វចនានុក្រមខ្មែរ

លក្ស នាម

[ល័ក-ខៈ] lkakhak≈

(ម.ព. លក្ខ)។

លក្សណ៍ នាម

[ល័ក] loksan

(ម.ព. លក្ខណ៍)។

លក្ស្មណៈ

នាមព្រះអនុជរបស់ព្រះរាមជាព្រះរាជបុត្រនៃព្រះបាទទសរថនិងនាងសុមិត្រាទេវី :

លក្ស្មណៈ នាម

[ល័ក-ស្មៈ] ឬ [ល័ក-ស្មៈ-ណៈ] loksmonak

នាមព្រះអនុជរបស់ព្រះរាមជាព្រះរាជបុត្រនៃព្រះបាទទសរថនិងនាងសុមិត្រាទេវី :

លក្ស្មី

ដែលមានស្រីសួស្ដី; អ្នកមានបុណ្យ, មានសម្បត្តិ។

លក្ស្មី នាម ១)

[ល័ក-ស្ម៊ី] loksmey

សិរី, ស្រីសួស្ដី; លំអ; លាភ; សេចក្ដីសុខ; សេចក្ដីចម្រើន; ទ្រព្យ, សម្បត្តិ; បុណ្យ, បុណ្យភ័ព្វ; លក្ខណៈល្អ។

លក្ស្មី នាម ២)

[ល័ក-ស្ម៊ី] loksmey

នាមទេវធីតាអ្នកបង្កើតលាភនិងស្រីសួស្ដី (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។

លក្ស្មី នាម ៣)

[ល័ក-ស្ម៊ី] loksmey

នាមរបស់ជាយានៃវិស្ណុ។

លក្ស្មី នាម

[ល័ក-ស្ម៊ី-បុស] loksmey

ផ្ការបស់លក្ស្មី (ត្បូងទទឹម)។

លក្ស្មី គុ., ន.

[ល័ក-ស្ម៊ី-វ័ត] loksmey

ដែលមានស្រីសួស្ដី; អ្នកមានបុណ្យ, មានសម្បត្តិ។

លក្ស្មីបតី

ម្ចាស់នៃសម្បត្តិ (ក្សត្រទ្រង់រាជ្យ)។

លក្ស្មីបតី នាម ១)

[ល័ក-ស្ម៊ី-ប៉ៈ-ដី] lkasamibakdei≈

ប្ដីនៃនាងលក្ស្មី (វិស្ណុ)។

លក្ស្មីបតី នាម ២)

[ល័ក-ស្ម៊ី-ប៉ៈ-ដី] lkasamibakdei≈

ម្ចាស់នៃសម្បត្តិ (ក្សត្រទ្រង់រាជ្យ)។

លគុឌ

ដំបង :

លគុឌ នាម

[លៈ-គុត] lokud

ដំបង :

លឃុ

(ម.ព. លឃុក្រម)។

លឃុ គុណនាម

[លៈ-ឃុ] lokhu

រហ័ស, ឆាប់, រួសរាន់; ស្រាល។

លឃុ គុណនាម

[លៈ-ឃុ-ក្រំ] lokhu

ជំហានរហ័ស; ដែលឈានជើងញាប់, ដែលមានដំណើរលឿន។

លឃុ ន., គុ.

[លៈ-ឃុ-ចិត] lokhu

(ម.ព. លហុចិត្ត)។

លឃុ នាម

[លៈ-ឃុ-ចិន-ដា] lokhu

(ម.ព. លហុចិន្តា)។

លឃុ គុណនាម

[លៈ-ឃុ-វិ-ក្រម] lokhu

(ម.ព. លឃុក្រម)។

លង កិរិយាសព្ទ ១)

[លង] long

ល្បង :

លង កិរិយាសព្ទ ២)

[លង] long

សម្ដែងអាការៈបន្លាចល្បងមើល :

លង នាម

[លង] long

ដង្កូវល្អិតមួយប្រភេទ កើតក្នុងសាច់ឈើបាក់គាំឬពុកបន្តិចៗ ស៊ីសាច់ឈើនោះជាអាហារ :

លង់

លិចក្នុងទឹកត្រដរហែលឡើងពុំរួច។

លង់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លង់] lung

ជ្រុល, ស៊ុន, ហួស :

