្រូវបាន; អ្នកដែលឈ្នះសត្រូវឬដែលប្រាបសត្រូវបាន។ ព្រះនាមព្រះវរបិតានៃព្រះវេស្សន្តរ (ក្នុងវេស្សន្តរជាតក), ច្រើនហៅ :

សញ្ឈា

វេលាព្រះអាទិត្យអស្ដង្គត, ពេលថ្ងៃលិច :

សញ្ឈា នាម

[ស័ញ-ឈា] sanhchhea

វេលាព្រះអាទិត្យអស្ដង្គត, ពេលថ្ងៃលិច :

សញ្ញា

(ប.ព.) ពាក្យកាត់ឬពាក្យខ្លីៗដែលប្រើសម្រាប់នាំកូដត្រួតពិនិត្យ។

សញ្ញា នាម ១)

[ស័ញ-ញ៉ា] sanha

សេចក្ដីសម្គាល់, ការចំណាំ, ការចងចាំបាន :

សញ្ញា នាម ២)

[ស័ញ-ញ៉ា] sanha

នាម, អសាធារណនាម :

សញ្ញា នាម ៣)

[ស័ញ-ញ៉ា] sanha

ដំណើរសម្ដែងអាការៈជាគ្រឿងសម្គាល់ឱ្យដឹងគ្នា :

សញ្ញា នាម ៤)

[ស័ញ-ញ៉ា] sanha

ការធ្វើសេចក្ដីប្ដេជ្ញា, ការសន្យាគ្នា, ខសន្យា :

សញ្ញា នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-ខ័ន] sanha

ពួកឬកងសញ្ញាដែលរាប់ថាជាខន្ធមួយក្នុងខន្ធទាំង ៥(ព.អ.)។

សញ្ញា នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-ចេ-តៈ-សិក] sanha

សញ្ញាដែលរាប់ជាចេតសិកមួយក្នុងពួកចេតសិក ៥២(ព.អ.)។

សញ្ញា នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-និ-រោត] sanha

ដំណើររលត់សញ្ញា, សេចក្ដីរលត់ការចងចាំ។

សញ្ញា នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-ព្រ-មាន] sanha

សំឡេង ភ្លើង រំញ័រ តួលេខ ឬសារជាអក្សរ ដែលបង្ហាញដោយគ្រឿងឧបករណ៍ណាមួយ សម្រាប់ប្រាប់ឱ្យដឹងជាមុននូវគ្រោះភ័យដែលអាចនឹងកើតមានឡើងឆាប់ៗ :

សញ្ញា នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-វិ-បាត់] sanha

ការភ្លាត់សញ្ញា។

សញ្ញា នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-វិ-ប៉ៈ-រ៉ិត] sanha

ការប្រែប្រួលសញ្ញា។

សញ្ញា នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-វិ-មោក] sanha

ការរួចឬផុតចាកសញ្ញា; ការរួចឬផុតព្រោះសញ្ញា។

សញ្ញា នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-វិ-សេ-សៈ-ណៈ] sanha

សព្ទជាវិសេសនៈរបស់អសាធារណនាម (ព.វ.)។

សញ្ញា នាម a

[ស័ញ-ញ៉ា] sanha

(ប.ព.) ទម្រង់រលកដែលប្រើសម្រាប់នាំព័ត៌មាន។

សញ្ញា នាម b

[ស័ញ-ញ៉ា] sanha

(ប.ព.) ពាក្យកាត់ឬពាក្យខ្លីៗដែលប្រើសម្រាប់នាំកូដត្រួតពិនិត្យ។

សញ្ញាចង្អុល

(ប.ព.) កុំព្យូទ័រ ជាទូទៅមានរាងដូចជាក្បាលព្រួញដែលគ្រប់គ្រងដំណើរការដោយកណ្ដុរ។

សញ្ញាចង្អុល នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-ចង់-អុល] snhonhachngoaol≈

(ប.ព.) កុំព្យូទ័រ ជាទូទៅមានរាងដូចជាក្បាលព្រួញដែលគ្រប់គ្រងដំណើរការដោយកណ្ដុរ។

សញ្ញាចរាចរ

សញ្ញាសម្រាប់ចង្អុលបង្ហាញប្រាប់អ្នកដំណើរក្នុងការធ្វើចរាចរណ៍ :

