វចនានុក្រមខ្មែរ

លាមកសត្ត

(ម.ព. ឱមសត្ត)។

លាមកសត្ត នាម

[លា-មៈ-កៈ-សាត់] leameakkaksat≈

(ម.ព. ឱមសត្ត)។

លាមកសត្វ

(ម.ព. ឱមសត្ត)។

លាមកសត្វ នាម

[លា-មៈ-កៈ-សាត់] leameakkaksat≈

(ម.ព. ឱមសត្ត)។

លាមក—

(ម.ព. លាមក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

លាមក— នាម

[លា-មៈ-កៈ—] leameakkak—≈

(ម.ព. លាមក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

លាយ

អញ្ចាញដៃ, ថ្នាំងដៃ។

លាយ កិរិយាសព្ទ

[លាយ] leay

ដាក់ច្រឡុងជាមួយគ្នា ឬធ្វើឱ្យច្រឡូកជាមួយគ្នា :

លាយ គុ.កិ., គុ.

[លាយ] leay

ដែលច្រឡុង ឬច្រឡូកជាមួយគ្នា :

លាយ នាម

[លាយ] leay

នេសាទុបករណ៍ធ្វើដោយបន្ទោះឫស្សីក្រង រាងតូចវែង មាត់រីកកំពាង ឥតប្រឹស ឥតសន្ទះ ចងក្របួចគូទ :

លាយ នាម

[លាយ-ក្រង] leay

លាយដែលក្រងបន្ទោះឫស្សីឱ្យមានប្រហោងល្មមត្រីល្អិតៗចេញរួច។

លាយ នាម

[លាយ-រូត] leay

លាយដែលក្រងបន្ទោះឫស្សីលើកមួយសង្កត់មួយ មានប្រហោងបន្តិចៗត្រីល្អិតៗចេញពុំរួច។

លាយ នាម

[លាយ] leay

ស្នាម, គំនូសឆ្នូត, អញ្ចាញ។

លាយ នាម

[លាយ-ដៃ] leay

អញ្ចាញដៃ, ថ្នាំងដៃ។

លាយទែង

ការឡើងក្បាលដែករបស់ជាងទង។

លាយទែង នាម ១)

[លាយ-ទែង] leayoteaeng

ដង្កៀបដែកតូចស្រួចស្តើង សម្រាប់ចាប់ថ្កៀបរបស់ល្អិតមានកម្ទេចមាសជាដើម។

លាយទែង នាម ២)

[លាយ-ទែង] leayoteaeng

ការឡើងក្បាលដែករបស់ជាងទង។

លាយនកម្ម

ការច្រូត, ការច្រូតកាត់ :

លាយនកម្ម នាម

[លាយ-យៈ-នៈ-កាំ] leaynokomm

ការច្រូត, ការច្រូតកាត់ :

លាយលក្ខណ៍

ស្នាមលក្ខណៈនៅបាតដៃបាតជើង។

លាយលក្ខណ៍ នាម

[លាយ-ល័ក] leaylokkhan

ស្នាមលក្ខណៈនៅបាតដៃបាតជើង។

លាយល័ក្ដ

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងនាងនួន សំបកក្រៅមានក្រមរ សំបកខាងក្នុងសាច់ក្រហម បើស្ទោះយកមកត្រាំទឹក ចេញក្រហមដូចគេដាក់ល័ក្ដ។

លាយល័ក្ដ នាម

[លាយ-ល័ក] leaylka≈

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងនាងនួន សំបកក្រៅមានក្រមរ សំបកខាងក្នុងសាច់ក្រហម បើស្ទោះយកមកត្រាំទឹក ចេញក្រហមដូចគេដាក់ល័ក្ដ។

លាយល័ខ

(ម.ព. លាយល័ក្ដ)។

លាយល័ខ នាម

[លាយ-ល័ក] leayoloakh

(ម.ព. លាយល័ក្ដ)។

លាយសាំ

ដែលលាយចម្រុះគ្នាសាំដដែលៗ :

លាយសាំ គុ.កិ., គុ.

[លាយ-សាំ] leayosam

ដែលលាយចម្រុះគ្នាសាំដដែលៗ :

លាយឡំ

ដែលលាយបន្លំគ្នា ឬលាយច្រឡូកច្រឡំគ្នា :

លាយឡំ គុ.កិ., គុ.

