វចនានុក្រមខ្មែរ

ការធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់, ឱ្យប្រាកដ; ការពន្យល់; ពាក្យអធិប្បាយ; ពាក្យដោះស្រាយ; ពាក្យរាយ; ទំនាយ; ឈ្មោះអង្គនៃពុទ្ធភាសិត (បាលីភាសា) មួយយ៉ាងជាពាក្យរាយ (មិនមែនគាថា, បាលី ជាពាក្យរាយនេះហៅ វេយ្យាករណបាឋ វិញក៏បាន) ; គម្ពីរប្រាប់គោលរបស់ភាសា, មូលរបស់ភាសា :

វេយ្យាករណ៍ នាម

[វៃ-យា-កៈ-រ៉ៈ-ណៈ-បន់-ឌិត] veyyeakor

អ្នកប្រាជ្ញខាងវេយ្យាករណ៍ (អ្នកប្រាជ្ញចេះគោលឬមូលរបស់ភាសា)។

វេយ្យាវច្ច

(ម.ព. វេយ្យាវច្ចមយៈ)។

វេយ្យាវច្ច នាម

[វៃ-យា-វ័ច-ចៈ] veyyeavochch

ការខ្វល់ខ្វាយ, ការខ្នះខ្នែង, ការមិនប្រចាំគ្នា, ការយកចិត្តទុកដាក់។

វេយ្យាវច្ច នាម

[វៃ-យា-វ័ច-ចៈ-កាំ] veyyeavochch

ការប្រឹងប្រែងធ្វើកិច្ចការដោយយកចិត្តទុកដាក់ពីចិត្តឯង។

វេយ្យាវច្ច នាម

[វៃ-យា-វ័ច-ចៈ-ក] veyyeavochch

អ្នកខ្នះខ្នែងធ្វើការកិច្ចការ; អ្នកធ្វើការបម្រើបម្រាស់ដោយយកចិត្តទុកដាក់មិនមើលបំណាំ, មិនប្រចាំគ្នា។

វេយ្យាវច្ច នាម

[វៃ-យា-វ័ច-ចៈ-មៈ-យៈ] veyyeavochch

ប្រយោជន៍ឬបុណ្យដែលកើតមានព្រោះការខ្វល់ខ្វាយធ្វើ។

វេយ្យាវច្ច នាម

[វៃ-យា-វ័ច-ចៈ-ម៉ៃ] veyyeavochch

(ម.ព. វេយ្យាវច្ចមយៈ)។

វេរ

ដំណើរយកវេនគ្នា, ដំណើរធ្វើការឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកម្ដងម្នាក់ :

វេរ កិរិយាសព្ទ

[វេ] ver

ប្រគល់ឬប្រគេនអ្វីៗ ឱ្យដោយបញ្ចេញវាចាថាតាមគ្នា (ព.ពុ.) :

វេរ នាម

[វេ-ចង់-ហាន់-សង់] ver

ឈ្មោះរបៀបមង្គលការមួយយ៉ាង ធ្វើដោយពិធីវេរភត្ត និងគ្រឿងបរិក្ខារប្រគេនភិក្ខុសង្ឃ :

វេរ កិរិយាសព្ទ

[វេ] ver

ងាកបែរទ្រេតឬបញ្ឆៀង, ងាកបែររេ :

វេរ នាម

[វេ] ver

ដំណើរយកវេនគ្នា, ដំណើរធ្វើការឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកម្ដងម្នាក់ :

វេរប្បដិវេរ

ដំណើរចងពៀរតបពៀរ, ការចងពៀរម្ដងម្នាក់ គឺការដែលអ្នកមួយចងពៀរទៅរកហើយ អ្នកមួយត្រឡប់ចងពៀរមករកវិញ :