សញ្ញាចរាចរ នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-ចៈ-រ៉ា-ច] snhonhachakracha≈

សញ្ញាសម្រាប់ចង្អុលបង្ហាញប្រាប់អ្នកដំណើរក្នុងការធ្វើចរាចរណ៍ :

សញ្ញាជាតិ

និមិត្តសញ្ញាឬត្រាដែលប្រើសម្រាប់សម្គាល់ជាតិរបស់ប្រទេសណាមួយ :

សញ្ញាជាតិ នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-ជាត] snhonhacheat≈

និមិត្តសញ្ញាឬត្រាដែលប្រើសម្រាប់សម្គាល់ជាតិរបស់ប្រទេសណាមួយ :

សញ្ញាណ

ដំបារឬបន្ទះស្ពាន់ជាដើម ដែលឆ្លាក់ឬសរសេរអក្សរជាគ្រឿងសម្គាល់ការអ្វីមួយ, ដែលឆ្លាក់ឬសរសេរយីហោ។

សញ្ញាណ នាម

[ស័ញ-ញ៉ាន] sanhan

សេចក្ដីដឹងជាក់, ការយល់ច្បាស់, សេចក្ដីចូលចិត្តស៊ប់; គ្រឿងសម្គាល់, អ្វីៗដែលប្រើជាគ្រឿងសម្គាល់កិច្ចការនីមួយ; យីហោ។

សញ្ញាណ នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-ណៈ-បាត់] sanhan

ដំបារឬបន្ទះស្ពាន់ជាដើម ដែលឆ្លាក់ឬសរសេរអក្សរជាគ្រឿងសម្គាល់ការអ្វីមួយ, ដែលឆ្លាក់ឬសរសេរយីហោ។

សញ្ញាបណ្ណ

មូលបត្រឥណទេយ្យរយៈពេលវែងបោះផ្សាយដោយរដ្ឋឬដោយក្រុមហ៊ុនណាមួយ ដើម្បីបង្ហាញថារដ្ឋឬក្រុមហ៊ុននោះបានខ្ចីប្រាក់ពីអ្នកទិញមូលបត្រនោះ ហើយអ្នកទិញទទួលបានការប្រាក់ថេរមួយ។

សញ្ញាបណ្ណ នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-ប័ន] snhonhabno≈

មូលបត្រឥណទេយ្យរយៈពេលវែងបោះផ្សាយដោយរដ្ឋឬដោយក្រុមហ៊ុនណាមួយ ដើម្បីបង្ហាញថារដ្ឋឬក្រុមហ៊ុននោះបានខ្ចីប្រាក់ពីអ្នកទិញមូលបត្រនោះ ហើយអ្នកទិញទទួលបានការប្រាក់ថេរមួយ។

សញ្ញាបត្រ នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-បាត់] snhonhabat≈

ក្រដាសកំណត់ហេតុសម្គាល់ចំណេះវិជ្ជា ចេញជាត្រាតាំងឱ្យជាព័ស្តុតាង ដល់អ្នករៀនដែលប្រឡងជាប់ មានអំណាចត្រូវទទួលយក (តាមលក្ខណប្បញ្ញត្តិ) :

សញ្ញាបត្រ នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-បាត់-មៈ-ធ្យំ-មៈ-សិក-សា-ទុ-តិ-យៈ-ភូម] snhonhabatmeakthyummeakseksatuteyeakphum≈

សញ្ញាបត្របញ្ចប់ការសិក្សានៅមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ, សញ្ញាបត្របាក់ឌុប។

សញ្ញាបត្រ នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-បាត់-មៈ-ធ្យំ-មៈ-សិក-សា-ប៉ៈ-ឋំ-ម៉ៈ-ភូម] snhonhabatmeakthyummeakseksabakthammakphum≈

សញ្ញាបត្របញ្ចប់ការសិក្សានៅមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិ។

សញ្ញាប័ដ

ដំបារ, ផ្ទាំង, បន្ទះ (ស្ពាន់, ឈើ ឬប្រាក់, មាស, ...) ដែលមានអក្សរកត់ត្រាសេចក្ដីជាគ្រឿងសម្គាល់មុខការឬសម្គាល់ជាត្រាតាំង។

សញ្ញាប័ដ នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-បាត់] snhonhabat≈

