វចនានុក្រមខ្មែរ

រយាង នាម ១)

[រ-យាង] royeang

កូបលាតឥតដំបូល :

រយាង នាម ២)

[រ-យាង] royeang

ខ្សែឬពួរសម្រាប់ចងខ្ជែងជ្រែងឱ្យមាំ :

រយាង នាម ៣)

[រ-យាង] royeang

ពួរឈើដែលដុះវែងចុះមកចាប់ជាប់នឹងផែនដីដូចជាជ្រែងជាដើម :

រយាង នាម ៤)

[រ-យាង] royeang

ឫសរយាង។

រយាន គុណនាម

[រ-យាន] royean

ដែលសំយុងចុះយោនយាន, រតោកវែងៗ :

រយាប គុ.កិ., គុ.

[រ-យាប] royeab

ដែលរង្វើលៗមួយៗស្បើយៗ :

រយាយ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ រយះ ថា រយះរយាយ រយះរតាយ, រយះរាយច្រើនអន្លើ។

រយាយ បុព្វបទ

[រ-យាយ] royeay

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ រយះ ថា រយះរយាយ រយះរតាយ, រយះរាយច្រើនអន្លើ។

រយាល

(ព.ប្រ.) ផ្ទះលំនៅដែលរខាកសាកត្រាក ប្រៀបប្រដូចនឹងរយាលចាប :

រយាល គុ.កិ., គុ.

[រ-យាល] royeal

ដែលរង្វើលឃ្លាតៗឆ្ងាយពីគ្នា, ដែលមិនប្រញឹក, មិនញឹកញយ :

ខ្សែវែង ឬចម្រៀកស្លឹកត្នោតជាដើម ដែលចាក់ឆ្វាក់បន្តៗគ្នា ចងភ្ជាប់ពីទីម្ខាងមកទីម្ខាង សម្រាប់ទាញឬបន្ទះស្លឹកត្នោតជាដើមដែលចងព្យួរ សម្រាប់ឱ្យត្រូវខ្យល់បក់មកត្រូវយោគយោលបង្អើលសត្វកុំឱ្យហើរចុះឬដើរចូលមកស៊ីផលដំណាំ :

រយាល នាម

[រ-យាល] royeal

(ព.ប្រ.) ផ្ទះលំនៅដែលរខាកសាកត្រាក ប្រៀបប្រដូចនឹងរយាលចាប :

រយីក បុព្វបទ

[រ-យីក] royik

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ រយាក។

រយីករយាក

ដែលខើចខ្លះស្លុយខ្លះ សោត្រោ ឬសោកប៉ត្រោកខ្ជីខ្ជាតាមតែបាន :

រយីករយាក គុណនាម ១)

[រ-យីក-រ-យាក] royikroyeak≈

ដែលរយាកក្រៃពេក :

រយីករយាក គុណនាម ២)

[រ-យីក-រ-យាក] royikroyeak≈

ដែលខ្ជីខ្ជាឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់ :

រយីករយាក គុណកិរិយា

[រ-យីក-រ-យាក] royikroyeak≈

ដែលខើចខ្លះស្លុយខ្លះ សោត្រោ ឬសោកប៉ត្រោកខ្ជីខ្ជាតាមតែបាន :

រយីករយោក

(ម.ព. រយេករយោក)។

រយីករយោក គុណកិរិយា

[រ-យីក-រ-យោក] royikroyouk

(ម.ព. រយេករយោក)។

រយីករយោគ

(ម.ព. រយីករយោក)។

រយីករយោគ គុណកិរិយា

[រ-យី-រ-យោក] royiroyok≈

(ម.ព. រយីករយោក)។

រយីង

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ រយោង ថា :

រយីង បុព្វបទ

[រ-យីង] roying

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ រយោង ថា :

រយឺតៗ

ម្លឺតៗយឺតៗ :

រយឺតៗ គុណកិរិយា

[រ-យឺត-រ-យឺត] royueut

ម្លឺតៗយឺតៗ :

រយេករយោក

ដែលរតែករតោកយោគមករឿយៗ :

រយេករយោក គុ.កិ., គុ.

[រ-យេក-រ-យោក] royekroyouk

ដែលរតែករតោកយោគមករឿយៗ :

រយេករយោគ

(ម.ព. រយេករយោក)។

រយេករយោគ គុ.កិ., គុ.

