វចនានុក្រមខ្មែរ

វិវាទ

អ្នកដែលកំពុងមានវិវាទនឹងគ្នាដោយហេតុណាមួយ។

វិវាទ នាម

[វិ-វាត] viveat

ដំណើរទាស់ទែងគ្នា, ដំណើរឈ្លោះប្រកែកគ្នា :

វិវាទ នាម

[វិ-វា-ទៈ-កា] viveat

ហេតុដែលនាំឱ្យកើតវិវាទ, ដំណើរវិវាទ។

វិវាទ នាម

[វិ-វា-ទៈ-កា-រិ-នី] viveat

(ម.ព. វិវាទការី)។

វិវាទ នាម

[វិ-វា-ទៈ-បុ័ក] viveat

ពួកអ្នកវិវាទ, គូវិវាទ។

វិវាទ នាម

[វិ-វា-ទៈ-ព័ស] (ជើង ត)] viveat

រឿងឬដំណើរវិវាទ។

វិវាទ នាម

[វិ-វា-ទៈ-វ័ត-ថុ] viveat

(ម.ព. វិវាទព័ស្តុ)។

វិវាទ នាម

[វិ-វា-ទា-ធិ-ក] viveat

អធិករណ៍ដែលកើតព្រោះដំណើរទាស់មាត់ពាក្យគ្នា; ការកើតក្ដីព្រោះតែសម្ដី។

វិវាទ នាម

[វិ-វា-ទា-ប័ន] viveat

អ្នកដែលកំពុងមានវិវាទនឹងគ្នាដោយហេតុណាមួយ។

វិវាទា—

(ម.ព. វិវាទ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វិវាទា— នាម

[វិ-វា-ទា—] viveatea—≈

(ម.ព. វិវាទ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វិវាទ—

(ម.ព. វិវាទ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វិវាទ— នាម

[វិ-វា-ទៈ—] viveateak—≈

(ម.ព. វិវាទ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វិវាហកៅតុក

អំបោះមង្គលសម្រាប់ចងដៃនៃគូបុរសស្ត្រីក្នុងវេលាធ្វើវិវាហមង្គល, អំបោះចំណងដៃ។

វិវាហកៅតុក នាម

[វិ-វា-ហៈ-កៅ-តុក] viveahkautok

អំបោះមង្គលសម្រាប់ចងដៃនៃគូបុរសស្ត្រីក្នុងវេលាធ្វើវិវាហមង្គល, អំបោះចំណងដៃ។

វិវាហប្បមាណ នាម

[វិ-វា-ហ័ប-ប៉ៈ-ម៉ាណ] viveahbabakman≈

អត្រាអាពាហ៍ពិពាហ៍។

វិវាហៈ នាម

[វិ-វា-ហៈ] viveahak

ការនាំកូនស្រីទៅខាងលំនៅកូនប្រុសឬនាំទៅកាន់សំណាក់កូនប្រុស ក្នុងវេលារៀបមង្គលការ, ការរៀបចំធ្វើមង្គលការគូបុរសស្ត្រី។

វិវាហៈ នាម

[វិ-វា-ហៈ-មង់-គល់] viveahak

(ម.ព. វិវាហៈ)។

វិវិត្ត គុណនាម

[វិ-វិត-តៈ] ឬ [វិ-វិត] vivitt

ស្ងាត់; ដែលគួរឱ្យកើតវិវេក :

