ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

វុត្តិ នាម

[វុត-តិ] vutte

ការរស់នៅ, ការចិញ្ចឹមជីវិត។

វុត្តិ នាម

[វុត-តិ-កាំ] vutte

ការរបរសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិត។

វុត្តិ នាម

[វុត-តិ-ភាប] vutte

ភាវៈរស់នៅ, ភាពនៃការចិញ្ចឹមជីវិត។

វុត្តោទ័យ

ឈ្មោះគម្ពីរមួយ ប្រាប់ដំណើរមេកាព្យភាសាបាលី។

វុត្តោទ័យ នាម

[វុត-តោ-ទៃ] vuttaotey

ឈ្មោះគម្ពីរមួយ ប្រាប់ដំណើរមេកាព្យភាសាបាលី។

វុត្ត—

(ម.ព. វុត្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វុត្ត— នាម

[វុត-តៈ—] vuttak—≈

(ម.ព. វុត្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វុទ្ធាចារ្យ នាម

[វុត-ធា-ចា] vuttheacharyor

ដូចគ្នានឹង ព្រឹទ្ធាចារ្យ ដែរ។

វុទ្ធាបចាយនៈ នាម

[វុត-ធា-ប៉ៈ-ចា-យ៉ៈ-ណៈ] vuttheabakchayaknak≈

ដូចគ្នានឹង ព្រឹទ្ធាបចាយនៈ ដែរ។

វុន

វរចិត្ត, ទញ់គំនិត, វល់ចិត្ត :

វុន កិរិយាសព្ទ

[វុ់ន] vun

វរចិត្ត, ទញ់គំនិត, វល់ចិត្ត :

វុនវ៉ាយ

ធ្វើឱ្យវឹកវរ, នាំឱ្យវរចិត្ត, ឱ្យទញ់គំនិត, ឱ្យអផ្សុកចិត្ត :

វុនវ៉ាយ កិរិយាសព្ទ

[វុ់ន-វ៉ាយ] vunveay

ធ្វើឱ្យវឹកវរ, នាំឱ្យវរចិត្ត, ឱ្យទញ់គំនិត, ឱ្យអផ្សុកចិត្ត :

វូ នាម

[វូ] vu

ដុំឈើមូលតូច មានស្នូលលៀនចេញជាដើមសម្រាប់ក្មេងចោលលេងឱ្យវិលលើទីផ្ទៃរាប :

វូ នាម

[វូ] vu

ល្បឿនកម្លាំងខ្យល់បក់ប៉ះខ្លាំង :

វូ ឧទានសព្ទ

[វូ] vu

សូរឮដោយខ្យល់បក់ប៉ះខ្លាំង :

វូប ឧទានសព្ទ

[វូប] vub

សូរខ្យល់បក់ប៉ះខ្លាំងត្រូវជញ្ជាំងឬសូរកញ្ចែកប៉ាល់ធំជាដើម។

វូបសន្ត

ទីស្ងប់, កន្លែងសាន្តត្រាណឬសុខស្រួល។

វូបសន្ត គុណនាម

[វូ-ប៉ៈ-សន់-តៈ] ឬ [វូ-ប៉ៈ-សន់] vubsantor

ដែលស្ងប់ប្លែក; ដែលរម្ងាប់; ដែលជើយ; សាន្តត្រាណ។

វូបសន្ត នាម

[វូ-ប៉ៈ-សន់-តៈ-ចិត] vubsantor

ចិត្តស្ងប់, ចិត្តមិនជ្រួលច្រាល់។

វូបសន្ត នាម

[វូ-ប៉ៈ-សន់-ត័ត-ឋាន] vubsantor

ទីស្ងប់, កន្លែងសាន្តត្រាណឬសុខស្រួល។

វូម ឧទានសព្ទ

[វូម] vum

សូរសម្រែកដំរី។

វូមវៈ! ឧទានសព្ទ

[វូម-វៈ] vumveak≈

(ម.ព. វៈ!)។

វូមវៈអឺ! ឧទានសព្ទ

[វូម-វៈ-អឺ] vumveakaeu≈

(ម.ព. វូមវៈ!)។

វើក

ដកស្រូវពង្រោះចេញខ្លះឱ្យរង្វើលៗ ហើយយកស្រូវដែលដកនោះទៅស្ទូងក្នុងស្រែឯទៀត (សម្ដីអ្នកស្រុកមង្គលបុរី)។

វើក នាម

[វើក] vauk

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ វាររាបលើដី មានមើមកើតពីឫសដើមដែលចាប់ចុះទៅក្នុងដី ដូចដំឡូងជ្វា, សណ្ឋានដើមស្រដៀងនឹងដំឡូងរលួស តែមានជ័រស្អិតនៅសំបក, បរិភោគឆៅបាន :