វេរប្បដិវេរ នាម

[វេ-រុ័ប-ប៉ៈ-ដិ-វេ] verbbodever

ដំណើរចងពៀរតបពៀរ, ការចងពៀរម្ដងម្នាក់ គឺការដែលអ្នកមួយចងពៀរទៅរកហើយ អ្នកមួយត្រឡប់ចងពៀរមករកវិញ :

វេរភាព

ភាវៈនៃពៀរ; ភាពរបស់បុគ្គលជាសត្រូវនឹងគ្នា។

វេរភាព នាម

[វេ-រៈ-ភាប] veropheap

ភាវៈនៃពៀរ; ភាពរបស់បុគ្គលជាសត្រូវនឹងគ្នា។

វេរមណី

គំនិតដែលតាំងផ្គងនឹងវៀរ; ការវៀរ, ការតម; ការវៀរចាកទុច្ចរិត។

វេរមណី នាម

[វេ-រៈ-មៈ-នី] veromonei

គំនិតដែលតាំងផ្គងនឹងវៀរ; ការវៀរ, ការតម; ការវៀរចាកទុច្ចរិត។

វេរម្ភវាត

ខ្យល់វល់គឺខ្យល់ដែលបក់ពីទិសផ្សេងៗប្រសព្វគ្នា; ខ្យល់កំបុតត្បូង។

វេរម្ភវាត នាម

[វេ-រ័ម-ភៈ-វាត] vermphoveat

ខ្យល់វល់គឺខ្យល់ដែលបក់ពីទិសផ្សេងៗប្រសព្វគ្នា; ខ្យល់កំបុតត្បូង។

វេរវេគ

កម្លាំងពៀរ; កម្លាំងឬសន្ទុះរបស់សត្រូវ។

វេរវេគ នាម

[វេ-រៈ-វេក] verovek

កម្លាំងពៀរ; កម្លាំងឬសន្ទុះរបស់សត្រូវ។

វេរា

ជនឬបុគ្គលដែលមានពៀរនឹងគ្នា, ដែលជាសត្រូវនឹងគ្នា។

វេរា នាម

[វេ-រា] verea

ពៀរ :

វេរា នាម

[វេ-រិ-ជន់] verea

(ម.ព. វេរីជន)។

វេរា នាម

[វេ-រី-ជន់] verea

ជនឬបុគ្គលដែលមានពៀរនឹងគ្នា, ដែលជាសត្រូវនឹងគ្នា។

វេរិនី

(ម.ព. វេរី)។

វេរិនី នាម

[វេ-រិ-នី] verini

(ម.ព. វេរី)។

វេរី

អ្នកមានពៀរនឹងគ្នា; សត្រូវ។

វេរី គុណនាម

[វេ-រី] veri

ដែលមានពៀរនឹងគ្នា; ដែលជាសត្រូវនឹងគ្នា :

វេរី នាម

[វេ-រី] veri

អ្នកមានពៀរនឹងគ្នា; សត្រូវ។

វេលា

(ម.ព. ពេល, ពេលា)។

វេលា នាម

[វេ-លា] velea

(ម.ព. ពេល, ពេលា)។

វេវចនសព្ទ

ពាក្យពីរម៉ាត់ឬវាចាវិលាស (locution) ពីរម៉ាត់ឬក៏ច្រើនម៉ាត់ ជាវេវចនសព្ទនឹងគ្នា កាលណាពាក្យឬវាចាវិលាសនោះមានប្រភេទដូចគ្នានិងអាចជំនួសគ្នាបានក្នុងល្បះ ដោយឥតបណ្ដាលឱ្យល្បះមានន័យផ្សេង។ តាមធម្មតា ពាក្យពីរម៉ាត់ដែលជាវេវចនសព្ទនឹងគ្នា មិនមានន័យដូចគ្នាបេះបិទទេ : គេមិនអាចប្រើវា

