វចនានុក្រមខ្មែរ

សង្កេត នាម

[សង់-កេ-តៈ-ល័ក-ខៈ-ណៈ] songket

លក្ខណៈនៃការពិនិត្យមើល។

សង្កេត នាម

[សង់-កេ-តៈ-វិ-ធី] songket

បែបនៃការពិនិត្យមើល។

សង្កេត កិរិយាសព្ទ

[សង់-កេត] songket

សូត្របាលីពិនិត្យតាមអក្ខរប្បភេទ :

សង្កេតការណ៍ នាម

[សង់-កេត-កា] sngoketka≈

ហេតុដែលគួរសង្កេត, ហេតុនៃការពិនិត្យមើល។

សង្កេត—

(ម.ព. សង្កេត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សង្កេត— នាម

[សង់-កេ-តៈ—] sngoketak—≈

(ម.ព. សង្កេត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឈ្មោះឈើអសារជាតិមួយប្រភេទ សាច់សរឹង, អ្នកស្រុកកណ្ដាលស្ទឹងពេញចិត្តដាំតាមភ្លឺស្រែ, ជ្រុះស្លឹកមកនាំឱ្យដីស្រែចម្រើនជីជាតិល្អ, ជាឈើងាយកើត ទោះកាប់ក្របែលដើមទុកឱ្យនៅតែគល់ ក៏អាចចាប់ដុះជាលំពង់លូតលាស់ចម្រើនឡើងទៀតបាន, គេប្រើការបន្ទំល័ក្ដក៏បាន ធ្វើជាឧសដុតក៏បាន ស្លឹកប្រើការមូ

សង្កែ នាម

[សង់-កែ] sangkeae

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តបាត់ដំបង។

សង្កែភ្លើង

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សណ្ឋានស្លឹកស្រដៀងនឹងស្លឹកឪជ្រឹង, គេច្រើនប្រើសំបកធ្វើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគបានច្រើនយ៉ាង តាមគួរដល់ការផ្សំប្រើតាមតម្រាគ្រូថ្នាំបុរាណ។

សង្កែភ្លើង នាម

[សង់-កែ-ភ្លើង] sangkeaephlaung

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សណ្ឋានស្លឹកស្រដៀងនឹងស្លឹកឪជ្រឹង, គេច្រើនប្រើសំបកធ្វើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគបានច្រើនយ៉ាង តាមគួរដល់ការផ្សំប្រើតាមតម្រាគ្រូថ្នាំបុរាណ។

សង្កោចន នាម

[សង់-កោ-ចៈ-ណៈ] sangkouchan

ដំណើរជ្រួញ, ជ្រីវ; ការចងចិញ្ចើម; ដំណើរជូរមុខ, ដំណើរធ្វើមុខក្រញូវ។

សង្កោចន នាម

[សង់-កោ-ចៈ-ណៈ-ភាប] sangkouchan

ភាពជូរមុខ, ភាពក្រញូវមុខ :

សង្កោចន នាម

[សង់-កោ-ចៈ-ណា-កា] sangkouchan

អាការៈជូរមុខ, អាការៈក្រញូវមុខ :

