វចនានុក្រមខ្មែរ

វ៉ា

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ វត្ត ថា :

វ៉ា សព្វនាម

[វ៉ា] va

នាង; ពាក្យលំអុតសម្រាប់និយាយជាជំនួសឈ្មោះកូនក្មេងក្នុងទីចំពោះមុខ :

វ៉ា ឧទានសព្ទ

[វ៉ា] va

សូរកូនខ្ចីយំ, ...។

វ៉ា បុព្វបទ

[វ៉ា] va

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ វត្ត ថា :

វ៉ាកង

(ម.ព. វិស្សមកាល)។

វ៉ាកង នាម

[វ៉ា-កង] vakngo≈

(ម.ព. វិស្សមកាល)។

វ៉ាក់សាំង

(ម.ព. ថ្នាំបង្ការ)។

វ៉ាក់សាំង នាម

[វ៉ាក់-សាំង] vaksaamng≈

(ម.ព. ថ្នាំបង្ការ)។

វ៉ាគុយអូល

ថង់មួយពេញដោយទឹក ខ្យល់ និងចុណ្ណភាពនៃអាហារដែលអណ្ដែតក្នុងស៊ីតូប្លាសនៅក្នុងកោសិការុក្ខជាតិភាគច្រើននិងកោសិកាសត្វមួយចំនួន។

វ៉ាគុយអូល នាម

[វ៉ា-គុយ-អូល] vakuyaoul≈

ថង់មួយពេញដោយទឹក ខ្យល់ និងចុណ្ណភាពនៃអាហារដែលអណ្ដែតក្នុងស៊ីតូប្លាសនៅក្នុងកោសិការុក្ខជាតិភាគច្រើននិងកោសិកាសត្វមួយចំនួន។

វ៉ាង

វាតសម្ដី, ប្រើសម្ដីគ្របលើគេ; វាតអំណាចលើ; ហួងហែង; ហែហៃ :

វ៉ាង កិរិយាសព្ទ

[វ៉ាង] veang

វាតសម្ដី, ប្រើសម្ដីគ្របលើគេ; វាតអំណាចលើ; ហួងហែង; ហែហៃ :

វ៉ាងមុខ

ពោលពាក្យវាតមុខវាតអំណាច; វាតអំណាចយកមុខ :

វ៉ាងមុខ កិរិយាសព្ទ

[វ៉ាង-មុក] veangomukh

ពោលពាក្យវាតមុខវាតអំណាច; វាតអំណាចយកមុខ :

វ៉ានីស

សារធាតុរាវម្យ៉ាងសម្រាប់លាបលើឈើដែលធ្វើឱ្យមានពន្លឺភ្លឺរលោងល្អ :

វ៉ានីស នាម

[វ៉ា-នីស] vanis≈

សារធាតុរាវម្យ៉ាងសម្រាប់លាបលើឈើដែលធ្វើឱ្យមានពន្លឺភ្លឺរលោងល្អ :

វ៉ាន់ស៊ុយ

ឈ្មោះដំណាំតិណជាតិ មានក្លិនក្រអូបឆួល ប្រើជាគ្រឿងផ្សំជាជំនួយម្ហូបមុខខ្លះ ឬបបរគ្រឿងឱ្យមានរសឆ្ងាញ់, មាន ២ប្រភេទគឺ មួយប្រភេទស្លឹកល្អិតទន់ស្រួយ, មួយប្រភេទទៀតស្លឹកធំទ្រវែងសាច់ស្វិតបន្តិច (ទាំង២ប្រភេទនេះដើមកំណើតមកពីប្រទេសចិន) :

វ៉ាន់ស៊ុយ នាម

[វ៉ាន់-ស៊ុយ] veanosuy

ឈ្មោះដំណាំតិណជាតិ មានក្លិនក្រអូបឆួល ប្រើជាគ្រឿងផ្សំជាជំនួយម្ហូបមុខខ្លះ ឬបបរគ្រឿងឱ្យមានរសឆ្ងាញ់, មាន ២ប្រភេទគឺ មួយប្រភេទស្លឹកល្អិតទន់ស្រួយ, មួយប្រភេទទៀតស្លឹកធំទ្រវែងសាច់ស្វិតបន្តិច (ទាំង២ប្រភេទនេះដើមកំណើតមកពីប្រទេសចិន) :

