វចនានុក្រមខ្មែរ

លលកប្រះ

ឈ្មោះរោគស្រយង់ស្វិតដៃឬស្វិតជើងកើតអំពីលលកខ្មោចហើរប៉ះត្រូវ។

លលកប្រះ នាម

[ល-លក-ប្រះ] lolokabrah

ឈ្មោះរោគស្រយង់ស្វិតដៃឬស្វិតជើងកើតអំពីលលកខ្មោចហើរប៉ះត្រូវ។

លលកស នាម

[ល-លក-ស] lolokas

ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយមេ :

លលក់ កិរិយាសព្ទ

[ល-លក់] lolok

ឱ្យរបស់ទៅអ្នកទិញដោយយកថ្លៃ។ ទិញខ្លះ លក់ខ្លះ និងដូរខ្លះ។

លលក់ បុព្វបទ

[ល-លក់] lolok

ពាក្យនេះសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យទន្ទិញ។

លលា គុណនាម

[លៈ-លា] lolie

ឆ្កួតទឹកមាត់, ល្មេញល្មើ, ពភ្លីពភ្លើ :

លលា ឧទានសព្ទ

[អា-លៈ-លា] lolie

អាល្មេញល្មើ! (ព.ទ្រ.)។ និយាយក្លាយជា លេលាក៏មាន។

លលា នាម

[លៈ-លា] lolie

(ម.ព. លលាដ)។

លលាដ នាម ១)

[លៈ-លា-ដៈ] ឬ [លៈ-លាត] lolead

ថ្ងាស។

លលាដ នាម ២)

[លៈ-លា-ដៈ] ឬ [លៈ-លាត] lolead

ឆ្អឹងក្បាល; ត្រឡោក :

លលាដបដ្ដ នាម

[លៈ-លា-ដៈ-ប័ត] loleadbodd

ក្បាំងមុខ; របៃមុខ។

លលាដប័ដ្ដ នាម

[លៈ-លា-ដៈ-ប័ត] leakleadakbta≈

(ម.ព. លលាដបដ្ដ)។

លលាតែ គុណនាម

[ល-លា-តែ] loleatae

ល្មេញល្មើខ្លាំង :

លលាតែ គុណកិរិយា

[ល-លា-តែ] loleatae

(ព.ប្រ.) ពភ្លីពភ្លើ :

លលាម គុ.កិ., គុ. ១)

[ល-លាម] loleam

ល្អរុងរឿងដោយអំណាច; ដែលគឃ្លើនអង់អាចឥតក្រែង :

លលាម គុណនាម ២)

[ល-លាម] loleam

ដែលបាញ់រស្មីព្រាតៗវែងៗ :

លលិត គុណនាម

[ល-លិត] lolit

ដែលគួរស្រឡាញ់, គួរចាប់ចិត្ត; ល្មមល្មៃ។

លលិត នាម

[លៈ-លិ-តៈ-វិស-ដា] lolit

ឈ្មោះគម្ពីរមួយខាងសំស្ក្រឹត ...។

លលីមលលាម គុ.កិ., គុ.

[ល-លឹម-ល-លាម] lolimloleam

លលាមក្រៃពេក, ពភ្លីមពភ្លាម :

លលឹម គុណនាម

[ល-លឹម] loluem

ពភ្លឹម, ពព្រឹម :

លលួង កិរិយាសព្ទ ១)

[ល-លួង] loluong

លួងរឿយៗ, លួងទទូចដោយឧបាយ, លួងទទូចឱ្យសុខចិត្ត :

លលួង កិរិយាសព្ទ ២)

[ល-លួង] loluong

ល្បួងលួងលោមរឿយ ៗ ឱ្យយល់ព្រម។

លលេ គុ.កិ., គុ.