វើក កិរិយាសព្ទ ១)

[វើក] vauk

ធ្វើឱ្យរង្វើលល្បោះៗពីគ្នា :

វើក កិរិយាសព្ទ ២)

[វើក] vauk

ដកស្រូវពង្រោះចេញខ្លះឱ្យរង្វើលៗ ហើយយកស្រូវដែលដកនោះទៅស្ទូងក្នុងស្រែឯទៀត (សម្ដីអ្នកស្រុកមង្គលបុរី)។

វើកៗ

ដែលកម្រើកយឺតៗ, យឺតៗរវើកៗ :

វើកៗ គុណកិរិយា

[វើក-វើក] vauk

ដែលកម្រើកយឺតៗ, យឺតៗរវើកៗ :

វើត

បណ្ដាលកើតឡើង ឬមានឡើងព្រមគ្នា; ស្រើបធ្វើតាមគ្នាម្ដងៗ, វឹក :

វើត កិរិយាសព្ទ

[វើត] vaut

បណ្ដាលកើតឡើង ឬមានឡើងព្រមគ្នា; ស្រើបធ្វើតាមគ្នាម្ដងៗ, វឹក :

វើមៗ គុណកិរិយា

[វើម-វើម] vaum

ទើមៗ, គើមៗ :

វៀង

រាជធានី, ក្រុង; វាំង; កំពែងក្រុង :

វៀង នាម

[វៀង] vieng

រាជធានី, ក្រុង; វាំង; កំពែងក្រុង :

វៀងជ័យ

គោរមងាររបស់សេនាបតីក្រសួងព្រះរាជវាំង :

វៀងជ័យ នាម ១)

[វៀង-ជ័យ] viengochey

ក្រុងឬវាំងមានជ័យ។

វៀងជ័យ នាម ២)

[វៀង-ជ័យ] viengochey

គោរមងាររបស់សេនាបតីក្រសួងព្រះរាជវាំង :

វៀច

វៀចងាកបែរ, វៀចបែររេ :

វៀច គុណនាម

[វៀច] viech

ទីទៃពីត្រង់ គឺដែលមានរំពត់, មានរបត់, កោង, រមួល :

វៀច គុណនាម

[វៀច-វ] viech

វៀចវឹកវរ។

វៀច គុណនាម

[វៀច-វាង] viech

វាងព្រោះវៀច។

វៀច គុណនាម

[វៀច-វេ] viech

វៀចងាកបែរ, វៀចបែររេ :

វៀតកុង

យុទ្ធជនកុម្មុយនីស្តដែលតស៊ូនៅប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូងក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៥៤ដល់១៩៧៥។

វៀតកុង នាម

[វៀត-កុង] vietkong≈

យុទ្ធជនកុម្មុយនីស្តដែលតស៊ូនៅប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូងក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៥៤ដល់១៩៧៥។

វៀតមិញ

ចលនាសម្ព័ន្ធដើម្បីឯករាជ្យវៀតណាម បង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី១៩ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤១ដើម្បីបង្រួបបង្រួមកម្លាំងកុម្មុយនីស្តនិងអ្នកជាតិនិយមវៀតណាម ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងមហាអំណាចអាណានិគមបារាំងនិងពួកជប៉ុន :

វៀតមិញ នាម

[វៀត-មិញ] vietminh≈

ចលនាសម្ព័ន្ធដើម្បីឯករាជ្យវៀតណាម បង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី១៩ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤១ដើម្បីបង្រួបបង្រួមកម្លាំងកុម្មុយនីស្តនិងអ្នកជាតិនិយមវៀតណាម ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងមហាអំណាចអាណានិគមបារាំងនិងពួកជប៉ុន :

វៀន

ប្រដាប់ត្បាញដោយចម្រៀកផ្ដៅ ចាក់ទាក់ជាក្រឡាបួនជ្រុងៗ ចងព័ទ្ធពីខាងក្រោយកូបឬរយាងដំរីសម្រាប់ដាក់អីវ៉ាន់រាយរងផ្សេងៗ :

វៀន កិរិយាសព្ទ

[វៀន] vien

ព័ទ្ធពេនចូល, ព័ទ្ធខ្វេរក្រវៀន :

វៀន នាម

[វៀន] vien

ប្រដាប់ត្បាញដោយចម្រៀកផ្ដៅ ចាក់ទាក់ជាក្រឡាបួនជ្រុងៗ ចងព័ទ្ធពីខាងក្រោយកូបឬរយាងដំរីសម្រាប់ដាក់អីវ៉ាន់រាយរងផ្សេងៗ :

វៀរ កិរិយាសព្ទ

[វៀ] vier

លើកលែង, តម, ឈប់ខាន, អត់មិនធ្វើ :

វៀរ ធ., ឈ.

