វចនានុក្រមខ្មែរ

សង់ទ្រយុង គុណកិរិយា

[សង់-ទ្រ-យុង] songotroyung

ដែលធ្លាក់ឬដួលចំហុងក្បាលចុះក្រោម :

សង់ផ្ទះ

(ព.ប្រ.) ដែលឈឺជាប់ជានិច្ចតាំងនៅយូរ, ដែលឈឺតត្រំតត្រើយមើលមិនជា :

សង់ផ្ទះ គុណនាម

[សង់-ផ្ទះ] songophtah

(ព.ប្រ.) ដែលឈឺជាប់ជានិច្ចតាំងនៅយូរ, ដែលឈឺតត្រំតត្រើយមើលមិនជា :

សង់សឿ

ឈ្មោះពស់ឥតពិសមួយប្រភេទ ពួកពស់ព្រៃ តែសម្បុរខ្នងខ្មៅរលើប ក្រឡាស្រកាពីត្រឹមពាក់កណ្ដាលខ្លួនទៅក្បាលដូចក្រឡាស្រកាពស់វែកដំបូក ពីពាក់កណ្ដាលខ្លួនទៅចុងកន្ទុយដូចពស់ព្រៃមាត្រធំជាងពស់ព្រៃ លូនលឿនភ្លែត :

សង់សឿ នាម

[សង់-សឿ] songosoea

ឈ្មោះពស់ឥតពិសមួយប្រភេទ ពួកពស់ព្រៃ តែសម្បុរខ្នងខ្មៅរលើប ក្រឡាស្រកាពីត្រឹមពាក់កណ្ដាលខ្លួនទៅក្បាលដូចក្រឡាស្រកាពស់វែកដំបូក ពីពាក់កណ្ដាលខ្លួនទៅចុងកន្ទុយដូចពស់ព្រៃមាត្រធំជាងពស់ព្រៃ លូនលឿនភ្លែត :

សង្កត់

រស្សសញ្ញា ឬបន្តក់ (') នេះ ដូចជា ក + ង់ > កង់, គ + ត់ > គត់, ចា+ ប់ > ចាប់, ដ + ក់ > ដក់។ល។

សង្កត់ កិរិយាសព្ទ ១)

[សង់-កត់] songkot

ដាក់ទម្ងន់ពីលើ ដើម្បីឱ្យពៀច, ឱ្យរាប, ឱ្យទ្រោម ឬកុំឱ្យកម្រើក, កុំឱ្យហើប, កុំឱ្យរើរួច :

សង្កត់ កិរិយាសព្ទ ២)

[សង់-កត់] songkot

ចាប់ផ្ញុចមិនឱ្យរើរួច :

សង្កត់ កិរិយាសព្ទ

[សង់-កត់] songkot

(ព.ប្រ.) គំរាម, ដាក់កំហិតឬបង្ខំឱ្យខាងតែបាន :

សង្កត់ កិរិយាសព្ទ

[សង់-កត់] songkot

ទប់ចិត្តមិនឱ្យកក្រើក :

សង្កត់ កិរិយាសព្ទ

[សង់-កត់] songkot

រកស៊ីមានបានជាងគេ, មានទ្រព្យច្រើនជាងអ្នកស្រុកជាមួយ :

សង្កត់ កិរិយាសព្ទ

[សង់-កត់] songkot

ស្ដីនិយាយគ្របលើ :

សង្កត់ កិរិយាសព្ទ ៣)

[សង់-កត់] songkot

លឿនបន្តិចជាងគ្នា ឬមានក្បាលលូតបន្តិចជាងគ្នា :

សង្កត់ កិរិយាសព្ទ ៤)

[សង់-កត់] songkot

សូត្របាលី ឬសូត្រពាក្យសម្រាយប្រើខ្យល់ធ្ងន់ៗដាច់ៗត្រង់អក្សរតម្រួត (សូត្រសំយោគ) :

សង្កត់ នាម

[សង់-កត់] songkot

រស្សសញ្ញា ឬបន្តក់ (') នេះ ដូចជា ក + ង់ > កង់, គ + ត់ > គត់, ចា+ ប់ > ចាប់, ដ + ក់ > ដក់។ល។