[ល-លេ] lole

(ម.ព. រលេ)។

លលៃ នាម

[ល-លៃ] loley

ឈ្មោះប្រាសាទបុរាណមួយតូចនៅខាងជើងប្រាសាទបាគោ ក្នុងស្រុកប្រាសាទបាគង ខេត្តសៀមរាប :

លលៃ គុណនាម

[ល-លៃ] loley

ដែលលៃខ្ពស់ល្ហេវ; ដែលវែងស្រលួត :

លវោ

ឈ្មោះរាជធានីចាស់មួយរបស់ប្រទេសសៀម មាននិយាយចេញឈ្មោះក្នុងព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរថា នគរលវោ; ពួកជនចាស់ៗច្រើនហៅ នគរស្រីលវោ; លុះមកខាងក្រោយសៀមប្រែឈ្មោះហៅ លពបុរី វិញ។

លវោ នាម

[លៈ-វោ] ឬ [ល្វោ] lovou

ឈ្មោះរាជធានីចាស់មួយរបស់ប្រទេសសៀម មាននិយាយចេញឈ្មោះក្នុងព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរថា នគរលវោ; ពួកជនចាស់ៗច្រើនហៅ នគរស្រីលវោ; លុះមកខាងក្រោយសៀមប្រែឈ្មោះហៅ លពបុរី វិញ។

លស់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លស់] lous

ធ្វើឱ្យរលស់ គឺបន្ថយចំនួន ឬធ្វើឱ្យតិចចុះ មិនឱ្យនៅតាមចំនួនដើម :

លស់ កិរិយាសព្ទ ២)

[លស់] lous

រំលង :

លស់ កិរិយាសព្ទ

[ដើ-លស់-ជំ-ហ៊ាន] lous

ដើររំលងលំដាប់ជំហាន គឺឈានវែងខ្លះខ្លីខ្លះ ចម្រុះគ្នា។

លស់ កិរិយាសព្ទ

[លស់-ចោល] lous

រំលងចោលខ្លះ។

លស់ព្រលឹង

ភ័ន្តថយស្មារតីព្រោះភ្ញាក់ភ័យតក់ស្លុតរន្ធត់ខ្លាំង :

លស់ព្រលឹង កិរិយាសព្ទ

[លស់-ព្រ-លឹង] losprolerng

ភ័ន្តថយស្មារតីព្រោះភ្ញាក់ភ័យតក់ស្លុតរន្ធត់ខ្លាំង :

លស់លា កិរិយាសព្ទ

[លស់-លា] louslea

បន្ថយទោសចេញខ្លះ, លើកកំហុសចោលខ្លះ :

លស់លា កិរិយាសព្ទ

[លស់-លា-ត្រា-ប្រ-ណី] louslea

បន្ថយទោសចេញខ្លះ ដោយត្រាប្រណី។

លហុ គុណនាម

[លៈ-ហ៊ុ] lohu

ស្រាល; រហ័ស, ឆាប់, រួសរាន់; ភ្លាម; រប៉ិចរប៉ី, រាយរង; ...។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ] lohu

(ព.វ.) អក្សរដែលមានសំនៀងស្រាលរហ័ស ជាគូគ្នានឹងអក្សរគរុ :

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-កាំ] lohu

កម្មស្រាល; ការងារស្រាល; ការរប៉ិចរប៉ី, រាយរង។

លហុ ន., គុ.

[លៈ-ហ៊ុ-ចិត] lohu

ចិត្តរហ័ស; ដែលមានចិត្តរហ័សឬស្រាល។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-ចិន-ដា] lohu

គំនិតរហ័ស, គំនិតវៃ។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-ទ័ន-ឌៈ-កាំ] lohu

ទណ្ឌកម្មស្រាល។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-ទោស] lohu

ទោសស្រាល។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ខា] lohu

បរិក្ខារ ឬរបស់រាយរង; ក្នុងវិន័យពុទ្ធសាសនា សំដៅរបស់រាយរងមានបាត្រនិងចីវរជាដើម។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-ភ័ន] lohu

(ម.ព. លហុបរិក្ខារ)។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-ភាប] lohu

ភាពឬភាវៈស្រាល។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-ភា-រៈ] lohu

ភារៈស្រាល, បន្ទុកស្រាល។

លហុកាបត្តិ

អាបត្តិស្រាល គឺអាបត្តិ ៥កង តាំងពីថុល្លច្ច័យចុះទៅដល់ទុញ្ភសិត (ព.វិ.)។

លហុកាបត្តិ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-កា-ប័ត] lohukabat