សង្កោចន៍

(ម.ព. សង្កោចន)។

សង្កោចន៍ នាម

[សង់-កោច] sngokaoch≈

(ម.ព. សង្កោចន)។

សង្កោប

មូល, ដើមហេតុ, ប្រភពនៃកំហឹង; ដើមទងដែលនាំបណ្ដាលឱ្យក្រោធ។

សង្កោប នាម

[សង់-កោ-ប៉ៈ] songkoub

ការកម្រើក; ការកក្រើកចិត្ត, សេចក្ដីក្រោធ។

សង្កោប នាម

[សង់-កោ-ប៉ៈ-កា] songkoub

ហេតុនៃកំហឹង, ហេតុដែលបណ្ដាលឱ្យខឹង។

សង្កោប នាម

[សង់-កោ-ប៉ៈ-មូល] songkoub

មូល, ដើមហេតុ, ប្រភពនៃកំហឹង; ដើមទងដែលនាំបណ្ដាលឱ្យក្រោធ។

សង្ក្រាន្ត

ដំណើរឃ្លាតចាកទី; ការឈានចូលដល់; ដំណើរដែលព្រះអាទិត្យចរចូលដល់ទីចួបមួយជុំរាសិចក្រ គឺដំណើរដែលដើមនិងចុងនៃរាសិចក្រចួបគ្នា ពេញគ្រប់ជាមួយឆ្នាំ (ដំណើរដាច់ឆ្នាំចាស់ផ្លាស់ឆ្នាំថ្មី), ពិធីចូលឆ្នាំថ្មី (សង្ក្រាន្តមានបីថ្ងៃគឺថ្ងៃទី ១ជាថ្ងៃចូលឆ្នាំ, ថ្ងៃទី ២ជា ពារកណ្ដាល ឬហៅថា

សង្ក្រាន្ត នាម

[សង់-ក្រាន] sngokrean≈

ដំណើរឃ្លាតចាកទី; ការឈានចូលដល់; ដំណើរដែលព្រះអាទិត្យចរចូលដល់ទីចួបមួយជុំរាសិចក្រ គឺដំណើរដែលដើមនិងចុងនៃរាសិចក្រចួបគ្នា ពេញគ្រប់ជាមួយឆ្នាំ (ដំណើរដាច់ឆ្នាំចាស់ផ្លាស់ឆ្នាំថ្មី), ពិធីចូលឆ្នាំថ្មី (សង្ក្រាន្តមានបីថ្ងៃគឺថ្ងៃទី ១ជាថ្ងៃចូលឆ្នាំ, ថ្ងៃទី ២ជា ពារកណ្ដាល ឬហៅថា

សង្ក្រាន្តិ

ពិធីត្រស្តិនិងសង្ក្រាន្តដែលក្សត្រិយ៍ពីបុរាណរួមគ្នាក្នុងកាលតែមួយ។

សង្ក្រាន្តិ នាម

[សង់-ក្រាន] sngokrean≈

(ម.ព. សង្ក្រាន្ត)។

សង្ក្រាន្តិ នាម

[ត្រស់-សង់-ក្រាន] (ជើង ត)] tarssngokrean](cheungt)a≈

ពិធីត្រស្តិនិងសង្ក្រាន្តដែលក្សត្រិយ៍ពីបុរាណរួមគ្នាក្នុងកាលតែមួយ។

សង្ខកុដ្ឋិ

ឃ្លង់ល្ពៅ។ (រ.ស.) ឬ (ព.ខ្ព.)។

សង្ខកុដ្ឋិ នាម

[សង់-ខៈ-កុត-ឋិ] ឬ [សង់-ខៈ-កុត] sangkhokodthe

ឃ្លង់ល្ពៅ។ (រ.ស.) ឬ (ព.ខ្ព.)។

សង្ខតធម៌

ធម៌ដែលបច្ច័យប្រជុំតាក់តែង, សង្ខារឬសង្ខារធម៌ :

សង្ខតធម៌ នាម

[សង់-ខៈ-តៈ-ធ័រ] sangkhotathomr

ធម៌ដែលបច្ច័យប្រជុំតាក់តែង, សង្ខារឬសង្ខារធម៌ :

សង្ខារ

ដំណើរជើយព្រងើយចំពោះអ្វីៗទាំងពួង។

សង្ខារ នាម

[សង់-ខា] sangkhear

ការតាក់តែង, គ្រឿងប្រកបឬតាក់តែង; គ្រឿងប្រុង; ភ្ជុំ, ប្រមូលផ្សំ; សព៌ាង្គកាយ; ជីវិត; គំនិត; អ្វីៗទាំងពួងក្នុងលោក; ...។