វេវចនសព្ទ នាម

[វេ-វៈ-ចៈ-ណៈ-ស័ប] veveakchaknaksba≈

ពាក្យពីរម៉ាត់ឬវាចាវិលាស (locution) ពីរម៉ាត់ឬក៏ច្រើនម៉ាត់ ជាវេវចនសព្ទនឹងគ្នា កាលណាពាក្យឬវាចាវិលាសនោះមានប្រភេទដូចគ្នានិងអាចជំនួសគ្នាបានក្នុងល្បះ ដោយឥតបណ្ដាលឱ្យល្បះមានន័យផ្សេង។ តាមធម្មតា ពាក្យពីរម៉ាត់ដែលជាវេវចនសព្ទនឹងគ្នា មិនមានន័យដូចគ្នាបេះបិទទេ : គេមិនអាចប្រើវា

វេវចនៈ

ពាក្យដែលប្រើផ្លាស់ប្ដូរគ្នា ឬប្រើជាជំនួសគ្នាបាន គឺពាក្យដែលមានសូរសំនៀងខុសគ្នាតែមានដំណើរសេចក្ដីត្រូវគ្នា ឬរលឿគ្នា, ដូចជា ពេស្យា, វេសិយា, វេសី, នគរសោភិនី, លញ្ជិកា, រូបជីវិនី, រូបាជីវា, រូបូបជីវិនី, វណ្ណទាសី ប្រែថា "ស្រីផ្កាមាស" ដូចគ្នា យ៉ាងនេះជា វេវចនៈ។

វេវចនៈ នាម

[វេ-វៈ-ចៈ-ណៈ] vevochoneak

ពាក្យដែលប្រើផ្លាស់ប្ដូរគ្នា ឬប្រើជាជំនួសគ្នាបាន គឺពាក្យដែលមានសូរសំនៀងខុសគ្នាតែមានដំណើរសេចក្ដីត្រូវគ្នា ឬរលឿគ្នា, ដូចជា ពេស្យា, វេសិយា, វេសី, នគរសោភិនី, លញ្ជិកា, រូបជីវិនី, រូបាជីវា, រូបូបជីវិនី, វណ្ណទាសី ប្រែថា "ស្រីផ្កាមាស" ដូចគ្នា យ៉ាងនេះជា វេវចនៈ។

វេសាលី

(ម.ព. ពៃសាលី)។

វេសាលី នាម

[វេ-សា-ឡី] vesali

(ម.ព. ពៃសាលី)។

វេសិយា

ផ្ទះស្រីផ្កាមាស។

វេសិយា នាម

[វេ-សិ-យ៉ា] veseyea

ស្រីពេស្យា (ស្រីផ្កាមាស)។

វេសិយា នាម

[ពេ-ស្យ៉ា-គ្រឹះ] veseyea

(ម.ព. វេសិយាគ្រឹះ)។

វេសិយា នាម

[វេ-សិ-យ៉ា-គោ-ច] veseyea

(ម.ព. ពេស្យាគោចរ)។

វេសិយា នាម

[វេ-សិ-យ៉ា-គ្រឹះ] veseyea

ផ្ទះស្រីផ្កាមាស។

វេសី

(ម.ព. វេសិយា)។

វេសី នាម

[វេ-សី] vesei≈

(ម.ព. វេសិយា)។

វេស្ដន

(ម.ព. វេឋនពស្ត្រ)។

វេស្ដន នាម

[វេស-ស្តៈ-ណៈ] (ជើង ត)] vesstaknak](cheungt)a≈

(ម.ព. វេឋនពស្ត្រ)។

វេស្តនព្រស្ត

(ម.ព. វេឋនពស្ត្រ)។

វេស្តនព្រស្ត នាម

[វេស-ស្តៈ-ណៈ-ព័ស] (ជើង ត)] vesstaknakps]a(cheungt)a≈

(ម.ព. វេឋនពស្ត្រ)។

វេស្ម័ន

ផ្ទះ; លំនៅ; វាំង :

វេស្ម័ន នាម

[វេស-ស្មាន់] vesmoan

ផ្ទះ; លំនៅ; វាំង :