[រ-យេក-រ-យោក] royekroyok≈

(ម.ព. រយេករយោក)។

រយេង

ពាក្យបរិវាររបស់ពាក្យ រយោង ថា រយេងរយោង ដែលរយោងខ្លីខ្លះវែងខ្លះលាយឡំគ្នា :

រយេង បុព្វបទ

[រ-យេង] royeng

ពាក្យបរិវាររបស់ពាក្យ រយោង ថា រយេងរយោង ដែលរយោងខ្លីខ្លះវែងខ្លះលាយឡំគ្នា :

រយោង

ដែលសំយុងចុះរណោងដូចគេចាប់ទាញយោង :

រយោង គុ.កិ., គុ.

[រ-យោង] royoung

ដែលសំយុងចុះរណោងដូចគេចាប់ទាញយោង :

រយោន

ពាក្យបរិវាររបស់ពាក្យ រយាន ថា :

រយោន បុព្វបទ

[រ-យោន] royoun

ពាក្យបរិវាររបស់ពាក្យ រយាន ថា :

រយំ គុណនាម

[រ-យំ] royum

ដែលសំយុងចុះត្រសុំ :

រយំ គុណនាម

[រ-យំ-រ-យាន] royum

ដែលយោនយានត្រសុំរៀបរៀងគ្នាឥតឆ្គង :

រយះ កិរិយាសព្ទ

[រ-យះ] royeah

បែករហែកញែកចេញដូចគេចាប់យះ :

រយះ កិរិយាសព្ទ

[សើច-រ-យះ-មាត់] royeah

(ព.ប្រ.) សើចដោយរិះគន់ហាក់ដូចជានឹងរយះមាត់ :

រយៈ

សង្កាត់, ថ្នាក់, ភាគ, កម្រិត :

រយៈ នាម

[រ-យៈ] ryeak

សង្កាត់, ថ្នាក់, ភាគ, កម្រិត :

រយៈកម្ពស់

ចម្ងាយឈរនៃទីតាំងណាមួយធៀបនឹងកម្រិតទឹកសមុទ្រ។

រយៈកម្ពស់ នាម

[រ-យៈ-កំ-ពស់] royeakkampsa≈

ចម្ងាយឈរនៃទីតាំងណាមួយធៀបនឹងកម្រិតទឹកសមុទ្រ។

រយៈទទឹង

(ភូមិ.) រយៈចម្ងាយគិតជាដឺក្រេរវាងទីតាំងណាមួយលើផ្ទៃផែនដីនិងខ្សែអេក្វាទ័រ ហើយមានតម្លៃស្មើនឹងរង្វាស់នៃមុំផ្ចិតផែនដីដែលបង្កើតដោយបន្ទាត់កាត់តាមទីតាំងនោះ ភ្ជាប់ទៅនឹងផ្ចិតផែនដីនិងប្លង់អេក្វាទ័រ :

រយៈទទឹង នាម

[រ-យៈ-ទ-ទឹង] royeaktotoeng≈

(ភូមិ.) រយៈចម្ងាយគិតជាដឺក្រេរវាងទីតាំងណាមួយលើផ្ទៃផែនដីនិងខ្សែអេក្វាទ័រ ហើយមានតម្លៃស្មើនឹងរង្វាស់នៃមុំផ្ចិតផែនដីដែលបង្កើតដោយបន្ទាត់កាត់តាមទីតាំងនោះ ភ្ជាប់ទៅនឹងផ្ចិតផែនដីនិងប្លង់អេក្វាទ័រ :

រយៈបណ្ដោយ

(ភូមិ.) រយៈចម្ងាយគិតជាដឺក្រេរវាងទីតាំងណាមួយលើផ្ទៃផែនដីនិងខ្សែបណ្ដោយគោល ហើយមានតម្លៃស្មើនឹងរង្វាស់នៃមុំផ្ចិតផែនដីដែលបង្កើតដោយបន្ទាត់ដែលកាត់តាមទីតាំងនោះ ភ្ជាប់ទៅនឹងផ្ចិតផែនដីនិងប្លង់ខ្សែបណ្ដោយគោល :

រយៈបណ្ដោយ នាម

[រ-យៈ-បន់-ដោយ] royeakbnodaoy≈

(ភូមិ.) រយៈចម្ងាយគិតជាដឺក្រេរវាងទីតាំងណាមួយលើផ្ទៃផែនដីនិងខ្សែបណ្ដោយគោល ហើយមានតម្លៃស្មើនឹងរង្វាស់នៃមុំផ្ចិតផែនដីដែលបង្កើតដោយបន្ទាត់ដែលកាត់តាមទីតាំងនោះ ភ្ជាប់ទៅនឹងផ្ចិតផែនដីនិងប្លង់ខ្សែបណ្ដោយគោល :

រយ៉ា

ឈើតូចមួយប្រភេទសន្តានដើមច្បា ដើមស្ទើរជាវល្លិ ស្លឹកឆែកៗ ផ្កាក្រហម ទងផ្កាវែងត្រង់កណ្ដាល ផ្កាចេញជារំយោលត្រសុសប្លែកពីរំយោលផ្កាច្បា :

