វចនានុក្រមខ្មែរ

រួម កិរិយាសព្ទ

[រួម-ស្នែ-ហា] ruom

ស្រឡាញ់គ្នាស្មើចិត្ត (របស់បុរសស្ត្រី)។

រួម កិរិយាសព្ទ

[រួម-ស័ង-វ៉ាស] ruom

រួមលំនៅ, រួមកិច្ចការ; រួមសង្ឃកម្ម (សម្រាប់បព្វជិត) ; នៅរួមគ្នា (របស់ស្វាមីភរិយា) ; រួមបវេណី។

រួមភេទ

សេពសន្ថវៈ, សេពកាម, រួមរ័ក :

រួមភេទ កិរិយាសព្ទ

[រួម-ភេត] ruomphet≈

សេពសន្ថវៈ, សេពកាម, រួមរ័ក :

រួយ

ថយកម្លាំងព្រោះស្រយង់ឬស្រពន់ :

រួយ កិរិយាសព្ទ

[រួយ] ruoy

ថយកម្លាំងព្រោះស្រយង់ឬស្រពន់ :

រួល

ដែលរួលរួចហើយ :

រួល កិរិយាសព្ទ

[រួល] ruol

ស្ងោរត្រីត្រឹមតែមួយអំពុះតូច បម្រុងទុកប្រើការក្នុងពេលខាងមុខ :

រួល គុណនាម

[រួល] ruol

ដែលរួលរួចហើយ :

រួស

ឆាប់រ៉ា :

រួស គុ.កិ., គុ.

[រួស] ruos

រហ័ស, ឆាប់។

រួស នាម

[គោ-រួស] ruos

គោដែលរហ័សស្រណុកប្រើ។

រួស នាម

[ឆ្នាំង-រួស] ruos

ឆ្នាំងដែលដាំឆាប់ពុះទឹក។

រួស គុណនាម

[រួស-មាត់] ruos

ដែលបានមាត់បានពាក្យឆាប់ស្ដីនិយាយ :

រួស កិរិយាសព្ទ

[រួស-រ៉ា] ruos

ឆាប់រ៉ា :

រួសរក

រកដោយរួសរាន់, ប្រញាប់រក :

រួសរក កិរិយាសព្ទ

[រួស-រក] ruosarok

រកដោយរួសរាន់, ប្រញាប់រក :

រួសរាន់

ដែលបន្ទាន់យ៉ាងប្រញាប់, ដែលប្រញាប់ឱ្យទាន់; ឆាប់ភ្លាមៗ :

រួសរាន់ គុ.កិ., គុ.

[រួស-រាន់] ruosrean

ដែលបន្ទាន់យ៉ាងប្រញាប់, ដែលប្រញាប់ឱ្យទាន់; ឆាប់ភ្លាមៗ :

រួសរាយ

រួសមាត់ដោយការរាក់ទាក់ :

រួសរាយ គុ.កិ., គុ.

[រួស-រាយ] ruosareay

រួសមាត់ដោយការរាក់ទាក់ :

រួសរ៉ាវ

រហ័សមាត់មិនទាក់មិនទច់ :

រួសរ៉ាវ គុ.កិ., គុ.

[រួស-រ៉ាវ] ruosreav

រហ័សមាត់មិនទាក់មិនទច់ :

រើ

រើតាមស្នើរតាមស្រទាប់ ដែលកប់ដែលកំបាំងឱ្យឃើញច្បាស់ប្រាកដ :

រើ កិរិយាសព្ទ ១)

[រើ] rer

យកចេញ, ជញ្ជូនចេញអំពីកន្លែងមួយទៅដាក់កន្លែងផ្សេង :

រើ កិរិយាសព្ទ ២)

[រើ] rer

លើកយកចេញអំពីគំនរ :

រើ កិរិយាសព្ទ ៣)

[រើ] rer

ប្រឹងស្ទុះច្រឡោតឡើង :

រើ កិរិយាសព្ទ ៤)

[រើ] rer

បង្រះប្រែប្រួលត្បុលរុលឡើងលើ :

រើ កិរិយាសព្ទ ៥)

[រើ] rer

ក្អែអាហារចេញពីមាត់ :

រើ កិរិយាសព្ទ ៦)

[រើ] rer

កែប្រែ :

