ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

រអើល កិរិយាសព្ទ

[រ-អើល-គូទ] roaaeul

(ព.សា.) ស្ញើបៗគូទព្រោះខ្លាចពីក្រោយខ្នង :

រអៀករអាយ គុ.កិ., គុ.

[រ-អៀក-រ-អាយ] roaiekroaay

ដែលកក្អៀកកក្អាយស្មោះសរសាទរ :

រអៀច គុណនាម

[រ-អៀច] roaiech

(ម.ព. ល្អៀច)។

រអៀស

រង្កៀសបន្តិចបន្តួចដោយនឹកស្មានតម្រូវដាក់ខ្លួន :

រអៀស កិរិយាសព្ទ

[រ-អៀស] roaies

រង្កៀសបន្តិចបន្តួចដោយនឹកស្មានតម្រូវដាក់ខ្លួន :

រអេចរអូច

ឮគេនិយាយខ្សឹបខ្សៀវគ្នាមិនទាន់ជាក់ប្រាកដ គ្រាន់តែប្រហាក់ប្រហែល។

រអេចរអូច គុណកិរិយា

[រ-អេច-រ-អូច] roaechroaouch

ដែលចេញអាការៈរអូចៗតិចៗខ្លាំងៗរឿយៗតែមិនច្បាស់ជាថាអ្វី :

រអេចរអូច គុណកិរិយា

[នាំ-រ-អេច-រ-អូច] roaechroaouch

ខ្សឹបខ្សៀវនាំអាទិ៍ឱ្យកើតមានរឿងមានហេតុឬនាំឱ្យឮមាត់ឮពាក្យឡើង។

រអេចរអូច កិរិយាសព្ទ

[លឺ-រ-អេច-រ-អូច] roaechroaouch

ឮគេនិយាយខ្សឹបខ្សៀវគ្នាមិនទាន់ជាក់ប្រាកដ គ្រាន់តែប្រហាក់ប្រហែល។

រអេតរអត គុ.កិ., គុ.

[រ-អេត-រ-អត] roaetaroaat

(ម.ព. រអែតរអត)។

រអេះរអុះ គុណកិរិយា

[រ-អេះ-រ-អុះ] roaehroaoh

ត្រេះត្រុះច្រិមច្រុមរឿយៗ ដោយទាល់គំនិតឬទាល់ពាក្យទាល់សេចក្ដីឆ្លើយ ឬក៏ដោយអផ្សុកចង់ក្រោកចង់ចេញតែមិនហ៊ាន ព្រោះញញើតព្រោះខ្លាចជាដើម :

រអេៈរអុ គុណកិរិយា

[រ-អេៈ-រ-អុ] roaeakroao

ដែលចេះតែអេៈអុៗមិនច្បាស់ជាថាអ្វី :

រអេៈរអុ ឧទានសព្ទ

[រ-អេៈ-រ-អុ] roaeakroao

សូរឮអេៈអុៗរឿយៗ។

រអែក

ពាក្យបរិវារសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ រអោក ថា :

រអែក បុព្វបទ

[រ-អែក] roaaek

ពាក្យបរិវារសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ រអោក ថា :

រអែករអោក

មាត់កទៅមកបន្តិចបន្តួចដើម្បីរកត្រូវរកខុសរៀងខ្លួន។

រអែករអោក កិរិយាសព្ទ

[រ-អែក-រ-អោក] roaaekroaaok≈

មាត់កទៅមកបន្តិចបន្តួចដើម្បីរកត្រូវរកខុសរៀងខ្លួន។

រអែង កិរិយាសព្ទ

[រ-អែង] roaaeng

ខ្លាច, ក្រែង ដោយយកចិត្តទុកដាក់ឬដោយគោរព :

រអែង កិរិយាសព្ទ

[ក្រែង-រ-អែង] roaaeng

ក្រែងខ្លាចដោយមានសេចក្ដីគោរពកោតខាម។

រអែតរអត

ដែលគ្រុនស្រៀវឬផ្ដាសាយក្អកកណ្ដាស់បន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែ, ក្នុងបន្ទុកមួយឬក្នុងភូមិមួយ, ច្រើនគ្នា :

រអែតរអត គុ.កិ., គុ.

[រ-អែត-រ-អត] roaaetaroaat

ដែលគ្រុនស្រៀវឬផ្ដាសាយក្អកកណ្ដាស់បន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែ, ក្នុងបន្ទុកមួយឬក្នុងភូមិមួយ, ច្រើនគ្នា :

រអែរអូវ

មនុស្សដែលរមែងពោលរង៉ែរង៉ូវមិនសូវស្រាក។

រអែរអូវ គុ.កិ., គុ.

