វចនានុក្រមខ្មែរ

លើ ធ. ១)

[លើ] ler

ខាងខ្ពស់, ដែលជាប៉ែកខាងខ្ពស់ :

លើ គុណកិរិយា ២)

[លើ] ler

ចំពោះត្រង់ :

លើ គុណកិរិយា ៣)

[លើ] ler

ប្រើអំណាចឆ្ពោះទៅរក :

លើ គុណកិរិយា ៤)

[លើ] ler

ពាក្យសម្រាប់ទទួលរងដំណើរអំពីអកម្មកិរិយាមានពាក្យ ដេក, អង្គុយជាដើម :

លើក

តាំងប្រសិទ្ធីតាមក្បួនតម្រាសូត្ររំលើករាសីដែលអាប់ឱ្យត្រឡប់រុងរឿងឡើង។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក] leuk

យកពីក្រោមឡើងទៅលើ, យកពីទំនាបទៅទីខ្ពស់; យកពីទីមួយទៅទីដទៃ; ជ្រោងឡើង, ទ្រឡើង, ស្ទួយឡើង; គ្រាហ៍ឡើង; ធ្វើឱ្យខ្ពស់, ដាក់បំពេញឬពូនឱ្យខ្ពស់ :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-កំ-ណាប] leuk

តែងកាព្យ។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ខ្មោច] leuk

គាស់ខ្មោច :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ខ្មោច-ស្រោច-ឆ្អឹង] leuk

(ព.សា.) គាស់ខ្មោចហើយស្រោចទឹកលាងឆ្អឹង។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ខ្លួន] leuk

អួតខ្លួន, តម្កើងខ្លួន :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-គ្នា] leuk

នាំគ្នាច្រើននាក់។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ចោល] leuk

បោះចោល; ចោលមិនយកជាការ, ចោលលែងត្រូវការ។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ជើង] leuk

សរសើរ ឬបញ្ជោរនាំឱ្យឡើងទឹកចិត្តឬឱ្យបានចិត្ត, ឱ្យលង់ឬឱ្យស៊ុនគំនិត :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ដាក់] leuk

លើកឱ្យអង្គុយហើយដាក់ផ្ដេកទៅវិញ :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ដំ-កើង] leuk

ធ្វើឱ្យថ្កើង :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ទុក] leuk

បញ្ឈប់ទុក, ស្លេះទុក; លើកលែង។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ទោស] leuk

ពោលទោស។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ទោស-ចោល] leuk

លែងប្រកាន់ទោស, បដិសេធទោស។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ទ័ព] leuk

នាំកងទ័ពចេញទៅឬត្រឡប់មក។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-បំ-ណន់] leuk

តាំងរៀបពិធីឬតាំងរបៀបបន់ស្រន់។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-មៈ-នុស] leuk

តម្កើងមនុស្ស :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-មុក] leuk

នាំឱ្យពេញមុខ, ឱ្យមានសេចក្ដីសរសើរ :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-យក] leuk

នាំយក :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-រា-សី] leuk

(ម.ព. រាសី)។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-រឿង] leuk

តែងរឿងប្រតិដ្ឋចេញពីគំនិតខ្លួន។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ឡាក់] leuk

រំលងចោលខ្លះមិនឱ្យសព្វគ្រប់ :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ស័ត] leuk

លើកគ្នាច្រើននាក់ចូលលុកព្រៃបង្អើលសត្វ ដើម្បីបាញ់ឬឱ្យជាប់ដោយនេសាទុបករណ៍។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-សប់] leuk

គាស់សព (ព.ខ្ព.) (ព.សា.) លើកខ្មោច។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-សប់-សង់-កា] leuk

(ម.ព. លើកសពសំស្ការ)។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-សប់-ស័ង-ស្កា] leuk

លើកសពសង្ខារ គឺគាស់សពហើយធ្វើឈាបនកិច្ច (ព.ខ្ព.) (ព.សា.) លើកខ្មោចស្រោចឆ្អឹង។

លើក នាម

[លើក] leuk

ដង, កាល, គ្រា :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-រា-សី] leuk

តាំងប្រសិទ្ធីតាមក្បួនតម្រាសូត្ររំលើករាសីដែលអាប់ឱ្យត្រឡប់រុងរឿងឡើង។

លើក!