វិវិត្តដ្ឋាន គុណនាម

[វិ-វិត-ត័ត-ឋាន] vivitttathan≈

ទីស្ងាត់; ទីដែលគួរឱ្យកើតវិវេក។

វិវិធ គុណនាម

[វិ-វិ-ធៈ] ឬ [វិ-វិត] vivith

ដែលផ្សេងៗ, ទីទៃៗ, ច្រើនបែប, ច្រើនប្រភេទ។

វិវិធ នាម

[វិ-វិត-ធៈ-ភ័ន] vivith

ដូចគ្នានឹង ពិពិធភណ្ឌ ដែរ។

វិវិធ នាម

[វិ-វិត-ធៈ-ភ័ន-ឌ័ត-ឋាន] vivith

កន្លែងដាក់របស់ប្លែកៗច្រើនបែប, កន្លែងដាក់បុរាណវត្ថុ។

វិវិធ នាម

[វិ-វិត-ធៈ-ភ័ន-ឌៈ-ស្ថាន] vivith

(ម.ព. វិវិធភណ្ឌដ្ឋាន)។

វិវេក

អារម្មណ៍ស្ងាត់ (ចាកសេចក្ដីសៅហ្មង) (ព.ពុ.)។

វិវេក គុណនាម

[វិ-វេក] vivek

ដែលស្ងាត់។

វិវេក នាម

[វិ-វេក] vivek

សេចក្ដីស្ងាត់; ការស្ងាត់ចាកអារម្មណ៍សៅហ្មង; ការពិចារណាឃើញសេចក្ដីពិត។

វិវេក នាម

[ចិត-តៈ-វិ-វេក] vivek

សេចក្ដីស្ងាត់ចិត្ត។

វិវេក នាម

[វិ-វេ-កៈ-ស្ថាន] vivek

(ម.ព. វិវេកដ្ឋាន)។

វិវេក នាម

[វិ-វេ-កា-រ៉ម់] vivek

អារម្មណ៍ស្ងាត់ (ចាកសេចក្ដីសៅហ្មង) (ព.ពុ.)។

វិវេចនា នាម

[វិ-វេ-ចៈ-ណា] vivechakna≈

ការរិះគន់, ការទិតៀន :

វិវេចនានិយម នាម

[វិ-វេ-ចៈ-ណា-និ-យំ] vivechaknaniyum≈

ដំណើររិះគន់ដោយការយល់ឃើញខុសគ្នា។

វិវេចនាអក្សរសិល្ប៍

ការសិក្សារិះគន់ស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ដោយមានការបកស្រាយ ការវិភាគ ការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ ការវាយតម្លៃ ដើម្បីវិនិច្ឆ័យចុងក្រោយ។

វិវេចនាអក្សរសិល្ប៍ នាម

[វិ-វេ-ចៈ-ណា-អ័ក-ស-សិល] vivechaknaaksasel≈

ការសិក្សារិះគន់ស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ដោយមានការបកស្រាយ ការវិភាគ ការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ ការវាយតម្លៃ ដើម្បីវិនិច្ឆ័យចុងក្រោយ។

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តមួយប្រភេទ (ះ) នេះ (ហៅ រះមុខ ក៏បាន) ; ខាងអក្សរទេវនាគរី (សម្រាប់សំស្ក្រឹត) ប្រើជាចំណុចមួយគូលើក្រោម ដូចយុគលពិន្ទុ (:), មានសូរសំឡេងស្រដៀងនឹងខ្យល់អក្សរ ស ដែលជាតួប្រកប ប៉ុន្តែមិនចេញសូរសម្ផស្សតាមប្រទល់ធ្មេញដូចតួ ស ទេ, ដូចជា កន្លះ, ពោះ សូរខុសគ្នានឹង កន្ល

វិសគ៌ៈ នាម

[វិ-ស័រ-គៈ] visokreak

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តមួយប្រភេទ (ះ) នេះ (ហៅ រះមុខ ក៏បាន) ; ខាងអក្សរទេវនាគរី (សម្រាប់សំស្ក្រឹត) ប្រើជាចំណុចមួយគូលើក្រោម ដូចយុគលពិន្ទុ (:), មានសូរសំឡេងស្រដៀងនឹងខ្យល់អក្សរ ស ដែលជាតួប្រកប ប៉ុន្តែមិនចេញសូរសម្ផស្សតាមប្រទល់ធ្មេញដូចតួ ស ទេ, ដូចជា កន្លះ, ពោះ សូរខុសគ្នានឹង កន្ល

វិសជ៌នីយ

(ម.ព. វិសគ៌ៈ)។

វិសជ៌នីយ នាម

[វិ-ស័រ-ជៈ-នី] visrocheakni≈

(ម.ព. វិសគ៌ៈ)។

វិសជ្ជនា

ដោះស្រាយ, ឆ្លើយតបពាក្យសួរ :

វិសជ្ជនា នាម a

[វិ-ស័ច-ជៈ-នា] vischchonea

ការដោះស្រាយ, ពាក្យឆ្លើយ, ការឆ្លើយតបពាក្យសួរ (ជាគូគ្នានឹង បុច្ផា) ; ការលះ; ការចំណាយ; ការប្រគល់ឱ្យ។

វិសជ្ជនា កិរិយាសព្ទ b

[វិ-ស័ច-ជៈ-នា] vischchonea

ដោះស្រាយ, ឆ្លើយតបពាក្យសួរ :

វិសញ្ញិភាព

ភាវៈសន្លប់, ដំណើរសន្លប់ :

វិសញ្ញិភាព នាម

[វិ-ស័ញ-ញ៉ិ-ភាប] visnhnhipheap

ភាវៈសន្លប់, ដំណើរសន្លប់ :