វ៉ាប់

ដែលចាប់ដោយប្រញាប់ :

វ៉ាប់ ឧទានសព្ទ ១)

[វ៉ាប់] veab

សូរឮដោយត្របាក់ :

វ៉ាប់ គុណកិរិយា ២)

[វ៉ាប់] veab

ដែលចាប់ដោយប្រញាប់ :

វ៉ាយហ្វាយ

ប្រព័ន្ធដែលភ្ជាប់បរិក្ខារអេឡិចត្រូនិកទៅនឹងអ៊ីនធឺណិតដោយមិនប្រើខ្សែ។

វ៉ាយហ្វាយ នាម

[វ៉ាយ-ហ្វាយ] vayhveay≈

ប្រព័ន្ធដែលភ្ជាប់បរិក្ខារអេឡិចត្រូនិកទៅនឹងអ៊ីនធឺណិតដោយមិនប្រើខ្សែ។

វ៉ារោង

លើកឈប់លែងរាំ :

វ៉ារោង កិរិយាសព្ទ

[វ៉ា-រោង] vearoung

លើកឈប់លែងរាំ :

វ៉ារ្យ៉ង់

(ស្ថិតិ.) រង្វាស់មួយនៃរបាយក្នុងស្ថិតិវិទ្យាដែលជាមធ្យមភាគនៃផលសងការ៉េរវាងតម្លៃអង្កេតនិងមធ្យមរបស់វា។

វ៉ារ្យ៉ង់ នាម

[វ៉ា-រ្យ៉ង់] varoyng≈

(ស្ថិតិ.) រង្វាស់មួយនៃរបាយក្នុងស្ថិតិវិទ្យាដែលជាមធ្យមភាគនៃផលសងការ៉េរវាងតម្លៃអង្កេតនិងមធ្យមរបស់វា។

វ៉ាលិស

ហិបតូចស្រាល ធ្វើដោយស្បែកសម្លាប់ ឬធ្វើដោយសំពត់សាច់ក្រាស់ជាដើម មានដៃយួរបាន សម្រាប់ដាក់អីវ៉ាន់ស្រាលៗ មានសម្លៀកបំពាក់ជាដើម :

វ៉ាលិស នាម

[វ៉ា-លិស] vealis

ហិបតូចស្រាល ធ្វើដោយស្បែកសម្លាប់ ឬធ្វើដោយសំពត់សាច់ក្រាស់ជាដើម មានដៃយួរបាន សម្រាប់ដាក់អីវ៉ាន់ស្រាលៗ មានសម្លៀកបំពាក់ជាដើម :

វ៉ាល់

ចោលវ៉ាល់ទៅធ្លាក់ឬប៉ះឮសូរគុប។

វ៉ាល់ ឧទានសព្ទ

[វ៉ាល់] veal

សូរឮដោយចោលអ្វីមួយដែលវិល :

វ៉ាល់ ឧទានសព្ទ

[វ៉ាល់-គុប] veal

ចោលវ៉ាល់ទៅធ្លាក់ឬប៉ះឮសូរគុប។

វ៉ាស

សូរឮដោយស្រែកយ៉ាងពេញសំឡេង :

វ៉ាស ឧទានសព្ទ

[វ៉ាស] veas

សូរឮដោយស្រែកយ៉ាងពេញសំឡេង :

វ៉ាឡង់

(គីមី.) ចំនួនវិជ្ជមានដែលបង្ហាញពីសមត្ថភាពចងសម្ព័ន្ធរបស់អាតូមមួយជាមួយអាតូមផ្សេងទៀត :

វ៉ាឡង់ នាម

[វ៉ា-ឡង់] valngo≈

(គីមី.) ចំនួនវិជ្ជមានដែលបង្ហាញពីសមត្ថភាពចងសម្ព័ន្ធរបស់អាតូមមួយជាមួយអាតូមផ្សេងទៀត :

វ៉ី

ពាក្យសម្រាប់និយាយទៅរកកូនក្មេងសាមញ្ញឬសម្រាប់មនុស្សដែលត្រូវនិយាយ អញ, ឯង ទៅរក :