សង្កត់ធ្ងន់

(ម.ព. គូសបញ្ជាក់)។

សង្កត់ធ្ងន់ កិរិយាសព្ទ

[សង់-កត់-ធ្ងន់] sngoktathongn≈

(ម.ព. គូសបញ្ជាក់)។

សង្កត់សង្កិន

សង្កត់ដូចជាកិនរឿយៗឱ្យល្អិតខ្ទេចខ្ទី, បង្គ្របលើ; បៀតបៀនយកប្រយោជន៍ :

សង្កត់សង្កិន កិរិយាសព្ទ

[សង់-កត់-សង់-កិន] sangkotasangkin

សង្កត់ដូចជាកិនរឿយៗឱ្យល្អិតខ្ទេចខ្ទី, បង្គ្របលើ; បៀតបៀនយកប្រយោជន៍ :

សង្កថា

ពាក្យសន្ទនា, ការសន្ទនាគ្នា; ការថ្លែងសេចក្ដីមាត់ទទេ :

សង្កថា នាម

[សង់-កៈ-ថា] sangkotha

ពាក្យសន្ទនា, ការសន្ទនាគ្នា; ការថ្លែងសេចក្ដីមាត់ទទេ :

សង្កប្ប

តម្រិះត្រូវ។

សង្កប្ប នាម

[សង់-ក័ប] ឬ [សង់-ក័ប-ប៉ៈ] sangkobb

សេចក្ដីត្រិះរិះ, តម្រិះ។

សង្កប្ប នាម

[មិច-ឆា-សង់-ក័ប-ប៉ៈ] sangkobb

តម្រិះខុស។

សង្កប្ប នាម

[សង់-ក័ប-ប៉ៈ-គោ-ច] sangkobb

អារម្មណ៍ឬដំណើរគំនិតដែលត្រិះរិះ។

សង្កប្ប នាម

[ស័ម-ម៉ា-សង់-ក័ប] sangkobb

តម្រិះត្រូវ។

សង្ករ

ភាវៈច្របូកច្របល់។

សង្ករ នាម

[សង់-កៈ-រ៉ៈ] ឬ [សង់-ក] sangkor

ការច្របូកច្របល់, ច្រឡូកច្រឡំ, ច្រឡំបល់; ដំណើរសាន់វ៉ាន់; សេចក្ដីខ្វល់ខ្លាំង។

សង្ករ នាម

[សង់-កៈ-រ៉ៈ-កា] sangkor

ហេតុឬដំណើរដែលនាំឱ្យច្របូកច្របល់, ...។

សង្ករ នាម

[សង់-កៈ-រ៉ៈ-ភាប] sangkor

ភាវៈច្របូកច្របល់។

សង្កល នាម

[សង់-កៈ-ឡៈ] ឬ [សង់-កល់] songkol

គណៈ, ពួក, ក្រុម, បន, ហ្វូង; ការបូកឱ្យឃើញចំនួន, ការថែមចំនួនឱ្យច្រើនឡើង :

សង្កល់

ឈ្មោះអណ្ដើកមួយប្រភេទ មាត្រធំសម្បុរខៀវក្រមៅ :

សង្កល់ នាម

[សង់-កល់] songkol

ឈ្មោះអណ្ដើកមួយប្រភេទ មាត្រធំសម្បុរខៀវក្រមៅ :

សង្កា

សន្យា, ប្ដេជ្ញា :

សង្កា នាម

[សង់-កា] sangkea

សេចក្ដីសង្ស័យ; សេចក្ដីខ្លាចក្រែង; ការប្រុងប្រយ័ត្ន, ការប្រុងប្រយ័ត្នក្រែងខុសទាស់, ក្រែងមិនសម្រេចដូចបំណង :

សង្កា នាម a

[សង់-កា] sangkea

ការសន្យា, ការប្ដេជ្ញា :

សង្កា កិរិយាសព្ទ b

[សង់-កា] sangkea

សន្យា, ប្ដេជ្ញា :

