វចនានុក្រមខ្មែរ

របេះ កិរិយាសព្ទ

[រ-បេះ] robeh

រលេះចេញ, របូតចេញដូចគេចាប់បេះ :

របេះ កិរិយាសព្ទ ១)

[រ-បេះ-ដៃ] robeh

របូតដៃចេញពីចំណាប់។

របេះ កិរិយាសព្ទ ២)

[រ-បេះ-ដៃ] robeh

(ព.ប្រ.) រសាយដៃ; ទាល់គំនិត។

របេះ កិរិយាសព្ទ

[ចេះ-រ-បេះ-ក្បាច់] robeh

(ព.ទ.បុ.) មានចំណេះតែមារយាទមិនល្អឬប្រហែលធ្វេសមិនប្រយ័ត្ន ធ្វើឱ្យភ្លាត់ខូចការខូចប្រយោជន៍។

របេះ កិរិយាសព្ទ

[រ-បេះ-រ-បោច] robeh

របេះដូចគេចាប់បោច, របោចរបូតចេញ។

របេះ កិរិយាសព្ទ

[រ-បោច-រ-បេះ] robeh

(ម.ព. របេះរបោច)។

របែង នាម

[រ-បែង] robaeng

កម្រងដែលរែង, ការដែលកើតពីរែង :

របែររបោរ

(ព.ប្រ.) ដែលបោរវៀចវេរ, របិញរបុញក្រៃពេក :

របែររបោរ គុណនាម ២)

[រ-បែ-រ-បោ] robaerrobaor

(ព.ប្រ.) ដែលបោរវៀចវេរ, របិញរបុញក្រៃពេក :

របៃ នាម ១)

[រ-បៃ] robai

គ្រឿងសម្អាងមួយប្រភេទសម្រាប់ស្ត្រីពាក់ជាក្បាំងមុខក្នុងកាលដែលស្អិតស្អាងខ្លួនចេញមកក្រាបសំពះ ក្នុងពិធីអាវាហមង្គល (ច្រើនប្រើតែក្នុងសម័យពីដើម)។

របៃ នាម ២)

[រ-បៃ] robai

រំយោលផ្កាកម្រងឬរំយោលក្បាច់រចនាផ្សេងៗ។

របៃ គុណនាម

[រ-បៃ] robai

ការរចនាល្អិតៗរបស់ជាងមាស :

របៃរៃដាក់

របស់ដែលរៃឬតម្រូវបណ្ដារាស្ត្រឱ្យចេញឱ្យជូន តាមមុខងារ មុខក្រសួង (ច្រើនមានតែខាងរាជការរដ្ឋបាលក្នុងសម័យបុរាណ)។

របៃរៃដាក់ នាម

[រ-បៃ-រៃ-ដាក់] robaireydak

របស់ដែលរៃឬតម្រូវបណ្ដារាស្ត្រឱ្យចេញឱ្យជូន តាមមុខងារ មុខក្រសួង (ច្រើនមានតែខាងរាជការរដ្ឋបាលក្នុងសម័យបុរាណ)។

របោច កិរិយាសព្ទ

[រ-បោច] robaoch

រដកដាច់ឃ្លាតចេញដូចគេបោច :

របោម

សុខុមសត្វមួយបែប មានស្លាប រូបរាងស្រដៀងនឹងរុយ តែធំជាង ច្រើនកើតក្នុងព្រៃនិងវាលមានស្មៅទ្រុបទ្រុល ជាពួកសត្វលោហិតភ័ក្ស :

របោម នាម

[រ-បោម] robaom

សុខុមសត្វមួយបែប មានស្លាប រូបរាងស្រដៀងនឹងរុយ តែធំជាង ច្រើនកើតក្នុងព្រៃនិងវាលមានស្មៅទ្រុបទ្រុល ជាពួកសត្វលោហិតភ័ក្ស :

របោយ គុណកិរិយា

[រ-បោយ] robaoy

ដែលពីមុនមានច្រើន លុះតមកកាន់តែរលោះនៅមានបន្តិចបន្តួច រង្វើលៗ :

របោយ នាម

[រ-បោយ] robaoy

គ្រឿងអន្លក់ស្រស់ឆៅឬឆ្អិន សម្រាប់ប្រើបរិភោគផ្សំជាមួយនឹងអាហារឆ្អាប :

