ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ល្ហក បុព្វបទ

[ល្ហក] lhok

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ច្រក ថា ច្រកល្ហក ច្រកតូចធំ ឬច្រកដែលបត់បែន កេលកុង ក្រវិចក្រវៀន។

ល្ហក់

ដែលសុទ្ធតែកំពុងលូតលាស់ខ្ពស់ស្រឡះ ឬដែលសុទ្ធតែនៅក្មេងកំពុងដកកម្ពស់ :

ល្ហក់ គុណនាម

[ល្ហក់] lhok

ដែលសុទ្ធតែកំពុងលូតលាស់ ឬដែលសុទ្ធតែកំពុងនៅក្មេងស្រលួតស្រឡះ :

ល្ហក់ គុណនាម

[ល្ហក់-ល្ហាវ] lhok

ដែលសុទ្ធតែកំពុងលូតលាស់ខ្ពស់ស្រឡះ ឬដែលសុទ្ធតែនៅក្មេងកំពុងដកកម្ពស់ :

ល្ហាច

(ព.ប្រ.) សម្ដីរាយពពាយឬភរភាយល្ហឥតទើសទាក់។

ល្ហាច គុណនាម

[ល្ហាច] lheach

ដែលរាចរាយ ឬសាយរាយពេញពាសមើលទៅឃើញស្ងាច :

ល្ហាច គុណនាម ១)

[ល្ហ-ល្ហាច] lheach

ល្ហមើលទៅឃើញរាចល្ហាច :

ល្ហាច គុណនាម ២)

[ល្ហ-ល្ហាច] lheach

(ម.ព. ល្ហាចល្ហ)។

ល្ហាច គុណនាម ៣)

[ល្ហ-ល្ហាច] lheach

(ម.ព. សម្ដីល្ហាចល្ហ)។

ល្ហាច គុណនាម

[ល្ហាច-ល្ហ] lheach

(ម.ព. ល្ហ)។

ល្ហាច គុណនាម

[ល្ហាច-ល្ហឹម] lheach

ដែលសាយរាយល្ហឹមលន្លឹម :

ល្ហាច នាម

[សំ-ដី-ល្ហាច] lheach

(ព.ប្រ.) សម្ដីរាយពពាយឬភរភាយមិនចេះអស់មិនចេះហើយ :

ល្ហាច នាម

[សំ-ដី-ល្ហាច-ល្ហ] lheach

(ព.ប្រ.) សម្ដីរាយពពាយឬភរភាយល្ហឥតទើសទាក់។

ល្ហាល គុណនាម

[ល្ហាល] lheal

(ម.ព. រហាល)។

ល្ហឹម គុណនាម

[ល្ហឹម] lhuem

ដែលវាលធ្លុងត្លេវវែងលន្លឹម :

ល្ហឹម គុណនាម

[ល្ហឹម-ល្ហាច] lhuem

(ម.ព. ល្ហាច)។

ល្ហុង

ឈ្មោះស្វាយមួយប្រភេទ ពួកស្វាយល្ហួតប៉ុន្តែផ្លែតូចជាង :

ល្ហុង នាម

[ល្ហុង] lhung

ដំណាំមួយប្រភេទ មានផ្កាផ្លែចេញតាមគល់ធាងខ្លី, មានច្រើនប្រភេទគឺ ល្ហុងស៊ីផ្លែ ឬហៅត្រឹមតែ ល្ហុង ក៏បាន មានសំណុំដើមធំ ស្លឹកធំៗឆែកជ្រៅៗ ធាងវែងៗ មានប្រហោង ផ្លែធំៗ ប្រើជាអាហារបានតាមគួរដល់ការប្រកប :

ល្ហុង នាម

[ល្ហុង] lhung

ឈ្មោះស្វាយមួយប្រភេទ ពួកស្វាយល្ហួតប៉ុន្តែផ្លែតូចជាង :

ល្ហុងខ្ញែ

ដើមតូចបែកមែកសាងញ៉ាង ស្លឹកឆែកៗ តែរាក់ៗ តូចៗជាងល្ហុងស៊ីផ្លែ ធាងខ្លីៗ ផ្លែច្រាញៗ ជាចង្កោមៗ គ្រាប់សម្បុរពពាស សម្រាប់ស្លប្រេង ហៅថា ប្រេងល្ហុងឬប្រេងស្អិត។