សង្កាត់

តំបន់រដ្ឋបាលថ្នាក់បន្ទាប់ពីក្រុងឬខណ្ឌ :

សង្កាត់ នាម ១)

[សង់-កាត់] songkat

ប៉ែក, ឡែក, ផ្នែក, ខណ្ឌ :

សង្កាត់ នាម ២)

[សង់-កាត់] songkat

តំបន់រដ្ឋបាលថ្នាក់បន្ទាប់ពីក្រុងឬខណ្ឌ :

សង្ការ

(ម.ព. សង្ការដ្ឋាន)។

សង្ការ នាម ១)

[សង់-កា-រ៉ៈ] ឬ [សង់-កា] sangkear

សង្ខារ; ...។

សង្ការ នាម ២)

[សង់-កា-រ៉ៈ] ឬ [សង់-កា] sangkear

ការលើកសពធ្វើឈាបនកិច្ច, ការគាស់ខ្មោចដុត, ការលើកខ្មោចស្រោចឆ្អឹង (និយាយបានតែជាមួយនឹងពាក្យថា "លើកសព") :

សង្ការ នាម

[សង់-កា] sangkear

សំរាម។

សង្ការ នាម

[សង់-កា-រ៉ៈ-កូត] sangkear

គំនរឬពំនូកសំរាម។

សង្ការ នាម

[សង់-កា-រុ័ច-ឆ័ត-ទៈ-កៈ] ឬ [សង់-កា-រ៉័ច-ឆ័ត-ទក់] sangkear

អ្នកចាក់សំរាម, អ្នកស៊ីឈ្នួលចាក់សំរាម។

សង្ការ នាម

[សង់-កា-រ៉័ច-ឆ័ត-ទិ-កា] sangkear

(ម.ព. សង្ការច្ឆទ្ទក)។

សង្ការ នាម

[សង់-កា-រុ័ត-ឋាន] sangkear

កន្លែងចាក់សំរាម។ កាព្យធៀបពុទ្ធភាសិតថា :

សង្ការ នាម

[សង់-កា-រ៉ៈ-ធាន] sangkear

(ម.ព. សង្ការដ្ឋាន)។

សង្ការី

ស្ត្រីដែលទើបរៀបការហើយថ្មីៗ; កញ្ញាដែលអន់ល្អហើយ, ក្រមុំចាស់ឬចាស់ក្រមុំ :

សង្ការី នាម

[សង់-កា-រ៉ី] sangkeari

ស្ត្រីដែលទើបរៀបការហើយថ្មីៗ; កញ្ញាដែលអន់ល្អហើយ, ក្រមុំចាស់ឬចាស់ក្រមុំ :