អាបត្តិស្រាល គឺអាបត្តិ ៥កង តាំងពីថុល្លច្ច័យចុះទៅដល់ទុញ្ភសិត (ព.វិ.)។

លា កិរិយាសព្ទ

[លា] lea

លាតឬត្រដាងអ្វីៗដែលមូរ, ដែលបត់, ដែលក្ដាប់ឬក្ដោប ឱ្យរលា :

លា គុ.កិ., គុ.

[លា] lea

ដែលរលា, ដែលរីកត្រដាង :

លា កិរិយាសព្ទ ១)

[លា] lea

ប្រាប់ឱ្យដឹងថាត្រូវលាកចាកគ្នាទៅ :

លា កិរិយាសព្ទ ២)

[លា] lea

ប្រាប់ថាឈប់លែងទទួលភារៈ ឬលែងធ្វើការតទៅទៀត :

លា កិរិយាសព្ទ

[លា-ចាក-លោក] lea

ស្លាប់, បាត់បង់ជីវិត :

លា កិរិយាសព្ទ

[លា-បាប-លា-កាំ] lea

តាំងប្ដេជ្ញាថា លែងធ្វើអំពើពុំប្រសើរតទៅទៀត។

លា កិរិយាសព្ទ

[លា-បំ-ណន់] lea

និយាយរៀបរាប់ស្រាយបំណន់។

លា កិរិយាសព្ទ

[លា] lea

(ម.ព. លាក)។

លា កិរិយាសព្ទ

[លា-សំ-ដី] lea

លើកសម្ដីដើមចោលកុំឱ្យអ្នកម្ខាងប្រកាន់យកជាការតទៅ។

លា នាម

[លា-សិក-ខា] lea

ពោលពាក្យប្រាប់ថាឈប់ លែងធ្វើជាអ្នកបួស, ចាកសិក្ខា។

លា នាម

[លា-សីល-ផ្នួស] lea

(ម.ព. លាសិក្ខា)។

លា កិរិយាសព្ទ

[លា-សឹក] lea

ប្រាប់ឱ្យដឹងថានឹងសឹក (ចាកផ្នួស)។

លា គុ., ន.

[លា] lea

មាតាឬបិតារបស់លួត :

លា នាម

[លា] lea

កូនរបស់ចៅលួត :

លា នាម

[លា] lea

សត្វពាហនៈមួយប្រភេទ រូបរាងប្រហែលនឹងសេះ តែស្លឹកត្រចៀកវែងជាង កន្ទុយស្រដៀងនឹងកន្ទុយគោតែខ្លីជាង។

លាក កិរិយាសព្ទ

[លាក] leak

ងាក, បែរ, ថយ, ទាស, ឃ្លាតចាកទី, ចាកគ្នា ឬ ឃ្លាតចាកប្រក្រតី :

លាក កិរិយាសព្ទ

[លាក-លា] leak

លាដើម្បីចេញចាកគ្នា ឬលារួចហើយចេញចាកគ្នា (ព.កា. ប្រើជា លាលាក ក៏បាន) :

លាកុដិក នាម

[លា-កុដ-ដិក] ឬ [លា-កុដ-ដិ-កៈ] leakodirk

អ្នកបម្រើ :

លាកុដិក កិរិយាសព្ទ

[លា-កុដ-ដិ-កា] leakodirk

អ្នកបម្រើស្រី។

លាក់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លាក់] leakk

ធ្វើឱ្យមានគន្លាក់ :

លាក់ កិរិយាសព្ទ ២)

[លាក់] leakk

បិទបាំង, បំបាំងឬទុកមិនឱ្យគេឃើញ មិនឱ្យគេដឹង :

លាក់ កិរិយាសព្ទ

[លាក់-កំ-ណួច] leakk

(ម.ព. កំណួច)។

លាក់ កិរិយាសព្ទ

[លាក់-បាំង-អ្វី] leakk

(សំនួន.) ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្ដើមប្រាប់សេចក្ដីទៀងត្រង់មិនលាក់មិនបំបាំង :