ដំបារ, ផ្ទាំង, បន្ទះ (ស្ពាន់, ឈើ ឬប្រាក់, មាស, ...) ដែលមានអក្សរកត់ត្រាសេចក្ដីជាគ្រឿងសម្គាល់មុខការឬសម្គាល់ជាត្រាតាំង។

សញ្ញាវិបល្លាស នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-វិ-ប៉័ល-ឡាស] snhonhaviblolas≈

ការមមាល ការប្រែប្រួលសញ្ញា (ការចងចាំ)។

សញ្ញា—

(ម.ព. សញ្ញា{¥¥}១{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សញ្ញា— នាម

[ស័ញ-ញ៉ា—] snhonha—≈

(ម.ព. សញ្ញា១) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សញ្ញី

ពាក្យប្រើក្នុងវេយ្យាករណ៍ សំដៅចំពោះសព្ទដែលជាសាធារណនាម, ដូចជា :

សញ្ញី គុណនាម

[ស័ញ-ញី] ឬ [ស័ញ-ញ៉ី] sonhnhi

ដែលមានសេចក្ដីសម្គាល់, មានការចំណាំ, ...។

សញ្ញី នាម

[ស័ញ-ញី] ឬ [ស័ញ-ញ៉ី] sonhnhi

ពាក្យប្រើក្នុងវេយ្យាករណ៍ សំដៅចំពោះសព្ទដែលជាសាធារណនាម, ដូចជា :

សញ្ញោជន នាម

[ស័ញ-ញ៉ោ-ជន់] sonhnhouchon

(ម.ព. សំយោជន)។

សញ្ញោជនៈ នាម

[ស័ញ-ញ៉ោ-ជៈ-នៈ] snhonhaocheakneak≈

(ម.ព. សំយោជន)។

សដាយុស

ឈ្មោះបក្សីធំមួយ មាននិយាយក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ :

សដាយុស នាម

[សៈ-ដា-យុស] sadayus

ឈ្មោះបក្សីធំមួយ មាននិយាយក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ :

សដូវ

អាហារធ្វើដោយប្រអួលផង់ឬម្សៅស្ងួត សម្រាប់ទុកបរិភោគបានយូរ; មាន ២យ៉ាងគឺ សដូវដុំធ្វើឱ្យជាដុំៗ, សដូវផង់ ធ្វើឱ្យនៅផង់រាយៗ; ប្រើជាស្បៀងក្នុងវេលាដើរផ្លូវឆ្ងាយដាច់ស្រយាលឬប្រើក្នុងវេលារត់លូនគេចចៀសពីមុខទ័ព :

សដូវ នាម

[សៈ-ដូវ] sodouv

អាហារធ្វើដោយប្រអួលផង់ឬម្សៅស្ងួត សម្រាប់ទុកបរិភោគបានយូរ; មាន ២យ៉ាងគឺ សដូវដុំធ្វើឱ្យជាដុំៗ, សដូវផង់ ធ្វើឱ្យនៅផង់រាយៗ; ប្រើជាស្បៀងក្នុងវេលាដើរផ្លូវឆ្ងាយដាច់ស្រយាលឬប្រើក្នុងវេលារត់លូនគេចចៀសពីមុខទ័ព :

សឌាង្គ

ចំណែក ៦របស់រាងកាយគឺដៃ ២, ជើង ២, ក្បាល ១, ដងខ្លួន ១:

សឌាង្គ នាម

[សៈ-ឌាង] sodeangkor

ចំណែក ៦របស់រាងកាយគឺដៃ ២, ជើង ២, ក្បាល ១, ដងខ្លួន ១:

សណ្ដ នាម

[សន់-ដ] sondor

ហាម, កណ្ដាប់មាត់, រឹម ដែលដាក់បន្សាបថែមឱ្យកើនចំណុះឬកើនបន្ទុកជាងប្រក្រតីដើម :

សណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[ដាក់-សន់-ដ] sondor

(ម.ព. ចងសណ្ដ)។

សណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[ត្រូវ-សន់-ដ] sondor

ត្រូវគេបញ្ជោរក៏ឡើងជំនោរ។

សណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[ថែម-សន់-ដ] sondor

(ម.ព. ដាក់សណ្ដ)។

សណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[លើក-សន់-ដ] sondor

និយាយលើកជើងឬនិយាយបញ្ជោរ។

សណ្ដក កិរិយាសព្ទ ១)

