វចនានុក្រមខ្មែរ

លាក់ពោះ កិរិយាសព្ទ ១)

[លាក់-ពោះ] leakpoeah≈

មិនហ៊ានបរិភោគឬពិសាឱ្យឆ្អែត :

លាក់ពោះ កិរិយាសព្ទ ២)

[លាក់-ពោះ] leakpoeah≈

បរិភោគឆ្អែត តែមិនបង្ហាញឱ្យឃើញពោះប៉ោងធំ។

លាក់ពោះ កិរិយាសព្ទ ៣)

[លាក់-ពោះ] leakpoeah≈

មានគភ៌តែមិនបង្ហាញឱ្យឃើញផ្ទៃពោះធំដូចស្ត្រីដែលមានគភ៌ដទៃទៀត។

លាឃព

(ម.ព. លាឃវៈ)។

លាឃព នាម

[លា-ឃប់] leakhba≈

(ម.ព. លាឃវៈ)។

លាឃវៈ

ការស្រាល; ការប្រញាប់, រំហ័ស; គំនិតរហ័ស, វាងវៃ; អនាម័យ :

លាឃវៈ នាម

[លា-ឃៈ-វៈ] leakhoveak

ការស្រាល; ការប្រញាប់, រំហ័ស; គំនិតរហ័ស, វាងវៃ; អនាម័យ :

លាង កិរិយាសព្ទ

[លាង] leang

ជម្រះ, សម្អាត ដោយវត្ថុរាវមានទឹកជាដើម :

លាង នាម

[លាង-ចិត] leang

(ព.ប្រ.) ជម្រះចិត្ត, សម្អាតចិត្ត ឱ្យបរិសុទ្ធ។

លាង នាម

[លាង-បាប] leang

ជម្រះឱ្យអស់បាប (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ជាដើម)។

លាង កិរិយាសព្ទ

[លាង-ពៀ] leang

ជម្រះពៀរ គឺលែងចងពៀរតទៅទៀត។

លាង កិរិយាសព្ទ

[លាង-មុក] leang

ជម្រះមុខ, លុបមុខ។

លាងលុយ

យកលុយដែលរកបានដោយមិនស្របច្បាប់ ឱ្យក្លាយទៅជាលុយស្របច្បាប់តាមគ្រប់មធ្យោបាយ។

លាងលុយ កិរិយាសព្ទ

[លាង-លុយ] leangluy≈

យកលុយដែលរកបានដោយមិនស្របច្បាប់ ឱ្យក្លាយទៅជាលុយស្របច្បាប់តាមគ្រប់មធ្យោបាយ។

លាងសាធ

ដែលសះជាលែងប្ដឹងគ្នាតទៅទៀត :

លាងសាធ កិរិយាសព្ទ a

[លាង-សាត] leangsat

ព្រមសុខចិត្តសះជាលែងប្ដឹងប្រកាន់គ្នាតទៅទៀត :

លាងសាធ គុណនាម b

[លាង-សាត] leangsat

ដែលសះជាលែងប្ដឹងគ្នាតទៅទៀត :

លាចាក

ឈប់ បោះបង់ ចាកចេញ :

លាចាក កិរិយាសព្ទ ១)

[លា-ចាក] leajak

ផ្លាស់ភេទជាបព្វជិតមកជាគ្រហស្ថ ឬលែងប្រព្រឹត្តអ្វីមួយបន្តទៀត :

លាចាក កិរិយាសព្ទ ២)

[លា-ចាក] leajak

អស់ជីវិត, ស្លាប់ :

លាចាក កិរិយាសព្ទ ៣)

[លា-ចាក] leajak

ឈប់ បោះបង់ ចាកចេញ :

លាជ

គ្រាប់ធញ្ញជាតិមានស្រូវជាដើម ដែលផ្ទុះបែករីកព្រោះលីង :

លាជ នាម

[លាច] leach

គ្រាប់ធញ្ញជាតិមានស្រូវជាដើម ដែលផ្ទុះបែករីកព្រោះលីង :

លាជផ្ទុះ

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទសាច់រឹងស្រួយ, ច្រើនដុះនៅទំនាប ឬក្នុងព្រៃរនាម, ផ្ការីកមានសម្បុរស សណ្ឋានដូចលាជដែលលីងផ្ទុះ, ដើមប្រើការរាយរងមានធ្វើដងកណ្ដបជាដើមបាន។