លង់ កិរិយាសព្ទ ២)

[លង់] lung

លុះដល់, ហួសមកដល់, ដរាបមកដល់ :

លង់ កិរិយាសព្ទ

[លង់-ទឹក] lung

លិចក្នុងទឹកត្រដរហែលឡើងពុំរួច។

លង់ខ្លួន

(សំនួន.) ជាប់ជំពាក់ក្នុងរឿងអ្វីមួយឬជ្រុលខ្លួនក្នុងស្ថានភាពណាមួយដែលពិបាកដកខ្លួនរួច :

លង់ខ្លួន កិរិយាសព្ទ

[លង់-ខ្លួន] lngokhluon≈

(សំនួន.) ជាប់ជំពាក់ក្នុងរឿងអ្វីមួយឬជ្រុលខ្លួនក្នុងស្ថានភាពណាមួយដែលពិបាកដកខ្លួនរួច :

លង់ទ្រនេស

(ព.ប្រ.) អស់ប្រាក់ចាយ ឬអស់ស្បៀងអាហារ ទាល់ផ្លូវទាល់ដំណើរទៅណាពុំរួច :

លង់ទ្រនេស កិ., គុ.កិ. ១)

[លង់-ទ្រ-នេស] longotrones

ដួលដេកជាប់ក្រោកទៅណាពុំរួច :

លង់ទ្រនេស កិរិយាសព្ទ ២)

[លង់-ទ្រ-នេស] longotrones

(ព.ប្រ.) អស់ប្រាក់ចាយ ឬអស់ស្បៀងអាហារ ទាល់ផ្លូវទាល់ដំណើរទៅណាពុំរួច :

លង់លុះ

លុះដល់ :

លង់លុះ ធ.

[លង់-លុះ] longluh

លុះដល់ :

លង់ហិន

លោហៈមួយប្រភេទសាច់រឹងស្រួយ កើតអំពីរំលាយផ្សំលោហជាតិ ច្រើនមុខបញ្ចូលគ្នា :

លង់ហិន នាម

[លង់-ហិន] longohen

លោហៈមួយប្រភេទសាច់រឹងស្រួយ កើតអំពីរំលាយផ្សំលោហជាតិ ច្រើនមុខបញ្ចូលគ្នា :

លង្កា

ឈ្មោះកោះធំមួយ ក្នុងមហាសមុទ្រឥណ្ឌា នៅខាងត្បូងមធ្យមប្រទេស (ហៅ លង្កាទ្វីប ក៏បាន)។

លង្កា នាម

[ឡ័ង-កា] ឬ [ឡង់-កា] longkea

ឈ្មោះកោះធំមួយ ក្នុងមហាសមុទ្រឥណ្ឌា នៅខាងត្បូងមធ្យមប្រទេស (ហៅ លង្កាទ្វីប ក៏បាន)។

លង្កាទ្វីប

កោះលង្កា។

លង្កាទ្វីប នាម

[ឡ័ង-កា-ទ្វីប] longkatvib

កោះលង្កា។

លង្ឃនៈ

ល្បែងលោត, ល្បែងហក់ផ្លោះរំលង។ល។

លង្ឃនៈ នាម

[ឡ័ង-ឃៈ-នៈ] longkhoneak

ដំណើរលោត, ការផ្លោះរំលង។

លង្ឃនៈ នាម

[ឡ័ង-ឃៈ-នៈ-កាំ] longkhoneak

ការហាត់លោត, ហាត់ផ្លោះ។

លង្ឃនៈ នាម

[ឡ័ង-ឃៈ-នៈ-កី-ឡា] longkhoneak

ល្បែងលោត, ល្បែងហក់ផ្លោះរំលង។ល។

លង្វែក

ឈ្មោះបន្ទាយមួយជារាជធានីចាស់របស់កម្ពុជរដ្ឋ, ឋិតនៅខាងទិសឦសាននៃបន្ទាយឧដុង្គមានជ័យ :

លង្វែក នាម ១)

[លង់-វែក] longvaek

កាលឬសម័យជាចន្លោះ, ជារវាង :

លង្វែក នាម ២)

[លង់-វែក] longvaek

ទីឬច្រកជាចន្លោះ, ជារវាង :

