វចនានុក្រមខ្មែរ

លិខិតបង្គាប់ការ នាម

[លិ-ខិត-បង់-គាប់-កា] likhetbngokeabka≈

លិខិតដែលមានលក្ខណៈជាសេចក្ដីសម្រេចផ្ទៃក្នុងប្រើប្រាស់សម្រាប់បង្គាប់ និងតែងតាំងមន្ត្រីរាជការម្នាក់ ឬច្រើននាក់ឱ្យបំពេញភារកិច្ចអ្វីមួយ។

លិខិតបញ្ជាបេសកកម្ម

លិខិតរដ្ឋបាលមួយបែបដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់ចាត់តាំងមន្ត្រីថ្នាក់ក្រោមចុះបំពេញមុខងារ ភារកិច្ច ឬកិច្ចការក្រៅក្នុងសមត្ថកិច្ចរបស់ស្ថាប័ន អង្គភាព និងកិច្ចការពាក់ព័ន្ធដោយតម្រូវឱ្យមន្ត្រីក្រោមឱវាទចូលរួមនៅទីឆ្ងាយ ជិត និងក្រៅប្រទេស។

លិខិតបញ្ជាបេសកកម្ម នាម

[លិ-ខិត-ប័ញ-ជា-ប៉េ-សៈ-កៈ-កាំ] likhetbnhocheabesakkakkaam≈

លិខិតរដ្ឋបាលមួយបែបដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់ចាត់តាំងមន្ត្រីថ្នាក់ក្រោមចុះបំពេញមុខងារ ភារកិច្ច ឬកិច្ចការក្រៅក្នុងសមត្ថកិច្ចរបស់ស្ថាប័ន អង្គភាព និងកិច្ចការពាក់ព័ន្ធដោយតម្រូវឱ្យមន្ត្រីក្រោមឱវាទចូលរួមនៅទីឆ្ងាយ ជិត និងក្រៅប្រទេស។

លិខិតបទដ្ឋាន

អត្ថបទច្បាប់ បទបញ្ជា លិខិតបទដ្ឋានដែលចេញដោយស្ថាប័នរដ្ឋ ឬក្រសួងមានសមត្ថកិច្ចក្នុងការគ្រប់គ្រងនិងទំនាក់ទំនងគ្នា ដើម្បីផលប្រយោជន៍សាធារណៈ សន្តិសុខ សុខុមាលភាពប្រជាជន ទំនាក់ទំនងការទូត និងការពារជាតិ។

លិខិតបទដ្ឋាន នាម

[លិ-ខិត-ប៉ៈ-ទ័ត-ឋាន] likhetbakttathan≈

អត្ថបទច្បាប់ បទបញ្ជា លិខិតបទដ្ឋានដែលចេញដោយស្ថាប័នរដ្ឋ ឬក្រសួងមានសមត្ថកិច្ចក្នុងការគ្រប់គ្រងនិងទំនាក់ទំនងគ្នា ដើម្បីផលប្រយោជន៍សាធារណៈ សន្តិសុខ សុខុមាលភាពប្រជាជន ទំនាក់ទំនងការទូត និងការពារជាតិ។

លិខិតប្ដូរសារ

លិខិតព្រមព្រៀងរវាងភាគីរដ្ឋនានា ដែលមានលក្ខណៈមិនដូចកិច្ចព្រមព្រៀងឬសន្ធិសញ្ញាទេ។ លិខិតប្ដូរសារអាចជាការព្រមព្រៀងរវាងរដ្ឋនិងរដ្ឋ មុនពេលសម្រេចធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងឬសន្ធិសញ្ញានៅជំហានបន្ទាប់ទៀត :

លិខិតប្ដូរសារ នាម

[លិ-ខិត-ប្ដូ-សា] likhetbdousa≈

លិខិតព្រមព្រៀងរវាងភាគីរដ្ឋនានា ដែលមានលក្ខណៈមិនដូចកិច្ចព្រមព្រៀងឬសន្ធិសញ្ញាទេ។ លិខិតប្ដូរសារអាចជាការព្រមព្រៀងរវាងរដ្ឋនិងរដ្ឋ មុនពេលសម្រេចធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងឬសន្ធិសញ្ញានៅជំហានបន្ទាប់ទៀត :