[លាយ-ឡំ] leayolam

ដែលលាយបន្លំគ្នា ឬលាយច្រឡូកច្រឡំគ្នា :

លាលែង

ចាកចេញដោយឈប់ទទួលភារកិច្ចណាមួយ។

លាលែង កិរិយាសព្ទ

[លា-លែង] lealeng≈

ចាកចេញដោយឈប់ទទួលភារកិច្ចណាមួយ។

លាវ

ជាតិមនុស្សក្នុងដែនមួយក្នុងភាគផែនដីឥណ្ឌូចិន, ហៅតាមគោត្រកូលក្នុងសម័យពីដើមមានច្រើនពួកគឺ លាវកាវ, លាវភុងដាំ, លាវភុងខាវ, ងៀវ, ខឺន, ញួន, ភួន, លឺ, ល៉ែម, ល៉ៈវ៉ៈ, ល៉ៈវ៉ា ឬ លួៈ, ថៃ, ភូថៃ, ថូ, យ៉, យ៉ូយ, កល៉ឺង ជាដើម; ហៅដោយរួបរួមថា លាវៗ ដូចគ្នា :

លាវ នាម

[លាវ] leav

ជាតិមនុស្សក្នុងដែនមួយក្នុងភាគផែនដីឥណ្ឌូចិន, ហៅតាមគោត្រកូលក្នុងសម័យពីដើមមានច្រើនពួកគឺ លាវកាវ, លាវភុងដាំ, លាវភុងខាវ, ងៀវ, ខឺន, ញួន, ភួន, លឺ, ល៉ែម, ល៉ៈវ៉ៈ, ល៉ៈវ៉ា ឬ លួៈ, ថៃ, ភូថៃ, ថូ, យ៉, យ៉ូយ, កល៉ឺង ជាដើម; ហៅដោយរួបរួមថា លាវៗ ដូចគ្នា :

លាវក

អ្នកច្រូត, អ្នកច្រូតកាត់។

លាវក នាម

[លា-វៈ-កៈ] ឬ [លា-វក់] leavok

អ្នកច្រូត, អ្នកច្រូតកាត់។

លាវណ្យា

(ម.ព. លាវ័ណ្យ)។

លាវណ្យា នាម

[លា-វៈ-ណៈ-យា] leaveaknakyea≈

(ម.ព. លាវ័ណ្យ)។

លាវិកា

(ម.ព. លាវក)។

លាវិកា នាម

[លា-វៈ-កា] leavika

(ម.ព. លាវក)។

លាវ័ណ្យ

រសប្រៃ; លម្អ, សម្អគួរឱ្យស្រឡាញ់; មនុស្សដែលគួរគេស្រឡាញ់ :

លាវ័ណ្យ នាម

[លា-វ័ន] leavoanyar

រសប្រៃ; លម្អ, សម្អគួរឱ្យស្រឡាញ់; មនុស្សដែលគួរគេស្រឡាញ់ :

លាស គុណនាម

[លាស] leas

ដែលមានចម្ងាយរយាល, រង្វើល, ស្រយាល; កន្ធែក ឃ្លាតពីគ្នា :

លាសក

អ្នកចាក់ក្បាច់កែក្រាយ, អ្នករាំ, ល្ខោន :

លាសក នាម

[លា-សៈ-កៈ] ឬ [លា-សក់] leasak

អ្នកចាក់ក្បាច់កែក្រាយ, អ្នករាំ, ល្ខោន :

លាសន

អាការៈនៃដំណើររាំ :

លាសន នាម

[លា-សៈ-ណៈ] ឬ [លា-សន់] leasan

ដំណើរ ឬលំនាំចាក់ក្បាច់កែក្រាយ, ការរាំ។

លាសន នាម

[លា-សៈ-ណៈ-វិច-ជា] leasan

ចំណេះរាំ, ចំណេះល្ខោន។

លាសន នាម

[លា-សៈ-ណៈ-វិត-ទ្យា] leasan

(ម.ព. លាសនវិជ្ជា)។

លាសន នាម

[លា-សៈ-ណៈ-វិ-ធី] leasan

ពិធីរាំ។

លាសន នាម

[លា-សៈ-ណា-កា] leasan

អាការៈនៃដំណើររាំ :

លាសិកា

(ម.ព. លាសក)។

លាសិកា នាម

[លា-សិ-កា] leaseka

(ម.ព. លាសក)។

លាស់

លូតបែកចេញត្រួយចេញស្លឹក :

លាស់ គុណនាម a

[លាស់] lors

ដែលលូតវែង :

លាស់ គុណនាម b

[លាស់] lors

(ព.ប្រ.) ដែលគិតឃើញវែងឆ្ងាយ, វាងវៃ, ស្រួចស្រាល់ :

លាស់ កិរិយាសព្ទ

[លាស់] lors

លូតបែកចេញត្រួយចេញស្លឹក :

លាំ

បណ្ដា, ជំនុំ, អម្បាល; ពាក្យសម្រាប់ដករំលែកចំនួននីមួយអំពីចំនួនស្មើគ្នាឬច្រើន ឱ្យដាច់ចេញដោយឡែក :

លាំ គុ., គុ.កិ.