[រ-អែ-រ-អូវ] roaaeroaouv

ដែលរង៉ែរង៉ូវមិនសូវស្រាក, រអ៊ូរទាំច្រំដែល :

រអែរអូវ នាម

[មៈ-នុស-រ-អែ-រ-អូវ] roaaeroaouv

មនុស្សដែលរមែងពោលរង៉ែរង៉ូវមិនសូវស្រាក។

រអៃ

រអាករអាយមិនដាច់សូរ ឬឮសូរអែអុក, រអោកមិនដាច់សូរ :

រអៃ គុណកិរិយា

[រ-អៃ] roaai

រអាករអាយមិនដាច់សូរ ឬឮសូរអែអុក, រអោកមិនដាច់សូរ :

រអោក

សូរជជែកគ្នាឮខ្លាំងៗ, កោកៗខ្លាំងៗ :

រអោក គុណកិរិយា

[រ-អោក] roaaok

សូរជជែកគ្នាឮខ្លាំងៗ, កោកៗខ្លាំងៗ :

រអ៊‌ិះរអ៊ុះ គុណកិរិយា

[រ-អ៊ិស-រ-អ៊ុះ] roaisroauh

សូរឮអ៊‍ិះអ៊ុះៗរឿយៗ :

រអ៊‌ីរអ៊ូ គុណកិរិយា

[រ-អ៊ី-រ-អ៊ូ] roairoau

សូរឮអ៊‍ីអ៊ូៗ ឬរអ៊ូៗ តិចៗខ្លាំងៗ :

រអ៊ុះ គុណកិរិយា

[រ-អ៊ុះ] roauh

សូរឮអ៊ុះៗរឿយៗ :

រអ៊ូ

សូរឮអ៊ូៗរឿយៗមិនច្បាស់ជាថាអ្វី :

រអ៊ូ គុណកិរិយា

[រ-អ៊ូ] roau

សូរឮអ៊ូៗរឿយៗមិនច្បាស់ជាថាអ្វី :

រអ៊ូរទាំ គុ.កិ., គុ.

[រ-អ៊ូ-រ-ទាំ] roaurotoam

ដែលពោលរអ៊ូៗច្រំដែលរឿយៗ :

រឥល គុ., កិ., គុ.កិ.

[រ-អិល] roael≈

(ម.ព. រអិល)។

រឭក កិរិយាសព្ទ

[រ-ឭក] rok

គិតដល់, នឹកដល់, នឹករឿយៗ, នឹកឃើញឡើងវិញ :

រឭក កិរិយាសព្ទ

[ទុក-ជា-ទី-រ-លឹក] rok

ទុកគ្រាន់នឹងឱ្យឃើញម្ដងៗឱ្យភ្នកនឹកដល់។

រឭក កិរិយាសព្ទ

[រ-ឭក] rok

ភ្ញាក់ពីដេក :

រឱក គុណកិរិយា

[រ-អោក] roaaok≈

(ម.ព. រអោក)។

រឱស

សេចក្ដីមោះហ្មង ឬមោះមៃ, ដំណើរហ្មងឆ្គង; សេចក្ដីក្ដៅក្រហាយ ឬស្អុះស្អាប់ចិត្ត :

រឱស នាម

[រ-អោស] ros

សេចក្ដីមោះហ្មង ឬមោះមៃ, ដំណើរហ្មងឆ្គង; សេចក្ដីក្ដៅក្រហាយ ឬស្អុះស្អាប់ចិត្ត :

រឱសឋាន

សេចក្ដីហ្មងឆ្គងឬមោះហ្មង, មោះមៃដែលនាំឱ្យក្ដៅក្រហាយ, ស្អុះស្អាប់ បែកចិត្តគំនិតគ្នាឬបែកឃ្លាតចាកទី, ចាកលំនៅ :

រឱសឋាន នាម

[រៈ-អោស-ឋាន] rosathan

សេចក្ដីហ្មងឆ្គងឬមោះហ្មង, មោះមៃដែលនាំឱ្យក្ដៅក្រហាយ, ស្អុះស្អាប់ បែកចិត្តគំនិតគ្នាឬបែកឃ្លាតចាកទី, ចាកលំនៅ :

រឱសថាន នាម

[រៈ-អោស-ថាន] reakaaosthan≈

(ម.ព. រឱសឋាន)។

រឱស្ឋាន នាម

[រៈ-អោស-ស្ឋាន] reakaaossthan≈

(ម.ព. រឱសឋាន)។

រា កិរិយាសព្ទ

[រា] rea

ហាម, ឃាត់; ថយក្រោយ, ធ្វើឱ្យថយក្រោយ; បែរចេញ, ទាសចេញ; រួញថយ; ជំទាស់; ដោះដៃ; ប្រកែក; ...។