លិខិតអញ្ជើញ

លិខិតដែលម្ចាស់កម្មវិធីយកមកជូនអ្នកណាម្នាក់ឱ្យចូលរួមក្នុងកម្មវិធីរបស់ខ្លួន, លិខិតរដ្ឋបាលមួយបែបដែលអញ្ជើញអ្នកណាម្នាក់ឬច្រើនអ្នកឱ្យចូលរួមតាមកម្មវត្ថុដែលមានចែងក្នុងលិខិតនោះ។

លិខិតអញ្ជើញ នាម

[លិ-ខិត-អញ់-ជើញ] likhetanhcheunh≈

លិខិតដែលម្ចាស់កម្មវិធីយកមកជូនអ្នកណាម្នាក់ឱ្យចូលរួមក្នុងកម្មវិធីរបស់ខ្លួន, លិខិតរដ្ឋបាលមួយបែបដែលអញ្ជើញអ្នកណាម្នាក់ឬច្រើនអ្នកឱ្យចូលរួមតាមកម្មវត្ថុដែលមានចែងក្នុងលិខិតនោះ។

លិខិតឧទ្ទេសនាម

លិខិតរដ្ឋបាលមួយប្រភេទដែលចេញដោយប្រធានស្ថាប័ន ក្រសួង គ្រឹះស្ថានសាធារណៈ ឬអង្គការសង្គម ផ្ដល់ជូនមន្ត្រីឬបុគ្គលិកឱ្យប្រើប្រាស់ក្នុងកិច្ចការអ្វីមួយ ដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់ក្រសួងស្ថាប័ន នៅកន្លែងណាមួយក្នុងរយៈពេលមានកំណត់ :

លិខិតឧទ្ទេសនាម នាម

[លិ-ខិត-អ៊ុត-ទេស-សៈ-នាម] likhetauttessakneam≈

លិខិតរដ្ឋបាលមួយប្រភេទដែលចេញដោយប្រធានស្ថាប័ន ក្រសួង គ្រឹះស្ថានសាធារណៈ ឬអង្គការសង្គម ផ្ដល់ជូនមន្ត្រីឬបុគ្គលិកឱ្យប្រើប្រាស់ក្នុងកិច្ចការអ្វីមួយ ដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់ក្រសួងស្ថាប័ន នៅកន្លែងណាមួយក្នុងរយៈពេលមានកំណត់ :

លិង្គ

ភេទឬលក្ខណៈជាគ្រឿងសម្គាល់ក្នុងភាសាបាលីឬសំស្ក្រឹត កំណត់តាមការន្ត, មាន ៣យ៉ាងគឺ បុំលិង្គឬ បុល្លិង្គ ភេទប្រុស; ឥត្ថីលិង្គ ឬស្ត្រីលិង្គ ភេទស្រី; នបុំ. ភេទខ្ទើយ គឺមិនមែនភេទប្រុសស្រី; ឬរាប់យក អលិង្គ ដែលមិនប្រាកដជាភេទអ្វីមកផ្សំផងជា ៤យ៉ាង (ព.វ.)។ ឯខាងភាសាខ្មែរមានត្រឹមតែ

លិង្គ នាម ១)

[លឹង] lingkor

ភេទ; គ្រឿងសម្គាល់; លក្ខណៈ; អង្គជាតរបស់បុរស :

លិង្គ នាម ២)

[លឹង] lingkor

ដុំថ្មដែលគេឆ្លាក់ជារូបអង្គជាតបុរស សន្មតថាជារបស់ព្រះឥសូរ សម្រាប់គោរពបូជា តាមលទ្ធិរាមាយណៈ។

លិង្គ នាម ៣)

[លឹង] lingkor

ភេទឬលក្ខណៈជាគ្រឿងសម្គាល់ក្នុងភាសាបាលីឬសំស្ក្រឹត កំណត់តាមការន្ត, មាន ៣យ៉ាងគឺ បុំលិង្គឬ បុល្លិង្គ ភេទប្រុស; ឥត្ថីលិង្គ ឬស្ត្រីលិង្គ ភេទស្រី; នបុំ. ភេទខ្ទើយ គឺមិនមែនភេទប្រុសស្រី; ឬរាប់យក អលិង្គ ដែលមិនប្រាកដជាភេទអ្វីមកផ្សំផងជា ៤យ៉ាង (ព.វ.)។ ឯខាងភាសាខ្មែរមានត្រឹមតែ