ចូរលើក!; ពាក្យបង្គាប់ឱ្យលើកអ្វីៗព្រមគ្នា ឬបង្គាប់សត្វពាហនៈ មានគោក្របីជាដើមឱ្យលើកជើង។

លើក! កិរិយាសព្ទ

[លើក] leuk≈

ចូរលើក!; ពាក្យបង្គាប់ឱ្យលើកអ្វីៗព្រមគ្នា ឬបង្គាប់សត្វពាហនៈ មានគោក្របីជាដើមឱ្យលើកជើង។

លើកកម្ពស់

គាំទ្រឬលើកទឹកចិត្តដើម្បីមូលហេតុឬគោលបំណងណាមួយ។

លើកកម្ពស់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លើក-កំ-ពស់] leukkampsa≈

អួតយកកម្ពស់ :

លើកកម្ពស់ កិរិយាសព្ទ ២)

[លើក-កំ-ពស់] leukkampsa≈

គាំទ្រឬលើកទឹកចិត្តដើម្បីមូលហេតុឬគោលបំណងណាមួយ។

លើកទឹកចិត្ត

ផ្ដល់កម្លាំងចិត្ត, ជំរុញទឹកចិត្ត :

លើកទឹកចិត្ត កិ., គុ.

[លើក-ទឹក-ចិត] leuktoekchet≈

ផ្ដល់កម្លាំងចិត្ត, ជំរុញទឹកចិត្ត :

លើកពេល

ប្ដូរពេលវេលាទៅធ្វើនៅពេលក្រោយ (សម្រាប់ការប្រជុំឬការណាត់គ្នាធ្វើអ្វីមួយជាដើម) :

លើកពេល នាម

[លើក-ពេល] leukpel≈

ប្ដូរពេលវេលាទៅធ្វើនៅពេលក្រោយ (សម្រាប់ការប្រជុំឬការណាត់គ្នាធ្វើអ្វីមួយជាដើម) :

លើកលែង

វៀរលែងតែ :

លើកលែង កិរិយាសព្ទ

[លើក-លែង] leukleng≈

ឈប់លែង; បដិសេធចោល; វៀរលែង។

លើកលែង គុណកិរិយា

[លើក-លែង-តែ] leuklengtae≈

វៀរលែងតែ :

លើកស្ទួយ

លើកតម្កើង ធ្វើឱ្យថ្កុំថ្កើង លើកកម្ពស់ :

លើកស្ទួយ កិរិយាសព្ទ

[លើក-ស្ទួយ] leukstuoy≈

លើកតម្កើង ធ្វើឱ្យថ្កុំថ្កើង លើកកម្ពស់ :

លើកស្លា

លើកជំនូនធំ (មានស្លាម្លូជាដើម) ជូនមាតាបិតាខាងកូនស្រី។

លើកស្លា កិរិយាសព្ទ

[លើក-ស្លា] leukslea≈

លើកជំនូនធំ (មានស្លាម្លូជាដើម) ជូនមាតាបិតាខាងកូនស្រី។

លើកឡើង

យកបញ្ហាអ្វីមួយមកបង្ហាញឬពិភាក្សា ជាពិសេសនៅពេលប្រជុំជាដើម :

លើកឡើង កិរិយាសព្ទ

[លើក-ឡើង] lerk lerng

យកបញ្ហាអ្វីមួយមកបង្ហាញឬពិភាក្សា ជាពិសេសនៅពេលប្រជុំជាដើម :

លើង

ធ្វើឱ្យរលើង, គាស់រំលើង :

លើង កិរិយាសព្ទ

[លើង] laung

ធ្វើឱ្យរលើង, គាស់រំលើង :

លើស

កន្លងសម័យ។

លើស គុណកិរិយា

[លើស] lers

ដែលហួសប្រមាណ, ហួសពីចំនួន, កន្លង, ក្រៃលែង :