រា គុណកិរិយា ១)

[រា-គន់-លង] rea

បែរចេញឬទាសចេញពីគន្លង។

រា គុណកិរិយា ២)

[រា-គន់-លង] rea

(ព.ប្រ.) ប្រកែកឬដោះដៃមិនហ៊ានតស៊ូឬមិនហ៊ានទទួលភារៈ។

រា គុណកិរិយា

[រា-គន់-លង] rea

(ព.ទ.បុ.) បើមិនជួយទំនុកបម្រុងផ្ចុងផ្ដើម ឬមិនជួយប្រឹងប្រែងខ្នះខ្នែងឱ្យកើតការទេ កុំជំទាស់ឱ្យខូចការខូចដំណើរ (និយាយខ្លីត្រឹមតែ កុំយកជើងរាទឹក ក៏បាន)។

រា គុណកិរិយា

[រា-ក្រ-ញាង] rea

លើកដៃក្រញាងថយក្រោយ។

រា កិរិយាសព្ទ

[រា-ដៃ] rea

លើកដៃបញ្ឈរម្រាមទាំង៥ឡើងឱ្យបាតដៃបែរទៅខាងមុខ ដោយការប្រកែកឬហាមឃាត់ :

រា កិរិយាសព្ទ

[រា-ដំ-ណើ] rea

ប្រកែក, កែដោះដៃ មិនព្រមឬលែងទទួលតាមផ្លូវតាមដំណើរ។

រា កិរិយាសព្ទ

[រា-ទឹក] rea

វាតគាស់ទឹកទប់ឱ្យនៅនឹង ឬឱ្យថយក្រោយ។

រា កិរិយាសព្ទ

[រា-ផ្លូវ-រា-ដំ-ណើ] rea

(ម.ព. រាដំណើរ)។

រា កិរិយាសព្ទ

[រាំង-រា] rea

(ម.ព. រារាំង)។

រាក កិរិយាសព្ទ

[រាក] reak

លេចដោយរាន់ខ្លាំងទប់មិនទាន់ឬទប់មិនឈ្នះ :

រាក នាម

[រាក] reak

ជំងឺដែលបណ្ដាលឱ្យមានការបន្ទោបង់លាមក មានសភាពរាវនិងញឹកញាប់ :

រាក កិរិយាសព្ទ

[ចុះ-រាក] reak

រាករូសខ្លាំង, ចុះឧច្ចារៈរាន់រាកខ្លាំង។

រាក នាម

[រាក-រូស] reak

រាកឧច្ចារៈដូចជារូសចេញមក។

រាក់

ឈ្មោះឈើតូច ស្លឹកក្រាស់សម្បុរសប្រផេះ ដែលយ៉ាងធំប៉ុនៗបាតដៃ មានជ័រស, មាន ២ប្រភេទគឺ រាក់ស ផ្កាសម្បុរស, រាក់ក្រហម ផ្កាសម្បុរស្វាយស្រគាំ; ផ្ការាក់ទាំង ២យ៉ាងនេះមានក្លិនក្រអូបសាយក្រពុលបន្តិចៗ ជនានុជនរាប់អាន ច្រើនដោតក្រងជាផួងមាលា ឬប្រើក្នុងវេលាថ្វាយបង្គំទទួលឋានន្តរ (ថ្វ

រាក់ នាម

[រាក់] reak

ឈ្មោះរោគឧច្ចារមគ្គបណ្ដាលឱ្យធ្ងន់បាត (ធ្ងន់ទ្វារធំ) ឈឺស្ទំក្នុងពោះ លីងកន្លាស់អស់កម្លាំងល្ហិតល្ហៃ, មាន ២យ៉ាងគឺ រាក់ស ធ្លាក់សុទ្ធតែខ្ទុះរំអិលគ្មានឈាម, រាក់ក្រហម ធ្លាក់រំអិលមានឈាម :

រាក់ នាម

[រាក់] reak

ឈ្មោះរោគកើតនៅជើងធ្មេញបណ្ដាលឱ្យហើមសាច់ជើងធ្មេញ កកើតជាខ្ទុះឈាមស្អុយនាំឱ្យធ្មេញឆាប់រង្គើរង្គោះ :

រាក់ គុណនាម

[រាក់] reak

ទីទៃពីជ្រៅ គឺមានជម្រៅតិច :