លិង្គត្ថេនកៈ

អ្នកលួចភេទ គឺបុរសដែលក្លែងធ្វើជាអ្នកបួសខ្លួនឯង, ឥតមានគ្រូឧបជ្ឈាយ៍ឬអាចារ្យណាបំបួសឡើយ, ប្រកាសខ្លួនថាជាសាមណេរ នៅរួមជាមួយនិងសាមណេរមែនទែន, ហៅថា ថេយ្យសំវាសកៈ ផង)។

លិង្គត្ថេនកៈ នាម

[លឹង-គ័ត-ថេ-ណៈ-កៈ] lingktthenokak

អ្នកលួចភេទ គឺបុរសដែលក្លែងធ្វើជាអ្នកបួសខ្លួនឯង, ឥតមានគ្រូឧបជ្ឈាយ៍ឬអាចារ្យណាបំបួសឡើយ, ប្រកាសខ្លួនថាជាសាមណេរ នៅរួមជាមួយនិងសាមណេរមែនទែន, ហៅថា ថេយ្យសំវាសកៈ ផង)។

លិង្គនាសនា

(ព.វិ.) (ម.ព. នាសនង្គ)។

លិង្គនាសនា នាម

[លឹង-គៈ-សៈ-ណា] lingkneasonea

(ព.វិ.) (ម.ព. នាសនង្គ)។

លិង្គព្រឹត្តិ

ប្រព្រឹត្តិត្រឡប់មុខជាក្រោយៗជាមុខ; អ្នកប្រព្រឹត្តអំពើត្រឡប់មុខជាក្រោយ, មនុស្សមានគំនិតត្រឡប់ត្រឡិន។

លិង្គព្រឹត្តិ នាម

[លឹង-គៈ-ព្រឹត] lingkpruette

ប្រព្រឹត្តិត្រឡប់មុខជាក្រោយៗជាមុខ; អ្នកប្រព្រឹត្តអំពើត្រឡប់មុខជាក្រោយ, មនុស្សមានគំនិតត្រឡប់ត្រឡិន។

លិង្គវិបល្លាស

ដំណើរវិបរិតឬប្រែប្រួលលិង្គ គឺបុំលិង្គប្រើជាឥត្ថីលិង្គ ឬឥត្ថីលិង្គប្រើជាបុំលិង្គជាដើម (ព.វ.)។

លិង្គវិបល្លាស នាម

[លឹង-គៈ-វិ-បុ័ល-ឡាស] lingkviblleas

ដំណើរវិបរិតឬប្រែប្រួលលិង្គ គឺបុំលិង្គប្រើជាឥត្ថីលិង្គ ឬឥត្ថីលិង្គប្រើជាបុំលិង្គជាដើម (ព.វ.)។

លិង្គអរិយៈ

បព្វជិតដែលប្រសើរត្រឹមតែភេទ ឬដែលល្អដោយសារតែភេទ គឺអ្នកបួសទ្រុស្តសីល ប៉ុន្តែស្លៀកដណ្ដប់ត្រឹមត្រូវតាមបែបបទ ធ្វើឫកពាស្រគត់ស្រគំ ល្មមឱ្យអ្នកផងពេញចិត្ត។

លិង្គអរិយៈ នាម

[លឹង-គៈ-អៈ-រិ-យៈ] lingkaoriyeak

បព្វជិតដែលប្រសើរត្រឹមតែភេទ ឬដែលល្អដោយសារតែភេទ គឺអ្នកបួសទ្រុស្តសីល ប៉ុន្តែស្លៀកដណ្ដប់ត្រឹមត្រូវតាមបែបបទ ធ្វើឫកពាស្រគត់ស្រគំ ល្មមឱ្យអ្នកផងពេញចិត្ត។

