វចនានុក្រមខ្មែរ

លទ្ធ នាម

[ឡ័ត-ធៈ-លាប] ltatheakleab≈

(ម.ព. លទ្ធភោជន)។

លទ្ធ នាម

[ឡ័ត-ធៈ-សំ-ប័ត] ltatheaksambta≈

(ម.ព. លទ្ធលាភ)។

លទ្ធកម្ម

ការទិញឬការរកបាននូវទំនិញ សំណង់ សេវាកម្មសាធារណៈ ទីប្រឹក្សាតាមរយៈវិធីសាស្ត្រដែលមានចែងក្នុងច្បាប់។

លទ្ធកម្ម នាម ១)

[ឡ័ត-ធៈ-កាំ] ltatheakkaam≈

ការទទួលបាន ការឡើងជាម្ចាស់សិទ្ធិនៃវត្ថុណាមួយដោយការងាររបស់ខ្លួនក្ដី ដោយទិញឬដូរក្ដី :

លទ្ធកម្ម នាម ២)

[ឡ័ត-ធៈ-កាំ] ltatheakkaam≈

ការទិញឬការរកបាននូវទំនិញ សំណង់ សេវាកម្មសាធារណៈ ទីប្រឹក្សាតាមរយៈវិធីសាស្ត្រដែលមានចែងក្នុងច្បាប់។

លទ្ធផល នាម

[ឡ័ត-ធៈ-ផល់] litphol

ផលដែលបានហើយ; ផលនៃការងារដែលបានសម្រេចហើយ, កម្រៃដែលបានសម្រេចមកពីការប្រកបកិច្ចការផ្សេងៗ; សេចក្ដីសម្រេចនៃការគិតលេខ :

លទ្ធផល នាម

[ឡ័ត-ធៈ-ផល់-ប្រ-ឡង] litphol

ផលដែលទទួលបានពីការប្រឡង។

លទ្ធពន្ធ នាម

[ឡ័ត-ធៈ-ពន់] ltatheakpno≈

ពន្ធសរុបដែលប្រមូលបាន។

លទ្ធភាព

ភាពដែលនឹងត្រូវបានត្រូវមាន, ផ្លូវ ឬដំណើរទំនងដែលនឹងអាចធ្វើឱ្យកើតការ, ការដែលអាចធ្វើឬអាចប្រព្រឹត្តទៅបាន :

លទ្ធភាព នាម ១)

[ឡ័ត-ធៈ-ភាប] litapheap

ភាពនៃអ្វីៗដែលបានសម្រេចហើយ។

លទ្ធភាព នាម ២)

[ឡ័ត-ធៈ-ភាប] litapheap

ភាពដែលនឹងត្រូវបានត្រូវមាន, ផ្លូវ ឬដំណើរទំនងដែលនឹងអាចធ្វើឱ្យកើតការ, ការដែលអាចធ្វើឬអាចប្រព្រឹត្តទៅបាន :

លទ្ធិ

ការឃើញ, សេចក្ដីយល់ឃើញ; សេចក្ដីប្រកាន់ជំនឿ, ជំនឿ (យ៉ាងដូចជឿសាសនាជាដើម) ; ការប្រកាន់តាមយោបល់របស់ខ្លួនឬតាមទម្លាប់; ពិធី, បែបបទ; ការនិយម :

លទ្ធិ នាម

[ឡ័ត-ធិ] lotthi

ការឃើញ, សេចក្ដីយល់ឃើញ; សេចក្ដីប្រកាន់ជំនឿ, ជំនឿ (យ៉ាងដូចជឿសាសនាជាដើម) ; ការប្រកាន់តាមយោបល់របស់ខ្លួនឬតាមទម្លាប់; ពិធី, បែបបទ; ការនិយម :

លទ្ធ— នាម

[ឡ័ត-ធៈ—] ltatheak—≈

(ម.ព. លទ្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

លន កិរិយាសព្ទ

[លន] lon

លាបដោយម្រ័ក្សណ៍, ដោយជាតហិង្គុល ឱ្យឡើងសម្បុររលោង; លនម្រ័ក្សណ៍, លនជាតហិង្គុល។

លន នាម

[រ-ទេះ-លន] lon

រទេះដែលលនម្រ័ក្សណ៍ ឬជាតហិង្គុល។

លន់

ក្រៃ, ពេក, ក្រៃពេក; ពន់ពេក; ដែលហួស, ហួសពេក, ហួសប្រមាណ; ដែលពេញហៀរ :

លន់ គុ.កិ., គុ.