វិសទព័ណ៌

ព័ណ៌ឬសម្បុរបរិសុទ្ធ, ព័ណ៌ស :

វិសទព័ណ៌ គុណនាម

[វិ-សៈ-ទៈ-ព័រ] vistopoanr

ដែលមានព័ណ៌ឬសម្បុរបរិសុទ្ធ, ស្អាត, ស្រស់បំព្រង, ស្រស់ប៉ប្រៃ, ប៉ផូរ, ស។

វិសទព័ណ៌ នាម

[វិ-សៈ-ទៈ-ព័រ] vistopoanr

ព័ណ៌ឬសម្បុរបរិសុទ្ធ, ព័ណ៌ស :

វិសទវណ្ណ

(ម.ព. វិសទព័ណ៌)។

វិសទវណ្ណ នាម

[វិ-សៈ-ទៈ-វ័ន] visakteakvno≈

(ម.ព. វិសទព័ណ៌)។

វិសទិវណ្ណ

(ម.ព. វិសទព័ណ៌)។

វិសទិវណ្ណ នាម

[វិ-សៈ-ទិ-វ៉ាន់] visaktivan≈

(ម.ព. វិសទព័ណ៌)។

វិសទិស

សព្ទដែលមានសេចក្ដីផ្សេងគ្នា, ពាក្យផ្ទុយ :

វិសទិស គុណនាម

[វិ-សៈ-ទិ-សៈ] ឬ [វិ-សៈ-ទិស] visatis

ដែលទីទៃពីគ្នា, មិនដូចគ្នា, ខុសគ្នា, ផ្សេងពីគ្នា; ដែលជាទំនាស់នឹងគ្នា, ផ្ទុយគ្នា។

វិសទិស នាម

[វិ-សៈ-ទិ-សៈ-នៃ] visatis

ន័យផ្សេងគ្នា។

វិសទិស នាម

[វិ-សៈ-ទិ-សៈ-ព័រ] visatis

ព័ណ៌ឬសម្បុរផ្សេងគ្នា។

វិសទិស នាម

[វិ-សៈ-ទិ-សៈ-ភាប] visatis

ភាពខុសគ្នា, បែបផ្សេងគ្នា។

វិសទិស នាម

[វិ-សៈ-ទិ-សៈ-ស័ប] visatis

សព្ទដែលមានសេចក្ដីផ្សេងគ្នា, ពាក្យផ្ទុយ :

វិសភាគ

អារម្មណ៍ដែលជាទំនាស់ :

វិសភាគ គុណនាម

[វិ-សៈ-ភាក] visapheak

ដែលមានចំណែកមិនស្មើគ្នា, គឺដែលខុសគ្នា, ដែលជាទំនាស់នឹងគ្នា, ដែលផ្ទុយគ្នា; ដែលជាសត្រូវ។

វិសភាគ នាម

[វិ-សៈ-ភាក] visapheak

មនុស្ស, សត្វឬអ្វីៗដែលជាទំនាស់នឹងគ្នា :

វិសភាគ នាម

[វិ-សៈ-ភា-គៈ-ជន់] visapheak

ជនដែលជាទំនាស់នឹងគ្នា, ជនជាសត្រូវ។

វិសភាគ នាម

[វិ-សៈ-ភា-គា-រ៉ម់] visapheak

អារម្មណ៍ដែលជាទំនាស់ :