វ៉ី សព្វនាម ១)

[វ៉ី] vi

អា, អានាង; មេ, មេនាង; ហង; ឯង។

វ៉ី នាម ២)

[វ៉ី] vi

ពាក្យសម្រាប់និយាយទៅរកកូនក្មេងសាមញ្ញឬសម្រាប់មនុស្សដែលត្រូវនិយាយ អញ, ឯង ទៅរក :

វ៉ឹកវ៉ឺន

(ម.ព. ហ្វឹកហ្វឺន)។

វ៉ឹកវ៉ឺន កិរិយាសព្ទ

[វ៉ឹក-វ៉ឺន] voekveun≈

(ម.ព. ហ្វឹកហ្វឺន)។

វ៉ឺ ឧទានសព្ទ

[វ៉ឺ] veu≈

(ម.ព. វឺ)។

វ៉ឺង

សូរសម្ដីឬសំឡេងឮគ្រលួច :

វ៉ឺង ឧទានសព្ទ

[វ៉ឺង] vueung

សូរសម្ដីឬសំឡេងឮគ្រលួច :

វ៉ឺងវ៉ាង

សូរសម្ដីដែលនិយាយឮខ្លាំងពេញទ្រពងមាត់ :

វ៉ឺងវ៉ាង ឧទានសព្ទ

[វ៉ឺង-វ៉ាង] vueungveang

សូរសម្ដីដែលនិយាយឮខ្លាំងពេញទ្រពងមាត់ :

វ៉ឺតៗ

សូរឮដោយបឺតឬស្រូបខ្លាំងជាដើម។

វ៉ឺតៗ ឧទានសព្ទ

[វ៉ឺត-វ៉ឹត] vueut

សូរឮដោយបឺតឬស្រូបខ្លាំងជាដើម។

វ៉ឺនវ៉ាយ

ដែលមានអាការៈស្ទាក់ស្ទើរ, រារែក :

វ៉ឺនវ៉ាយ កិរិយាសព្ទ a

[វ៉ឺន-វ៉ាយ] vueunveay

សម្ដែងអាការៈស្ទាក់ស្ទើរ, រារែក, មិនដាច់ស្រេច :

វ៉ឺនវ៉ាយ គុណនាម b

[វ៉ឺន-វ៉ាយ] vueunveay

ដែលមានអាការៈស្ទាក់ស្ទើរ, រារែក :

វ៉ឺយ

ពាក្យអាលបនៈសម្រាប់និយាយទៅរកកូនក្មេងសាមញ្ញឬសម្រាប់មនុស្សដែលត្រូវប្រើពាក្យ អញ, ឯង ទៅរក :

វ៉ឺយ ឧទានសព្ទ

[វ៉ឺយ] vuery

ពាក្យអាលបនៈសម្រាប់និយាយទៅរកកូនក្មេងសាមញ្ញឬសម្រាប់មនុស្សដែលត្រូវប្រើពាក្យ អញ, ឯង ទៅរក :

វ៉ឺះ

ពាក្យស្រែកបង្កូកហៅគ្នាឬស្រែកឆ្លើយគ្នាពីចម្ងាយដោយពេញសំឡេងខ្ពស់ស្រួចគ្រលួច :

វ៉ឺះ ឧទានសព្ទ

[វ៉ឺះ] vueueah

ពាក្យស្រែកបង្កូកហៅគ្នាឬស្រែកឆ្លើយគ្នាពីចម្ងាយដោយពេញសំឡេងខ្ពស់ស្រួចគ្រលួច :

វ៉ុល

សូរឮដោយបក្សីតូចហើរឡើងដោយប្រញាប់ :

វ៉ុល ឧទានសព្ទ

[វ៉ុល] vul

សូរឮដោយបក្សីតូចហើរឡើងដោយប្រញាប់ :

វ៉ុលម៉ែត្រ

(រូប.) ឧបករណ៍ដែលប្រើសម្រាប់វាស់ផលសងប៉ូតង់ស្យែល (តង់ស្យុង) រវាងចំណុចពីរនៅក្នុងសៀគ្វីអគ្គិសនី។