សង្ខារ នាម

[កា-យ៉ៈ-សង់-ខា] sangkhear

ខ្យល់ដកដង្ហើមចេញចូល។

សង្ខារ នាម

[ចិត-តៈ-សង់-ខា] sangkhear

សញ្ញានិងវេទនា។

សង្ខារ នាម

[ជី-វិ-តៈ-សង់-ខា] ឬ [ជី-វិត-សង់-ខា] sangkhear

អាយុ, ភ្លើងធាតុនិងបដិសន្ធិវិញ្ញាណ។

សង្ខារ នាម

[វៈ-ចី-សង់-ខា] sangkhear

វិតក្កៈ និង វិចារៈ (ព.ពុ.)។

សង្ខារ នាម

[សង់-ខា-រុ័ក-ខ័ន] sangkhear

គំនរឬកងនៃគំនិត (ដែលរាប់ជាខន្ធទី ៤ក្នុងខន្ធទាំង ៥)។

សង្ខារ នាម

[សង់-ខា-រ៉ៈ-ទុក] sangkhear

សេចក្ដីព្រួយលំបាករបស់ជីវិតឬព្រោះជីវិត។

សង្ខារ នាម

[សង់-ខា-រ៉ៈ-ធ័រ] sangkhear

ធម៌គឺសង្ខារឬសង្ខារដែលរាប់ថាធម្មតា។

សង្ខារ នាម

[សង់-ខា-រ៉ៈ-និ-រោត] sangkhear

ដំណើររលត់សង្ខារ, ដំណើរលែងមានសង្ខារតទៅទៀត។

សង្ខារ នាម

[សង់-ខា-រ៉ៈ-ប៉័ច-ចៃ] sangkhear

ធម៌ដែលជាបច្ច័យឱ្យកើតវិញ្ញាណ។

សង្ខារ នាម

[សង់-ខា-រ៉ៈ-ប៉ៈ-ធាន] sangkhear

ការតាំងនៅមាំរបស់សង្ខារ។

សង្ខារ នាម

[សង់-ខា-រ៉័ប-ប៉័ច-ចៃ] sangkhear

(ម.ព. សង្ខារបច្ច័យ)។

សង្ខារ នាម

[សង់-ខា-រ៉័ប-ប៉ៈ-ធាន] sangkhear

(ម.ព. សង្ខារបធាន)។

សង្ខារ នាម

[សង់-ខា-រ៉ៈ-លោក] sangkhear

លោកគឺសង្ខារ, លោកដែលទុកថាជាសង្ខារ; សេចក្ដីចម្រើននិងសេចក្ដីវិនាស។

សង្ខារ នាម

[សង់-ខា-រ៉ុ-ប៉េក-ខា] sangkhear

ដំណើរជើយព្រងើយចំពោះអ្វីៗទាំងពួង។

សង្ខិត្ត

ន័យសង្ខេប។

សង្ខិត្ត កិ., គុ.

[សង់-ខិត-តៈ] ឬ [សង់-ខិត] songkhitt

បំប្រួញឱ្យខ្លី; បង្រួញ; ស្លេះទុក; ដែលរួញ, រួញរា; សង្ខេប :

សង្ខិត្ត នាម

[សង់-ខិត-តៈ-កៈ-ថា] songkhitt

ពាក្យសង្ខេប។

សង្ខិត្ត នាម

[សង់-ខិត-តៈ-ចិត] songkhitt

ចិត្តរួញ, ចិត្តរួញរា។

សង្ខិត្ត នាម

[សង់-ខិត-តៈ-នៃ] songkhitt

ន័យសង្ខេប។

សង្ខុញ

ជំរុញ, រុញដោយប្រញាប់ឱ្យជ្រុលឬឱ្យលឿនទៅមុខ; បង្ខំខ្លាំងឱ្យទាន់ចិត្ត, បន្ទាន់ចិត្ត :

សង្ខុញ កិរិយាសព្ទ

[សង់-ខុញ] sangkhunh

ជំរុញ, រុញដោយប្រញាប់ឱ្យជ្រុលឬឱ្យលឿនទៅមុខ; បង្ខំខ្លាំងឱ្យទាន់ចិត្ត, បន្ទាន់ចិត្ត :

សង្ខេប

រឿងសង្ខេប។

សង្ខេប នាម a

[សង់-ខែប] songkheb

សេចក្ដីបំប្រួញ, សេចក្ដីយ៉ :