លាជផ្ទុះ នាម

[លាច-ផ្ទុះ] leachphtuh

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទសាច់រឹងស្រួយ, ច្រើនដុះនៅទំនាប ឬក្នុងព្រៃរនាម, ផ្ការីកមានសម្បុរស សណ្ឋានដូចលាជដែលលីងផ្ទុះ, ដើមប្រើការរាយរងមានធ្វើដងកណ្ដបជាដើមបាន។

លាញ

អាខូច!, អាហិនហោច! (ពាក្យជេរ)។

លាញ កិរិយាសព្ទ

[លាញ] leanh

ខូច, វិនាស, អន្តរាយ :

លាញ កិរិយាសព្ទ

[លាញ-ទៅ] leanh

ខូចទៅ! (ពាក្យផ្ដន្ទា)។

លាញ កិរិយាសព្ទ

[អា-លាញ] leanh

អាខូច!, អាហិនហោច! (ពាក្យជេរ)។

លាត កិរិយាសព្ទ

[លាត] leat

លា, ត្រដាង; សន្ធឹង; ក្រាល; ធ្វើឱ្យរណៈ លាតដៃ, លាតជើង; លាតតម្បាញ; លាតកម្រាល; លាតស្លឹក។

លាត គុណនាម ១)

[លាត] leat

រលីងទទេ ឥតក្បាច់, ឥតផ្កា, ឥតភ្ញី, ឥតស្នាមគំនូស :

លាត គុណនាម ២)

[លាត] leat

(ព.ប្រ.) ដែលនៅលីវសុទ្ធសូន្យ :

លាត គុណនាម ៣)

[លាត] leat

ដែលគ្មានចំណេះអ្វី សូម្បីតែអក្សរក៏ពុំចេះ :

លាតត្រដាង

ដាក់បង្ហាញឱ្យឃើញ, ស្រាយបំភ្លឺ :

លាតត្រដាង កិរិយាសព្ទ

[លាត-ត្រ-ដាង] leattrodang≈

ដាក់បង្ហាញឱ្យឃើញ, ស្រាយបំភ្លឺ :

លាត់

(ម.ព. អ្នកលេងលាត់សើយ)។

លាត់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លាត់] lort

សើយត្រឡប់យកក្នុងជាក្រៅ ពីក្រោមឡើងលើ :

លាត់ កិរិយាសព្ទ ២)

[លាត់] lort

បកទាញស្បែកត្រឡប់មកក្នុងជាក្រៅ :

លាត់ កិរិយាសព្ទ

[លាត់-កង់-ខើញ-ចូល] lort

លាត់សម្លៀកកង្ខើញចូល។

លាត់ នាម

[នាក់-លេង-លាត់-សើយ] lort

អ្នកលេងកោងកាចដែលរមែងតែលាត់សើយឬសើយលាត់ដើរឥតក្រែង :

លាត់ នាម

[នាក់-លេង-សើយ-លាត់] lort

(ម.ព. អ្នកលេងលាត់សើយ)។

លាត់សើយ

លាត់ៗសើយៗឬសើយៗលាត់ៗឬក៏លាត់ផងសើយផង។

លាត់សើយ កិរិយាសព្ទ

[លាត់-សើយ] leatsaeuy≈

លាត់ៗសើយៗឬសើយៗលាត់ៗឬក៏លាត់ផងសើយផង។

លាទា

ដែលទទេ ឥតការងារ, ឥតទីពឹង, ឥតពំនាក់; ណែលណោល :

លាទា គុ.កិ., គុ.

[លា-ទា] leatea

ដែលទទេ ឥតការងារ, ឥតទីពឹង, ឥតពំនាក់; ណែលណោល :

លាន គុណនាម

[លាន] lean

ចំនួនដប់សែន (១ ០០០ ០០០)។

លាន នាម

[លាន] lean

ទីដីវាលរលីង, ទីវាលដែលលញ់ឬបូករលីង :

លាន នាម

[ទី-លាន] lean

(ម.ព. លាន)។

លាន នាម

[ព្រះ-លាន] lean

ធ្លាធំនៅមុខព្រះរាជវាំង។

លានជាង

ឈ្មោះរាជធានីមួយក្នុងប្រទេសលាវប៉ែកខាងជើងភាគខាងកើត នៅជាប់នឹងត្រើយខាងឆ្វេងនៃទន្លេមេគង្គ គឺនគរស្រីសតនាគនហុត ឬនគរហ្លួងព្រះបាងសព្វថ្ងៃនេះ :

