វចនានុក្រមខ្មែរ

វិធីពង្វាង

វិធីតែងនិពន្ធមួយបែបដែលកវី អ្នកនិពន្ធប្រើ ដើម្បីពង្វាងដោយមិនប្រើពាក្យឬកន្សោមពាក្យចំៗ ត្រង់់ៗសម្រាប់សម្គាល់បញ្ញត្តិណាមួយ :

វិធីពង្វាង នាម

[វិ-ធី-ពង់-វាង] vithipngoveang≈

វិធីតែងនិពន្ធមួយបែបដែលកវី អ្នកនិពន្ធប្រើ ដើម្បីពង្វាងដោយមិនប្រើពាក្យឬកន្សោមពាក្យចំៗ ត្រង់់ៗសម្រាប់សម្គាល់បញ្ញត្តិណាមួយ :

វិធីសង

ប្រមាណវិធីមួយក្នុងចំណោមប្រមាណវិធីមូលដ្ឋានបួនបែបនៃនព្វន្តដែលយកចំនួនមួយទៅដកនឹងចំនួនមួយទៀត។

វិធីសង នាម

[វិ-ធី-សង] vithisngo≈

ប្រមាណវិធីមួយក្នុងចំណោមប្រមាណវិធីមូលដ្ឋានបួនបែបនៃនព្វន្តដែលយកចំនួនមួយទៅដកនឹងចំនួនមួយទៀត។

វិធីសាស្ត្រ

វិធី ក្បួន មធ្យោបាយ ដែលគ្រូបង្រៀនត្រូវអនុវត្តពេលបង្រៀនដើម្បីសម្រេចគោលដៅនៃការរៀនសូត្រ :

វិធីសាស្ត្រ នាម

[វិ-ធី-សាស] vithisas≈

របៀប បច្ចេកទេស :

វិធីសាស្ត្រ នាម

[វិ-ធី-សាស] vithisas≈

របៀបឬបច្ចេកទេសក្នុងការអនុវត្តប្រកបដោយលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រ :

វិធីសាស្ត្រ នាម

[វិ-ធី-សាស-បង់-រៀន] vithisasbngorien≈

វិធី ក្បួន មធ្យោបាយ ដែលគ្រូបង្រៀនត្រូវអនុវត្តពេលបង្រៀនដើម្បីសម្រេចគោលដៅនៃការរៀនសូត្រ :

វិធីសូន្យ

វិធីមួយដែលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់អំពីទម្រង់មូលដ្ឋាននៃភាសាដោយការបង្កើតពាក្យមួយតាមរយៈបន្សំនៃសញ្ញានានា។ ដោយសារតែទម្រង់តែមួយគត់របស់វា សញ្ញាទាំងនេះបានលុបចោលទាំងស្រុងនូវខ្លឹមសាររូបធាតុរបស់ខ្លួន។ វិធីសូន្យ គឺជាវិធីតក្កវិជ្ជាស្ដីពីការបង្កើតគំរូមួយផ្អែកលើការសន្មតទៅតាមសនិទានភា

វិធីសូន្យ នាម

[វិ-ធី-សូន] vithisoun≈

វិធីមួយដែលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់អំពីទម្រង់មូលដ្ឋាននៃភាសាដោយការបង្កើតពាក្យមួយតាមរយៈបន្សំនៃសញ្ញានានា។ ដោយសារតែទម្រង់តែមួយគត់របស់វា សញ្ញាទាំងនេះបានលុបចោលទាំងស្រុងនូវខ្លឹមសាររូបធាតុរបស់ខ្លួន។ វិធីសូន្យ គឺជាវិធីតក្កវិជ្ជាស្ដីពីការបង្កើតគំរូមួយផ្អែកលើការសន្មតទៅតាមសនិទានភា