លង្វែក នាម a

[លង់-វែក] longvaek

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋពីសម័យបុរាណ, តមក តាំងជាស្រុកហៅថា ស្រុកលង្វែក នៅក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង, លុះចំណេរតមកក្រោយទៀត ដាក់ទៅជា ស្រុកកំពង់ត្រឡាចវិញ នៅក្នុងខេត្តដដែល ដរាបដល់សព្វថ្ងៃ។

លង្វែក នាម b

[លង់-វែក] longvaek

ឈ្មោះបន្ទាយមួយជារាជធានីចាស់របស់កម្ពុជរដ្ឋ, ឋិតនៅខាងទិសឦសាននៃបន្ទាយឧដុង្គមានជ័យ :

លង្ហិន

(ម.ព. លង់ហិន)។

លង្ហិន នាម

[លង់-ហិន] longhen

(ម.ព. លង់ហិន)។

លជ្ជាភាព

ភាវៈនៃសេចក្ដីខ្មាស, ដំណើរអៀនខ្មាស :

លជ្ជាភាព នាម

[ល័ច-ជា-ភាប] lochjeapheap

ភាវៈនៃសេចក្ដីខ្មាស, ដំណើរអៀនខ្មាស :

លជ្ជិន

(ម.ព. លជ្ជី)។

លជ្ជិន គុ., ន.

[ល័ច-ជិន] lchachin≈

(ម.ព. លជ្ជី)។

លជ្ជិនី

(ម.ព. លជ្ជី)។

លជ្ជិនី គុណនាម

[ល័ច-ជិ-នី] lochchini

(ម.ព. លជ្ជី)។

លជ្ជី

ភាព, ដំណើររបស់អ្នកមានសេចក្ដីខ្មាស។

លជ្ជី គុ., ន.

[ល័ច-ជី] lochchi

ដែលមានសេចក្ដីខ្មាស; អ្នកមានខ្មាស :

លជ្ជី នាម

[ល័ជ-ជី-ភាប] lochchi

ភាព, ដំណើររបស់អ្នកមានសេចក្ដីខ្មាស។

លញ់

(ព.ប្រ.) ធ្វើការស្ទើរៗមិនពេញដៃមិនពេញកម្លាំង :

លញ់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លុញ] lonh

ធ្វើវត្ថុទន់ជ្រាយឱ្យមូលដោយយកបាតដៃប្រមៀលទៅប្រមៀលមករឿយៗ :

លញ់ កិរិយាសព្ទ ២)

[លុញ] lonh

ពពៀចដីជ្រាយវីវាចរឿយៗឱ្យស្មើឱ្យស្អាត :

លញ់ កិរិយាសព្ទ ៣)

[លុញ] lonh

អង្អែលឈ្លីរឿយៗ :

លញ់ កិរិយាសព្ទ ៤)

[លុញ] lonh

ឈូសឈើឱ្យមូលឱ្យស្អាត :

លញ់ កិរិយាសព្ទ ៥)

[លុញ] lonh

(ព.ប្រ.) ធ្វើការស្ទើរៗមិនពេញដៃមិនពេញកម្លាំង :