រយ៉ា នាម ១)

[រ-យ៉ា] roya

រំយោល, គ្រឿងព្យួរមានរំយោល។

រយ៉ា នាម ២)

[រ-យ៉ា] roya

គោមព្យួរមានកម្រងកែវឬកម្រងអង្កាំសំយុងចុះជាលម្អ :

រយ៉ា នាម ៣)

[រ-យ៉ា] roya

គ្រឿងប្រដាប់ត្រចៀកស្ត្រីមួយបែបសណ្ឋានស្រដៀងនឹងរំយោលផ្ការយ៉ា :

រយ៉ា នាម

[រ-យ៉ា] roya

ឈើតូចមួយប្រភេទសន្តានដើមច្បា ដើមស្ទើរជាវល្លិ ស្លឹកឆែកៗ ផ្កាក្រហម ទងផ្កាវែងត្រង់កណ្ដាល ផ្កាចេញជារំយោលត្រសុសប្លែកពីរំយោលផ្កាច្បា :

រយ៉ិល

ដែលតូចខ្លីខើចកំប៉ិលកំប៉ើញ :

រយ៉ិល គុណនាម

[រ-យ៉ិល] royel

ដែលតូចខ្លីខើចកំប៉ិលកំប៉ើញ :

រយ៉ី

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ រយ៉ៃ ថា រយ៉ីរយ៉ៃ ដែលរយ៉ៃក្រៃពេក :

រយ៉ី បុព្វបទ

[រ-យ៉ី] royei

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ រយ៉ៃ ថា រយ៉ីរយ៉ៃ ដែលរយ៉ៃក្រៃពេក :

រយ៉ៃ

ដែលរតាយដូចគេច្រៀករាត់រាយ :

រយ៉ៃ គុណនាម

[រ-យ៉ៃ] royai

ដែលរតាយដូចគេច្រៀករាត់រាយ :

រល គុណនាម ១)

[រល] rol

កន្ទ្រលមិនសមរម្យ :

រល គុណនាម ២)

[រល] rol

ដែលឡើងសម្បុរខ្មៅជាំរលីក ដោយអំណាចពិសពស់ចូល ឬ រោគពិសចូលឬក៏លោហិតពិការជាដើម :

រលក

រលកដែលខូងៗកណ្ដាលជាជ្រលងវែងៗ សណ្ឋានរងដំឡូង។

រលក កិរិយាសព្ទ ១)

[រ-លក] rolok

(នាមកិរិយា) កក្រើកទឹកកើតជារំជួលឡើង :

រលក គុណនាម

[រ-លក] rolok

(ព.ប្រ.) ដែលមានសម្បុរភ្លឺថ្លាឆ្លុះស្រមោលហាក់ដូចជាមានរលក :

រលក នាម

[រ-លក] rolok

រំជួលទឹកដែលខ្ជោលៗឡើង ឬពោរពូនឡើងដោយអំណាចកម្លាំងខ្យល់ជាដើម :

រលក កិរិយាសព្ទ ២)

[រ-លក] rolok

(ព.ប្រ.) កក្រើកចិត្ត :

រលក នាម ៣)

[រ-លក] rolok

ទម្រង់នៃការធ្វើចលនារបស់ប្រភេទថាមពលខ្លះ ដូចជាកម្ដៅ សំឡេង ពន្លឺ ជាដើម :

រលក កិរិយាសព្ទ

[រ-លក-ចិត] rolok

(ព.ប្រ.) រញ្ជួយចិត្ត, កម្រើកចិត្ត។

រលក នាម

[រ-លក-ដក-ព-ពា] rolok

រលកដែលពូនៗងើបៗសណ្ឋានពស់ដកពពារ។

រលក នាម

[រ-លក-ដោះ-ក្រ-មុំ] rolok

រលកដែលពូនៗជាកំពូកតូចៗសណ្ឋានដោះក្រមុំ។

រលក នាម

[រ-លក-បែក-ផ្កា-ត្រែង] rolok

រលកដែលបោកប៉ះគ្នា បែកចេញជាភាពសត្រសុសសណ្ឋានផ្កាត្រែង។

រលក នាម

[រ-លក-យ័ក] rolok

រលកធំៗដែលកើតលើផ្ទៃមហាសមុទ្របណ្ដាលមកពីបាតុភូតធម្មជាតិ ហើយអាចបង្កឱ្យមានគ្រោះមហន្តរាយនៅលើផ្ទៃសមុទ្រនិងតំបន់ឆ្នេរ។