[លាំ] loam

ដែលស្ទើរតែនឹងដូចគ្នាឬប៉ុនគ្នា, រលឿគ្នា, ប្រហែលគ្នា, ស្រដៀងគ្នា :

លាំ នាម

[លាំ] loam

អណ្ដាតស្រឡៃឬប៉ី :

លាំ គុណកិរិយា ១)

[លាំ] loam

ក្រៃលែង, ប្រសើរ, ផុត, ជាជាង :

លាំ ធ., គុ. ២)

[លាំ] loam

បណ្ដា, ជំនុំ, អម្បាល; ពាក្យសម្រាប់ដករំលែកចំនួននីមួយអំពីចំនួនស្មើគ្នាឬច្រើន ឱ្យដាច់ចេញដោយឡែក :

លាំង

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ស្លឹកចាប់ច្រឡំនឹងច្រេស ខ្លឹមចាប់ច្រឡំនឹងនាងនួន :

លាំង នាម

[លាំង] leang

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ស្លឹកចាប់ច្រឡំនឹងច្រេស ខ្លឹមចាប់ច្រឡំនឹងនាងនួន :

លាំងជៃ

(ម.ព. លាំងជ័យ)។

លាំងជៃ នាម

[លាំង-ជៃ] leaumngchey≈

(ម.ព. លាំងជ័យ)។

លាំងជ័យ

ឈ្មោះឈើ, មានពីរប្រភេទគឺ មួយប្រភេទស្លឹកតូចៗ ជាសំណុំៗ, មួយប្រភេទទៀតស្លឹកធំៗរាយៗ, ច្រើនកើតមានដង្កូវដួងស៊ីដើមចេញជ័រជ្រាយគគុល, ដង្កូវដួងនោះហៅថា ដួងលាំងជ័យ។

លាំងជ័យ នាម

[លាំង-ជៃ] leangjei

ឈ្មោះឈើ, មានពីរប្រភេទគឺ មួយប្រភេទស្លឹកតូចៗ ជាសំណុំៗ, មួយប្រភេទទៀតស្លឹកធំៗរាយៗ, ច្រើនកើតមានដង្កូវដួងស៊ីដើមចេញជ័រជ្រាយគគុល, ដង្កូវដួងនោះហៅថា ដួងលាំងជ័យ។

លាំងសាត

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែជាប់គ្នារដឹកចេញពីស្មែងសំបកផ្លែស្តើងសម្បុរស សាច់ជាក្លែបៗដូចបង្គៅ តែជ្រាយបន្តិចជាងបង្គៅ មានរសផ្អែមលាយជូរបន្តិចៗ, បរិភោគបាន, គ្រាប់មានរសល្វីង។

លាំងសាត នាម

[លាំង-សាត] leangsat

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែជាប់គ្នារដឹកចេញពីស្មែងសំបកផ្លែស្តើងសម្បុរស សាច់ជាក្លែបៗដូចបង្គៅ តែជ្រាយបន្តិចជាងបង្គៅ មានរសផ្អែមលាយជូរបន្តិចៗ, បរិភោគបាន, គ្រាប់មានរសល្វីង។

លាំងៗ

ស្តែងៗ, មែនៗ; ថ្មីៗ, ស្រស់ៗ, ភ្លាមៗ :

លាំងៗ គុណកិរិយា

[លាំង-លាំង] leang

ស្តែងៗ, មែនៗ; ថ្មីៗ, ស្រស់ៗ, ភ្លាមៗ :

លាំលើស

ប្រសើរលើស, ក្រៃលែងជាង, ល្អជាង (មានប្រើខ្លះតែក្នុងកាព្យបុរាណ) :

លាំលើស គុណនាម

[លាំ-លើស] loams

ប្រសើរលើស, ក្រៃលែងជាង, ល្អជាង (មានប្រើខ្លះតែក្នុងកាព្យបុរាណ) :

លិកេ

(ម.ព. យីកេ)។

លិកេ នាម

[លិ-កេ] like

(ម.ព. យីកេ)។

លិក្ខា

ឈ្មោះមាត្រាវាស់យ៉ាងល្អិតទំហំមួយពងចៃ; រាប់តាមលំដាប់ថា :

លិក្ខា នាម ១)

[លិ-ខា] likkha

ពងចៃ។

លិក្ខា នាម ២)

[លិ-ខា] likkha

ឈ្មោះមាត្រាវាស់យ៉ាងល្អិតទំហំមួយពងចៃ; រាប់តាមលំដាប់ថា :

លិក្សា

(ម.ព. លិក្ខា)។

លិក្សា នាម

[លិក-សា] liksa≈

(ម.ព. លិក្ខា)។

លិខនកម្ម

ការសរសេរ, ការគូរវាស :