លញ្ច

ការបានសំណូក។

លញ្ច នាម

[ឡ័ញ-ច័ប] lonhchor

សំណូក។ សម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនិងសព្ទដទៃជា។

លញ្ច នាម

[ឡ័ញ-ច័ប-ទាន] lonhchor

ការឱ្យសំណូក (ការសូក)។

លញ្ច នាម

[ឡ័ញ-ច័ប-ទា-យក់] lonhchor

អ្នកឱ្យសំណូក (អ្នកសូក)។

លញ្ច នាម

[ឡ័ញ-ចៈ-ទា-យិ-កា] lonhchor

(ម.ព. លញ្ចទាយក)។

លញ្ច នាម

[ឡ័ញ-ច័ប-ប៉ៈ-ដិក-គា-ហៈ-កៈ] lonhchor

អ្នកទទួលសំណូក (អ្នកស៊ីសំណូក)។

លញ្ច នាម

[ឡ័ញ-ច័ប-ប៉ៈ-ដិក-គា-ហិ-កា] lonhchor

(ម.ព. លញ្ចប្បដិគ្គាហក)។

លញ្ច នាម

[ឡ័ញ-ច័ប-លាប] lonhchor

ការបានសំណូក។

លញ្ឆករ

ត្រា (សម្រាប់បោះ) ; ប្រើជា (រ.ស.) ព្រះលញ្ឆករ (ព្រះរាជមុទ្រា)។

លញ្ឆករ នាម

[ឡ័ញ-ឆៈ-ក] lonhchhokar

ត្រា (សម្រាប់បោះ) ; ប្រើជា (រ.ស.) ព្រះលញ្ឆករ (ព្រះរាជមុទ្រា)។

លញ្ឆការ

ជាងធ្លាក់ត្រា។

លញ្ឆការ នាម

[ឡ័ញ-ឆៈ-កា] lonhchhokar

ជាងធ្លាក់ត្រា។

លញ្ជិកា

ស្រីពេស្យា។

លញ្ជិកា នាម

[ឡ័ញ-ជិកា] lnhochika≈

ស្រីពេស្យា។

លត នាម

[លត] lot

ឈ្មោះនំស្រស់មួយប្រភេទ ធ្វើដោយរំងាស់ម្សៅឱ្យឆ្អិនឱ្យខាប់ ហើយដួសដាក់លើប្រទាសវាចសង្កត់ឱ្យចេញជាដុំតូចៗធ្លាក់មកក្នុងទឹកត្រជាក់ដែលដាក់ក្នុងចានធំឬផើង, ប្រើបរិភោគជាមួយនឹងទឹកខ្ទិះលាយស្ករ :

លត នាម

[លត-ឆា] lot

អាហារធ្វើដោយឆាសរសៃលតខ្លីកន្តុលជាមួយនឹងសាច់គោ ស៊ុត ខាត់ណា សណ្ដែកបណ្ដុះ ជាដើម :

លត នាម

[លត-ស្វិត] lot

បង្អែមលតម្យ៉ាងមានសរសៃស្វិត :

លតា

ទោច; ស្វា។ល។

លតា នាម

[លៈ-ដា] lota

វល្លិ។

លតា នាម

[លៈ-ដា-ជាត] lota

ជាតិវល្លិ, វល្លិគ្រប់ប្រភេទ; ជាតិដំណាំឡើងទ្រើងឬដំណាំផ្សេងៗដែលបោះទងវារគ្រប់ប្រភេទ។

លតា នាម

[លៈ-ដា-មៈ-នី] lota

កែវប្រពាល។

លតា នាម

[លៈ-តា-ម្រឹគ] lota

ទោច; ស្វា។ល។

លតាបត្រ

តែមបិទលើផលិតផលដែលបានបង់ពន្ធហើយ។

លតាបត្រ នាម

[លៈ-ដា-ប័ត] leakdabta≈

តែមបិទលើផលិតផលដែលបានបង់ពន្ធហើយ។

លត់

(ព.ប្រ.) ធ្វើឱ្យបាត់ក្ដៅ, បំបាត់ក្រោធ :

លត់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លត់] lot

ធ្វើឱ្យរលត់ :

លត់ កិរិយាសព្ទ ២)

[លត់] lot

ជ្រលក់ដែកដែលកំពុងឆេះទៅក្នុងទឹក ដោយស្ទង់ល្បត់តាមត្រូវការ :

លត់ កិរិយាសព្ទ ៣)

[លត់] lot

(ព.ប្រ.) ធ្វើឱ្យបាត់ក្ដៅ, បំបាត់ក្រោធ :

លត់ដំ

ហ្វឹកហ្វឺន, បំពាក់បំប៉នទាំងកាយទាំងចិត្តដោយវិន័យតឹងរ៉ឹង :

លត់ដំ កិរិយាសព្ទ

[លត់-ដំ] ltadam≈

ហ្វឹកហ្វឺន, បំពាក់បំប៉នទាំងកាយទាំងចិត្តដោយវិន័យតឹងរ៉ឹង :

លទ្ធ

(ម.ព. លទ្ធលាភ)។

លទ្ធ គុណនាម

[ឡ័ត-ធៈ] ltatheak≈

ដែលបានហើយ។

លទ្ធ នាម

[ឡ័ត-ធៈ-ភោ-ជន់] ltatheakphochno≈

ភោជន, លាភ, សម្បត្តិ ដែលបានហើយ។