វចនានុក្រមខ្មែរ

លៀត កិរិយាសព្ទ

[លៀត] liet

សៀតទ្រាប់ឬស៊កត្រង់ចន្លោះកណ្ដាល កុំឱ្យត្រដុសគ្នា (ប្រើតាមទម្លាប់ដោយស្រុក, អ្នកខ្លះថា សៀត, ស៊ក)។

លៀន

ដែលចេញត្លែ ឬដែលឡើងត្លោត :

លៀន កិរិយាសព្ទ ១)

[លៀន] lien

លេចចេញ, ចេញបន្លឹម ពីក្នុងទីដែលលឹបឬដែលកប់ :

លៀន កិរិយាសព្ទ ២)

[លៀន] lien

បញ្ចេញអណ្ដាតពីក្នុងមាត់ :

លៀន គុណនាម ៣)

[លៀន] lien

ដែលចេញត្លែ ឬដែលឡើងត្លោត :

លៀប

ឈ្មោះឈើពួកជ្រៃ, មាន ២ប្រភេទ គឺ លៀបធំ មានស្លឹកធំ, លៀបតូច មានស្លឹកតូច; ត្រួយខ្ចីលៀបទាំង ២ប្រភេទនេះ មានរសចត់បន្តិចៗ ប្រើជាអន្លក់ឬរបោយបាន។

លៀប នាម

[លៀប] lieb

ឈ្មោះឈើពួកជ្រៃ, មាន ២ប្រភេទ គឺ លៀបធំ មានស្លឹកធំ, លៀបតូច មានស្លឹកតូច; ត្រួយខ្ចីលៀបទាំង ២ប្រភេទនេះ មានរសចត់បន្តិចៗ ប្រើជាអន្លក់ឬរបោយបាន។

លៀម

ឈ្មោះលំនាំក្បាច់ល្ខោនមួយប្រភេទ។

លៀម កិរិយាសព្ទ

[លៀម] liem

ចងកណ្ដាប់មាត់ពែង, ប៉ាន់ជាដើម ដោយចម្រៀកដំបារលោហជាតិឬប្រាក់, មាស :

លៀម នាម

[លៀម] liem

ឈ្មោះខ្វែវមួយប្រភេទ ផ្លែរាងខុបខាងចុងដងវែងក៏បានខ្លីក៏បាន សម្រាប់ប្រើការកាប់ឆ្ការ។

លៀម នាម

[លៀម] liem

ឈ្មោះលំនាំក្បាច់ល្ខោនមួយប្រភេទ។

លៀវ

ដងសាវក្ដោង, ខ្សែសាវក្ដោង។ ខ្មែរហៅចំពោះតែខ្សែសាវក្ដោងតូច :

លៀវ នាម

[លៀវ] liev

ដងសាវក្ដោង, ខ្សែសាវក្ដោង។ ខ្មែរហៅចំពោះតែខ្សែសាវក្ដោងតូច :

លៀស

កំបោរដែលកើតពីសំបកលៀសដុតសុសផុស។

លៀស នាម

[លៀស] lies

សត្វមួយប្រភេទពួកគ្រំ សំបកទាំងពីរខាងជាប្រអប់ ខាងគូទតូច ខាងមាត់រីកកំពាង រស់នៅក្នុងភក់ ឬដីខ្សាច់ក្នុងទឹក។

លៀស នាម

[កំ-បោ-លៀស] lies

កំបោរដែលកើតពីសំបកលៀសដុតសុសផុស។

លេខ

(ម.ព. លេខបត្រ)។

លេខ នាម ១)

[ឡេក] lek

គំនូសប្រាប់ចំនួនសំខ្យា :

លេខ នាម ២)

[ឡេក] lek

ការសរសេរ; ការគូស, គូរ, វាស; គំនូរ; ស្នាម, គំនូស; អក្សរ; សំបុត្រ, ចុតហ្មាយ; គ្រឿងសម្គាល់; ទេវតា; ...។

លេខ នាម

[ឡេក-ចៈ-តុប-ពិត] lek

លេខ៤យ៉ាងគឺ លេខបូក, លេខសង, លេខគុណ, លេខចែក។

លេខ នាម

[ឡេ-ខៈ-ចុន-ណិ-កា] lek

ដី ស; ជក់សម្រាប់គូរ, សម្រាប់លាបថ្នាំ។

លេខ នាម

[ឡេក-នប់-ពន់] lek

(ម.ព. លេខផា)។

លេខ នាម

[ឡេ-ខៈ-ផា] lek

(ព.សា.) (បុរាណច្រើនប្រើក្នុងក្បួនហោរ)។

លេខ នាម

[ឡេ-ខៈ-ភ័ន] lek

ប្រដាប់សម្រាប់ប្រើការសរសេរ មានប៉ាកកានិងខ្មៅដៃជាដើម :