វិធុរ

(ម.ព. ពិធុរ)។

វិធុរ នាម

[វិ-ធុ] vithur

(ម.ព. ពិធុរ)។

វិធុរបណ្ឌិត

(ម.ព. ពិធុរ)។

វិធុរបណ្ឌិត នាម

[វិ-ធុ-រៈ-បន់-ឌិត] vithureakbnodit≈

(ម.ព. ពិធុរ)។

វិធុរភាព

(ម.ព. ពិធុរភាព)។

វិធុរភាព នាម

[វិ-ធុ-រៈ-ភាប] vithuropheap

(ម.ព. ពិធុរភាព)។

វិធូបក

អ្នកបក់, អ្នកបក់ផ្លិត។ គួរឱ្យយល់ថាពាក្យ បក់ ក្លាយមកពី វិធូបក នេះ ដោយលុប វិធូ ចេញ ដូចជា ឧបាសក, ឧបាសិកា លុប ឧ, ឧបា ចេញ នៅត្រឹមតែ បាសក, សិកា នេះដែរទេដឹង?។

វិធូបក នាម

[វិ-ធូ-ប៉ៈ-កៈ] ឬ [វិ-ធូ-បក់] vithubok

អ្នកបក់, អ្នកបក់ផ្លិត។ គួរឱ្យយល់ថាពាក្យ បក់ ក្លាយមកពី វិធូបក នេះ ដោយលុប វិធូ ចេញ ដូចជា ឧបាសក, ឧបាសិកា លុប ឧ, ឧបា ចេញ នៅត្រឹមតែ បាសក, សិកា នេះដែរទេដឹង?។

វិធូបនកម្ម

ការបក់, ការបក់ផ្លិត :

វិធូបនកម្ម នាម

[វិ-ធូ-ប៉ៈ-ណៈ-កាំ] vithubnokomm

ការបក់, ការបក់ផ្លិត :

វិធូបិកា

(ម.ព. វិធូបក)។

វិធូបិកា នាម

[វិ-ធូ-ប៉ិ-កា] vithubeka

(ម.ព. វិធូបក)។

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យៈ] vinoy

ការដឹកនាំទៅរកផ្លូវល្អ; ច្បាប់, ច្បាប់បញ្ញត្តឬច្បាប់អនុញ្ញាត ច្បាប់ប្រដៅឱ្យប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវ; ច្បាប់ប្រដៅឱ្យសង្រួមកាយវាចាឱ្យត្រឹមត្រូវ; ឱ្យចុះបែបបទ; ឱ្យមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ; ច្បាប់សម្រាប់បព្វជិត :

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យៈ-កៈ-ថា] vinoy

សម្ដីប្រារព្ធវិន័យ, សម្ដីអាងវិន័យ។

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យៈ-កាំ] vinoy

អំពើដែលធ្វើឱ្យគួរតាមវិន័យ; ការធ្វើតាមបែបបទក្នុងវិន័យ។

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យៈ-កិច] vinoy

កិច្ចក្នុងវិន័យ, កិច្ចតាមវិន័យ, ក្រឹត្យក្នុងវិន័យ, ក្រឹត្យវិន័យ។

វិនយ ន., គុ.

[វិ-នៈ-យៈ-កោ-វិត] vinoy

អ្នកឈ្លាសក្នុងវិន័យ គឺភិក្ខុអ្នកចេះចាំវិន័យស្ទាត់ទាំងឈ្លាសវៃផង :