ល្ហុងខ្ញែ នាម

[ល្ហុង-ខ្ញែ] lhongkhnhe≈

ដើមតូចបែកមែកសាងញ៉ាង ស្លឹកឆែកៗ តែរាក់ៗ តូចៗជាងល្ហុងស៊ីផ្លែ ធាងខ្លីៗ ផ្លែច្រាញៗ ជាចង្កោមៗ គ្រាប់សម្បុរពពាស សម្រាប់ស្លប្រេង ហៅថា ប្រេងល្ហុងឬប្រេងស្អិត។

ល្ហុងខ្វង

ដើមស្រលួត បែកមែកច្រើន ស្លឹកតូចៗឥតឆែកជ្រៅ ធាងខ្លីៗឥតប្រហោង ផ្លែមូលៗរលីង កាត់ដើមដាំដុះ សម្រាប់ដាំធ្វើរបង គ្រាប់ស្លប្រេងបាន :

ល្ហុងខ្វង នាម

[ល្ហុង-ខ្វង] lhongkhavng≈

ដើមស្រលួត បែកមែកច្រើន ស្លឹកតូចៗឥតឆែកជ្រៅ ធាងខ្លីៗឥតប្រហោង ផ្លែមូលៗរលីង កាត់ដើមដាំដុះ សម្រាប់ដាំធ្វើរបង គ្រាប់ស្លប្រេងបាន :

ល្ហួត

ឈ្មោះស្វាយមួយប្រភេទ ផ្លែធំៗវែងៗ កាលនៅខ្ចីមានរសជូរបន្តិចបន្តួច ដល់ទុំផ្អែមត្រជាក់ :

ល្ហួត នាម

[ល្ហួត] lhuot

ឈ្មោះស្វាយមួយប្រភេទ ផ្លែធំៗវែងៗ កាលនៅខ្ចីមានរសជូរបន្តិចបន្តួច ដល់ទុំផ្អែមត្រជាក់ :

ល្ហើយ

(ព.ប្រ.) រសើបចិត្តឬស្បើយចិត្ត។

ល្ហើយ គុណនាម

[ល្ហើយ] lhauy

ត្រជាក់ដោយសម្ផស្សខ្យល់បក់ប៉ះត្រូវ :

ល្ហើយ កិរិយាសព្ទ

[ល្ហើយ-ចិត] lhauy

(ព.ប្រ.) រសើបចិត្តឬស្បើយចិត្ត។

ល្ហេចល្ហាច កិរិយាសព្ទ

[ល្ហេច-ល្ហាច] lhechlhach≈

សាយរាយពាយ ច្រើនថា រហិចរហាច :

ល្ហេវ គុណនាម ១)

[ល្ហេវ] lhev

ខ្ពស់ស្រោងស្រឡះត្លេវ :

ល្ហេវ គុណនាម ២)

[ល្ហេវ] lhev

ដែលវាលត្លេវ :

ល្ហែ

ល្ហែល្មមឈប់លំហើយខ្លួនបាន។

ល្ហែ ន., គុ.

[ល្ហែ] lheae

ដំណើរនៅទំនេរដោយមានវេលាសម្រាក; ដំណើររយាលអំពីរវល់, អំពីសេចក្ដីនឿយហត់ :

ល្ហែ គុណនាម

[ល្ហែ-ល្ហើយ] lheae

ល្ហែល្មមឈប់លំហើយខ្លួនបាន។

ល្ហែម

ទន់ផ្អែមសុភាព (ចំពោះតែសម្ដី) :

ល្ហែម គុណនាម

[ល្ហែម] l'haem

ទន់ផ្អែមសុភាព (ចំពោះតែសម្ដី) :

ល្ហោល គុណនាម

[ល្ហោល] lhoul

(ម.ព. រហោល)។

ល្ហោស គុណនាម

[ល្ហោស] lhous

(ម.ព. រហោស)។

ល្អ គុណនាម

[ល្អ] laor

មិនអាក្រក់, គឺឥតមានហ្មង, មិនមានទាស់, មិនឆ្គង, ត្រឹមត្រូវ, ប្រពៃ :