វិសម

ខ្យល់មិនស្មើ, ខ្យល់បក់ឬរត់មិនស្មើ។

វិសម គុណនាម

[វិ-សៈ-ម៉ៈ] visom

ដែលមិនស្មើ, មិនរាប, មិនរាបទាប, ដែលខ្ពស់ៗទាបៗ។

វិសម នាម

[វិ-សៈ-ម៉ៈ-កាល] visom

កាលមិនស្មើ; កាលមិនដូចគ្នា (ផ្ទុយពីពាក្យ សមកាល)។

វិសម នាម

[វិ-សៈ-ម៉ៈ-ចិត] visom

ចិត្តមិនស្មើ; ចិត្តមិនដូចគ្នា។

វិសម នាម

[វិ-សៈ-ម័ត-ឋាន] visom

ទីមិនរាប, មិនស្មើ។

វិសម នាម

[វិ-សៈ-ម៉ៈ-ភាក] visom

ភាគឬចំណែកមិនស្មើគ្នា។

វិសម នាម

[វិ-សៈ-ម៉ៈ-ភាប] visom

ភាពឬបែបមិនស្មើគ្នា។

វិសម នាម

[វិ-សៈ-ម៉ៈ-វាត] visom

ខ្យល់មិនស្មើ, ខ្យល់បក់ឬរត់មិនស្មើ។

វិសមង្គុលី

ថនិកសត្វដែលមានក្រចកឬម្រាមទកដូចជា សន្តានរមាស និងសេះជាដើម។

វិសមង្គុលី នាម

[វិ-សៈ-មុ័ង-គុ-លី] visakmungkuli≈

ថនិកសត្វដែលមានក្រចកឬម្រាមទកដូចជា សន្តានរមាស និងសេះជាដើម។

វិសមត្ត

ភាពមិនស្មើគ្នានៃសណ្ឋានដី។

វិសមត្ត នាម

[វិ-សៈ-ម័ត] visakmta≈

ភាពមិនស្មើគ្នានៃសណ្ឋានដី។

វិសមប្បមាណ

ភាពមិនស្មើគ្នា ភាពមិនស្របគ្នា ភាពមិនស៊ីគ្នា។

វិសមប្បមាណ នាម

[វិ-សៈ-ម៉័ប-ប៉ៈ-ម៉ាណ] visakmbabakman≈

ភាពមិនស្មើគ្នា ភាពមិនស្របគ្នា ភាពមិនស៊ីគ្នា។

វិសមសម្ពន្ធ

ការចងសម្ពន្ធមេត្រីនឹងអ្នកមានឋានៈទាបជាង។

វិសមសម្ពន្ធ នាម

[វិ-សៈ-ម៉ៈ-សំ-ពន់] visakmaksampno≈

ការចងសម្ពន្ធមេត្រីនឹងអ្នកមានឋានៈទាបជាង។

វិសមានចិត្ត

ចិត្តមិនស្មោះស្មើ, ចិត្តប្រកបដោយសេចក្ដីរង្កៀស, អធ្យាស្រ័យមិនត្រូវគ្នា; សេចក្ដីគ្នាន់ក្នាញ់, ការមួម៉ៅក្ដៅក្រហាយ :

វិសមានចិត្ត នាម

[វិ-សៈ-ម៉ា-ណៈ-ចិត] vismeanchett

ចិត្តមិនស្មោះស្មើ, ចិត្តប្រកបដោយសេចក្ដីរង្កៀស, អធ្យាស្រ័យមិនត្រូវគ្នា; សេចក្ដីគ្នាន់ក្នាញ់, ការមួម៉ៅក្ដៅក្រហាយ :

វិសមាមាត្រ

មាត្រា រង្វាស់មិនស្មើគ្នា; ភាពគ្មានតុល្យភាព ។

វិសមាមាត្រ នាម

[វិ-សៈ-ម៉ា-ម៉ាត] visakmamat≈

មាត្រា រង្វាស់មិនស្មើគ្នា; ភាពគ្មានតុល្យភាព ។

វិសមិត

ដែលមិនចុះសម្រុងនឹងគ្នា ដែលមិនត្រូវគ្នា ដែលមិនស៊ីគ្នា។

វិសមិត គុណនាម

[វិ-សៈ-មិត] visakmit≈

ដែលមិនចុះសម្រុងនឹងគ្នា ដែលមិនត្រូវគ្នា ដែលមិនស៊ីគ្នា។

វិសមិតភាព

ភាពប្រព្រឹត្តទៅមិនបានដោយច្បាប់កំណត់នូវការបំពេញមុខងារមួយចំនួនព្រមពេលគ្នា។

វិសមិតភាព នាម

[វិ-សៈ-មិ-តៈ-ភាប] visakmitakpheab≈

ភាពប្រព្រឹត្តទៅមិនបានដោយច្បាប់កំណត់នូវការបំពេញមុខងារមួយចំនួនព្រមពេលគ្នា។

វិសម្ពាធ

(ឧតុ.) ស្ថានភាពធាតុអាកាសដែលសម្ពាធខ្យល់ធ្លាក់ចុះទាប ហើយជាញឹកញាប់បង្កឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ :

វិសម្ពាធ នាម ១)

[វិ-សំ-ពាត] visampeat≈

ការធ្លាក់ចុះឬការថយចុះ; ការធ្លាក់ចុះដុនដាបនៃសេដ្ឋកិច្ចដែលបណ្ដាលឱ្យផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបធ្លាក់ចុះខ្លាំង និងអាចអូសបន្លាយរយៈពេលវែង ដែលក្នុងនោះការផ្គត់ផ្គង់និងតម្រូវការមានការថយចុះយ៉ាងខ្លាំងបើធៀបនឹងដំណាក់កាលផ្សេងទៀតនៃវដ្ដសេដ្ឋកិច្ច។