ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

វិន័យ នាម

[វិ-នៃ] viney≈

(ម.ព. វិនយ)។

វិន័យ នាម ១)

[វិ-នៃ-ធ័ម] vineythmo≈

វិន័យនិងធម៌ ឬធម៌ដែលត្រូវតាមវិន័យ។

វិន័យ នាម

[វិ-នៃ-ធ] vineytho≈

អ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ, អ្នកចេះវិន័យ។

វិន័យ នាម ២)

[វិ-នៃ-ធ័ម] vineythmo≈

ឋានន្តរសមណសក្ដិទីឋានានុក្រម (តាំងភិក្ខុអ្នកចេះវិន័យ) មានមុខការខាងពិភាក្សាវិន័យក្នុងការវិនិច្ឆ័យអធិករណ៍សង្ឃ :

វិន័យ នាម

[វិ-នៃ-ធ] vineytho≈

ឋានន្តរសមណស័ក្ដិទីឋានានុក្រម (តាំងភិក្ខុអ្នកចេះវិន័យ) មានមុខការខាងវិនិច្ឆ័យកាត់សេចក្ដីអធិករណ៍សង្ឃ :

វិន័យ ន., គុ.

[វិ-នៃ-កោ-វិត] vineykaovit≈

(ម.ព. វិនយកោវិទ)។

វិន័យ—

(ម.ព. វិនយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វិន័យ— ន., គុ.

[វិ-នៃ—] viney—≈

(ម.ព. វិនយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វិន្ទ នាម

[វិន-ទៈ] ឬ [វិន] vintor

ការបាន; ការប្រទះ, ការចួប, ការពើបពះ; អ្នកបាន; អ្នកប្រទះ។

វិន្ទ នាម

[ធៈ-នៈ-វិន] vintor

ការបានទ្រព្យ។

វិន្ទ នាម

[មិត-វិន] vintor

ការចួបមិត្ត; ការបានមិត្ត។

វិន្ទ នាម

[វិន-ទៈ-ភាប] vintor

ភាវៈបាន; ដំណើរចួប, ប្រទះ, ពើបពះ។

វិន្ទ នាម

[សុ-ខៈ-វិន] vintor

ការបានសុខ។

វិបក្ខ

ដំណើរខុសពួកគ្នា; ដំណើរជាសត្រូវនឹងគ្នា។

វិបក្ខ នាម

[វិ-បុ័ក] vibakkhar

ពួកផ្សេង, ពួកខុសគ្នា; បច្ចាមិត្ត។

វិបក្ខ នាម

[វិ-បុ័ក-ខៈ-ភាប] vibakkhar

ដំណើរខុសពួកគ្នា; ដំណើរជាសត្រូវនឹងគ្នា។

វិបក្ស នាម

[វិ-បុ័ក] vibok≈

(ម.ព. វិបក្ខ)។

វិបត្តិ នាម

[វិ-ប័ត] vibat

សេចក្ដីប្រែប្រួល; ដំណើរថ្លោះធ្លាក់; សេចក្ដីវិនាស, អន្តរាយ; វិបរិត; ដំណើរទទួលគ្រោះថ្នាក់, ការរងទុក្ខលំបាក; ដំណើរដុនដាប, ទន់ទាប; ការភ្លាត់ខុស, ការខុសទំនង; ដំណើរហិនហោច, លិចលង់, ធ្លាក់ខ្លួន; សេចក្ដីស្លាប់ :