សង្ខេប កិរិយាសព្ទ b

[សង់-ខែប] songkheb

បំប្រួញ :

សង្ខេប គុណនាម c

[សង់-ខែប] songkheb

ដែលបំប្រួញ :

សង្ខេប នាម

[សង់-ខេ-ប៉ៈ-កៈ-ថា] songkheb

ពាក្យសង្ខេប។

សង្ខេប នាម

[សង់-ខេ-ប៉ៈ-នៃ] songkheb

ន័យសង្ខេប។

សង្ខេប នាម

[សង់-ខេ-ប៉ៈ-បត់] songkheb

បទសង្ខេប។

សង្ខេប នាម

[សង់-ខេ-ប៉ៈ-វ័ត-ថុ] songkheb

រឿងសង្ខេប។

សង្ខេបកម្ម

ការធ្លាក់ចុះនៃសេដ្ឋកិច្ចដែលបណ្ដាលឱ្យផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបធ្លាក់ចុះនិងអូសបន្លាយក្នុងរយៈពេល៦ខែទៅ១ឆ្នាំ :

សង្ខេបកម្ម នាម

[សង់-ខេ-ប៉ៈ-កាំ] sngokhebakkaam≈

ការធ្លាក់ចុះនៃសេដ្ឋកិច្ចដែលបណ្ដាលឱ្យផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបធ្លាក់ចុះនិងអូសបន្លាយក្នុងរយៈពេល៦ខែទៅ១ឆ្នាំ :

សង្ខេប—

(ម.ព. សង្ខេប) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សង្ខេប— នាម

[សង់-ខេ-ប៉ៈ—] sngokhebak—≈

(ម.ព. សង្ខេប) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សង្ខោភ

ចិត្តដែលរំជួល។

សង្ខោភ នាម a

[សង់-ខោ-ភៈ] ឬ [សង់-ខោប] songkhouph

ការកម្រើក; សេចក្ដីរំជួល, ញាប់ញ័រ។

សង្ខោភ គុណនាម b

[សង់-ខោ-ភៈ] ឬ [សង់-ខោប] songkhouph

ដែលកម្រើក; ដែលរំជួល, ដែលញាប់ញ័រ។

សង្ខោភ នាម

[សង់-ខោ-ភៈ-កា] songkhouph

ហេតុដែលនាំបណ្ដាលឱ្យមានសេចក្ដីរំជួល។

សង្ខោភ នាម

[សង់-ខោ-ភៈ-ចិត] songkhouph

ចិត្តដែលរំជួល។

សង្ខ្យា

(ម.ព. សំខ្យា)។

សង្ខ្យា នាម

[សង់-ខ្យា] songkhyea

(ម.ព. សំខ្យា)។

សង្ខ្យានុគ្រោះ

(ម.ព. សំខ្យានុគ្រោះ)។

សង្ខ្យានុគ្រោះ នាម

[សង់-ខ្យា-នុ-គ្រោះ] songkhyeanukruoh

(ម.ព. សំខ្យានុគ្រោះ)។

សង្គតិ

ភាពនៃសង្គតិ។

សង្គតិ នាម

[សង់-គៈ-តិ] sangkote

ការរាប់រកគ្នា, ការរាប់អានគ្នា, ការរួបរួមគំនិតគ្នា; ការចួបប្រសព្វគ្នា; សេចក្ដីស្មោះស្មើទៅវិញទៅមករកគ្នា; ការប្រជុំ, ការចួបជុំគ្នា; សមាគម។

សង្គតិ នាម

[សង់-គៈ-តិ-ភាប] sangkote

ភាពនៃសង្គតិ។

សង្គម

(ម.ព. សង្គមដ្ឋាន)។

សង្គម នាម

[សង់-គំ] ឬ [សង់-គៈ-មៈ] song kom

ការជួបជុំគ្នា, ការប្រជុំគ្នា; ការរាប់រកគ្នា, ការប្រមូលរួបរួមផ្ដុំមនុស្សឬសត្វ :