រើ កិរិយាសព្ទ

[រើ-ខ្លួន] rer

រលាស់ឬដកខ្លួនចេញ; ប្រឹងកែឬដោះខ្លួនឱ្យរួចផុតពីការទាក់ទិន។

រើ កិរិយាសព្ទ

[រើ-បង់-គុយ] rer

ប្រែបង្គុយ។

រើ កិរិយាសព្ទ

[រើ-បន់-ទុក] rer

(ព.ប្រ.) លែងនៅក្នុងបន្ទុករបស់អ្នកដែលខ្លួនពឹងផ្អែកជ្រកអាស្រ័យ។

រើ កិរិយាសព្ទ

[រើ-រុះ] rer

(ព.ប្រ.) ដែលកែប្រែម្ដងដូច្នេះម្ដងដូច្នោះមិនចេះដាច់ស្រេច :

រើ កិរិយាសព្ទ

[រើ-សើ] rer

រើតាមស្នើរតាមស្រទាប់ ដែលកប់ដែលកំបាំងឱ្យឃើញច្បាស់ប្រាកដ :

រើប

ចម្រើនបន្តិចៗឡើងវិញ :

រើប កិ., គុ. ១)

[រើប] raub

ផ្ដើមរកកល់ជាជំងឺ; ដែលទើបនឹងងើបពីឈឺធ្ងន់ :

រើប កិ., គុ. ២)

[រើប] raub

ដែលស្គមណាស់ហើយ រកកល់ត្រឡប់មានសាច់មានឈាមឡើងវិញ :

រើប កិរិយាសព្ទ ៣)

[រើប] raub

ចម្រើនបន្តិចៗឡើងវិញ :

រើបម្រាស

(ព.ប្រ.) រើខ្លួនចេញ, រំដោះខ្លួនឱ្យមានសេរីភាព :

រើបម្រាស កិរិយាសព្ទ

[រើ-បំ-រ៉ាស] reubamras≈

(ព.ប្រ.) រើខ្លួនចេញ, រំដោះខ្លួនឱ្យមានសេរីភាព :

រើម

ឈ្មោះរោគកើតនៅស្បែក ឡើងពងផេរ; រើមមាន ២ប្រភេទគឺ រើមខ្សាច់ ឬ រើមអង្កាម រើមដែលឡើងពងផេរល្អិតៗ ស្រដៀងនឹងចែងថ្ងៃ បណ្ដាលឱ្យសង្កៀរក្រហាយបន្តិចៗ; រើមដំរី ឬ រើមធំ រើមដែលឡើងពងផេរធំៗជាខ្សែបណ្ដាលឱ្យឈឺសង្កៀរក្រហាយចាប់ពើតខ្លាំង។

រើម នាម

[រើម] rerm

ឈ្មោះរោគកើតនៅស្បែក ឡើងពងផេរ; រើមមាន ២ប្រភេទគឺ រើមខ្សាច់ ឬ រើមអង្កាម រើមដែលឡើងពងផេរល្អិតៗ ស្រដៀងនឹងចែងថ្ងៃ បណ្ដាលឱ្យសង្កៀរក្រហាយបន្តិចៗ; រើមដំរី ឬ រើមធំ រើមដែលឡើងពងផេរធំៗជាខ្សែបណ្ដាលឱ្យឈឺសង្កៀរក្រហាយចាប់ពើតខ្លាំង។

រើស

ដោយយល់មុខ, ដោយយោគយល់ :

រើស កិរិយាសព្ទ ១)

[រើស] rers

ស្រាល់ជ្រើស, សម្រាំងយកតាមពេញចិត្តឬតាមត្រូវការ :

រើស កិរិយាសព្ទ ២)

[រើស] rers

លើកដាក់ដោយឡែកពីគ្នា :

រើស កិរិយាសព្ទ ៣)

[រើស] rers

ស្រង់យកមកប្រមូលគ្នា :

រើស កិរិយាសព្ទ ៤)

[រើស] rers

ចាប់កាន់យកអ្វីមួយដែលជ្រុះដែលធ្លាក់ :

រើស កិរិយាសព្ទ ៥)

[រើស] rers

បានរបស់ដែលគេភ្លេច ឬបាត់ដោយជ្រុះជាដើម :