[លន់] lon

ក្រៃ, ពេក, ក្រៃពេក; ពន់ពេក; ដែលហួស, ហួសពេក, ហួសប្រមាណ; ដែលពេញហៀរ :

លន់តួ កិរិយាសព្ទ

[លន់-តួ] lonotuo

អង្វរសូមទោសដោយទទួលកំហុសលើខ្លួន :

លន្តែ នាម

[លន់-តែ] lonteae

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទមានផ្កាក្រអូប។

លន្លង់ គុណនាម

[លន់-លង់] lonlong

ដែលស្រងេះស្រងោច ព្រោះឃើញវាលធំធេងឆ្ងាយសន្លឹមឬឃើញទីប្លែកចិត្ត :

លន្លង់ គុណកិរិយា

[លន់-លង់] lonlong

ឆ្ងាយសន្លឹមស្រងាត់ :

លន្លង់ បុព្វបទ

[លន់-លង់] lonlong

ច្រើននិយាយផ្សំនឹងពាក្យ លន្លោច ថា :

លន្លាម គុណនាម

[លន់-លាម] lonleam

ដែលធំល្ហល្ហេវមើលទៅឃើញល្ហាច :

លន្លឹម គុណនាម

[លន់-លឹម] lonluem

ឆ្ងាយឬខ្ពស់មើលទៅឃើញលឹមៗ, សន្លឹម :

លន្លោច គុណនាម ១)

[លន់-លោច] lonlouch

ដែលនឹកសង្វេគស្រងោចចិត្ត ឬដែលស្រងេះស្រងោច; ដែលព្រួយចំបែងសង្រេងចិត្ត :

លន្លោច គុណនាម ២)

[លន់-លោច] lonlouch

ដែលឆ្ងាយស្រឡោច :

លប នាម

[លប] lob

ឈ្មោះនេសាទុបករណ៍ពួកទ្រូតែមានរាងស្មើចុងស្មើដើម ឬខ្ពស់ម្ខាង ឬក៏ខ្ពស់ទាំងពីរខាង សម្រាប់ដាក់ផ្ដេកក៏មាន ដាក់បញ្ឈរក៏មាន ឱ្យមច្ឆជាតិចូលតាមប្រឹស :

លប កិរិយាសព្ទ

[លប] lob

ពួន, សំងំ, អែបខ្លួន, ធ្វើដោយស្ងាត់, ឈ្លប, ឃ្លាំ, ចូលឬចេញមិនឱ្យគេដឹង :

លប កិរិយាសព្ទ

[លប-លាក់] lob

លាក់ខ្លួនឬលាក់អ្វីៗបំបាំងមិនឱ្យគេឃើញ។

លប គុណកិរិយា

[លប-លប] lob

សន្សឹមៗ មិនឱ្យឮសូរ :

លប់ នាម

[លប់] lobb

ប្រដាប់មានសណ្ឋានជាទ្រុង រុំស្លឹកឈើស្រស់មានប៉ែកដាក់បក្សីធ្នាក់ មានប៉ែកសំណាញ់ មានគន្លឹះថ្លោះបាន សម្រាប់ឱ្យជាប់បក្សីព្រៃដែលដេញធ្នាក់ :

លប់ នាម

[លប់] lobb

(ម.ព. លុប)។

លម

ប្រដាប់ធ្វើដោយសំពត់ ឬដោយស្បែកសម្លាប់មានស្រទាប់ដោយឡែកពីគ្នា សម្រាប់ប្រើការដាក់ប្រាក់ជាដើម :

លម នាម

[លម] lom

ប្រដាប់ធ្វើដោយសំពត់ ឬដោយស្បែកសម្លាប់មានស្រទាប់ដោយឡែកពីគ្នា សម្រាប់ប្រើការដាក់ប្រាក់ជាដើម :

លម៉ើ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទសន្តានត្នោត តែមានស្លឹកនិងបន្លាផ្សេងគ្នាអំពីត្នោត ផ្លែតូចៗមានរសផ្អែម ប្រើធ្វើជាបង្អែម :

លម៉ើ នាម

[លៈ-ម៉ើ] lomaeu

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទសន្តានត្នោត តែមានស្លឹកនិងបន្លាផ្សេងគ្នាអំពីត្នោត ផ្លែតូចៗមានរសផ្អែម ប្រើធ្វើជាបង្អែម :