លិង្គារិយៈ

(ម.ព. លិង្គអរិយៈ)។

លិង្គារិយៈ នាម

[លឹង-គា-រិ-យៈ] loengkeariyeak≈

(ម.ព. លិង្គអរិយៈ)។

លិច

ល្ងង់ដូចជាមនុស្សវង្វេងទិសឬល្ងង់មិនស្គាល់ទិស។

លិច កិរិយាសព្ទ ១)

[លិច] lix

លិបចុះបាត់ទៅ, ចូលកប់បាត់ទៅ ក្នុងទឹកជាដើម :

លិច កិរិយាសព្ទ ២)

[លិច] lix

អស្តង្គត :

លិច កិរិយាសព្ទ ៣)

[លិច] lix

(ព.ប្រ.) វិនាស, ខូច, អន្តរាយ; បាត់ឈ្មោះ; លង់គំនិត :

លិច គុណនាម ៤)

[លិច] lix

ដែលធ្ងន់មិនអណ្ដែតទឹក :

លិច គុណនាម ៥)

[លិច] lix

ដែលទាបឬជ្រៅតែងតែលិចទឹក :

លិច គុណនាម

[លិច-កញ់-ចង់] lix

ហិនហោចវិនាសអន្តរាយទ្រព្យសម្បត្តិ ដោយមារយាទមិនល្អ; គេច្រើននិយាយភ្ជាប់ថា :ដែលចេះតែហិនហោចវិនាសទ្រព្យសម្បត្តិជានិច្ច :

លិច គុណនាម

[លិច-កញ់-ជង់-លង់-កញ់-ជើ] lix

(ព.សា.) ហិនហោចវិនាសដូចគេលិចលង់ក្នុងទឹកទាំងកញ្ជើដាក់អីវ៉ាន់។

លិច គុណនាម

[លិច-កន់-ដេង-ដី] lix

វិនាសដូចជាកប់បាត់ទៅក្នុងដីកណ្ដេង។

លិច កិរិយាសព្ទ

[លិច-ក្បាល] lix

ទ្រទូងដៃ ដែលលិចក្បាលបាត់ទៅឃើញតែដៃទាំងពីរលើកជ្រោងឡើង :

លិច កិរិយាសព្ទ

[លិច-ក្រ-ជាំ] lix

វិនាសទ្រព្យធនអាប់កេរ្តិ៍ឈ្មោះ។

លិច កិរិយាសព្ទ

[លិច-តែ-ម្ដង] lix

ខូចតែម្ដង!

លិច កិរិយាសព្ទ

[លិច-ទៅ] lix

ខូចទៅ! (ពាក្យឧទាន)។

លិច កិរិយាសព្ទ

[លិច-លង់] lix

វិនាសអន្តរាយដូចជាលិចលង់ក្នុងទឹក។

លិច កិរិយាសព្ទ

[លិច-លង់-ផុង-កៃ] lix

(ព.ប្រ.) លិចលង់ហិនហោច, ស៊ុនជ្រុលខូចការ (ព.សា.)។

លិច កិរិយាសព្ទ

[លិច-អន់-ដែត] lix

លិចខាតហើយចំណេញៗហើយខាតទៅវិញឬបង់ហើយបានៗហើយបង់ទៅវិញ។

លិច នាម

[លិច-អន់-ដែត-អន់-ដែត] lix

(ម.ព. លិចអណ្ដែត)។

លិច នាម

[អា-លិច] lix

អាខូច! (ពាក្យជេរលេង)។

លិច នាម

[ឡិច] lix

ឈ្មោះទិសដែលព្រះអាទិត្យអស្តង្គត, ទិសបស្ចិម; និយាយបានតែមានពាក្យ ខាង ឬ ឯ ផ្សំពីខាងដើម :

លិច គុណនាម

[ល្ងង់-មិន-ដឹង-ឯ-លិច-ឯ-កើត] lix

ល្ងង់ដូចជាមនុស្សវង្វេងទិសឬល្ងង់មិនស្គាល់ទិស។

លិញ

ទាហាន (យោធា)។

លិញ នាម

[លិញ] linh

ទាហាន (យោធា)។

លិញគិញ

ទាហានសម្ងាត់ គឺចារបុរស, អ្នករាជការស៊ើបការសម្ងាត់។

លិញគិញ នាម

[លិញ-គិញ] linhokinh

ទាហានសម្ងាត់ គឺចារបុរស, អ្នករាជការស៊ើបការសម្ងាត់។

លិឍ

កេវ, កាវ, កោយដោយអណ្ដាត ឬផ្ដិតចុងអណ្ដាតលើអ្វីមួយ :