លេខ នាម

[ឡេក-យ័ន] lek

(ព.បុ.) លេខដែលគេសរសេរចុះក្នុងយ័ន្តត្រង់កន្លែងដែលត្រូវចុះលេខ។

លេខ នាម

[ឡេក-វិច-ជា] lek

វិជ្ជាសម្រាប់គិតចំនួន, វិជ្ជានព្វន្ត។

លេខ នាម

[ឡេក-ខៈ-វិ-ញូ] lek

អ្នកចេះលេខវិជ្ជា, អ្នកពូកែខាងវិជ្ជានព្វន្ត។

លេខ នាម

[ឡេក-ខៈ-វិត] lek

(ម.ព. លេខវិញ្ញូ)។

លេខ នាម

[ឡេក-ខៈ-វិ-ទូ] lek

(ម.ព. លេខវិទ)។

លេខ នាម

[ឡេក-ខៈ-វិត-ទ្យា] lek

(ម.ព. លេខវិជ្ជា)។

លេខ នាម

[ឡេក-ខៈ-ហា-រិន] lek

បុរសអ្នកនាំសំបុត្រ, អ្នករត់សំបុត្រ, បុរសប្រៃសណីយ៍។

លេខ នាម

[ឡេ-ខ្យៈ-ប័ត] lek

(ម.ព. លេខបត្រ)។

លេខកៈ

(ម.ព. លេខកដ្ឋាន)។

លេខកៈ នាម

[ឡេ-ខៈ-កៈ] lekhakak

អ្នកសរសេរ, ស្មេរ, ស្មៀន។

លេខកៈ នាម

[ឡេ-ខៈ-កៈ-កាំ] lekhakak

ការឬមុខការរបស់ស្មៀន។

លេខកៈ នាម

[ឡេ-ខៈ-កៈ-កិច] lekhakak

ការរវល់របស់ស្មៀន។

លេខកៈ នាម

[ឡេ-ខៈ-ក័ត-ឋាន] lekhakak

ទីធ្វើការរបស់ស្មៀន, កន្លែងស្មៀន, ការិយាល័យស្មៀន។

លេខកៈ នាម

[ឡេ-ខៈ-កៈ-ស្ថាន] lekhakak

(ម.ព. លេខកដ្ឋាន)។

លេខគណិត

(ម.ព. គណិតសាស្ត្រ)។

លេខគណិត នាម

[ឡេក-គៈ-និត] lekkeaknit≈

(ម.ព. គណិតសាស្ត្រ)។

លេខទោ

(ម.ព. អាមេណ្ឌិតសញ្ញា)។

លេខទោ គុណនាម

[ឡេក-ទោ] lekhotou

(ម.ព. អាមេណ្ឌិតសញ្ញា)។

លេខនា

ការសរសេរ; ឯកសារ ឬកំណត់ត្រាពាណិជ្ជកម្ម, គណនី ឬសៀវភៅធនាគារណាមួយ។

លេខនា នាម

[ឡេ-ខៈ-ណា] lekhakna≈

ការសរសេរ; ឯកសារ ឬកំណត់ត្រាពាណិជ្ជកម្ម, គណនី ឬសៀវភៅធនាគារណាមួយ។

លេខនាវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាពីលក្ខណៈរូបរាង និងទម្រង់នៃសំណេរដោយដៃ ដើម្បីស្វែងរកអ្នកសរសេរ បង្ហាញពីចិត្តសាស្ត្រក្នុងពេលសរសេរ និងវាយតម្លៃពីលក្ខណៈនៃបុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់អ្នកសរសេរ។

លេខនាវិទ្យា នាម

[ឡេ-ខៈ-ណា-វិត-ទ្យា] lekhaknavittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាពីលក្ខណៈរូបរាង និងទម្រង់នៃសំណេរដោយដៃ ដើម្បីស្វែងរកអ្នកសរសេរ បង្ហាញពីចិត្តសាស្ត្រក្នុងពេលសរសេរ និងវាយតម្លៃពីលក្ខណៈនៃបុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់អ្នកសរសេរ។