លម្បដ

អ្នកធ្ងន់ក្នុងកាម, អ្នកងប់ចិត្តទៅរកកាម :

លម្បដ នាម

[លំ-បត់] lombod

អ្នកធ្ងន់ក្នុងកាម, អ្នកងប់ចិត្តទៅរកកាម :

លម្ហ

ឋានក្រោមជើងហោជាងនៃប្រាសាទ ឬវិហារមុខដាច់ ដែលមើលពីដីទៅឃើញល្ហ ព្រោះមិនមានដំបូលបាំងសាច :

លម្ហ នាម ១)

[លំ-ហ] lomhor

ទីដែលវាលល្ហ :

លម្ហ នាម ២)

[លំ-ហ] lomhor

ឋានក្រោមជើងហោជាងនៃប្រាសាទ ឬវិហារមុខដាច់ ដែលមើលពីដីទៅឃើញល្ហ ព្រោះមិនមានដំបូលបាំងសាច :

លម្ហាច នាម ១)

[លំ-ហាច] lomheach

ទីវាលដែលមានទឹកល្ហាចវាលមានទឹកប៉ាចល្ហាច :

លម្ហាច នាម ២)

[លំ-ហាច] lomheach

បឹងរាក់ដែលក្នុងរដូវភ្លៀងមានទឹកល្ហាច :

លម្ហើយ កិរិយាសព្ទ a

[លំ-ហើយ] lomhauy

ធ្វើឱ្យល្ហើយ, ហាលខ្យល់ឱ្យល្ហើយ :

លម្ហើយ កិរិយាសព្ទ b

[លំ-ហើយ] lomhauy

(ព.ប្រ.) ឈប់អំពីកិច្ចការសម្រាកខ្លួនមានកំណត់កាលវេលា :

លម្ហើយ នាម

[លំ-ហើយ] lomhauy

រដូវដែលធ្លាក់ខ្យល់ពីទិសឧត្តរបក់មក :

លម្ហែ កិរិយាសព្ទ

[លំ-ហែ] lomheae

ធ្វើឱ្យល្ហែ, ឱ្យទំនេរមានកាលកំណត់ :

លម្អ

សកម្មភាពកែលម្អគុណភាពដីដាំដុះឱ្យមានជីជាតិ។

លម្អ នាម

[លំ-អ] lomaor

សេចក្ដីល្អ, ភាវៈល្អ គឺបែបភាព, បែបបទ, លំនាំ, សណ្ឋាន, ទ្រង់, កិរិយា ...ដែលល្អ :

លម្អ នាម

[លំ-អ-ដី] lomaor

សកម្មភាពកែលម្អគុណភាពដីដាំដុះឱ្យមានជីជាតិ។

លម្អក់ កិរិយាសព្ទ

[លំ-អក់] lomaok

ធ្វើឱ្យល្អក់ :

លម្អក់ព័ណ៌

ធ្វើពណ៌ឱ្យល្អក់ គឺសម្ដែងអាការៈកិរិយាពុំសមគួរនៅមុខអ្នកដទៃ :

លម្អក់ព័ណ៌ កិរិយាសព្ទ

[លំ-អក់-ព័រ] lomaokopoanr

ធ្វើពណ៌ឱ្យល្អក់ គឺសម្ដែងអាការៈកិរិយាពុំសមគួរនៅមុខអ្នកដទៃ :

លម្អង

នំម្យ៉ាងធ្វើពីម្សៅអង្ករដំណើបស្ងួត ដែលកិនរួចសង្កត់ច្របាច់ច្រោះទឹកចេញ ហាលថ្ងៃឱ្យស្ងួតល្អរួចរែងរោយដាក់ចម្អិនលើខ្ទះក្ដៅ សង្កត់វែកឱ្យមានរាងសំប៉ែតដាក់ស្នូលដូងផ្អែម រួចខ្ចប់ប្រឡាក់នឹងម្សៅលាជម៉ដ្ឋ។

លម្អង នាម

[លំ-អង-ចេក] lomaong

នំម្យ៉ាងធ្វើពីម្សៅអង្ករដំណើបស្ងួត ដែលកិនរួចសង្កត់ច្របាច់ច្រោះទឹកចេញ ហាលថ្ងៃឱ្យស្ងួតល្អរួចរែងរោយដាក់ចម្អិនលើខ្ទះក្ដៅ សង្កត់វែកឱ្យមានរាងសំប៉ែតដាក់ស្នូលដូងផ្អែម រួចខ្ចប់ប្រឡាក់នឹងម្សៅលាជម៉ដ្ឋ។