លើស កិរិយាសព្ទ

[លើស-ខ្វះ] lers

លើសឬខ្វះ, លើសខ្លះខ្វះខ្លះ។

លើស កិរិយាសព្ទ

[លើស-ប្រ-ម៉ាន] lers

ហួសប្រមាណ។

លើស កិរិយាសព្ទ

[លើស-មាត] lers

ហួសមាត្រ, លុបមាត្រ :

លើស កិរិយាសព្ទ

[លើស-មា-ត្រា] lers

ហួសខ្នាត, លើសប្រមាណ; ហួសកម្រិតច្បាប់។

លើស គុណកិរិយា

[លើស-លន់] lers

លើសក្រៃ, លើសក្រៃពេក។

លើស គុណកិរិយា

[លើស-លុប] lers

លើសហួសកំណត់, ហួសប្រមាណ។

លើស គុណកិរិយា

[លើស-លស់] lers

លើសខ្វះ, មិនសព្វគ្រប់; ឆ្គាំឆ្គង, ឃ្លាតឃ្លៀងល្អៀងពីច្បាប់, ពីបែបបទ។

លើស គុណកិរិយា

[លើស-លែង] lers

ក្រៃលែង; ពន់ពេក។

លើស គុណកិរិយា

[លើស-វិ-ស័យ] lers

ហួសវិស័យ។

លើស កិរិយាសព្ទ

[លើស-សៈ-ម័យ] lers

កន្លងសម័យ។

លើសឈាម

(ម.ព. លើសសម្ពាធឈាម)។

លើសឈាម នាម

[លើស-ឈាម] leuschheam≈

(ម.ព. លើសសម្ពាធឈាម)។

លើសសម្ពាធឈាម

ការកើនឡើងនៃសម្ពាធឈាមលើសពីកម្រិតធម្មតា ដោយដឹងបានតាមរយៈម៉ាស៊ីនវាស់សម្ពាធឈាម។

លើសសម្ពាធឈាម នាម

[លើស-សំ-ពាត-ឈាម] leussampeatchheam≈

ការកើនឡើងនៃសម្ពាធឈាមលើសពីកម្រិតធម្មតា ដោយដឹងបានតាមរយៈម៉ាស៊ីនវាស់សម្ពាធឈាម។

លឿង

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ បណ្ដាលឱ្យឡើងសាច់សព៌ាង្គកាយលឿង :

លឿង គុណនាម

[លឿង] loeang

ដែលមានពណ៌ដូចសាច់រមៀតឬដូចសម្បុររង្គ, ដូចសម្បុរមាសសុទ្ធ :

លឿង គុណនាម

[លឿង-ខ្ចី] loeang

លឿងស្រគាំ ព័ណ៌សាច់មើមពន្លៃ។

លឿង នាម

[លឿង-ចាស់] loeang

លឿងស្រអាប់។

លឿង នាម

[លឿង-ទុំ] loeang

លឿងលាយក្រហម, លឿងខ្លាំង។

លឿង នាម

[លឿង] loeang

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ បណ្ដាលឱ្យឡើងសាច់សព៌ាង្គកាយលឿង :

លឿងរាជ

រុក្ខជាតិឈើព្រៃ មានផ្កាលឿងខ្ចីនិងផ្លែតូចៗវែងស្រដៀងនឹងផ្លែអូញម៉ូយ បច្ចុប្បន្នគេនិយមយកមកដាំលម្អសួននិងតាមដងវិថី...។

លឿងរាជ នាម

[លឿង-រាជ] leungreach≈

រុក្ខជាតិឈើព្រៃ មានផ្កាលឿងខ្ចីនិងផ្លែតូចៗវែងស្រដៀងនឹងផ្លែអូញម៉ូយ បច្ចុប្បន្នគេនិយមយកមកដាំលម្អសួននិងតាមដងវិថី...។

លឿងឮ

ដែលល្បីលេចឮសាយសុស ដោយមានអ្នកនិយាយតំណាលតៗគ្នាទៅ :

លឿងឮ គុណនាម

[លឿង-លឺ] loeang

ដែលល្បីលេចឮសាយសុស ដោយមានអ្នកនិយាយតំណាលតៗគ្នាទៅ :

លឿន

ដែលច្រើននិយាយជ្រុលហួសលើសហេតុ; ជាងពាក្យ :