លានជាង នាម

[លាន-ជាង] leancheang

ឈ្មោះរាជធានីមួយក្នុងប្រទេសលាវប៉ែកខាងជើងភាគខាងកើត នៅជាប់នឹងត្រើយខាងឆ្វេងនៃទន្លេមេគង្គ គឺនគរស្រីសតនាគនហុត ឬនគរហ្លួងព្រះបាងសព្វថ្ងៃនេះ :

លាន់

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ ធ្វើដោយចោះដើមឫស្សីធំមួយកំណាត់ទម្លុះឱ្យមានប្រហោងជាហែបមានប្រឹសសម្រាប់ដាក់ត្រាំក្នុងទឹកឱ្យអន្ទង់ចូល :

លាន់ កិរិយាសព្ទ a

[លាន់] lorn

បញ្ចេញសូរសព្ទឮខ្លាំងឬតិចក៏មាន, ធ្វើឱ្យឮរំពង :

លាន់ គុណកិរិយា b

[លាន់] lorn

ដែលមានសូរឮស៊ានឬកងរំពង :

លាន់ កិរិយាសព្ទ c

[លាន់] lorn

ធ្លាយវាចាចេញមកដោយទប់មាត់ឱ្យនៅស្ងៀមពុំបាន :

លាន់ នាម

[លាន់-ពុត-ធោ] lorn

(ព.សា.) លាន់មាត់រកពុទ្ធោ។

លាន់ នាម

[លាន់] lorn

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ ធ្វើដោយចោះដើមឫស្សីធំមួយកំណាត់ទម្លុះឱ្យមានប្រហោងជាហែបមានប្រឹសសម្រាប់ដាក់ត្រាំក្នុងទឹកឱ្យអន្ទង់ចូល :

លាប កិរិយាសព្ទ ១)

[លាប] leab

ធ្វើវត្ថុខាប់រាវឬផង់ ឱ្យដិតជាប់, ឱ្យជោក, ឱ្យប្រឡាក់; ផាត់ :

លាប កិរិយាសព្ទ ២)

[លាប] leab

(ព.ប្រ.) សេពគប់, ជិតដិត, ដិតដោយ, ចូលដៃ, ចូលគំនិត :

លាបលន

លាបម្រ័ក្សណ៍ហើយលនជាតហិង្គុលថែមពីលើទៀត។

លាបលន កិរិយាសព្ទ

[លាប-លន] leablno≈

លាបម្រ័ក្សណ៍ហើយលនជាតហិង្គុលថែមពីលើទៀត។

លាប់

ដែលជ្រុលហួសលើសប្រមាណ, ហួសកំណត់, លុបមាត្រ :

លាប់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លាប់] leabb

រើឈឺឡើងវិញព្រោះទាស់ចំណីជាដើម :

លាប់ គុ.កិ., គុ. ២)

[លាប់] leabb

ដែលជ្រុលហួសលើសប្រមាណ, ហួសកំណត់, លុបមាត្រ :

លាភ

(ម.ព. មិត្តលាភ)។

លាភ នាម

[លាប] leap

ការបាន, ដំណើរប្រទះលើការបាន, អ្វីៗដែលគួរបាន; ចំណេញ :

លាភ នាម

[ធ័ម-មិ-កៈ-លាប] leap

(ម.ព. ធម្មលាភ)។

លាភ នាម

[បុ័ច-ចៈ-យ៉ៈ-លាភ] leap

ការបាននូវបច្ច័យ។

លាភ នាម

[បុត-តៈ-លាប] ឬ [ប៉ុត-តៈ-លាប] leap

ការបានកូន។

លាភ គុណនាម

[លា-ភៈ-គិត] leap

ដែលជាប់ជំពាក់ដោយលាភ, ដែលញ៉ាមព្រោះធ្លាប់តែបាន; សេចក្ដីជាប់ចិត្តក្នុងលាភ។

លាភ នាម

[លា-ភៈ-តន់-ហា] leap

ចំណង់ឬសេចក្ដីស្លន់ស្លោទៅរកលាភ។

លាភ នាម

[លា-ភ័ន-តៈ-រ៉ាយ] leap

សេចក្ដីអន្តរាយលាភ។

លាភ នាម

[លា-ភៈ-វិ-នាស] leap

ការខូចលាភ, ដំណើរខាតខានបាន។

លាភ នាម

[លា-ភៈ-ស័ក-កា-រ៉ៈ] leap

លាភនិងសក្ការៈ។

លាភ នាម

[លា-ភៈ-សន់-ដោស] (ជើង ត អានជា ដ)] leap

សេចក្ដីត្រេកអរចំពោះតែត្រឹមលាភរបស់ខ្លួន គឺបានប៉ុន្មានយកប៉ុណ្ណោះ មិនរវះរវាមហួសពីការបាន។