ល្អ គុណកិរិយា

[ល្អ] laor

ដោយប្រពៃ, ត្រឹមត្រូវុំ ស្រួលបួល :

ល្អ គុណកិរិយា

[ល្អ-ជា] laor

ស្លូតត្រង់, ត្រឹមត្រូវ :

ល្អ គុណកិរិយា

[ល្អ-មើល] laor

ល្អគួរឱ្យចង់មើល, ល្អស្រួលមើល។

ល្អ គុណនាម

[ល្អ-ល្អះ] laor

ល្អស្រលួតស្រឡះ, ល្អឥតឆ្គង :

ល្អ គុណកិរិយា

[ល្អ-ស៊ី] laor

ល្អគួរឱ្យចង់ស៊ី, ឆ្ងាញ់ពិសា (ព.សា.) ; (ព.គ.) ល្អទទួលទាន)។

ល្អក់

ដែលមិនថ្លា, មិនបរិសុទ្ធ, ដែលសៅហ្មង :

ល្អក់ គុណនាម

[ល្អក់] laok

ដែលមិនថ្លា, មិនបរិសុទ្ធ, ដែលសៅហ្មង :

ល្អង

ប្រើជាបុរិសសព្វនាមជាជំនួសព្រះនាមសម្ដេចព្រះមហាឧបរាជ ឬសម្ដេចព្រះឧបយុវរាជ ឬក៏សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជជាដើមក៏បាន :

ល្អង នាម

[ល្អង] laong

លំអងយ៉ាងល្អិត ផង់ល្អិត :

ល្អង នាម a

[ល្អង-ធូ-លី-ព្រះ-បាត] laong

ពាក្យសម្រាប់និយាយក្រាបបង្គំទូលក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ ដោយបន្ទាបខ្លួន អ្នកនិយាយហាក់ដូចជាយកសីសៈទៅក្រាបក្រោមល្អងធូលីដែលជាប់នៅព្រះបាទ :

ល្អង នាម b

[ល្អង-ធូ-លី-ព្រះ-បាត] laong

ប្រើជាបុរិសសព្វនាមជាជំនួសព្រះនាមសម្ដេចព្រះមហាឧបរាជ ឬសម្ដេចព្រះឧបយុវរាជ ឬក៏សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជជាដើមក៏បាន :

ល្អន់

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ល្អិត ថា ល្អិតល្អន់ ល្អិតប៉ន់, ល្អិតក្រៃពេក :

ល្អន់ គុណនាម

[ល្អន់] laon

ប៉ន់។

ល្អន់ បុព្វបទ

[ល្អន់] laon

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ល្អិត ថា ល្អិតល្អន់ ល្អិតប៉ន់, ល្អិតក្រៃពេក :

ល្អល្អាច់ គុណនាម ១)

[ល្អ-ល្អាច់] lalaach≈

(ព.សា.) ស្អាតបាត, សមរម្យ :

ល្អល្អិត គុណនាម ១)

[ល្អ-ល្អិត] lalaet≈

ល្អហ្មត់ហ្មង, ល្អប្រពៃ :

ល្អល្អិត គុណកិរិយា ២)

[ល្អ-ល្អិត] lalaet≈

ស្រួលបួល, ប្រយ័ត្នប្រយែង :

ល្អាង នាម

[ល្អាង] laeang

(ម.ព. រអាង)។

ល្អាច់

ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ល្អ ថា ល្អល្អាច់។

ល្អាច់ បុព្វបទ

[ល្អាច់] laeach

ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ល្អ ថា ល្អល្អាច់។

ល្អាត នាម

[ល្អាត] laeat

(ម.ព. រអាត)។

ល្អាន

ប្រើដូចជា គុ.កិ. ក៏បាន :

ល្អាន នាម a

[ល្អាន] laean

ស្នាមជាលំអាន, ស្នាមឬលំអានដែលអូស; សេចក្ដីសៅហ្មង, ដំណើរមោះមៃ :