សង្កាស

(ម.ព. សង្កាសរូប)។

សង្កាស គុណនាម

[សង់-កា-សៈ] ឬ [សង់-កាស] songkeas

ដែលដូចគ្នា, ដែលស្មើគ្នា; ដែលប៉ុនគ្នា។

សង្កាស នាម

[សង់-កា-សៈ-ភ័ន] songkeas

របស់ឬវត្ថុដូចគ្នា, ប៉ុនគ្នា។

សង្កាស នាម

[សង់-កា-សៈ-រូប] songkeas

រូបឬទ្រង់ទ្រាយដូចគ្នា, ប៉ុនគ្នា, ប្រហែលគ្នា។

សង្កាស នាម

[សង់-កា-សៈ-វ័ត-ថុ] songkeas

(ម.ព. សង្កាសភណ្ឌ)។

សង្កាស នាម

[សង់-កា-សៈ-សន់-ឋាន] songkeas

(ម.ព. សង្កាសរូប)។

សង្កិណ្ណ

(ម.ព. សង្កិណ្ណបុត្រ)។

សង្កិណ្ណ គុណនាម

[សង់-កិន-ណៈ] songkinn

ដែលចង្អៀតថ្ដែ, ដែលញៀតញាត់, ណែនណាន់, តាន់តាប់; ដែលលាយគ្នា, ច្របូកច្របល់គ្នា។

សង្កិណ្ណ នាម

[សង់-កិន-ណៈ-គ្រឹះ] songkinn

ផ្ទះដែលចង្អៀតថ្ដែថ្ដុក។

សង្កិណ្ណ នាម

[សង់-កិន-ណៈ-ជាតិ] songkinn

ជាតិលាយ (ជាតិកាត់) ; មនុស្សដែលមានជាតិលាយ (មនុស្សកាត់ជាតិ)។

សង្កិណ្ណ នាម

[សង់-កិន-ណ័ត-ឋាន] songkinn

ទីចង្អៀត, សម្ពាធដ្ឋាន។

សង្កិណ្ណ នាម

[សង់-កិន-ណៈ-បុត] songkinn

បុត្រឬបុត្រីលាយជាតិ (កូនកាត់)។

សង្កិណ្ណ នាម

[សង់-កិន-ណៈ-បុត-ត្រី] songkinn

(ម.ព. សង្កិណ្ណបុត្រ)។

សង្កិន

សង្កេតឈ្លេចឈ្លីឱ្យឃើញពិត។

សង្កិន កិរិយាសព្ទ ១)

[សង់-កិន] sangkin

កិនហើយកិនទៀត, កិនរឿយៗ :

សង្កិន កិរិយាសព្ទ ២)

[សង់-កិន] sangkin

(ព.ប្រ.) សង្កេត, ពិនិត្យ, ឈ្លេចឈ្លី ឱ្យឃើញជាក់ ឱ្យឃើញពិត :

សង្កិន កិរិយាសព្ទ

[សង់-កេត-សង់-កិន] sangkin

សង្កេតឈ្លេចឈ្លីឱ្យឃើញពិត។

សង្កិម

ឈ្មោះសំពត់សូត្រ ត្បាញលើកជាផ្កាល្អិតៗផ្សេងៗ ព័ណ៌ភ្លឺរលើប, កំណើតមកពីប្រទេសក្រៅ :

សង្កិម នាម

[សង់-កិម] songkim

ឈ្មោះសំពត់សូត្រ ត្បាញលើកជាផ្កាល្អិតៗផ្សេងៗ ព័ណ៌ភ្លឺរលើប, កំណើតមកពីប្រទេសក្រៅ :

សង្កិលេស

គ្រឿងសៅហ្មង, គ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត; មន្ទិល; គ្រឿងនាំឱ្យអួអាប់, ឱ្យស្រអាប់ :

សង្កិលេស នាម

[សង់-កិ-ឡែស] songkiles

គ្រឿងសៅហ្មង, គ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត; មន្ទិល; គ្រឿងនាំឱ្យអួអាប់, ឱ្យស្រអាប់ :

សង្កិលេសិក

សន្តានសៅហ្មង, សន្តានចិត្តមិនបរិសុទ្ធ។

សង្កិលេសិក គុណនាម

[សង់-កិ-ឡេ-សិ-កៈ] ឬ [សង់-កិ-ឡេ-សិក] songkilesek

ដែលសៅហ្មង; ដែលជាមន្ទិល; ដែលនាំឱ្យអួអាប់, ឱ្យស្រអាប់។

សង្កិលេសិក នាម

[សង់-កិ-ឡេ-សិ-កៈ-ចិត] songkilesek

ចិត្តដែលមានសៅហ្មង។

សង្កិលេសិក នាម

[សង់-កិ-ឡេ-សិ-កៈ-ធ័រ] songkilesek

ធម៌សៅហ្មង។

សង្កិលេសិក នាម

[សង់-កិ-ឡេ-សិ-កៈ-សន់-ដាន] (ជើង ត អានជា ដ)] songkilesek

សន្តានសៅហ្មង, សន្តានចិត្តមិនបរិសុទ្ធ។

សង្កឹម

(ម.ព. សង្កិម)។

សង្កឹម នាម

[សង់-កឹម] sangkuem

(ម.ព. សង្កិម)។

សង្កុបកម្ម

ការបះបោរ (នៅលើនាវាចម្បាំង), ការមិនស្ដាប់បង្គាប់, ការក្បត់។

សង្កុបកម្ម នាម

[សង់-កុ-ប៉ៈ-កាំ] sngokobakkaam≈

ការបះបោរ (នៅលើនាវាចម្បាំង), ការមិនស្ដាប់បង្គាប់, ការក្បត់។

សង្កួត

ស្បែកសម្រាប់សង្កួតកាំបិតជាដើម។

សង្កួត កិរិយាសព្ទ

[សង់-កួត] songkuot

កួតរឿយៗ; ត្រដុសរឿយៗ, ធ្វើឱ្យកកិតរឿយៗ :