[វៀ-តែ] vier

លើកតែ, លើកលែងតែ។

វៀរ កិរិយាសព្ទ

[វៀ-ត្រី-សាច់] vier

តមត្រីសាច់។

វៀរ កិរិយាសព្ទ

[វៀ-បង់] vier

លះបង់, លះចោលបង់។

វៀរ កិរិយាសព្ទ

[វៀ-លែង] vier

លះលែង, លះស្រឡះ។

វៀរ ធ., ឈ.

[វៀ-លែង-តែ] vier

លើកលែងតែ :

វៀល

វៀលកេលជុំវិញ។

វៀល កិរិយាសព្ទ ១)

[វៀល] viel

ចិតឆ្កៀលជុំវិញដើម្បីយកសាច់ខាងក្រៅឬសាច់ខាងក្នុងដែលមូល :

វៀល កិរិយាសព្ទ ២)

[វៀល] viel

ចិតយកសាច់ចេញសម្រួលឱ្យផតតាមគួរដល់ការប្រកប :

វៀល គុណនាម

[វៀល] viel

ដែលចំហផ្នែកខ្លះនៃរាងកាយ មានសណ្ឋានដូចជាគេវៀលចេញ (ចំពោះតែសម្លៀកបំពាក់) :

វៀល កិរិយាសព្ទ

[វៀល-វង់] viel

វៀលកេលជុំវិញ។

វៀះ កិរិយាសព្ទ

[វៀះ] vieeah

(ម.ព. វេះ)។

វៀះវៀន កិរិយាសព្ទ

[វៀះ-វៀន] vieeahvien

(ម.ព. វេះវៀន)។

វេគពល

កម្លាំងសន្ទុះ, កម្លាំងល្បឿន :

វេគពល នាម

[វេ-គៈ-ពល់] vekopol

កម្លាំងសន្ទុះ, កម្លាំងល្បឿន :

វេគសរ នាម

[វេ-គៈ-ស] vekosar

សេះ; លា។

វេគិនី គុណនាម

[វេ-គិ-នី] vekini

(ម.ព. វេគី)។

វេគី

អ្នកមានល្បឿន; អ្នកដើរលឿន។

វេគី គុណនាម

[វេ-គី] veki

ដែលមានល្បឿន។

វេគី នាម

[វេ-គី] veki

អ្នកមានល្បឿន; អ្នកដើរលឿន។

វេច

វេចក្បិតក្បៀតលាក់ទុក, វេចលាក់សុំ, វេចត្រដក់ត្រសុំ។

វេច កិរិយាសព្ទ ១)

[វេច] vech

ធ្វើឱ្យជាបង្វេច :

វេច កិរិយាសព្ទ ២)

[វេច] vech

ខ្ចប់ឱ្យជាសំណុំ :

វេច កិរិយាសព្ទ

[វេច-ទុក-តែ-ក្នុង-ចិត] vech

(ព.ប្រ.) គិតទុកតែក្នុងចិត្តមិនចេញថា។

វេច កិរិយាសព្ទ

[វេច-សុំ] vech

វេចក្បិតក្បៀតលាក់ទុក, វេចលាក់សុំ, វេចត្រដក់ត្រសុំ។

វេចា

ឈ្នួល, ថ្លៃឈ្នួល។

វេចា នាម

[វេ-ចា] vecha

ឈ្នួល, ថ្លៃឈ្នួល។

វេច្ច នាម

[វេច-ចៈ] vechch

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី វច្ច។

វេច្ច នាម

[វេច-ចៈ-កុត] vechch

ក្លាយមកពី វិច្ចកុដិ។

វេច្ច នាម

[វេច-ចៈ-ម័ក] vechch

(ម.ព. វច្ចមគ្គ)។

វេជ្ជ

សាស្ត្រាចារ្យពេទ្យ គឺគ្រូធំបង្រៀនវេជ្ជវិជ្ជា។

វេជ្ជ នាម

[វេច-ជៈ] vechak

ពេទ្យ ឬ ពែទ្យ។

វេជ្ជ នាម

[វេច-ជៈ-កាំ] vechak

ការរបស់ពេទ្យ, ការរក្សារោគ, ការមើលជំងឺ។

វេជ្ជ នាម

[វេច-ជៈ-គ្រឹះ] vechak

ផ្ទះពេទ្យ។

វេជ្ជ នាម

[វេច-ជ័ត-ឋាន] vechak

(ម.ព. ពេទ្យស្ថាន)។