លម្អន់

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ លម្អិត ថា លម្អិតលម្អន់។

លម្អន់ កិរិយាសព្ទ

[លំ-អន់] lomaon

(ព.ប្រ.) ធ្វើឱ្យខ្ទេចខ្ទី; ឱ្យវិនាសអន្តរាយមិនឱ្យលូតលាស់ចម្រើនតទៅទៀត។

លម្អន់ បុព្វបទ

[លំ-អន់] lomaon

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ លម្អិត ថា លម្អិតលម្អន់។

លម្អាន

លំនាំ, ទំនង, គន្លង, គំរូ, ទំនៀម, ស្នាម :

លម្អាន នាម

[លំ-អាន] lumaan≈

លំនាំ, ទំនង, គន្លង, គំរូ, ទំនៀម, ស្នាម :

លម្អិត កិរិយាសព្ទ ១)

[លំ-អិត] lumert

ធ្វើឱ្យល្អិត :

លម្អិត កិរិយាសព្ទ ២)

[លំ-អិត] lumert

(ព.ប្រ.) ធ្វើឱ្យវិនាស, ឱ្យអស់អំណាច; ឱ្យផុតពូជ :

លម្អិត នាម

[លំ-អិត] lumert

កម្ទេចឬផង់ល្អិត, ម្សៅផង់ :

លម្អៀង

ធ្វើឱ្យល្អៀង, ឱ្យផ្អៀងទៅរកម្ខាងជាងម្ខាង (ចំពោះតែផ្លូវចិត្ត) :

លម្អៀង កិរិយាសព្ទ

[លំ-អៀង] lomeang

ធ្វើឱ្យល្អៀង, ឱ្យផ្អៀងទៅរកម្ខាងជាងម្ខាង (ចំពោះតែផ្លូវចិត្ត) :

លយ កិរិយាសព្ទ

[លយ] loy

បណ្ដែត :

លយកែវ

ឈ្មោះទឹកធ្វើដោយដាក់ចំណិតសាច់ផ្លែឈើ មានរសជូរ ឬកំពឹសក្រូចពោធិ៍សាត់ជាដើមបណ្ដែតក្នុងទឹកលាយស្ករនិងអំបិលខ្លះ មានរសផ្អែមលាយជូរប្រៃបន្តិចៗ (បើធ្វើកំពឹសក្រូច ខ្មែរហៅ កំពឹសក្រូចបណ្ដែត)។

លយកែវ នាម

[លយ-កែវ] loykaev

ឈ្មោះទឹកធ្វើដោយដាក់ចំណិតសាច់ផ្លែឈើ មានរសជូរ ឬកំពឹសក្រូចពោធិ៍សាត់ជាដើមបណ្ដែតក្នុងទឹកលាយស្ករនិងអំបិលខ្លះ មានរសផ្អែមលាយជូរប្រៃបន្តិចៗ (បើធ្វើកំពឹសក្រូច ខ្មែរហៅ កំពឹសក្រូចបណ្ដែត)។

លយឆាយ កិ., គុ.កិ.

[លយ-ឆាយ] loyochhay

លយជាយ គឺស្លៀកសំពត់សម្លុយក្បិន :

លយៈ

សំឡេងច្រៀងលាយជាមួយនឹងសូរតន្ត្រី ឬចង្វាក់ភ្លេងនិងចម្រៀងលាយគ្នា :

លយៈ នាម

[លៈ-យៈ] loyeak

ឈ្មោះមាត្រារាប់វេលាចំនួន១០ខណៈ គឺ១០០ការផ្ទាត់ម្រាមដៃបន្តគ្នាមិនដាច់; តាមលទ្ធិបុរាណ ប្រាប់បែបឱ្យរាប់ថា :

លយៈ នាម

[លៈ-យៈ] loyeak

សំឡេងច្រៀងលាយជាមួយនឹងសូរតន្ត្រី ឬចង្វាក់ភ្លេងនិងចម្រៀងលាយគ្នា :

លលក នាម

[ល-លក] lolok

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ ពួកទទា, ឈ្មោលចេះរងាវ។

លលក នាម

[ល-លក-ទ្រោល] lolok

លលកឈ្មោលក្លារងាវខ្ទរ។

លលក នាម

[ល-លក-បរ] lolok

លលកឈ្មោលដើរដំណើរក្រទា ពង់កធ្វើងីកងាកៗ បញ្ចេញសូរសព្ទរនញាប់រន្ថាន់ កៀងញីឬអួតជល់គ្នា។