លិខនកម្ម នាម

[លិ-ខៈ-ណៈ-កាំ] likhnokamm

ការសរសេរ, ការគូរវាស :

លិខនកិច្ច

ដំណើររវល់ដោយការសរសេរ ឬដោយការគូរ :

លិខនកិច្ច នាម

[លិ-ខៈ-ណៈ-កិច] likhnokechch

ដំណើររវល់ដោយការសរសេរ ឬដោយការគូរ :

លិខនកិត្យា

(ម.ព. លិខនកិច្ច)។

លិខនកិត្យា នាម

[លិ-ខៈ-នៈ-កិត-ត្យា] likhakneakkettyea≈

(ម.ព. លិខនកិច្ច)។

លិខនក្រឹត្យ

(ម.ព. លិខនកិច្ច)។

លិខនក្រឹត្យ នាម

[លិ-ខៈ-ណៈ-ក្រឹត] likhaknakkroet≈

(ម.ព. លិខនកិច្ច)។

លិខិត

ផ្នែកខាងលើលិខិតរដ្ឋបាលនានាដែលមានរូបសញ្ញាស្ថាប័ននិងអក្សរជាគ្រឿងសម្គាល់។

លិខិត កិរិយាសព្ទ ១)

[លិ-ខិត] likhet

សរសេរ, គូរ (ច្រើនប្រើតែក្នុងការតែងកាព្យឃ្លោង។

លិខិត កិរិយាសព្ទ

[លិ-ខិត] likhet

(រ.ស.) សរសេរ :

លិខិត គុណនាម

[លិ-ខិត] likhet

ដែលសរសេរឬដែលគូររួចហើយ។

លិខិត នាម ២)

[លិ-ខិត] likhet

សំបុត្រ, ចុតហ្មាយ, ដីកា (បុរាណប្រើចំពោះតែសំបុត្ររបស់បព្វជិត) :

លិខិត នាម ៣)

[លិ-ខិត] likhet

ខ្មែរច្រើនប្រើជាបទសមាសភ្ជាប់នឹងសព្ទដទៃជាឋានន្តរសម្រាប់ពួកស្មៀនឬក្រៅពីពួកស្មៀនក៏មានខ្លះ ដូចជា :

លិខិត នាម

[ក្បាល-លិ-ខិត] likhet

ផ្នែកខាងលើលិខិតរដ្ឋបាលនានាដែលមានរូបសញ្ញាស្ថាប័ននិងអក្សរជាគ្រឿងសម្គាល់។

លិខិតគោចរ

លិខិតរបស់លោកចៅអធិការវត្តបញ្ជាក់បរិសុទ្ធនៃភិក្ខុឬសាមណេរដែលចេញចរទៅកាន់ខេត្តដទៃតាមបញ្ញត្តិសម្រាប់ប្រទេស កម្ពុជា ដោយប្រយ័ត្នក្រែងមានបព្វជិតក្លែងក្លាយបន្លំថាខ្លួនជាអ្នកបួសបរិសុទ្ធ...។

លិខិតគោចរ នាម

[លិ-ខិត-គោ-ច] likhetkouchor

លិខិតរបស់លោកចៅអធិការវត្តបញ្ជាក់បរិសុទ្ធនៃភិក្ខុឬសាមណេរដែលចេញចរទៅកាន់ខេត្តដទៃតាមបញ្ញត្តិសម្រាប់ប្រទេស កម្ពុជា ដោយប្រយ័ត្នក្រែងមានបព្វជិតក្លែងក្លាយបន្លំថាខ្លួនជាអ្នកបួសបរិសុទ្ធ...។

លិខិតឆ្លងដែន

លិខិតដែលក្រសួងមានសមត្ថកិច្ចបានចេញឱ្យធ្វើដំណើរឆ្លងដែននៃរដ្ឋមួយទៅកាន់រដ្ឋដទៃ :

លិខិតឆ្លងដែន នាម

[លិ-ខិត-ឆ្លង-ដែន] likhetchhlongodaen

លិខិតដែលក្រសួងមានសមត្ថកិច្ចបានចេញឱ្យធ្វើដំណើរឆ្លងដែននៃរដ្ឋមួយទៅកាន់រដ្ឋដទៃ :

លិខិតបង្គាប់ការ

លិខិតដែលមានលក្ខណៈជាសេចក្ដីសម្រេចផ្ទៃក្នុងប្រើប្រាស់សម្រាប់បង្គាប់ និងតែងតាំងមន្ត្រីរាជការម្នាក់ ឬច្រើននាក់ឱ្យបំពេញភារកិច្ចអ្វីមួយ។