លិឍ កិរិយាសព្ទ

[លិត] lith

កេវ, កាវ, កោយដោយអណ្ដាត ឬផ្ដិតចុងអណ្ដាតលើអ្វីមួយ :

លិទ្ធ

(ម.ព. លិឍ)។

លិទ្ធ កិរិយាសព្ទ

[លិត] litthor

(ម.ព. លិឍ)។

លិនជី

គូលែន (ច្រើនប្រើតែក្នុងខេត្តបាត់ដំបងក្នុងសម័យពីដើម)។

លិនជី នាម

[លិន-ជី] linochi

គូលែន (ច្រើនប្រើតែក្នុងខេត្តបាត់ដំបងក្នុងសម័យពីដើម)។

លិបិការ

(ម.ព. លិបិការដ្ឋាន)។

លិបិការ នាម

[លិ-ប៉ិ-កា] libekar

អ្នកធ្វើអក្សរគឺស្មៀន, ស្មេរ; ជាងឆ្លាក់អក្សរ។

លិបិការ នាម

[លិ-ប៉ិ-កា-រ៉ៈ-កាំ] libekar

ការឬមុខការរបស់ស្មៀន។

លិបិការ នាម

[លិ-ប៉ិ-កា-រ៉ៈ-កិច] libekar

ការរវល់របស់ស្មៀន។

លិបិការ នាម

[លិ-ប៉ិ-កា-រ៉ៈ-ក្រឹត] libekar

(ម.ព. លិបិការកិច្ច)។

លិបិការ នាម

[លិ-ប៉ិ-កា-រុ័ត-ឋាន] libekar

ទីធ្វើការរបស់ស្មៀន, កន្លែងស្មៀន។

លិបិការ នាម

[លិ-ប៉ិ-កា-រ៉ៈ-ស្ថាន] libekar

(ម.ព. លិបិការដ្ឋាន)។

លិបិការិកា

(ម.ព. លិបិការ)។

លិបិការិកា នាម

[លិ-ប៉ិ-កា-រ៉ិ-កា] libekarika

(ម.ព. លិបិការ)។

លិបិក្រម

លំដាប់ឬរបៀបអក្សរ។

លិបិក្រម នាម

[លិ-ប៉ិ-ក្រំ] libekram

លំដាប់ឬរបៀបអក្សរ។

លិបិសជ្ជា

គ្រឿងសរសេរ។

លិបិសជ្ជា នាម

[លិ-ប៉ិ-ស័ច-ជា] libeschchea

គ្រឿងសរសេរ។

លិប្ដា

ឈ្មោះមាត្រាវាស់ឬកំណត់វេលាស្មើគ្នានឹង១នាទី (១មីនុត) ; បើគិតជាមាត្រារង្វាស់ល្វែងមេឃវិញ ៦០លិប្ដា ជា ១អង្សា (ព.ហ.)។

លិប្ដា នាម

[លិប-ប៉្តា] ឬ [លិប-ដា] libbta]rue[libda≈

ឈ្មោះមាត្រាវាស់ឬកំណត់វេលាស្មើគ្នានឹង១នាទី (១មីនុត) ; បើគិតជាមាត្រារង្វាស់ល្វែងមេឃវិញ ៦០លិប្ដា ជា ១អង្សា (ព.ហ.)។

លិប្សា

សេចក្ដីប្រាថ្នា; បំណង (ព.កា.)។

លិប្សា នាម

[លិប-សា] libsa

សេចក្ដីប្រាថ្នា; បំណង (ព.កា.)។

លិម្បកម្ម

ការលាប; ការលាបថ្នាំ; ការបូកបាយអ :

លិម្បកម្ម នាម

[លិម-ប៉ៈ-កាំ] limbkomm

ការលាប; ការលាបថ្នាំ; ការបូកបាយអ :