រាក់ នាម

[គំ-និត-រាក់] reak

គំនិតសើៗ មុជមិនជ្រៅទៅមិនឆ្ងាយ។

រាក់ នាម

[ចិត-រាក់] reak

ចិត្តសើៗ ឆាប់ដោយតាមគេ។

រាក់ នាម

[សាច់-ក្ដី-រាក់] reak

សេចក្ដីងាយ មិនពិបាកយល់។

រាក់ នាម

[រាក់] reak

ឈ្មោះឈើតូច ស្លឹកក្រាស់សម្បុរសប្រផេះ ដែលយ៉ាងធំប៉ុនៗបាតដៃ មានជ័រស, មាន ២ប្រភេទគឺ រាក់ស ផ្កាសម្បុរស, រាក់ក្រហម ផ្កាសម្បុរស្វាយស្រគាំ; ផ្ការាក់ទាំង ២យ៉ាងនេះមានក្លិនក្រអូបសាយក្រពុលបន្តិចៗ ជនានុជនរាប់អាន ច្រើនដោតក្រងជាផួងមាលា ឬប្រើក្នុងវេលាថ្វាយបង្គំទទួលឋានន្តរ (ថ្វ

រាក់ទាក់

ដែលពោលស្រុះស្រួលទទួលដោយអើពើ, ចៅរ៉ៅ :

រាក់ទាក់ គុ.កិ., គុ.

[រាក់-ទាក់] reakateak

ដែលពោលស្រុះស្រួលទទួលដោយអើពើ, ចៅរ៉ៅ :

រាក់រយ

ក្បាច់រចនាដែលមានទម្រង់ច្រើនប្រភេទដូចជាទម្រង់ត្របកឈូក កញ្ចាំង ផ្កាចាន់ កេសរ ធ្មេញក្របី ពងត្រី ... ឆ្លាក់រាក់រាងដដែលៗបន្តបន្ទាប់គ្នា។

រាក់រយ នាម

[រាក់-រយ] reakry≈

ក្បាច់រចនាដែលមានទម្រង់ច្រើនប្រភេទដូចជាទម្រង់ត្របកឈូក កញ្ចាំង ផ្កាចាន់ កេសរ ធ្មេញក្របី ពងត្រី ... ឆ្លាក់រាក់រាងដដែលៗបន្តបន្ទាប់គ្នា។

រាក្សសី នាម

[រា-ក្សៈ-សី] reaksasei

(ម.ព. រាក្ស័ស)។

រាក្ស័ស

យក្សសាមញ្ញ ឬបិសាចពួកខ្លះដែលនៅអាស្រ័យតាមមាត់ទឹកឬក្នុងដងព្រៃ (អារក្សទឹក, អារក្សព្រៃ ឬខ្មោចព្រៃ), បើស្រីហៅ រាក្សសី (រា ក្សៈសី), ជាពួកអមនុស្សកាចសាហាវ ច្រើនបៀតបៀនយាយីមនុស្សដែលចូលដល់ទីដែនរបស់វា :

រាក្ស័ស នាម

[រា-ក្ស័ស] reaksoas

យក្សសាមញ្ញ ឬបិសាចពួកខ្លះដែលនៅអាស្រ័យតាមមាត់ទឹកឬក្នុងដងព្រៃ (អារក្សទឹក, អារក្សព្រៃ ឬខ្មោចព្រៃ), បើស្រីហៅ រាក្សសី (រា ក្សៈសី), ជាពួកអមនុស្សកាចសាហាវ ច្រើនបៀតបៀនយាយីមនុស្សដែលចូលដល់ទីដែនរបស់វា :

រាគ នាម

[រា-គៈ] reak

តម្រេក, សេចក្ដីរីករាយ, ត្រេកត្រអាល ចំពោះកាម :

រាគ នាម

[រា-គ័ក-គិ] reak

ភ្លើងរាគៈ, រាគៈដែលទុកដូចជាភ្លើង :

រាគ នាម

[រា-គៈ-ចៈ-រ៉ិត] reak

អ្នកដែលមានចរិតក្រាស់ដោយរាគៈ។

រាគ នាម

[រា-គៈ-ចិត] reak

ចិត្តដែលប្រកបដោយរាគៈ។

រាគ នាម

[រា-គា-ទិ-កិ-លេស] reak

កិលេសមានរាគៈជាដើម។

រាគ នាម

[រា-គា-ភិ-ភូត] reak

ដែលត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់។

រាគតណ្ហា

ចំណង់ប្រកបដោយសេចក្ដីត្រេកត្រអាលក្នុងកាម។

រាគតណ្ហា នាម

[រា-គៈ-តន់-ហា] reakeaktnoha≈

ចំណង់ប្រកបដោយសេចក្ដីត្រេកត្រអាលក្នុងកាម។

រាគៈ នាម

[រា-គៈ] reakeak≈

(ម.ព. រាគ)។