សង្កួត នាម

[ឈើ-សង់-កួត] songkuot

ឈើសម្រាប់សង្កួតកាំបិតជាដើម។

សង្កួត នាម

[ថ្ម-សង់-កួត] songkuot

ថ្មសម្រាប់សង្កួតកាំបិតជាដើម។

សង្កួត នាម

[ស្បែក-សង់-កួត] songkuot

ស្បែកសម្រាប់សង្កួតកាំបិតជាដើម។

សង្កើច

សុខុមសត្វមួយប្រភេទ ជាពួកសំសេទជសត្ត កើតនៅទីដេកទីអង្គុយមានក្លិនធុំឆួលខ្មោះ, ខាំជញ្ជក់ឈាមមនុស្សជាអាហារ :

សង្កើច នាម

[សង់-កើច] songkauch

សុខុមសត្វមួយប្រភេទ ជាពួកសំសេទជសត្ត កើតនៅទីដេកទីអង្គុយមានក្លិនធុំឆួលខ្មោះ, ខាំជញ្ជក់ឈាមមនុស្សជាអាហារ :

សង្កើសង្កាញ់

ស្រៀវស្រាញ ក្ដៅមុខក្ដៅមាត់រកកល់គ្រុន :

សង្កើសង្កាញ់ កិរិយាសព្ទ

[សង់-កើ-សង់-កាញ់] songkausngkeanh

ស្រៀវស្រាញ ក្ដៅមុខក្ដៅមាត់រកកល់គ្រុន :

សង្កៀត

ប៉ះត្រដុសត្បៀតគ្នា លាន់ឮសូរង៉េតង៉តៗឬក្រតៗ ជាដើម :

សង្កៀត កិរិយាសព្ទ

[សង់-កៀត] sangkiet

ប៉ះត្រដុសត្បៀតគ្នា លាន់ឮសូរង៉េតង៉តៗឬក្រតៗ ជាដើម :

សង្កៀរ

រអាមឬខ្ទ័រត្រចៀក គឺឮសូរសព្ទខ្លាំងជិតត្រចៀក ឬឮសម្ដីពុំគួរគាប់ នាំឱ្យខ្ទ័រឬរអាមស្រោតប្រសាទ។

សង្កៀរ កិ., គុ.

[សង់-កៀ] songkier

រអាឬរអាមខ្លាំង :

សង្កៀរ កិ., គុ.

[សង់-កៀ-ចិត] songkier

រអាចិត្ត, ជ្រេញចិត្ត, ទ្រាន់ចិត្តខ្លាំង។

សង្កៀរ កិ., គុ.

[សង់-កៀ-ត្រ-ចៀក] songkier

រអាមឬខ្ទ័រត្រចៀក គឺឮសូរសព្ទខ្លាំងជិតត្រចៀក ឬឮសម្ដីពុំគួរគាប់ នាំឱ្យខ្ទ័រឬរអាមស្រោតប្រសាទ។

សង្កេត

សូត្របាលីពិនិត្យតាមអក្ខរប្បភេទ :

សង្កេត នាម a

[សង់-កេត] songket

ការកំណត់, ការមត់គ្នា, ណាត់គ្នា, ប្ដេជ្ញាគ្នា; ការយល់ព្រមជាមួយ; សញ្ញា; ការពិនិត្យឱ្យឃើញច្បាស់ :

សង្កេត កិរិយាសព្ទ b

[សង់-កេត] songket

ពិនិត្យ, ចំណាំ, គ្នេរគ្នាន់, រំពឹងមើល ឱ្យឃើញជាក់ :

សង្កេត នាម

[សង់-កេ-តៈ-កាំ] songket

ការឱ្យសញ្ញា។