លឿន គុ.កិ., គុ. ១)

[លឿន] leun

ឆាប់, ដែលមានល្បឿនឬសន្ទុះខ្លាំង :

លឿន គុ.កិ., គុ. ២)

[លឿន] leun

ជឿន; ដែលចម្រើន, កើន :

លឿន កិរិយាសព្ទ

[លឿន-ទី] leun

ផ្លាស់ទីពីតូចទៅធំឬពីទាបទៅខ្ពស់, ឡើងពីមុខងារតូចទៅមុខងារធំ, ឡើងយសស័ក្ដិ :

លឿន កិរិយាសព្ទ

[លឿន-លយ] leun

បណ្ដែតលឿនគ្រឿងៗតាមអាកាស :

លឿន គុណនាម

[លឿន-សំ-ដី] leun

ដែលច្រើននិយាយជ្រុលហួសលើសហេតុ; ជាងពាក្យ :

លឿនជឿន

ដែលចម្រើនឡើងថែមទាំងមានល្បឿន, លឿនរហ័ស។ ពាក្យទាំងពីរនេះអាចប្រើផ្លាស់ប្ដូរបាន :

លឿនជឿន គុណកិរិយា

[លឿន-ជឿន] leuncheun≈

ដែលចម្រើនឡើងថែមទាំងមានល្បឿន, លឿនរហ័ស។ ពាក្យទាំងពីរនេះអាចប្រើផ្លាស់ប្ដូរបាន :

លឿម

លោហជាតិឬប្រាក់, មាស ដែលគេធ្វើឱ្យមានរូបស្តើងមូលតូចសំប៉ែតមានប្រហោងកណ្ដាល សម្រាប់ដោតប៉ាក់ការវិចិត្រផ្សេងៗ :

លឿម នាម

[លឿម] loeam

លោហជាតិឬប្រាក់, មាស ដែលគេធ្វើឱ្យមានរូបស្តើងមូលតូចសំប៉ែតមានប្រហោងកណ្ដាល សម្រាប់ដោតប៉ាក់ការវិចិត្រផ្សេងៗ :

លឿយ

អារសើយយកស្បែកចេញ :

លឿយ កិរិយាសព្ទ

[លឿយ] loeay

អារសើយយកស្បែកចេញ :

លៀង

រៀបពិធីបូជាលោមអង្វរអារក្ស។

លៀង កិរិយាសព្ទ ១)

[លៀង] lieng

ចិញ្ចឹម, ចិញ្ចឹមរក្សា :

លៀង កិរិយាសព្ទ ២)

[លៀង] lieng

រៀប ឬចំណាយប្រាក់ចាត់ចែងភោជនាហារ ឱ្យភ្ញៀវបរិភោគ :

លៀង កិរិយាសព្ទ

[លៀង-លោម] lieng

រៀបពិធីបូជាលោមអង្វរអារក្ស។

លៀងភា

សត្វចតុប្បាទព្រៃមួយប្រភេទ រូបរាងស្រដៀងនឹង (សត្វ) កែះ តែមាត្រតូចជាង។

លៀងភា នាម

[លៀង-ភា] liengophea

សត្វចតុប្បាទព្រៃមួយប្រភេទ រូបរាងស្រដៀងនឹង (សត្វ) កែះ តែមាត្រតូចជាង។

លៀងអារក្ស

(ព.ប្រ.) លបឱ្យសំណូក, សូកប៉ាន់។

លៀងអារក្ស កិរិយាសព្ទ ១)

[លៀង-អា-រ៉ាក់] liengaarak≈

រៀបពិធីមានបាយចំណីព្រមទាំងឱ្យលេងភ្លេងផងបូជាអារក្ស។

លៀងអារក្ស កិរិយាសព្ទ ២)

[លៀង-អា-រ៉ាក់] liengaarak≈

(ព.ប្រ.) លបឱ្យសំណូក, សូកប៉ាន់។

លៀត

សៀតទ្រាប់ឬស៊កត្រង់ចន្លោះកណ្ដាល កុំឱ្យត្រដុសគ្នា (ប្រើតាមទម្លាប់ដោយស្រុក, អ្នកខ្លះថា សៀត, ស៊ក)។