លាក់ កិរិយាសព្ទ

[លាក់-លៀប] leakk

លាក់ក្បិតក្បៀតទុកសំចៃ ឬលាក់ទុកនៅកៀនកោះ។

លាក់ កិរិយាសព្ទ

[លាក់-លៀម] leakk

(ម.ព. លាក់លៀប)។

លាក់ កិរិយាសព្ទ

[លាក់-សុំ] leakk

លាក់ទុកត្រដក់ត្រសុំ។

ឈ្មោះល្បែងក្មេងមួយប្រភេទលេងដោយក្មេងច្រើននាក់អង្គុយដំកង់ទល់មុខគ្នា ក្មេងម្នាក់ឆ្មូលកន្សែងកាន់ដើរក្រឡឹងជុំវិញ ដើម្បីលបដាក់កន្សែងលាក់ពីក្រោយខ្នងក្មេងណាម្នាក់, ហាមផ្ដាច់មិនឱ្យអ្នកអង្គុយដំកង់ងាកមើលក្រោយ ឬយកដៃស្ទាបពីក្រោយឡើយ, បើក្មេងដែលគេលាក់កន្សែងពីក្រោយខ្នងនោះមិនដ

លាក់កន្សែង នាម

[លាក់-កន់-សែង] leakkonsaeng

ឈ្មោះល្បែងក្មេងមួយប្រភេទលេងដោយក្មេងច្រើននាក់អង្គុយដំកង់ទល់មុខគ្នា ក្មេងម្នាក់ឆ្មូលកន្សែងកាន់ដើរក្រឡឹងជុំវិញ ដើម្បីលបដាក់កន្សែងលាក់ពីក្រោយខ្នងក្មេងណាម្នាក់, ហាមផ្ដាច់មិនឱ្យអ្នកអង្គុយដំកង់ងាកមើលក្រោយ ឬយកដៃស្ទាបពីក្រោយឡើយ, បើក្មេងដែលគេលាក់កន្សែងពីក្រោយខ្នងនោះមិនដ

លាក់កូនកាស

ឈ្មោះល្បែងកូនក្មេងមួយប្រភេទលេងដោយបោះខ្នាច់មួយបណ្ដែតទឹក ហើយនាំគ្នាកញ្ជ្រោកទឹកពន្លិចខ្នាច់នោះ រួចឈប់បង្អង់គន់រកមើលខ្នាច់ដែលអណ្ដែតឡើងវិញ, បើអ្នកណាឃើញមុនគេហើយចាប់យកខ្នាច់បានអ្នកនោះត្រូវចាប់ញៀចស្លឹកត្រចៀកអ្នកទាំងអស់គ្នា ស្រែកថា ញៀច! ...រួចខ្លួនតែអ្នកដែលមុជទឹកទាន់ :

លាក់កូនកាស នាម

[លាក់-កូន-កាស] leakkonkas

ឈ្មោះល្បែងកូនក្មេងមួយប្រភេទលេងដោយបោះខ្នាច់មួយបណ្ដែតទឹក ហើយនាំគ្នាកញ្ជ្រោកទឹកពន្លិចខ្នាច់នោះ រួចឈប់បង្អង់គន់រកមើលខ្នាច់ដែលអណ្ដែតឡើងវិញ, បើអ្នកណាឃើញមុនគេហើយចាប់យកខ្នាច់បានអ្នកនោះត្រូវចាប់ញៀចស្លឹកត្រចៀកអ្នកទាំងអស់គ្នា ស្រែកថា ញៀច! ...រួចខ្លួនតែអ្នកដែលមុជទឹកទាន់ :