វិបត្តិ នាម

[វិ-ប័ត-តិ-កា] vibat

ហេតុ, ដំណើរ ឱ្យកើតវិបត្តិ។

វិបត្តិ នាម

[វិ-ប័ត-តិ-មូល] vibat

ឫសឬទីតាំងនៃវិបត្តិ, ដើមកំណើតវិបត្តិ។

វិបត្តិ នាម

[វិ-ប័ត-តិ-ហែត] vibat

(ម.ព. វិបត្តិការណ៍)។

វិបទា នាម

[វិ-ប៉ៈ-ទា] vibaktea≈

(ម.ព. វិប័ទ)។

វិបយ៌ាយ នាម

[វិ-បុ័រ-យ៉ាយ] vibyreay

ដូចគ្នានឹង វិបរិយាយដែរ។

វិបយ៌ាស នាម

[វិ-បុ័រ-យ៉ាស] vibyreas

ដូចគ្នានឹងវិបរិយាសដែរ។

វិបរិណាម នាម

[វិ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ណាម] vibakrenam≈

ការប្រែប្រួល, នានាភាព។

វិបរិណាមធម៌ នាម

[វិ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ណា-មៈ-ធ័រ] vibrinamothomr

ធម៌ប្រែប្រួល, សភាវៈផ្លាស់ប្រែ, ដំណើរមិនទៀង :

វិបរិត គុណនាម

[វិ-ប៉ៈ-រ៉ិត] vibarit

ដែលប្រែប្រួល, ផ្លាស់ប្រែ; ដែលមិនពិត; ដែលជាទំនាស់នឹងគ្នា, ដែលផ្ទុយគ្នា, ទីទៃពីគ្នា :

វិបរិត នាម

[វិ-ប៉ៈ-រ៉ិត] vibarit

ដំណើរប្រែប្រួល, ការផ្លាស់ប្រែ; ការមិនស្រួល, ដំណើរមានហេតុភេទអាក្រក់ប្លែកពីធម្មតា :

វិបរិត នាម

[វិ-ប៉ៈ-រ៉ិ-តៈ-ភាប] vibarit

ភាវៈវិបរិត, ដំណើរប្រែប្រួល។

វិបរិត នាម

[វិ-ប៉ៈ-រ៉ិ-តា-ភាប] vibarit

អាការៈវិបរិត។

វិបរិយាយ

ការផ្លាស់ប្រែ, ដំណើរប្រែប្រួល, វិបរិត (ប្រើជា វិបយ៌ាយ ឬ វិបរ្យាយ ក៏បាន)។

វិបរិយាយ នាម

[វិ-ប៉ៈ-រ៉ិ-យ៉ាយ] vibriyeay

ការផ្លាស់ប្រែ, ដំណើរប្រែប្រួល, វិបរិត (ប្រើជា វិបយ៌ាយ ឬ វិបរ្យាយ ក៏បាន)។

វិបរិយាស

ការផ្លាស់ប្រែ, ដំណើរប្រែប្រួល, វិបរិត (ប្រើជា វិបយ៌ាស ឬ វិបរ្យាស ក៏បាន)។

វិបរិយាស នាម

[វិ-ប៉ៈ-រ៉ិ-យ៉ាស] vibriyeas

ការផ្លាស់ប្រែ, ដំណើរប្រែប្រួល, វិបរិត (ប្រើជា វិបយ៌ាស ឬ វិបរ្យាស ក៏បាន)។

វិបល្លាស

ការផ្លាស់ប្រែ, ដំណើរប្រែប្រួល, វិបរិត; វិបត្ត; ការបំប្លែង; ការក្រឡះ; ការភ្លាត់ខុស :

វិបល្លាស នាម

[វិ-បុ័ល-ឡាស] viblleas

ការផ្លាស់ប្រែ, ដំណើរប្រែប្រួល, វិបរិត; វិបត្ត; ការបំប្លែង; ការក្រឡះ; ការភ្លាត់ខុស :

វិបស្ចិត

អ្នកឃើញវិសេស; បណ្ឌិត, កវី; អ្នកប្រាជ្ញធំ។

វិបស្ចិត នាម

[វិ-បុ័ស-ស្ចិត] vibschet

អ្នកឃើញវិសេស; បណ្ឌិត, កវី; អ្នកប្រាជ្ញធំ។

វិបស្សនា នាម

[វិ-បុ័ស-សៈ-ណា] vibssonea

ការពិចារណាឃើញច្បាស់តាមពិត; ប្រាជ្ញាពិចារណាឃើញច្បាស់នូវដំណើរសង្ខារធម៌តាមការណ៍ពិត (ព.ពុ.)។