វ៉ុលម៉ែត្រ នាម

[វ៉ុល-ម៉ែត] volmaet≈

(រូប.) ឧបករណ៍ដែលប្រើសម្រាប់វាស់ផលសងប៉ូតង់ស្យែល (តង់ស្យុង) រវាងចំណុចពីរនៅក្នុងសៀគ្វីអគ្គិសនី។

វ៉ូ

សូរកញ្ចែកប៉ាល់តូចជាដើម។

វ៉ូ ឧទានសព្ទ

[វ៉ូ] vu

សូរកញ្ចែកប៉ាល់តូចជាដើម។

វ៉ូង

សូរសម្ដីឬសំឡេងឮក្អូងខ្លាំង :

វ៉ូង ឧទានសព្ទ

[វ៉ូង] vung

សូរសម្ដីឬសំឡេងឮក្អូងខ្លាំង :

វ៉ូងវ៉ាង

(ម.ព. វ៉ឺងវ៉ាង)។

វ៉ូងវ៉ាង ឧទានសព្ទ

[វ៉ូង-វ៉ាង] vungveang

(ម.ព. វ៉ឺងវ៉ាង)។

វ៉ូត

សូរសំឡេងស្វាក្រិសថ្ងូរជាដើម (ប្រើជា ង៉ូត ឬ ង៉ូតៗ ក៏មាន, តាមដំណើរឮ)។

វ៉ូត ឧទានសព្ទ

[វ៉ូត] vut

សូរសំឡេងស្វាក្រិសថ្ងូរជាដើម (ប្រើជា ង៉ូត ឬ ង៉ូតៗ ក៏មាន, តាមដំណើរឮ)។

វ៉ូតៗ

(ម.ព. វ៉ូត)។

វ៉ូតៗ ឧទានសព្ទ

[វ៉ូត-វ៉ូត] voutvout≈

(ម.ព. វ៉ូត)។

វ៉ូប

សូរច្របាច់ស៊ិហ្វ្លេកៅស៊ូរថយន្តជាដើម។

វ៉ូប ឧទានសព្ទ

[វ៉ូប] vub

សូរច្របាច់ស៊ិហ្វ្លេកៅស៊ូរថយន្តជាដើម។

វ៉ូម

(ម.ព. វូម)។

វ៉ូម ឧទានសព្ទ

[វ៉ូម] voum≈

(ម.ព. វូម)។

វ៉ូស

សូរស្រែកបង្អើលឬស្រែកដង្ហោយហៅគ្នាពីចម្ងាយជាដើម (បើស្រែកពីទីឆ្ងាយពេកថា វ៉ូ៎ស មានសូរស្រួចខ្ពស់)។

វ៉ូស ឧទានសព្ទ

[វ៉ូស] vus

សូរស្រែកបង្អើលឬស្រែកដង្ហោយហៅគ្នាពីចម្ងាយជាដើម (បើស្រែកពីទីឆ្ងាយពេកថា វ៉ូ៎ស មានសូរស្រួចខ្ពស់)។

វ៉ូសវ៉ាស

សូរស្រែកបង្អើលដោយមានគ្នាច្រើន។

វ៉ូសវ៉ាស ឧទានសព្ទ

[វ៉ូស-វ៉ាស] vusveas

សូរស្រែកបង្អើលដោយមានគ្នាច្រើន។

វ៉េ

ឈ្មោះរដ្ឋធានីរបស់ដែនអណ្ណាម (វៀតណាមកណ្ដាល) :

វ៉េ នាម

[វ៉េ] ve

ឈ្មោះរដ្ឋធានីរបស់ដែនអណ្ណាម (វៀតណាមកណ្ដាល) :

វ៉េរ៉ង់ដា

(ម.ព. រានហាល) :

វ៉េរ៉ង់ដា នាម

[វ៉េ-រ៉ង់-ដា] verngoda≈

(ម.ព. រានហាល) :

វ៉េវ

ប៉េវ, ប៉ី :

វ៉េវ គុណកិរិយា

[វ៉េវ] vev

ប៉េវ, ប៉ី :