រើស គុណកិរិយា

[រើស-មុក] rers

ដោយយល់មុខ, ដោយយោគយល់ :

រើសត្អើស

រើសអើង, រើសរកតែល្អ :

រើសត្អើស កិរិយាសព្ទ

[រើស-ត្អើស] raustaaeus

រើសអើង, រើសរកតែល្អ :

រើសអើង

រើសយក, ប្រកាន់យកតែតាមគាប់ចិត្ត; រើសអាហារ, មិនរានចំណី :

រើសអើង កិរិយាសព្ទ

[រើស-អើង] rausaaaeung

រើសយក, ប្រកាន់យកតែតាមគាប់ចិត្ត; រើសអាហារ, មិនរានចំណី :

រើអៀង

រើអាហារថ្មីពីក្នុងក្រពះមកទំពាម្ដងទៀត ឱ្យល្អិត (ដែលហៅថា ទំពាអៀង) ហើយលេបទៅវិញ (ចំពោះតែសត្វចតុប្បាទតិណភ័ក្ខពួកខ្លះ) :

រើអៀង កិរិយាសព្ទ

[រើ-អៀង] rauaieng

រើអាហារថ្មីពីក្នុងក្រពះមកទំពាម្ដងទៀត ឱ្យល្អិត (ដែលហៅថា ទំពាអៀង) ហើយលេបទៅវិញ (ចំពោះតែសត្វចតុប្បាទតិណភ័ក្ខពួកខ្លះ) :

រឿ

ដែលធ្វើឱ្យរួញទាបទាលថយចុះ :

រឿ គុណនាម ១)

[រឿ] reue

ដែលរកកល់ចាស់ ឬចាស់បន្តិចដែរហើយ :

រឿ គុណកិរិយា ២)

[រឿ] reue

ដែលធ្វើឱ្យរួញទាបទាលថយចុះ :

រឿង

សិរីដ៏រុងរឿងឬដែលមានសិរីរុងរឿង។

រឿង នាម

[រឿង] rerng

និទាន, សេចក្ដីតំណាល; ដំណើរ; សេចក្ដី; ហេតុ, ការណ៍, ដើមហេតុ; ទងគន្លង; អធិករណ៍។ល។ :

រឿង កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-រឿង] rerng

ចាប់ហេតុ, ប្រកាន់ដំណើរ។

រឿង កិរិយាសព្ទ

[តែង-រឿង] rerng

តែងនិទានចេញពីគំនិតឯង។

រឿង កិរិយាសព្ទ

[បង់-ក-រឿង] rerng

បង្កហេតុ។

រឿង នាម

[ប្រ-ធាន-រឿង] rerng

ខ្លឹមសារចម្បងនៃរឿងដែលគ្របដណ្ដប់លើដំណើររឿងទាំងមូល :

រឿង ន., កិ.

[មាន-រឿង] rerng

មានហេតុ; មានអធិករណ៍ :

រឿង កិរិយាសព្ទ

[រក-រឿង] rerng

បង្កហេតុ, បង្កជម្លោះ។

រឿង នាម

[រឿង-តំ-ណាល] rerng

រឿងដែលគេតំណាលប្រាប់។

រឿង នាម

[រឿង-និ-ទាន] rerng

រឿងពិតដែលមានក្នុងគម្ពីរដីកា, ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

រឿង នាម

[រឿង-បុ-រ៉ាន] rerng

រឿងពីយូរអង្វែងមកហើយ។

រឿង នាម

[រឿង-ប្រ-ដិត] rerng

រឿងនិទាន ដែលគេលើកផ្សំ គឺរឿងដែលគេតែងឡើងខ្លួនឯង (ហៅថា រឿងលើក ឬ រឿងល្បើក ក៏បាន)។

រឿង នាម

[រឿង-ប្រ-ដិត] rerng

(ម.ព. រឿងប្រដិដ្ឋ)។

រឿង នាម

[រឿង-ហែត] rerng

ហេតុដែលកើតឡើងជារឿង។

រឿង គុណនាម

[រឿង] rerng

ដែលរុងរឿង; ភ្លឺ; ភ្លឺត្រចះ, បំព្រង, ស្រទន់ :