លាក់ធ្យូង

ឈ្មោះល្បែងក្មេងមួយប្រភេទលេងដោយមានគ្នាច្រើននាក់ អង្គុយសណ្ដូកជើងទាំងពីរផ្កាប់បាតដៃទាំងពីរក្ដោបដាក់លើក្បាលជង្គង់, មានក្មេងពីរនាក់មិនអង្គុយសណ្ដូកជើងទេ, ម្នាក់កាន់ធ្យូងរឹងមួយដុំតូចចាប់បើកបាតដៃក្ដោបទាំងអស់នោះផ្អឹបៗរៀងតាមលំដាប់លាក់ធ្យូងក្នុងដៃណាមួយ, ម្នាក់ទៀតចាំទាយ,

លាក់ធ្យូង នាម

[លាក់-ធ្យូង] leakthyung

ឈ្មោះល្បែងក្មេងមួយប្រភេទលេងដោយមានគ្នាច្រើននាក់ អង្គុយសណ្ដូកជើងទាំងពីរផ្កាប់បាតដៃទាំងពីរក្ដោបដាក់លើក្បាលជង្គង់, មានក្មេងពីរនាក់មិនអង្គុយសណ្ដូកជើងទេ, ម្នាក់កាន់ធ្យូងរឹងមួយដុំតូចចាប់បើកបាតដៃក្ដោបទាំងអស់នោះផ្អឹបៗរៀងតាមលំដាប់លាក់ធ្យូងក្នុងដៃណាមួយ, ម្នាក់ទៀតចាំទាយ,

លាក់ពោះ

មានគភ៌តែមិនបង្ហាញឱ្យឃើញផ្ទៃពោះធំដូចស្ត្រីដែលមានគភ៌ដទៃទៀត។

លលកប្រះ នាម

លលកស នាម

លលក់ កិរិយាសព្ទ

លលក់ បុព្វបទ

លលា គុណនាម

លលា ឧទានសព្ទ

លលា នាម

លលាដ នាម ១)

លលាដ នាម ២)

លលាដបដ្ដ នាម

លលាដប័ដ្ដ នាម

លលាដ៍ នាម

លលាតែ គុណនាម

លលាតែ គុណកិរិយា

លលាម គុ.កិ., គុ. ១)

លលាម គុណនាម ២)

លលិត គុណនាម

លលិត នាម

លលីមលលាម គុ.កិ., គុ.

លលឹម គុណនាម

លលួង កិរិយាសព្ទ ១)

លលួង កិរិយាសព្ទ ២)

លលេ គុ.កិ., គុ.

លលៃ នាម

លលៃ គុណនាម

លវោ នាម

លស់ កិរិយាសព្ទ ១)

លស់ កិរិយាសព្ទ ២)

លស់ កិរិយាសព្ទ

លស់ កិរិយាសព្ទ

លស់ព្រលឹង កិរិយាសព្ទ

លស់លា កិរិយាសព្ទ

លស់លា កិរិយាសព្ទ

លហុ គុណនាម

លហុ នាម

លហុ នាម

លហុ ន., គុ.

លហុ នាម

លហុ នាម

លហុ នាម

លហុ នាម

លហុ នាម

លហុ នាម

លហុ នាម

លហុកាបត្តិ នាម

លា កិរិយាសព្ទ

លា គុ.កិ., គុ.

លា កិរិយាសព្ទ ១)

លា កិរិយាសព្ទ ២)

លា កិរិយាសព្ទ

លា កិរិយាសព្ទ

លា កិរិយាសព្ទ

លា កិរិយាសព្ទ

លា កិរិយាសព្ទ

លា នាម

លា នាម

លា កិរិយាសព្ទ

លា គុ., ន.

លា នាម

លា នាម

លាក កិរិយាសព្ទ

លាក កិរិយាសព្ទ

លាកុដិក នាម

លាកុដិក កិរិយាសព្ទ

លាក់ កិរិយាសព្ទ ១)

លាក់ កិរិយាសព្ទ ២)

លាក់ កិរិយាសព្ទ

លាក់ កិរិយាសព្ទ

លាក់ កិរិយាសព្ទ

លាក់ កិរិយាសព្ទ

លាក់ កិរិយាសព្ទ

លាក់កន្សែង នាម

លាក់កូនកាស នាម

លាក់ធ្យូង នាម