លិម្បការ

អ្នកលាប; ជាងលាបថ្នាំ; ជាងកំបោរ។

លិម្បការ នាម

[លិម-ប៉ៈ-កា] limbokar

អ្នកលាប; ជាងលាបថ្នាំ; ជាងកំបោរ។

លិម្បការិកា

(ម.ព. លិម្បការ)។

លិម្បការិកា នាម

[លិម-ប៉ៈ-កា-រ៉ិ-កា] limbkarika

(ម.ព. លិម្បការ)។

លី

មីល្លីម៉ែត្រ (១០លី ជា១ហ៊ុន) :

លី កិរិយាសព្ទ

[លី] li

ដាក់អ្វីមួយទាំងស្រុងឬទាំងមូលលើស្មា :

លី នាម

[លី] li

មីល្លីម៉ែត្រ (១០លី ជា១ហ៊ុន) :

លីកលាន

(ព.បុ.) ដែលលែនលន, ឡេះឡោះ, លូកល, លលេង, ជន្លជន្លេញ, ពាយងាយ :

លីកលាន គុ.កិ., គុ.

[លីក-លាន] likolean

(ព.បុ.) ដែលលែនលន, ឡេះឡោះ, លូកល, លលេង, ជន្លជន្លេញ, ពាយងាយ :

លីកែន

រុក្ខជាតិសហប្រាណដែលកើតឡើងពីសារាយតូចល្អិតនិងផ្សិតសរសៃឆ្មារៗស្រដៀងនឹងស្លែដែលដុះនិងធ្វើរស្មីសំយោគជាមួយគ្នា :

លីកែន នាម

[លី-កែន] likaen≈

រុក្ខជាតិសហប្រាណដែលកើតឡើងពីសារាយតូចល្អិតនិងផ្សិតសរសៃឆ្មារៗស្រដៀងនឹងស្លែដែលដុះនិងធ្វើរស្មីសំយោគជាមួយគ្នា :

លីង

(ព.ប្រ.) ឈឺកកេរខ្ញាំខ្មួលខ្មាញ់ :

លីង កិរិយាសព្ទ ១)

[លីង] ling

ដាក់អ្វីៗក្នុងអំបែងឬក្នុងខ្ទះដាំលើភ្លើង កូរវីវាចទៅមកៗដោយឈើអន្លីង :

លីង កិរិយាសព្ទ ២)

[លីង] ling

(ព.ប្រ.) ឈឺកកេរខ្ញាំខ្មួលខ្មាញ់ :

លីងលាជ

(ព.ប្រ.) ហើរខ្ពស់ត្រដែតក្រឡឹងវិលវង់ច្រើនសាច្រើនត្រឡប់ :

លីងលាជ កិ., គុ.កិ.

[លីង-លាច] lingoleach

(ព.ប្រ.) ហើរខ្ពស់ត្រដែតក្រឡឹងវិលវង់ច្រើនសាច្រើនត្រឡប់ :

លីងល័ក្ដ

ឈ្មោះជីរមួយប្រភេទ សម្បុរដើមនិងស្លឹកស្រដៀងនឹងព័ណ៌ល័ក្ដ :

លីងល័ក្ដ នាម ១)

[លីង-លាក់] lingleak≈

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទក្នុងពួករនាល, សម្បុរចម្រុះក្រហមព័ណ៌ល័ក្ដ :

លីងល័ក្ដ នាម ២)

[លីង-លាក់] lingleak≈

ឈ្មោះជីរមួយប្រភេទ សម្បុរដើមនិងស្លឹកស្រដៀងនឹងព័ណ៌ល័ក្ដ :

លីងល័ខ

(ម.ព. លីងល័ក្ដ)។

លីងល័ខ នាម

[លីង-លាក់] lingleak≈

(ម.ព. លីងល័ក្ដ)។

លីត្រ

ឈ្មោះរង្វាល់ (មាត្រា) មួយប្រភេទប្រើសម្រាប់វាល់វត្ថុរាវឬឧស្ម័ន :

លីត្រ នាម

[លីត] litrar

ឈ្មោះរង្វាល់ (មាត្រា) មួយប្រភេទប្រើសម្រាប់វាល់វត្ថុរាវឬឧស្ម័ន :

លីប៉ូម

(ម.ព. ដុំពកខ្លាញ់)។