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យៈ-ក្រឹត] vinoy

(ម.ព. វិនយកិច្ច)។

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យៈ-គៈ-រុ] vinoy

អ្នកធ្ងន់ចិត្តទៅរកវិន័យ; អ្នកគោរពវិន័យ; អ្នកបង្រៀនវិន័យ, គ្រូច្បាប់។

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-គា-រៈ-វៈ] vinoy

ការគោរពវិន័យ, ការកាន់ច្បាប់។

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យៈ-គុ-រុ] vinoy

(ម.ព. វិនយគរុ)។

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យៈ-គោ-រប់] vinoy

(ម.ព. វិនយគារវៈ)។

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យៈ-ប័ញ-ញ៉ាត់] vinoy

បញ្ញត្តិក្នុងវិន័យ។

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យៈ-បិ-ដក់] vinoy

ចំណែកគម្ពីរពុទ្ធសាសនាមួយប៉ែកខាងវិន័យ។

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យៈ-វាត] vinoy

ពាក្យពោលអាងវិន័យ។

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យៈ-វា-ទិន] vinoy

(ម.ព. វិនយវាទី)។

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យៈ-វា-ទី] vinoy

អ្នកពោលអាងវិន័យ, អ្នកនិយាយប្រកាន់តាមវិន័យ។

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យៈ-វិ-វាត] vinoy

ការឈ្លោះប្រកែកជជែករកឱ្យឃើញខុសត្រូវតាមវិន័យ។

វិនយ នាម

[វិ-នៈ-យា-នុ-គ្រោះ] vinoy

ការលើកតម្កើងវិន័យ; ការលើកយកច្បាប់ជាធំ, ជាអាង។

វិនយ— នាម

[វិ-នៈ-យៈ—] vineakyeak—≈

(ម.ព. វិនយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វិនាដកម្ម

ព្រឹត្តិការណ៍គួរឱ្យរន្ធត់និងទុក្ខសោក :

វិនាដកម្ម នាម

[វិ-នា-ដៈ-កាំ] vineadakkaam≈

ព្រឹត្តិការណ៍គួរឱ្យរន្ធត់និងទុក្ខសោក :

វិនាឌិកា

ឈ្មោះកម្រិតវេលាមួយកម្រិតក្នុងនាឡិកាតូចបន្ទាប់ពីនាទី (៦០វិនាទី ជាមួយនាទី)។

វិនាឌិកា នាម

[វិ-នា-ឌិ-កា] vineadika

ឈ្មោះកម្រិតវេលាមួយកម្រិតក្នុងនាឡិកាតូចបន្ទាប់ពីនាទី (៦០វិនាទី ជាមួយនាទី)។

វិនាឌី

(ម.ព. វិនាឌិកា)។

វិនាឌី នាម

[វិ-នា-ឌី] vineadi≈

(ម.ព. វិនាឌិកា)។

វិនាថ

ដែលឥតទីពឹង, ឥតពំនាក់, អនាថ :

វិនាថ គុណនាម

[វិ-នាត] vineath

ដែលឥតទីពឹង, ឥតពំនាក់, អនាថ :

វិនាថា

(ម.ព. វិនាថ)។

វិនាថា គុណនាម

[វិ-នា-ថា] vineatha

(ម.ព. វិនាថ)។

វិនាទី

(ម.ព. វិនាឌិកា)។

វិនាទី នាម

[វិ-នា-ទី] vineati≈

(ម.ព. វិនាឌិកា)។

វិនាយក

អ្នកនាំគេឱ្យឃើញស្ថានឬអ្វីៗដែលគេមិនដែលឃើញមិនដែលស្គាល់។

វិនាយក នាម ១)

[វិ-នា-យក់] vineayok

អ្នកនាំវិសេសគឺអ្នកដឹកនាំគេឱ្យប្រព្រឹត្តល្អ; អ្នកប្រាប់ផ្លូវខុសត្រូវ។ ព្រះពុទ្ធ។

វិនាយក នាម ២)

[វិ-នា-យក់] vineayok

អ្នកនាំគេឱ្យឃើញស្ថានឬអ្វីៗដែលគេមិនដែលឃើញមិនដែលស្គាល់។

វិនាយិកា

(ម.ព. វិនាយក)។

វិនាយិកា នាម

[វិ-នា-យិ-កា] vineayika

(ម.ព. វិនាយក)។

វិនាស

អន្តរាយបាត់ទៅ, អន្តរាយយ៉ាងសម្បើម, អន្តរាយធំ។

វិនាស នាម a

[វិ-នាស] vineas

សេចក្ដីខូចបង់, ការបាត់, បាត់បង់; ការខូចខាត; សេចក្ដីអន្តរាយ; ដំណើរលាញ, សូន្យ :