វ៉េវវ៉ាវ

សូរសំឡេងស្អកស្អាញ័រញាប់រន្ថាន់; សូរអែកង៉ាវ។

វ៉េវវ៉ាវ ឧទានសព្ទ

[វ៉េវ-វ៉ាវ] vevveav

សូរសំឡេងស្អកស្អាញ័រញាប់រន្ថាន់; សូរអែកង៉ាវ។

វ៉េសវ៉ស

សូរឮវ៉េសៗ វ៉សៗ រឿយៗ, រវ៉េសរវ៉ស។

វ៉េសវ៉ស ឧទានសព្ទ

[វ៉េស-វ៉ស] vesovos

សូរឮវ៉េសៗ វ៉សៗ រឿយៗ, រវ៉េសរវ៉ស។

វ៉េសវ៉ាស

សូរឮវ៉េសៗ វ៉ាសៗ រឿយៗ, រវ៉េសរវ៉ាស :

វ៉េសវ៉ាស ឧទានសព្ទ

[វ៉េស-វ៉ាស] vesveas

សូរឮវ៉េសៗ វ៉ាសៗ រឿយៗ, រវ៉េសរវ៉ាស :

វ៉េសវ៉ូស

សូរឮវ៉េសៗ វ៉ូសៗ រឿយៗ, រវ៉សរវ៉ូស។

វ៉េសវ៉ូស ឧទានសព្ទ

[វ៉េស-វ៉ូស] vesvus

សូរឮវ៉េសៗ វ៉ូសៗ រឿយៗ, រវ៉សរវ៉ូស។

វ៉ែត

ឈ្មោះទូកចែវមួយប្រភេទ មាឌវែង ខាងកន្សៃរីកខ្ពស់ស្ទើតជាងក្បាល, មានកឹង, សម្រាប់ឥស្សរជនប្រើប្រាស់មួយដងមួយកាល :

វ៉ែត នាម

[វ៉ែត] veaet

ឈ្មោះទូកចែវមួយប្រភេទ មាឌវែង ខាងកន្សៃរីកខ្ពស់ស្ទើតជាងក្បាល, មានកឹង, សម្រាប់ឥស្សរជនប្រើប្រាស់មួយដងមួយកាល :

វ៉ែន

ធមនី, សរសៃឈាមដែលនាំឈាមពីសរីរាង្គកាយចូលមកក្នុងបេះដូង :

វ៉ែន នាម

[វ៉ែន] veaen

ឈ្មោះចិញ្ចៀនមួយប្រភេទ មានសណ្ឋានរាបដាំត្បូងរាយ :

វ៉ែន នាម

[វ៉ែន] veaen

ធមនី, សរសៃឈាមដែលនាំឈាមពីសរីរាង្គកាយចូលមកក្នុងបេះដូង :

វ៉ែនតា

វ៉ែនតាព័ណ៌មានពន្លឺស្រទំសម្រាប់ពាក់ឱ្យត្រជាក់ភ្នែក។

វ៉ែនតា នាម ១)

[វ៉ែន-តា] veaenota

កែវស្នងភ្នែក គឺកែវសម្រាប់ពាក់ជាជំនួយភ្នែក ដែលស្រវាំងឱ្យភ្លឺច្បាស់ឬជាជំនួយឱ្យស្រួលភ្នែក :

វ៉ែនតា នាម ២)

[វ៉ែន-តា] veaenota

ខ្មែរបុរាណហៅ ស្នងភ្នែក; សម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃហៅ ស្នងនេត្រា; (រ.ស.) ហៅ ស្នងព្រះនេត្រ (គួរធ្វើទម្លាប់ហៅតាមនេះ ឱ្យត្រូវនឹងខ្មែរក្នុងបុរាណសម័យវិញ ហៅយូរៗទៅគង់នឹងថ្នឹកមាត់ពុំខាន; ហៅជាបាលីថា ចក្ខុបត្ថម្ភក (ច័ក ខុ ប៉ាត់ ថ័ម ភក់) "កែវជាជំនួយភ្នែក")។

វ៉ែនតា នាម

[វ៉ែន-តា-ស្រ-ទំ] veaenota

វ៉ែនតាព័ណ៌មានពន្លឺស្រទំសម្រាប់ពាក់ឱ្យត្រជាក់ភ្នែក។