របោះ គុណនាម

[រ-បោះ] robaoh

ដែលរង្វើលៗឃ្លាតៗដាច់ៗពីគ្នា :

របោះ នាម

[រ-បោះ] robaoh

ចន្លោះរង្វើលៗឃ្លាតៗពីគ្នា :

របោះរបោយ គុណកិរិយា

[រ-បោះ-រ-បោយ] robaohbaoy

ដែលរបោយណាស់, ដែលយូរៗឃើញមានមួយៗ :

របះ នាម

[រ-បះ] robah

ការរះឱ្យមានឃ្លា។

របះ នាម

[រ-បះ] robah

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តមួយប្រភេទមានរូបសណ្ឋានបែបនេះ (។) សម្រាប់រះខណ្ឌឃ្លាក្នុងសង្កាត់នៃប្រយោគវែងខ្លីនីមួយៗ។ របះ នេះមានឈ្មោះផ្សេងៗទៅទៀតហៅថា របះសាខា ក៏បានគឺ។

របះ នាម

[រ-បះ-ចប់] robah

(ម.ព. របះបរិយោសាន)។

របះ នាម

[រ-បះ-តូច] robah

របះដែលរះរាំងសេចក្ដីខ្លី។

របះ នាម

[រ-បះ-ធំ] robah

របះដែលរះរាំងសេចក្ដីវែង។

របះ នាម

[រ-បះ-បន់-ទាត់] robah

របះដែលរះត្រង់ចុងបន្ទាត់មួយខាងលើហើយបន្ទាត់ខាងក្រោមបន្ទាប់គ្នានោះត្រូវលូកចូល គឺត្រូវសរសេរលូកចូលមកខាងក្នុងឱ្យល្មមដល់ការគួរ មិនសរសេរឱ្យមានដើមបន្ទាត់ឬក្បាលបន្ទាត់ស្មើនឹងបន្ទាត់លើ។

របះ នាម

[រ-បះ-ប៉ះ-រ៉ិ-យ៉ោ-សាន] robah

ក្នុងសម័យបុរាណ ប្រើរូបសណ្ឋានបែបនេះ (៕), ក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ន ប្រើរូបបែបនេះ (។) គឺរូបទោលតែមួយដែរ; ឬជួនប្រើរូបបែបនេះ (។ ៚) ក៏មាន, រូបបែបនេះ (៕៚) ក៏មាន (ដូចបុរាណដែរ)។ របះដែលមាន គោមូត្រ ផ្សំជាមួយផងនេះ កវីក្នុងសម័យបុរាណ ច្រើនប្រើក្នុងទីបំផុតចប់ស្រេចនៃកាព្យ, ដូចជា :

របះ នាម

[រ-បះ-លូក-បន់-ទាត់] robah

(ម.ព. របះបន្ទាត់)។

របះរបើង

ដែលមិនស៊ប់ ចេះតែបះចុះបះឡើង, ជាន់ខាងណេះបះខាងណោះ :

របះរបើង គុ.កិ., គុ.

[រ-បះ-រ-បើង] robahrobaeung

ដែលមិនស៊ប់ ចេះតែបះចុះបះឡើង, ជាន់ខាងណេះបះខាងណោះ :

របះរបោរ

ដែលបះបោរក្រៃពេក, ដែលចេះតែបះបោររឿយៗ :

របះរបោរ គុណនាម

[រ-បះ-រ-បោ] robahrobaor

ដែលបះបោរក្រៃពេក, ដែលចេះតែបះបោររឿយៗ :

រប៉ាត់រប៉ាយ

រតាត់រតាយ, រាត់រាយ (ដោយអាការៈរួសរាន់) :

រប៉ាត់រប៉ាយ គុណកិរិយា

[រ-ប៉ាត់-រ-ប៉ាយ] ropatrobay

រតាត់រតាយ, រាត់រាយ (ដោយអាការៈរួសរាន់) :

រប៉ាយ

ដែលបែកខ្ញែកគ្នារតាក់រតាយ :

រប៉ាយ គុណកិរិយា

[រ-ប៉ាយ] ropay

ដែលបែកខ្ញែកគ្នារតាក់រតាយ :