វិបស្សនា នាម

[វិ-បុ័ស-សៈ-ណា-ញាណ] vibssonea

ញាណឬប្រាជ្ញាដែលពិចារណាឃើញនូវដំណើរសង្ខារធម៌តាមការណ៍ពិត (ព.ពុ.)។

វិបស្សនា នាម

[វិ-បុ័ស-សៈ-ណា-ធុ-រៈ] vibssonea

កិច្ចខាងវិបស្សនា (ជាធុរៈមួយប្រភេទក្នុងពុទ្ធសាសនា គូគ្នានឹងគន្ថធុរៈ "កិច្ចខាងការសិក្សារៀនទន្ទេញ")។

វិបស្សនា នាម

[វិ-បុ័ស-សៈ-ណា-ប៉័ញ-ញ៉ា] vibssonea

(ម.ព. វិបស្សនាញាណ)។

វិបស្សនា គុណនាម

[វិ-ប៉័ស-សៈ-ណា-ម៉ៃ] vibssonea

ដែលសម្រេចព្រោះវិបស្សនា (ព.ពុ.)។

វិបស្សិ នាម

[វិ-ប៉័ស-សិ] vibsase≈

(ម.ព. វិបស្ចិត)។

វិបស្សី នាម

[វិ-បុ័ស-សី] vibossei≈

(ម.ព. វិបស្ចិត)។

វិបាក

(គណិត.) សេចក្ដីសន្និដ្ឋានពីទ្រឹស្ដីបទឬសម្រាយបញ្ជាក់ :

វិបាក នាម ១)

[វិ-បាក] vibak

ដំណើរចាស់, ទុំ, ឆ្អិន; ការចម្អិន; ការទ្រុឌទ្រោម; ដំណើររលួយ។

វិបាក នាម ២)

[វិ-បាក] vibak

ផលបុណ្យ ឬផលបាប :

វិបាក នាម

[វិ-បាក-ចិត] vibak

ចិត្តជាស្នាមគំនូសរបស់កុសលឬអកុសល។

វិបាក នាម

[វិ-បាក-ទា-យក់] vibak

កម្មដែលឱ្យផល។

វិបាក នាម

[វិ-បាក-ទុក] vibak

ទុក្ខដែលកើតអំពីផលបាប។

វិបាក នាម

[វិ-បាក-សុខ] vibak

សុខដែលកើតអំពីផលបុណ្យ។

វិបាក នាម

[វិ-បាក-សោក] vibak

សោកដែលកើតព្រោះផលបាប។

វិបាក នាម

[វិ-បា-កា-វៈ-សែស] vibak

សំណល់ផលកម្ម, សេសបាប។

វិបាក នាម

[វិ-បាក] vibak

(គណិត.) សេចក្ដីសន្និដ្ឋានពីទ្រឹស្ដីបទឬសម្រាយបញ្ជាក់ :

វិបាចនកម្ម

ការនិយាយបន្តុះបង្អាប់ គឺការនិយាយឱ្យគេតុះទញ់, ឱ្យគេអាប់ឱន :

វិបាចនកម្ម នាម

[វិ-បា-ចៈ-ណៈ-កាំ] vibachnokamm

ការនិយាយបន្តុះបង្អាប់ គឺការនិយាយឱ្យគេតុះទញ់, ឱ្យគេអាប់ឱន :

វិបារូបន៍

ដែលរកឃើញ ដែលបង្ហាញឱ្យឃើញ ដែលធ្វើឱ្យឃើញ។

វិបារូបន៍ គុណនាម

[វិ-បា-រូប] vibarub≈

ដែលរកឃើញ ដែលបង្ហាញឱ្យឃើញ ដែលធ្វើឱ្យឃើញ។

វិបុល

អ្នកបំពេញរាជការផែនដី។ ឋានន្តរសេនាបតីសម្រាប់ទោក្រសួងក្រឡាហោម ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ; សម័យឥឡូវតាំងជាទីអនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងនុះដែរ :

វិបុល គុណនាម

[វិ-បុល] vibol

ធំ, ធំក្រៃលែង; ទូលាយ; ច្រើនក្រៃ, បរិបូរ។

វិបុល នាម

[វិ-បុល-លៈ-ផល់] vibol

ផលធំ, ផលច្រើន។

វិបុល នាម

[វិ-បុល-លៈ-ភាប] vibol

ភាវៈធំ, ទូលាយ។

វិបុល នាម

[វិ-បុល-លៈ-រាច] vibol

អ្នកបំពេញរាជការផែនដី។ ឋានន្តរសេនាបតីសម្រាប់ទោក្រសួងក្រឡាហោម ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ; សម័យឥឡូវតាំងជាទីអនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងនុះដែរ :

វិបុលរាជ

ឋានន្តរសេនាបតីសម្រាប់ថ្នាក់ទោ ចំពោះអ្នកបំពេញរាជការផែនដី ក្នុងក្រសួងក្រឡាហោម នៃប្រទេសកម្ពុជាពីសម័យមុន, ឋានៈស្មើនឹងអនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការពារប្រទេស។

វិបុលរាជ នាម

[វិ-បុល-រាច] vibolreach≈

ឋានន្តរសេនាបតីសម្រាប់ថ្នាក់ទោ ចំពោះអ្នកបំពេញរាជការផែនដី ក្នុងក្រសួងក្រឡាហោម នៃប្រទេសកម្ពុជាពីសម័យមុន, ឋានៈស្មើនឹងអនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការពារប្រទេស។

វិបោសន នាម

[វិ-បោ-សៈ-ណៈ] vibaosaknak≈

កង្វះអាហារូបត្ថម្ភ។

វិប័ទ នាម

[វិ-ប័ត] viboat

វិបត្តិ, វិបរិត។

វិប្បការ

សេចក្ដីមើលងាយ, ការមាក់ងាយ មាក់ថោក; ការធ្វើឱ្យគេប្រទះអន្តរាយ, ការធ្វើឱ្យគេបានសេចក្ដីទុក្ខពិបាក; សេចក្ដីព្យាបាទ; ការធ្វើអាក្រក់ទៅរក; អំពើអាក្រក់ :

វិប្បការ នាម

[វិប-ប៉ៈ-កា-រ៉ៈ] vibbakar

សេចក្ដីមើលងាយ, ការមាក់ងាយ មាក់ថោក; ការធ្វើឱ្យគេប្រទះអន្តរាយ, ការធ្វើឱ្យគេបានសេចក្ដីទុក្ខពិបាក; សេចក្ដីព្យាបាទ; ការធ្វើអាក្រក់ទៅរក; អំពើអាក្រក់ :

វិប្បកិណ្ណភាព

ភាវៈរោយរាយ; ដំណើររាត់រាយ, រតាត់រតាយរយីករយាក; ការធ្វើឱ្យញែកចេញពីគ្នា, ឱ្យស្រដាស់ពីគ្នា។

វិប្បកិណ្ណភាព នាម

[វិប-ប៉ៈ-កិន-ណៈ-ភាប] vibbkennopheap

ភាវៈរោយរាយ; ដំណើររាត់រាយ, រតាត់រតាយរយីករយាក; ការធ្វើឱ្យញែកចេញពីគ្នា, ឱ្យស្រដាស់ពីគ្នា។

វិប្បដិសារី នាម

[វិប-ប៉ៈ-ដិ-សារ៉ី] vibbdesari

អ្នកដែលមានវិប្បដិសារៈ។

វិប្បដិសារៈ

ភាពនៃវិប្បដិសារៈ, ដំណើរនឹកស្តាយក្រោយ ព្រោះដឹងខ្លួនជាខុស។

វិប្បដិសារៈ នាម

[វិប-ប៉ៈ-ដិ-សា-រ៉ៈ] vibbdesareak

សេចក្ដីក្ដៅក្រហាយចិត្ត, សេចក្ដីនឹកស្តាយក្រោយ, សេចក្ដីនឹកតូចចិត្ត ព្រោះដឹងខ្លួនជាខុស :