លេខនី

ដងប៉ាកកា។

លេខនី នាម

[ឡេ-ខៈ-នី] lekhani

ស្លាបប៉ាកកា; ប៉ាកកៃ។

លេខនី នាម

[ឡេ-ខៈ-នី-កៈ-រ៉ន់] lekhani

ប្រអប់ដាក់ស្លាបប៉ាកកា, ប្រអប់ស្លាបប៉ាកកា។

លេខនី នាម

[ឡេ-ខៈ-នី-ទ័ន] lekhani

ដងប៉ាកកា។

លេខបត្រ

ក្រដាសសរសេរ; សៀវភៅសម្រាប់សរសេរ។

លេខបត្រ នាម

[ឡេ-ខៈ-ប័ត] lekhbatrar

ក្រដាសសរសេរ; សៀវភៅសម្រាប់សរសេរ។

លេខយោង

លេខសម្គាល់សំណេរដែលដកស្រង់មកយោងក្នុងអត្ថបទឬដាក់នៅរឹមទំព័រខាងក្រោម។

លេខយោង នាម

[ឡេក-យោង] lekyong≈

លេខសម្គាល់សំណេរដែលដកស្រង់មកយោងក្នុងអត្ថបទឬដាក់នៅរឹមទំព័រខាងក្រោម។

លេខហារិនី

(ម.ព. លេខហារិន)។

លេខហារិនី នាម

[ឡេក-ខៈ-ហា-រិ-នី] lekkhakharini≈

(ម.ព. លេខហារិន)។

លេខហារី

(ម.ព. លេខហារិន)។

លេខហារី នាម

[ឡេក-ខៈ-ហា-រី] lekhhari

(ម.ព. លេខហារិន)។

លេខអស្ដា

ខ្មែរប្រើជាវណ្ណយុត្តសម្រាប់ដាក់លើអក្សរទោល កញ្ឆក់សំឡេងឱ្យខ្លីរហ័ស, ដូចជា :

លេខអស្ដា នាម ១)

[ឡេក-អ័ស-ស្ដា] lekhaasda

លេខ ៨។

លេខអស្ដា នាម ២)

[ឡេក-អ័ស-ស្ដា] lekhaasda

ខ្មែរប្រើជាវណ្ណយុត្តសម្រាប់ដាក់លើអក្សរទោល កញ្ឆក់សំឡេងឱ្យខ្លីរហ័ស, ដូចជា :

លេខអាតូម

លេខដែលបញ្ជាក់ពីចំនួនប្រូតុងនៅក្នុងណ្វៃយ៉ូនៃអាតូមមួយ បញ្ជាក់ពីទីតាំងរបស់ធាតុក្នុងតារាងខួបគីមី និងបញ្ជាក់ពីចំនួនអេឡិចត្រុងនៅជុំវិញណ្វៃយ៉ូរបស់អាតូមណឺត។

លេខអាតូម នាម

[ឡេក-អា-តូម] lekaatoum≈

លេខដែលបញ្ជាក់ពីចំនួនប្រូតុងនៅក្នុងណ្វៃយ៉ូនៃអាតូមមួយ បញ្ជាក់ពីទីតាំងរបស់ធាតុក្នុងតារាងខួបគីមី និងបញ្ជាក់ពីចំនួនអេឡិចត្រុងនៅជុំវិញណ្វៃយ៉ូរបស់អាតូមណឺត។

លេខា

មុខងារ ឬការិយាល័យរបស់លេខាធិការ។

លេខា កិរិយាសព្ទ

[ឡេ-ខា] lekha

(រ.ស.) គូរ :

លេខា នាម

[ឡេ-ខា] lekha

ការសរសេរ; សេចក្ដីដែលសរសេរ, សំបុត្រ, ចុតហ្មាយ; ការគូស, ស្នាម, គំនូស; ការគូរ, វាស; គំនូរ; គ្រឿងសម្គាល់; ... :

លេខា នាម

[ច័ក-កៈ-លេ-ខា] lekha

ស្នាមកង់, គំនូរចក្រ។

លេខា នាម

[ឡេ-ខា-ធិ-កា-រ៉័ត-ឋាន] lekha

មុខងារ ឬការិយាល័យរបស់លេខាធិការ។

លេខាធិការ

ស្មៀនធំរបស់អធិបតីក្រសួង, ស្មៀនអ្នកត្រួតត្រាលើពួកស្មៀន, ចាងហ្វាងស្មៀន។ សព្វថ្ងៃ ប្រើជាថ្នាក់ឋានន្តរនៃអ្នករាជការរដ្ឋបាលក្នុងក្របខ័ណ្ឌជាន់កណ្ដាល ស្មើគ្នានឹងលេខានុការ ឬ ស្មៀនធម្មតា ហៅថា លេខាធិការ ឬហៅឱ្យពេញទាំងអស់ថា លេខាធិការនៃការិយាល័យ និងខេត្ត។

លេខាធិការ នាម

[ឡេ-ខា-ធិ-កា] lekhathikar

ស្មៀនធំរបស់អធិបតីក្រសួង, ស្មៀនអ្នកត្រួតត្រាលើពួកស្មៀន, ចាងហ្វាងស្មៀន។ សព្វថ្ងៃ ប្រើជាថ្នាក់ឋានន្តរនៃអ្នករាជការរដ្ឋបាលក្នុងក្របខ័ណ្ឌជាន់កណ្ដាល ស្មើគ្នានឹងលេខានុការ ឬ ស្មៀនធម្មតា ហៅថា លេខាធិការ ឬហៅឱ្យពេញទាំងអស់ថា លេខាធិការនៃការិយាល័យ និងខេត្ត។