វិនាស កិរិយាសព្ទ b

[វិ-នាស] vineas

ខូចបង់, បាត់, បាត់បង់ :

វិនាស នាម

[វិ-នា-សៈ-កា] vineas

ហេតុ, ដំណើរដែលនាំឱ្យវិនាស។

វិនាស នាម

[វិ-នា-សន់-តៈ-រ៉ាយ] vineas

អន្តរាយបាត់ទៅ, អន្តរាយយ៉ាងសម្បើម, អន្តរាយធំ។

វិនាសកម្ម

អំពើនាំឱ្យខូចខាត ហិនហោច អន្តរាយ :

វិនាសកម្ម នាម

[វិ-នា-សៈ-កាំ] vineasakkaam≈

អំពើនាំឱ្យខូចខាត ហិនហោច អន្តរាយ :

វិនាសនៈ នាម

[វិ-នា-សៈ-ណៈ] vineasoneak

សេចក្ដីខូចបង់, ការបាត់, បាត់បង់; ...។

វិនាសនៈ នាម

[វិ-នា-សៈ-ណា-កា] vineasoneak

អាការៈនៃវិនាសន៍, អាការៈដែលនាំបណ្ដាលឱ្យកើតវិនាសន៍។

វិនាសនៈ នាម

[វិ-នា-សៈ-ណោ-បាយ] vineasoneak

ឧបាយឱ្យកើតវិនាសន៍, ឧបាយបំផ្លាញ។

វិនាសន៍

(ម.ព. វិនាសនៈ)។

វិនាសន៍ នាម

[វិ-នាស] vineas≈

(ម.ព. វិនាសនៈ)។

វិនិការ

សេចក្ដីមើលងាយគេ; ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញគេ; ដំណើរប្រកាន់ទោស, ការចាប់ទោសកំហុសគេ :

វិនិការ នាម

[វិ-និ-កា] vinikar

សេចក្ដីមើលងាយគេ; ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញគេ; ដំណើរប្រកាន់ទោស, ការចាប់ទោសកំហុសគេ :

វិនិច្ឆយ នាម a

[វិ-និច-ឆៈ-យ៉ៈ] vinichchhay

ការពិចារណាដោយល្អិត, ការពិនិត្យមើលឱ្យឃើញពិត; ដំណើរកាត់សង្ស័យ, ការរម្លីងសេចក្ដីឱ្យអស់សង្ស័យ; ការជំនុំជម្រះសេចក្ដី, ការកាត់សេចក្ដី។

វិនិច្ឆយ កិរិយាសព្ទ b

[វិ-និច-ឆៈ-យ៉ៈ] vinichchhay

ជំនុំជម្រះអធិករណ៍, ជម្រះក្ដី, កាត់ក្ដី :

វិនិច្ឆយ នាម

[វិ-និច-ឆៈ-យ៉ាត់-ឋាន] vinichchhay

សាលាជម្រះក្ដី, សាលាជំនុំក្ដី។

វិនិច្ឆយ នាម

[វិ-និច-ឆៈ-យ៉ៈ-ធ័រ] vinichchhay

ធម៌សម្រាប់វិនិច្ឆ័យ, ច្បាប់សម្រាប់ជំនុំជម្រះកាត់ក្ដី។

វិនិច្ឆយ នាម

[វិ-និច-ឆៈ-យ៉ៈ-មៈ-ហា-ម៉ាត] vinichchhay

អមាត្យធំអ្នកសម្រេចការជំនុំក្ដី, សេនាបតីឬរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងនគរបាល។