វេស្យា

(ម.ព. ពេស្យា)។

វេស្យា នាម

[វេស-ស្យ៉ា] vessaya≈

(ម.ព. ពេស្យា)។

វេស្យាគោចរ

(ម.ព. ពេស្យាគោចរ)។

វេស្យាគោចរ នាម

[វេស-ស្យ៉ា-គោ-ច] vessayakocha≈

(ម.ព. ពេស្យាគោចរ)។

វេស្យាស្ថាន

(ម.ព. ពេស្យាស្ថាន)។

វេស្យាស្ថាន នាម

[វេស-ស្យ៉ា-ស្ថាន] vessayasthan≈

(ម.ព. ពេស្យាស្ថាន)។

វេស្សន្តរ

ឈ្មោះគម្ពីរជាតក សម្ដែងរឿងព្រះវេស្សន្តរ (គម្ពីរមហាជាតក៍)។

វេស្សន្តរ នាម ១)

[វេស-សន់-តៈ-រ៉ៈ] ឬ [វេស-សន់-ដ] vessntor

រវាងឬទីពាក់កណ្ដាលផ្លូវពួកវេស្សៈ។

វេស្សន្តរ នាម ២)

[វេស-សន់-តៈ-រ៉ៈ] ឬ [វេស-សន់-ដ] vessntor

ព្រះនាមពោធិសត្វក្នុងមហាវេស្សន្តរជាតក (បានជាថ្វាយព្រះនាមដូច្នេះ ព្រោះទ្រង់ប្រសូតក្នុងពាក់កណ្ដាលទីប្រជុំផ្លូវពួកវេស្សៈ)។

វេស្សន្តរ នាម

[វេស-សន់-តៈ-រ៉ៈ-ជា-ដក់] vessntor

ឈ្មោះគម្ពីរជាតក សម្ដែងរឿងព្រះវេស្សន្តរ (គម្ពីរមហាជាតក៍)។

វេស្សភូ

ព្រះនាមព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធមួយព្រះអង្គក្នុងអតីតកាល យូរអង្វែងហើយ :

វេស្សភូ នាម

[វេស-សៈ-ភូ] vessophu

ព្រះនាមព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធមួយព្រះអង្គក្នុងអតីតកាល យូរអង្វែងហើយ :

វេស្សវ័ណ

ព្រះនាមលោកបាលមហារាជមួយអង្គ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាទិសឧត្តរ ជាអធិបតីលើពួកយក្ស :

វេស្សវ័ណ នាម

[វេស-សៈ-វ័ន] vessavoan

ព្រះនាមលោកបាលមហារាជមួយអង្គ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាទិសឧត្តរ ជាអធិបតីលើពួកយក្ស :

វេស្សានរ

ភ្លើង :

វេស្សានរ នាម

[វេស-សា-ណៈ-រៈ] ឬ [វេស-សា-ន] vessanor

ភ្លើង :

វេស្សៈ

(ម.ព. វេស្សកូល)។

វេស្សៈ នាម

[វេស-សៈ] vessak

អ្នកជំនួញ; មនុស្សក្នុងវណ្ណៈ ឬ កុលវគ្គ ទី ៣, មនុស្សពូជព្រៃងារ។

វេស្សៈ នាម

[វេស-សៈ-កូល] vessak

ត្រកូលវេស្សៈ (ហៅ វង្សវេស្សៈក៏បាន) :

វេស្សៈ នាម

[វេស-សៈ-ត្រ-កូល] vessak

(ម.ព. វេស្សកូល)។

វេហា

សូរសព្ទកងរំពងឬគគ្រុមគគ្រេងក្នុងអាកាស (សូរផ្គរឬសូររន្ទះ)។

វេហា នាម

[វេ-ហា] veha

អាកាស, មេឃ :