រលក នាម

[រ-លក-យោល] rolok

រលកធំៗដែលយោលខ្ជោលៗវែងៗ។

រលក នាម

[រ-លក-រង-ដំ-ឡូង] rolok

រលកដែលខូងៗកណ្ដាលជាជ្រលងវែងៗ សណ្ឋានរងដំឡូង។

រលកកែវ

ដំណួចតូចដែលពង់ដោរស្បែកឡើងមានទឹករងៃសម្បុរសត្រឡុង :

រលកកែវ នាម

[រ-លក-កែវ] rolokokaev

ដំណួចតូចដែលពង់ដោរស្បែកឡើងមានទឹករងៃសម្បុរសត្រឡុង :

រលកធាតុអាកាស

រលកអេឡិចត្រូម៉ាញេទិកនៃប្រេកង់វិទ្យុប្រើសម្រាប់ការផ្សាយ :

រលកធាតុអាកាស នាម

[រ-លក-ធាត-អា-កាស] rolkatheataakas≈

រលកអេឡិចត្រូម៉ាញេទិកនៃប្រេកង់វិទ្យុប្រើសម្រាប់ការផ្សាយ :

រលករង្គំ

កក្រើកចិត្តខឹងងំមិនស្បើយ, ថ្នាំងថ្នាក់ចិត្ត :

រលករង្គំ នាម a

[រ-លក-រង់-គំ] rolokarongkom

ដំណើរកក្រើកចិត្តខឹងងំរង្គំនៅមិនស្បើយ, ដំណើរថ្នាំងថ្នាក់ចិត្ត, មោះមៃ, មោះហ្មង, ហ្មងឆ្គង :

រលករង្គំ កិរិយាសព្ទ b

[រ-លក-រង់-គំ] rolokarongkom

កក្រើកចិត្តខឹងងំមិនស្បើយ, ថ្នាំងថ្នាក់ចិត្ត :

រលកអាកាស

អត្រារលកលំយោលខុសៗគ្នា ដែលកកើតឡើងដដែលៗ ក្នុងថិរវេលាកំណត់មួយដូចៗគ្នាមានទំហំ ជាលេខ និងខ្នាតជាហឺត (Hertz)។

រលកអាកាស នាម

[រ-លក-អា-កាស] rolkaaakas≈

អត្រារលកលំយោលខុសៗគ្នា ដែលកកើតឡើងដដែលៗ ក្នុងថិរវេលាកំណត់មួយដូចៗគ្នាមានទំហំ ជាលេខ និងខ្នាតជាហឺត (Hertz)។

រលង កិរិយាសព្ទ

[រ-លង] rolong

ដែលរំលង, កន្លង, លើស; ក្រៅពី, លើកលែងតែ :

រលងតែ

(ម.ព. រលង)។

រលងតែ ធ.

[រ-លង-តែ] rolngotae≈

(ម.ព. រលង)។

រលង់ គុណនាម

[រ-លង់] rolong

ដែលឡើងសម្បុរភ្លឺរលោងហាក់ដូចជានឹងស្រក់ទឹក :

រលង់ គុណនាម

[រ-លង់-ទឹក-ភ្នែក] rolong

ដែលចេញទឹកភ្នែករលោងនៅតែក្នុងភ្នែកមិនស្រក់ឬមិនហូរចេញមកខាងក្រៅ :

រលត់ កិរិយាសព្ទ ១)

[រ-លត់] rolot

វិនាសបាត់ពន្លឺ, បាត់កម្ដៅ :

រលត់ កិរិយាសព្ទ ២)

[រ-លត់] rolot

ស្លាប់ :

រលត់ គុណនាម ៣)

[រ-លត់] rolot

សូន្យ, បាត់, អស់, ស្លាប់ :

រលត់ កិរិយាសព្ទ ៤)

[រ-លត់] rolot

លែងឆេះ លែងមានដំណើរការ :

រលប់ កិរិយាសព្ទ

[រ-លុប] rolob

(ម.ព. រលុប)។

រលម

រលើបដោយមានទឹកដមឬប្រេង, ខ្លាញ់ :

រលម គុណនាម

[រ-លម] rolom

រលើបដោយមានទឹកដមឬប្រេង, ខ្លាញ់ :

រលរ

ដែលសើមរលើប, គគុល :

រលរ គុណនាម

[រ-ល] rolor

ដែលសើមរលើប, គគុល :

រលស់ កិរិយាសព្ទ

[រ-លោះ] rolos

ថយចំនួនតិចចុះ, នៅមានតិចជាងចំនួនដើម :

រលា កិរិយាសព្ទ

[រ-លា] rolea

(ម.ព. លលាដ)។