ល្អាន គុណកិរិយា b

[ល្អាន] laean

ប្រើដូចជា គុ.កិ. ក៏បាន :

ល្អិត

ដែលល្អិតខ្ទេចខ្ទី, រំកាច់រំកោច។

ល្អិត គុណនាម ១)

[ល្អិត] lait

ដែលតូចឆ្មារ :

ល្អិត គុណនាម

[ល្អិត] lait

ដែលម៉ដ្ឋ, រលីង, ផូរផង់ :

ល្អិត គុណកិរិយា

[ល្អិត] lait

ដោយខ្ទេច, ប៉ន់ :

ល្អិត គុណនាម ២)

[ល្អិត] lait

ដែលហ្មត់ហ្មង, ឈ្លាសវៃ, ប្រាកដប្រជា :

ល្អិត គុណកិរិយា

[ល្អិត] lait

ដោយទន់ផ្អែម, សុភាព, ដែលគួរស្តាប់ :

ល្អិត គុណនាម

[ល្អ-ល្អិត] lait

(ម.ព. ល្អ)។

ល្អិត គុណកិរិយា

[ល្អិត-ល្អ] lait

ល្អិតដោយប្រពៃ, ល្អិតសព្វគ្រប់។

ល្អិត គុណនាម

[ល្អិត-ល្អន់] lait

(ម.ព. ល្អន់)។

ល្អិត គុណនាម

[ល្អិត-ល្អោច] lait

ដែលល្អិតខ្ទេចខ្ទី, រំកាច់រំកោច។

ល្អិន

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ល្អូក ថា សម្ដីល្អូកល្អិន, សម្ដីត្រជាក់ទន់ផ្អែមសុភាព។

ល្អិន គុណកិរិយា

[ល្អិន] lain

ដោយត្រជាក់ស្រួល :

ល្អិន នាម

[សាច់-ល្អូក-ល្អិន] lain

សាច់ធាត់ទ្រលុកត្រជាក់ស្រួល សម្បុរស្រស់បស់។

ល្អិន បុព្វបទ

[ល្អិន] lain

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ល្អូក ថា សម្ដីល្អូកល្អិន, សម្ដីត្រជាក់ទន់ផ្អែមសុភាព។

ល្អី

ល្អីតូចរាក់ បន្ទោះល្អិត សម្រាប់ប្រើដាក់បាយបរិភោគ (ច្រើនមានប្រើតាមខេត្តក្រៅតែក្នុងសម័យពីដើម)។

ល្អី នាម

[ល្អី] lai

កញ្ជើរាងស្មើលើស្មើក្រោម :

ល្អី នាម

[ល្អី-ភាច] lai

ល្អីតូចរាក់ បន្ទោះល្អិត សម្រាប់ប្រើដាក់បាយបរិភោគ (ច្រើនមានប្រើតាមខេត្តក្រៅតែក្នុងសម័យពីដើម)។

ល្អូក គុណនាម ១)

[ល្អូក] lauk

ដែលស្ទាបឬប៉ះត្រូវមានសម្ផស្សត្រជាក់ស្រួល :

ល្អូក គុណនាម ២)

[ល្អូក] lauk

ដែលផ្អែមត្រជាក់ :

ល្អូក គុណនាម

[ល្អូក-ល្អិន] lauk

(ម.ព. ល្អិន)។

ល្អូកល្អឺន

ដែលផ្អែមត្រជាក់, ដែលស្និទ្ធស្នាលខ្លាំងណាស់ :

ល្អូកល្អឺន គុ., គុ.កិ.

[ល្អូក-ល្អឺន] laouklaeun≈

ដែលផ្អែមត្រជាក់, ដែលស្និទ្ធស្នាលខ្លាំងណាស់ :

ល្អូត

បក្សីមួយប្រភេទ មានពីរបែបគឺ ល្អូតគូកឬល្អូតធំ មាត្រធំ សម្បុរក្រហមក្រមៅ ភ្នែកក្រហម; ល្អូតស្បូវ មាត្រតូច សម្បុរក្រហមព្រលែតលាយពព្រុសភ្នែកក្រហម ច្រើននៅអាស្រ័យក្នុងព្រៃល្បាត។