រឿង គុណនាម

[រឿង-ដែច-ជះ] rerng

តេជះរុងរឿង ឬដែលមានតេជះរុងរឿង។

រឿង គុណនាម

[រឿង-ដែច-ជះ] rerng

(ម.ព. រឿងតេជ)។

រឿង នាម

[រឿង-រ័ង-សី] rerng

រស្មីរុងរឿង, រស្មីភ្លឺត្រចះ។

រឿង នាម

[រឿង-រឹត] rerng

ឫទ្ធិរុងរឿងឬដែលមានឫទ្ធិរុងរឿង (ពាក្យទាំងនេះច្រើនតែប្រើក្នុងកាព្យ) :

រឿង នាម

[រឿង-រះ] rerng

រះភ្លឺត្រចះ។

រឿង នាម

[រឿង-ស្រី] rerng

សិរីដ៏រុងរឿងឬដែលមានសិរីរុងរឿង។

រឿងរ៉ាវ

រឿងប្រេះឆា, ដំណើរមោះមៃនឹងគ្នា, អធិករណ៍ :

រឿងរ៉ាវ នាម

[រឿង-រ៉ាវ] ruengrav

រឿងប្រេះឆា, ដំណើរមោះមៃនឹងគ្នា, អធិករណ៍ :

រឿងអាស្រូវ

រឿងអសីលធម៌ឬខុសច្បាប់ ហើយធ្វើឱ្យសាធារណជនមានអារម្មណ៍ខកចិត្ត :

រឿងអាស្រូវ នាម

[រឿង-អា-ស្រូវ] reungaasruv≈

រឿងអសីលធម៌ឬខុសច្បាប់ ហើយធ្វើឱ្យសាធារណជនមានអារម្មណ៍ខកចិត្ត :

រឿណរង្គ

ប្រើយារមកទៀត សំដៅសេចក្ដីថា "ទីលេងមហោស្រព; ទីប្រជុំធំដែលមានការលេងល្បែងរីករាយសប្បាយ" ផងក៏បាន :

រឿណរង្គ នាម ១)

[រឿន-រង់] roeanrongkor

សមរភូមិ (ទីចម្បាំង) :

រឿណរង្គ នាម ២)

[រឿន-រង់] roeanrongkor

ប្រើយារមកទៀត សំដៅសេចក្ដីថា "ទីលេងមហោស្រព; ទីប្រជុំធំដែលមានការលេងល្បែងរីករាយសប្បាយ" ផងក៏បាន :

រឿនហ្លួង

ក្រុមឱភាសមន្ត្រី ឬក្រុមព្រះរាជមន្ទីរ :

រឿនហ្លួង នាម

[រឿន-ហ្លួង] roeanhluong

ក្រុមឱភាសមន្ត្រី ឬក្រុមព្រះរាជមន្ទីរ :

រឿយ

គ្រឿន; ស្មើៗ; ញយ, ញឹកញយ :

រឿយ គុណកិរិយា

[រឿយ] roeay

គ្រឿន; ស្មើៗ; ញយ, ញឹកញយ :

រៀង

លេខដែលរៀងតាមលំដាប់។

រៀង កិ., គុ.កិ. ១)

[រៀង] rieng

ដាក់តាមលំដាប់; ធ្វើឱ្យត្រូវលំដាប់, ឱ្យត្រូវរបៀប, ឱ្យត្រូវជួរ, ឱ្យជាជួរ :

រៀង កិរិយាសព្ទ ២)

[រៀង] rieng

ដែលតៗគ្នាតាមលំដាប់; ដរាប :

រៀង កិរិយាសព្ទ ៣)

[រៀង] rieng

រាល់, សព្វ, គ្រប់ :

រៀង កិរិយាសព្ទ

[រៀង-ខ្លួន] rieng

រាល់ខ្លួន, សព្វខ្លួន។

រៀង កិរិយាសព្ទ

[រៀង-រាប] rieng

រៀងដរាប។

រៀង កិរិយាសព្ទ

[រៀង-រាយ] rieng

រាយតាមលំដាប់។

រៀង កិរិយាសព្ទ

[រៀង-រាល់-ថ្ងៃ] rieng

រាល់ថ្ងៃជាដរាប។

រៀង គុណនាម

[ឡេក-រៀង] rieng

លេខដែលរៀងតាមលំដាប់។