វេហា នាម

[វេ-ហា-សៈ-និន-នាត] veha

សូរសព្ទកងរំពងឬគគ្រុមគគ្រេងក្នុងអាកាស (សូរផ្គរឬសូររន្ទះ)។

វេហាស៍

(ម.ព. វេហា)។

វេហាស៍ នាម

[វេ-ហា] veha≈

(ម.ព. វេហា)។

វេឡុភណ្ឌ

សម្ភារឬរបស់ដែលធ្វើពីឫស្សី ផលិតផលធ្វើពីឫស្សី។

វេឡុភណ្ឌ នាម

[វេ-ឡុ-ភ័ន] velophno≈

សម្ភារឬរបស់ដែលធ្វើពីឫស្សី ផលិតផលធ្វើពីឫស្សី។

វេឡុវ័ន

ឈ្មោះឧទ្យានព្រៃឫស្សីដែលព្រះបាទពិម្ពិសារ (មគធរាជ) សាងជាអារាមថ្វាយព្រះសក្យមុនី, ជាវត្តធំ កើតមានមុនវត្តឯទៀតៗក្នុងពុទ្ធកាល :

វេឡុវ័ន នាម ១)

[វេ-ឡុ-វ័ន] velovoan

ព្រៃឫស្សី។

វេឡុវ័ន នាម ២)

[វេ-ឡុ-វ័ន] velovoan

ឈ្មោះឧទ្យានព្រៃឫស្សីដែលព្រះបាទពិម្ពិសារ (មគធរាជ) សាងជាអារាមថ្វាយព្រះសក្យមុនី, ជាវត្តធំ កើតមានមុនវត្តឯទៀតៗក្នុងពុទ្ធកាល :

វេះ កិរិយាសព្ទ

[វេស] veh

គេចមិនឱ្យចួប, ដោះខ្លួនចេញមិនឱ្យឃើញ :

វេះ កិរិយាសព្ទ

[វេស-ខម] veh

វេះក្នុងការលាក់ខ្លួនលបមើលម្ដងៗ ដោយអាការៈមុខដូចគេខម។

វេមវើម កិ., គុ.

វេមាតិក នាម

វេមាតិកា នាម

វេមានិកប្រេត នាម

វេមានិកប្រេតី នាម

វេយ្យាករណិក នាម

វេយ្យាករណិកា នាម

វេយ្យាករណ៍ នាម

វេយ្យាករណ៍ នាម

វេយ្យាវច្ច នាម

វេយ្យាវច្ច នាម

វេយ្យាវច្ច នាម

វេយ្យាវច្ច នាម

វេយ្យាវច្ច នាម

វេរ កិរិយាសព្ទ

វេរ នាម

វេរ កិរិយាសព្ទ

វេរ នាម

វេរប្បដិវេរ នាម

វេរភាព នាម

វេរមណី នាម

វេរម្ភវាត នាម

វេរវេគ នាម

វេរា នាម

វេរា នាម

វេរា នាម

វេរិនី នាម

វេរី គុណនាម

វេរី នាម

វេលា នាម

វេវចនសព្ទ នាម

វេវចនៈ នាម

វេសាលី នាម

វេសិយា នាម

វេសិយា នាម

វេសិយា នាម

វេសិយា នាម

វេសី នាម

វេស្ដន នាម

វេស្តនព្រស្ត នាម

វេស្ម័ន នាម

វេស្យា នាម

វេស្យាគោចរ នាម

វេស្យាស្ថាន នាម

វេស្សន្តរ នាម ១)

វេស្សន្តរ នាម ២)

វេស្សន្តរ នាម

វេស្សភូ នាម

វេស្សវ័ណ នាម

វេស្សានរ នាម

វេស្សៈ នាម

វេស្សៈ នាម

វេស្សៈ នាម

វេហា នាម

វេហា នាម

វេហាស៍ នាម

វេឡុភណ្ឌ នាម

វេឡុវ័ន នាម ១)

វេឡុវ័ន នាម ២)

វេះ កិរិយាសព្ទ

វេះ កិរិយាសព្ទ