រប៉ិករប៉ុក

ដែលតិចតួច, ស្ដើងស្ដួច តែច្រើនមុខច្រើនយ៉ាងនេះខ្លះនោះខ្លះ កំប៉ិកកំប៉ុក :

រប៉ិករប៉ុក គុណនាម

[រ-ប៉ិក-រ-ប៉ុក] ropekropok

ដែលតិចតួច, ស្ដើងស្ដួច តែច្រើនមុខច្រើនយ៉ាងនេះខ្លះនោះខ្លះ កំប៉ិកកំប៉ុក :

រប៉ិចរប៉ី

ដែលតិចតួចហើយងាយ, រាយរង :

រប៉ិចរប៉ី គុណនាម

[រ-ប៉ិច-រ-ប៉ី] ropechropei

ដែលតិចតួចហើយងាយ, រាយរង :

រប៉ិតរប៉ុត

ដែលចេញអាការៈ, លំនាំប៉ិតប៉ុតច្រីមច្រុមៈ :

រប៉ិតរប៉ុត គុណនាម

[រ-ប៉ិត-រ-ប៉ុត] ropetropot

ដែលចេញអាការៈ, លំនាំប៉ិតប៉ុតច្រីមច្រុមៈ :

រប៉ិនរប៉ាន់

ដែលមានលំនាំឬអាការៈប៉ិនប៉ាន់ក្រៃពេក :

រប៉ិនរប៉ាន់ គុ.កិ., គុ.

[រ-ប៉ិន-រ-ប៉ាន់] ropenropan

ដែលមានលំនាំឬអាការៈប៉ិនប៉ាន់ក្រៃពេក :

រប៉ិលរប៉ូច

(ម.ព. ប៉ប៉ិលប៉ប៉ូច)។

រប៉ិលរប៉ូច គុណនាម

[រ-ប៉ិល-រ-ប៉ូច] ropelropuoch

(ម.ព. ប៉ប៉ិលប៉ប៉ូច)។

រប៉ឺតរប៉ោង

ដែលបញ្ចេញឫកពាប៉ឺតប៉ោងក្រៃពេកឬដែលធ្វើឫកចើងម៉ើងហួសប្រមាណ :

រប៉ឺតរប៉ោង គុណនាម

[រ-ប៉ឺត-រ-ប៉ោង] ropertropaong

ដែលបញ្ចេញឫកពាប៉ឺតប៉ោងក្រៃពេកឬដែលធ្វើឫកចើងម៉ើងហួសប្រមាណ :

រប៉េសរប៉ស

សូរឮប៉េសៗប៉សៗឬប៉េសៗប៉ូសៗរឿយៗ (ប្រើជា រប៉ែសរប៉ស ក៏មាន, កំណត់ថាតាមចំណាំដែលឮសូរ)។

រប៉េសរប៉ស ឧទានសព្ទ

[រ-ប៉េស-រ-ប៉ស] ropesropas

សូរឮប៉េសៗប៉សៗឬប៉េសៗប៉ូសៗរឿយៗ (ប្រើជា រប៉ែសរប៉ស ក៏មាន, កំណត់ថាតាមចំណាំដែលឮសូរ)។

រប៉េសរប៉ូស

(ម.ព. រប៉េសរប៉ស)។

រប៉េសរប៉ូស ឧទានសព្ទ

[រ-ប៉េស-រ-ប៉ូស] robesrobous≈

(ម.ព. រប៉េសរប៉ស)។

រប៉េះរប៉ោះ

ដែលតិចតួចស្ដើងស្ដួច :

រប៉េះរប៉ោះ គុណនាម

[រ-ប៉េះ-រ-បោះ] ropehropaoh

ដែលតិចតួចស្ដើងស្ដួច :

រប៉ែករប៉ាយ

ដែលបែកខ្ញែកគ្នារតាត់រតាយ :

រប៉ែករប៉ាយ គុណកិរិយា

[រ-ប៉ែក-រ-ប៉ាយ] ropaekropay

ដែលបែកខ្ញែកគ្នារតាត់រតាយ :

រប៉ែករប៉ោក

ដែលរខែករខោករាត់រាយ :

រប៉ែករប៉ោក គុណកិរិយា

[រ-ប៉ែក-រ-ប៉ោក] ropaekropaok

ដែលរខែករខោករាត់រាយ :