វិនិច្ឆយ នាម

[វិ-និច-ឆៈ-យ៉ៈ-សៈ-ភា] vinichchhay

(ម.ព. វិនិច្ឆយដ្ឋាន)។

វិនិច្ឆយ នាម

[វិ-និច-ឆៈ-យ៉ៈ-សា-ឡា] vinichchhay

(ម.ព. វិនិច្ឆយសភា)។

វិនិច្ឆយ នាម

[វិ-និច-ឆៈ-យ៉ា-ម៉ាត] vinichchhay

អមាត្យអ្នកជម្រះក្ដី (ចៅក្រម)។

វិនិច្ឆ័យ

(ម.ព. វិនិច្ឆយ)។

វិនិច្ឆ័យ នាម

[វិ-និច-ឆៃ] vinichchhai≈

(ម.ព. វិនិច្ឆយ)។

វិនិទ្រា

ដំណើរបាត់ងុយដេក, ការដេកមិនលក់; ដំណើរដេកអស់ល្បក់ហើយ។

វិនិទ្រា នាម

[វិ-និត-ទ្រា] vinitrea

ដំណើរបាត់ងុយដេក, ការដេកមិនលក់; ដំណើរដេកអស់ល្បក់ហើយ។

វិនិបាត

ការធ្លាក់ចុះ; ការដួល, ការរលំ; ដំណើររលំរលាយ; ការទម្លាយ; វិបត្តិ; សេចក្ដីទុក្ខ, ការរងទុក្ខ, រងលំបាក។

វិនិបាត នាម

[វិ-និ-បាត] vinibat

ការធ្លាក់ចុះ; ការដួល, ការរលំ; ដំណើររលំរលាយ; ការទម្លាយ; វិបត្តិ; សេចក្ដីទុក្ខ, ការរងទុក្ខ, រងលំបាក។

វិនិបាតិក

អសុរកាយក្នុងពួកវិនិបាតិកសត្វ។

វិនិបាតិក នាម

[វិ-និ-ប៉ា-តិ-កៈ] ឬ [វិ-និ-ប៉ា-ដិក] vinibatek

អ្នករងទុក្ខ; អ្នកធ្លាក់ក្នុងអបាយ។

វិនិបាតិក នាម

[វិ-និ-ប៉ា-តិ-កៈ-ស័ត] vinibatek

សត្វដែលកើតក្នុងអបាយ (អាបាយិកសត្វ)។

វិនិបាតិក នាម

[វិ-និ-ប៉ា-តិ-កា-សូ] vinibatek

អសុរកាយក្នុងពួកវិនិបាតិកសត្វ។

វិនិយោគ

បោះទុន បណ្ដាក់ទុន ដំណើរនៃការប្រើប្រាស់មូលធន ក្នុងគោលដៅបង្កើននូវផលចំណេញ :

វិនិយោគ កិ., គុ.

[វិ-និ-យោក] viniyok≈

បោះទុន បណ្ដាក់ទុន ដំណើរនៃការប្រើប្រាស់មូលធន ក្នុងគោលដៅបង្កើននូវផលចំណេញ :

វិនិយោគិន

អ្នកវិនិយោគ :

វិនិយោគិន នាម

[វិ-និ-យោ-គិន] viniyokin≈

អ្នកវិនិយោគ :

វិនីត

មាត្រាបញ្ញត្ត។

វិនីត គុណនាម

[វិ-នី-តៈ] vinit

ដែលបានបង្វឹក, បានហាត់ស្ទាត់ហើយ, ដែលបានបទ; ដែលថ្នឹក, សាំង, ស៊ប់ស៊ាំ។

វិនីត នាម

[វិ-នី-តៈ-ចិត] vinit

ចិត្តដែលបានទូន្មាន, បានហាត់ថ្នឹក។

វិនីត នាម

[វិ-នី-តៈ-វ័ត-ថុ] vinit

រឿងដែលនាំមករៀបរៀង, រឿងដែលស្រង់យកមករៀបរៀងតាមលំដាប់។

វិនីត នាម

[វិ-នៃ-សិក-ខា] vinit

ការសិក្សាវិន័យ; សិក្ខាបទក្នុងវិន័យ។

វិនីត នាម

[វិ-នៃ-សិក-ខា] vinit

មាត្រាបញ្ញត្ត។

វិន័យ

(ម.ព. វិនយកោវិទ)។