លេខាធិការិកា

(ម.ព. លេខាធិការ)។

លេខាធិការិកា នាម

[ឡេ-ខា-ធិ-កា-រ៉ិ-កា] lekhathikareka≈

(ម.ព. លេខាធិការ)។

លេខានុការ

ស្មៀនរងពីលេខាធិការមក។

លេខានុការ នាម

[ឡេ-ខា-នុ-កា] lekhanukar

ស្មៀនរងពីលេខាធិការមក។

លេខានុការិកា

(ម.ព. លេខានុការ)។

លេខានុការិកា នាម

[ឡេ-ខា-នុ-កា-រ៉ិ-កា] lekhanukareka≈

(ម.ព. លេខានុការ)។

លេខា–

(ម.ព. លេខា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។

លេខា– នាម

[—ឡេ-ខា] —lekha≈

(ម.ព. លេខា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។

លេខិកា

(ម.ព. លេខកៈ)។

លេខិកា នាម

[ឡេ-ខិ-កា] lekheka≈

(ម.ព. លេខកៈ)។

លេង

ទរឱ្យពេញដៃ, ឱ្យអស់យ៉ាង។

លេង កិរិយាសព្ទ ១)

[លេង] leng

ប្រព្រឹត្តអំពើជាល្បែង, ប្រព្រឹត្តក្នុងល្បែងកម្សាន្តចិត្ត; ប្រព្រឹត្តក្នុងល្បែងភ្នាល់ឬប្រណាំង :

លេង កិរិយាសព្ទ ២)

[លេង] leng

សម្រេចកិច្ចឬប្រព្រឹត្តបែបបទ ដោយកម្សាន្តសប្បាយ មិនយកជាការមែន :

លេង កិរិយាសព្ទ

[លេង-កល់] leng

ប្រើកលឧបាយជន្លជន្លេញ, ចេញកលឧបាយ។

លេង កិរិយាសព្ទ

[លេង-កាប] leng

ញៀនជាប់ចិត្តក្នុងការតែងកាព្យ។

លេង កិរិយាសព្ទ

[លេង-កំ-ណាប] leng

ធ្វើសំបុត្រស្នាមជាកំណាព្យឆ្លើយឆ្លងផ្ញើទៅវិញទៅមករឿយៗ។

លេង កិរិយាសព្ទ

[លេង-ខ្លួន] leng

ស្អិតស្អាងតែងខ្លួន ឬធ្វើខ្លួនមិនសូវស្រាក។

លេង កិរិយាសព្ទ

[លេង-ភ្លេង] leng

វាយ ដេញ ដំ ផ្លុំ កូតភ្លេងតន្ត្រីព្រមមូលគ្នា។

លេង កិរិយាសព្ទ

[លេង-រឹក] leng

ប្រើឫកពាខ្ពស់ហួសបែបភាព។

លេង កិរិយាសព្ទ

[លេង-សំ-ដី] leng

ប្រើសម្ដីម៉េតប្រាយឬលែបខាយ។

លេង កិ., គុ.កិ.

[លេង-សើច] leng

ធ្វើឱ្យសើចសប្បាយ, លេងសប្យាយ; យកជាការមិនបាន :

លេង កិរិយាសព្ទ

[លេង-សំ-នួន] leng

ប្រើសំនួន។

លេង កិរិយាសព្ទ

[លេង-អោយ-ពេញ-ដៃ] leng

ទរឱ្យពេញដៃ, ឱ្យអស់យ៉ាង។

លេច

ឈ្មោះដំបៅមួយប្រភេទ កើតនៅបាតជើង ឬកែងជើងលៀនសាច់រឹងចេញមក :

លេច កិរិយាសព្ទ ១)

[លិច] lech

ចេញពីទីកំបាំង :

លេច កិរិយាសព្ទ ២)

[លិច] lech

ជ្រាបហូរចេញ :

លេច កិរិយាសព្ទ ៣)

[លិច] lech

លៀនចេញឬទុលចេញ :

លេច កិរិយាសព្ទ ៤)

[លិច] lech

ធ្លាយឬលាន់ចេញ, ផ្សាយចេញ :

លេច កិរិយាសព្ទ ៥)

[លិច] lech

បង្ហាញមុខឬចេញមុខឱ្យឃើញ :

លេច នាម ៦)

[លិច] lech

(ព.ប្រ.) មាត់លេច មាត់រអិលចេះតែធ្លាយសម្ដីចេញទៅទប់មិនទាន់ :