លាភ នាម

[លា-ភៈ-ស័ម-ប៉ៈ-ទា] leap

(ម.ព. លាភសម្ប័ទ)។

លាភ នាម

[លា-ភៈ-សំ-ប័ត] leap

សេចក្ដីសមប្រកបដោយការបាន។

លាភ នាម

[លា-ភា-លាប] leap

ការបាននិងការខានបាន ឬការខាតបង់។

លាភ នាម

[លា-ភៈ] leap

(ម.ព. មិត្តលាភ)។

លាភការ

រង្វាន់ ឬប្រាក់ឧបត្ថម្ភ ឬក៏ប្រាក់ជាសគុណបន្ថែមទៅលើប្រាក់បៀវត្សមូលដ្ឋាន និងប្រាក់បន្ទាប់បន្សំដទៃទៀតចំពោះការងារអ្វីមួយ។

លាភការ នាម

[លា-ភៈ-កា] leapheakka≈

រង្វាន់ ឬប្រាក់ឧបត្ថម្ភ ឬក៏ប្រាក់ជាសគុណបន្ថែមទៅលើប្រាក់បៀវត្សមូលដ្ឋាន និងប្រាក់បន្ទាប់បន្សំដទៃទៀតចំពោះការងារអ្វីមួយ។

លាភូបនិសា

បដិបទា ឬប្រតិប័ទអាស្រ័យលាភ គឺប្រតិប័ទអែបសម្រួលឱ្យកើតលាភ។

លាភូបនិសា នាម

[លា-ភូ-ប៉ៈ-និ-សា] leaphubnisa

បដិបទា ឬប្រតិប័ទអាស្រ័យលាភ គឺប្រតិប័ទអែបសម្រួលឱ្យកើតលាភ។

លាភោបនិស័ទ

(ម.ព. លាភូបនិសា)។

លាភោបនិស័ទ នាម

[លា-ភោ-ប៉ៈ-និ-ស័ត] leaphobaknista≈

(ម.ព. លាភូបនិសា)។

លាភ–

(ម.ព. លាប) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។

លាភ– នាម

[—លាប] —leab≈

(ម.ព. លាប) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។

លាភ—

(ម.ព. លាប) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

លាភ— នាម

[លា-ភៈ—] leapheak—≈

(ម.ព. លាប) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

លាម

អ្នកប្រែភាសា (ប្រើតែក្នុងខេត្តបាត់ដំបងខ្លះ ក្នុងសម័យពីដើម)។

លាម កិរិយាសព្ទ

[លាម] leam

បន្លាយឱ្យវែងចេញទៅ, បន្តខ្សែវែងពីខ្សែខ្លីចេញទៅ :

លាម នាម

[លាម] leam

ខ្សែបន្លាយ គឺខ្សែវែងមានតែក្រវិលឥតស្រលៀង សម្រាប់ចងតពីខ្សែបង្គត់មក បន្លាយឱ្យគោដើរស៊ីស្មៅក្នុងទីវាល :

លាម នាម

[លាម] leam

អ្នកប្រែភាសា (ប្រើតែក្នុងខេត្តបាត់ដំបងខ្លះ ក្នុងសម័យពីដើម)។

លាមក

ភាពថោកទាប។

លាមក គុណនាម ១)

[លា-មក់] leamok

អាក្រក់, ពុំប្រសើរ, ថោកទាប, ថយថោក :

លាមក នាម ២)

[លា-មក់] leamok

ឧច្ចារៈ :

លាមក នាម

[លា-មៈ-កៈ-កាំ] leamok

អំពើអាក្រក់។

លាមក នាម

[លា-មៈ-កៈ-ធ័រ] leamok

ធម៌លាមកគឺសភាវៈដែលនាំចិត្តឱ្យហ៊ានធ្វើអំពើអាក្រក់។

លាមក នាម

[លា-មៈ-កៈ-ភ័ន] leamok

របស់ថោកទាប។

លាមក នាម

[លា-មៈ-កៈ-ភាប] leamok

ភាពថោកទាប។