លលក នាម

[ល-លក-បូល] lolok

លលកបញ្ចេញសំឡេងឯកសព្ទផ្ទួនពីរៗស្រាលៗរង្វើលៗ។

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ មាត្រធំវែងឆ្លឹមបន្តិចជាងលលកទ្រាំង សម្បុរខៀវស្រអាប់ ហើរលឿនភ្លែត, ជាសត្វរកស៊ីយប់ច្រើនជាងថ្ងៃ; គេច្រើននិយាយថា កាលបើវាហើរប៉ះត្រូវខ្លួនមនុស្សឬគោ, ក្របី, សេះ លុះយូរបន្តិចទៅតែងតែបណ្ដាលឱ្យកើតជារោគស្រយង់ ក្លាយទៅជាស្វិតដៃឬស្វិតជើង ហៅថា រោគលលកប្រះ។

លលកខ្មោច នាម

[ល-លក-ខ្មោច] lolokakhmaoch

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ មាត្រធំវែងឆ្លឹមបន្តិចជាងលលកទ្រាំង សម្បុរខៀវស្រអាប់ ហើរលឿនភ្លែត, ជាសត្វរកស៊ីយប់ច្រើនជាងថ្ងៃ; គេច្រើននិយាយថា កាលបើវាហើរប៉ះត្រូវខ្លួនមនុស្សឬគោ, ក្របី, សេះ លុះយូរបន្តិចទៅតែងតែបណ្ដាលឱ្យកើតជារោគស្រយង់ ក្លាយទៅជាស្វិតដៃឬស្វិតជើង ហៅថា រោគលលកប្រះ។

លលកទ្រាំង

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ រូបរាងស្រដៀងនឹងលលក តែតូចខ្លីជាង, យំឮសូរញាប់រន្ថាន់។

លលកទ្រាំង នាម

[ល-លក-ទ្រាំង] lolokotreang

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ រូបរាងស្រដៀងនឹងលលក តែតូចខ្លីជាង, យំឮសូរញាប់រន្ថាន់។

លទ្ធ នាម

លទ្ធ នាម

លទ្ធកម្ម នាម ១)

លទ្ធកម្ម នាម ២)

លទ្ធផល នាម

លទ្ធផល នាម

លទ្ធពន្ធ នាម

លទ្ធភាព នាម ១)

លទ្ធភាព នាម ២)

លទ្ធិ នាម

លទ្ធ— នាម

លន កិរិយាសព្ទ

លន នាម

លន់ គុ.កិ., គុ.

លន់តួ កិរិយាសព្ទ

លន្តែ នាម

លន្លង់ គុណនាម

លន្លង់ គុណកិរិយា

លន្លង់ បុព្វបទ

លន្លាម គុណនាម

លន្លឹម គុណនាម

លន្លោច គុណនាម ១)

លន្លោច គុណនាម ២)

លប នាម

លប កិរិយាសព្ទ

លប កិរិយាសព្ទ

លប គុណកិរិយា

លប់ នាម

លប់ នាម

លពបុរី នាម

លម នាម

លម៉ើ នាម

លម្បដ នាម

លម្ហ នាម ១)

លម្ហ នាម ២)

លម្ហាច នាម ១)

លម្ហាច នាម ២)

លម្ហើយ កិរិយាសព្ទ a

លម្ហើយ កិរិយាសព្ទ b

លម្ហើយ នាម

លម្ហែ កិរិយាសព្ទ

លម្អ នាម

លម្អ នាម

លម្អក់ កិរិយាសព្ទ

លម្អក់ព័ណ៌ កិរិយាសព្ទ

លម្អង នាម

លម្អង នាម

លម្អន់ កិរិយាសព្ទ

លម្អន់ បុព្វបទ

លម្អាន នាម

លម្អិត កិរិយាសព្ទ ១)

លម្អិត កិរិយាសព្ទ ២)

លម្អិត នាម

លម្អៀង កិរិយាសព្ទ

លយ កិរិយាសព្ទ

លយកែវ នាម

លយឆាយ កិ., គុ.កិ.

លយៈ នាម

លយៈ នាម

លលក នាម

លលក នាម

លលក នាម

លលក នាម

លលកខ្មោច នាម

លលកទ្រាំង នាម