សង្គម នាម

[សង់-គំ-មៈ-ភាប] song kom

ភាពនៃសង្គម។

សង្គម នាម

[សង់-គំ-មៈ-មាល] song kom

(ម.ព. សង្គមដ្ឋាន)។

សង្គមកិច្ច

ឈ្មោះក្រសួងរដ្ឋមន្ត្រីមួយកាន់កាប់មុខការដូចពោលខាងលើនេះ :

សង្គមកិច្ច នាម ១)

[សង់-គំ-មៈ-កិច] sngokummeakkech≈

កិច្ចការក្នុងសង្គមឬរបស់សង្គម; កិច្ចការដែលធ្វើឡើងដើម្បីជួយយឹតយោងសង្គមមនុស្សឱ្យបានសុខចម្រើន។

សង្គមកិច្ច នាម ២)

[សង់-គំ-មៈ-កិច] sngokummeakkech≈

ឈ្មោះក្រសួងរដ្ឋមន្ត្រីមួយកាន់កាប់មុខការដូចពោលខាងលើនេះ :

សង្គមដ្ឋាន

មជ្ឈដ្ឋានប្រកបដោយសម្ភារៈ បញ្ញាញាណ ផ្លូវចិត្ត របស់មនុស្សក្នុងសង្គមនាសម័យកាលនៃរឿងដែលអ្នកនិពន្ធលើកយកមកបង្ហាញក្នុងស្នាដៃណាមួយ។ ធាតុសំខាន់ៗរបស់សង្គមដ្ឋាន គឺសង្គមបរិយាកាស សង្គមប្រវត្តិ និងសង្គមបញ្ហា។

សង្គមដ្ឋាន នាម ១)

[សង់-គំ-ម័ត-ឋាន] sngokummtathan≈

ទីឬរោងសម្រាប់ប្រជុំ។

សង្គមដ្ឋាន នាម ២)

[សង់-គំ-ម័ត-ឋាន] sngokummtathan≈

មជ្ឈដ្ឋានប្រកបដោយសម្ភារៈ បញ្ញាញាណ ផ្លូវចិត្ត របស់មនុស្សក្នុងសង្គមនាសម័យកាលនៃរឿងដែលអ្នកនិពន្ធលើកយកមកបង្ហាញក្នុងស្នាដៃណាមួយ។ ធាតុសំខាន់ៗរបស់សង្គមដ្ឋាន គឺសង្គមបរិយាកាស សង្គមប្រវត្តិ និងសង្គមបញ្ហា។

សង្គមធម៌

មែកធាងនៃអរិយធម៌ដែលទ្រទ្រង់ការរស់នៅ និងការបណ្ដុះបណ្ដាលតាមរយៈគ្រឿងសម្ភារៈ ប្រដាប់ប្រើប្រាស់ វិធីបច្ចេកទេស ការបង្កើតផលិតផល ការរៀបចំសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច នយោបាយ...។

សង្គមធម៌ នាម

[សង់-គំ-មៈ-ធ័រ] sngokummeakthro≈

មែកធាងនៃអរិយធម៌ដែលទ្រទ្រង់ការរស់នៅ និងការបណ្ដុះបណ្ដាលតាមរយៈគ្រឿងសម្ភារៈ ប្រដាប់ប្រើប្រាស់ វិធីបច្ចេកទេស ការបង្កើតផលិតផល ការរៀបចំសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច នយោបាយ...។

សង្គមបញ្ហា

បញ្ហាទាំងឡាយដែលមានក្នុងសង្គម រួមមាន បញ្ហាជីវភាព បញ្ហាសុខុមាលភាព បញ្ហាគ្រប់គ្រងសង្គម... ដែលអ្នកនិពន្ធលើកមកបង្ហាញក្នុងដំណើររឿងនៃសា្នដៃអក្សរសិល្ប៍ :