[សន់-ដក] sandak

ដកឬរដកឃ្លាតតែមិនទាន់របូតផុត :

សណ្ដក កិរិយាសព្ទ ២)

[សន់-ដក] sandak

ថយចុះឬស្រកចុះជាងប្រក្រតី :

សណ្ដក កិរិយាសព្ទ ៣)

[សន់-ដក] sandak

ឃ្លាតឆ្អឹងសន្លាក់ :

សណ្ដក កិរិយាសព្ទ ៤)

[សន់-ដក] sandak

ស្រកសាច់ឬចុះសាច់ :

សណ្ដង់

ក្បាលទងផ្លែឈើចំពូកខ្លះ ត្រង់ដែលតពីទងទៅជាប់នឹងសាច់ផ្លែ :

សណ្ដង់ នាម

[សន់-ដង់] sondong

ក្បាលទងផ្លែឈើចំពូកខ្លះ ត្រង់ដែលតពីទងទៅជាប់នឹងសាច់ផ្លែ :

សណ្ដា

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកជាស្រទាប់ៗ មានសរសៃ ប្រើការវេញធ្វើជាខ្សែបាន :

សណ្ដា នាម ១)

[សន់-ដា] sonda

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ស្លឹកមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកវល្លិដំឡូងជ្រូក ច្រើនដុះនៅក្នុងព្រៃដែលមានទីដីខ្ពស់, ផ្លែមូលៗតូចៗ, ស្លឹកនិងផ្លែខ្ចីមានរសជូរ ប្រើជាបន្លែឬអន្លក់បាន :

សណ្ដា នាម ២)

[សន់-ដា] sonda

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកជាស្រទាប់ៗ មានសរសៃ ប្រើការវេញធ្វើជាខ្សែបាន :

សណ្ដាន់

ឈើរនាមមួយប្រភេទ ស្លឹកនិងផ្លែមានរសជូរ សម្រាប់ប្រើធ្វើជាម្ជូរស្ល ឬផ្លែដែលចិតហាលឱ្យក្រៀមប្រើជាម្ជូរជ្រក់ក៏បាន :

សណ្ដាន់ នាម

[សន់-ដាន់] sondan

ឈើរនាមមួយប្រភេទ ស្លឹកនិងផ្លែមានរសជូរ សម្រាប់ប្រើធ្វើជាម្ជូរស្ល ឬផ្លែដែលចិតហាលឱ្យក្រៀមប្រើជាម្ជូរជ្រក់ក៏បាន :

សណ្ដាប គុណកិរិយា

[សន់-ដាប] sondab

ដែលខំប្រឹងពេញកម្លាំងឬពេញទំហឹងបែកញើសដាប :

សណ្ដាប់ នាម

[សន់-ដាប់] sandab

ទម្លាប់ដែលកើតមានដោយបានស្ដាប់ឮតៗមក; ទំនៀម; បែប, បែបបទ :

សណ្ដាប់ កិរិយាសព្ទ

[សន់-ដាប់] sandab

(រ.ស.) ស្ដាប់ (ស្ដេចស្ដាប់) :

សណ្ដាប់ស្ទង់

(វេជ្ជ.) ឧបករណ៍ពង្រីកសូរដែលគេប្រើប្រាស់នៅក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្ត្រឬវេជ្ជសាស្ត្រសត្វ (តិចតួចចំពោះសត្វប្រភេទធំ) សម្រាប់ស្ទង់ស្ដាប់អាការៈរោគ ពោលគឺស្ដាប់សូរសរីរាង្គក្នុង, ឧបករណ៍ស្ទង់ស្ដាប់អាការៈរោគ។

សណ្ដាប់ស្ទង់ នាម

[សន់-ដាប់-ស្ទង់] snodabsatng≈

(វេជ្ជ.) ឧបករណ៍ពង្រីកសូរដែលគេប្រើប្រាស់នៅក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្ត្រឬវេជ្ជសាស្ត្រសត្វ (តិចតួចចំពោះសត្វប្រភេទធំ) សម្រាប់ស្ទង់ស្ដាប់អាការៈរោគ ពោលគឺស្ដាប់សូរសរីរាង្គក្នុង, ឧបករណ៍ស្ទង់ស្ដាប់អាការៈរោគ។