សង្គមបញ្ហា នាម

[សង់-គំ-ប៉័ញ-ហា] sngokumbnhoha≈

បញ្ហាទាំងឡាយដែលមានក្នុងសង្គម រួមមាន បញ្ហាជីវភាព បញ្ហាសុខុមាលភាព បញ្ហាគ្រប់គ្រងសង្គម... ដែលអ្នកនិពន្ធលើកមកបង្ហាញក្នុងដំណើររឿងនៃសា្នដៃអក្សរសិល្ប៍ :

សង្គមបរិយាកាស

ទិដ្ឋភាពឬស្ថានភាពសង្គមដែលអ្នកនិពន្ធរៀបរាប់ពីការរស់នៅ ការប្រកបអាជីវកម្ម ជំនឿ ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ ការគ្រប់គ្រង និងទំនាក់ទំនងសង្គម ក្នុងសម័យកាលណាមួយមកបង្ហាញក្នុងស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ :

សង្គមបរិយាកាស នាម

[សង់-គំ-ប៉ៈ-រ៉ិ-យ៉ា-កាស] sngokumbakreyakas≈

ទិដ្ឋភាពឬស្ថានភាពសង្គមដែលអ្នកនិពន្ធរៀបរាប់ពីការរស់នៅ ការប្រកបអាជីវកម្ម ជំនឿ ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ ការគ្រប់គ្រង និងទំនាក់ទំនងសង្គម ក្នុងសម័យកាលណាមួយមកបង្ហាញក្នុងស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ :

សង្គមប្រវត្តិ

ព្រឹត្តិការណ៍សង្គមក្នុងសម័យកាលប្រវត្តិសាស្ត្រណាមួយដែលអ្នកនិពន្ធលើកយកមកបង្ហាញក្នុងដំណើររឿងនៃស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ :

សង្គមប្រវត្តិ នាម

[សង់-គំ-ប្រ-វ័ត] sngokumbrovta≈

ព្រឹត្តិការណ៍សង្គមក្នុងសម័យកាលប្រវត្តិសាស្ត្រណាមួយដែលអ្នកនិពន្ធលើកយកមកបង្ហាញក្នុងដំណើររឿងនៃស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ :

សង្គមពុទ្ធិ

សង្គមដែលប្រជាជនមានចំណេះដឹងនិងចំណេះធ្វើគ្រប់គ្រាន់។

សង្គមពុទ្ធិ នាម

[សង់-គំ-ពុត-ធិ] sngokumputthi≈

សង្គមដែលប្រជាជនមានចំណេះដឹងនិងចំណេះធ្វើគ្រប់គ្រាន់។

សង្គមរាស្ត្រនិយម

ពាក្យសំស្ក្រឹតសន្មត មានអត្ថន័យថា សង្គមនិយមរាស្ត្រប្រជាពលរដ្ឋទូទៅទាំងប្រទេស ប្រកបដោយលក្ខណការណ៍មានសាមគ្គីជាមូលជាប្រភព រួបរួមគ្នាដោយលទ្ធិតែមួយ ដូចគេវេញខ្សែបញ្ចូលធ្លុងគ្នា មិនឱ្យមានការប្រេះឆាបែកកន្ធែកញែកចេញពីគ្នាឡើយ។ល។ សង្គមរាស្ត្រនិយម នេះជាឈ្មោះលទ្ធិមួយនៃការគ្រប់

សង្គមរាស្ត្រនិយម នាម

[សង់-គំ-រាស-និ-យំ] sangkomoreastrniyom

ពាក្យសំស្ក្រឹតសន្មត មានអត្ថន័យថា សង្គមនិយមរាស្ត្រប្រជាពលរដ្ឋទូទៅទាំងប្រទេស ប្រកបដោយលក្ខណការណ៍មានសាមគ្គីជាមូលជាប្រភព រួបរួមគ្នាដោយលទ្ធិតែមួយ ដូចគេវេញខ្សែបញ្ចូលធ្លុងគ្នា មិនឱ្យមានការប្រេះឆាបែកកន្ធែកញែកចេញពីគ្នាឡើយ។ល។ សង្គមរាស្ត្រនិយម នេះជាឈ្មោះលទ្ធិមួយនៃការគ្រប់