រប៉ែសរប៉ស

(ម.ព. រប៉េសរប៉ស)។

រប៉ែសរប៉ស ឧទានសព្ទ

[រ-ប៉ែស-រ-ប៉ស] ropaesropos

(ម.ព. រប៉េសរប៉ស)។

រប៉ោយ

ដែលរវើកៗ ផ្លោយៗ :

រប៉ោយ គុណកិរិយា

[រ-ប៉ោយ] ropaoy

ដែលរវើកៗ ផ្លោយៗ :

រប៉ោយៗ

(ម.ព. រប៉ោយ)។

រប៉ោយៗ គុណកិរិយា

[រ-ប៉ោយ-រ-ប៉ោយ] robaoyrobaoy≈

(ម.ព. រប៉ោយ)។

រផាត់រទាំង

ដែលរាត់រាយច្របូកច្របល់ឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់ :

រផាត់រទាំង កិរិយាសព្ទ ១)

[រ-ផាត់-រ-ទាំង] rophatrteang

បាត់ខ្លះនៅខ្លះមិនគ្រប់ចំនួន :

រផាត់រទាំង គុណកិរិយា ២)

[រ-ផាត់-រ-ទាំង] rophatrteang

ដែលរាត់រាយច្របូកច្របល់ឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់ :

រផាត់រផុយ

បាត់ខ្ចាត់ខ្ចាយអស់ដូចគេផាត់ចោលត្រាតែពុកផុយអស់ :

រផាត់រផុយ កិរិយាសព្ទ

[រ-ផាត់-រ-ផុយ] rophatarophoy

បាត់ខ្ចាត់ខ្ចាយអស់ដូចគេផាត់ចោលត្រាតែពុកផុយអស់ :

រពាក់

សូរឮខ្ពាក់ៗរឿយៗ។

រពាក់ នាម

[រ-ពាក់] ropeak

វល្លិតូច សន្តាននឹងផ្ដៅ តែដើមតូចជាងសាច់ស្រួយបន្តិចជាងផ្ដៅ, ប្រើជាប្រយោជន៍បានតាមគួរដល់ការប្រកប :

រពាក់ ឧទានសព្ទ

[រ-ពាក់] ropeak

សូរឮខ្ពាក់ៗរឿយៗ។

រពាយ

ដែលខ្ចាត់វិនាសបាត់ទៅ ឱ្យពាយ ឱ្យហិន :

រពាយ គុណកិរិយា ១)

[រ-ពាយ] ropeay

ដែលខ្ចាត់ខ្ចាយដូចគេវាយ :

រពាយ គុណកិរិយា ២)

[រ-ពាយ] ropeay

ដែលខ្ចាត់វិនាសបាត់ទៅ ឱ្យពាយ ឱ្យហិន :

រពីង

រន្ធកសត្វពួកមួយ, រូបសណ្ឋានស្រដៀងនឹងពីងពាងធំ, មានចង្កូមខុប, ធ្វើរន្ធនៅក្នុងដី ព័ទ្ធសរសៃចាក់ស្រេះភ្ជិតមាត់រន្ធ; រពីងមានពីរយ៉ាងគឺ រពីងគោ មានរូបតូច សម្បុរប្រផេះ; រពីងក្របី មានសម្បុរខ្មៅ រូបធំជាងរពីងគោ (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ព្រវឹង)។

រពីង នាម

[រ-ពីង] roping

រន្ធកសត្វពួកមួយ, រូបសណ្ឋានស្រដៀងនឹងពីងពាងធំ, មានចង្កូមខុប, ធ្វើរន្ធនៅក្នុងដី ព័ទ្ធសរសៃចាក់ស្រេះភ្ជិតមាត់រន្ធ; រពីងមានពីរយ៉ាងគឺ រពីងគោ មានរូបតូច សម្បុរប្រផេះ; រពីងក្របី មានសម្បុរខ្មៅ រូបធំជាងរពីងគោ (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ព្រវឹង)។

រពឹក

ដែលខ្មៅញាប់ :

រពឹក គុណនាម

[រ-ពឹក] ropuek

ដែលខ្មៅញាប់ :

រពឹល

ដែលមើលឃើញបន្តិចៗពុំច្បាស់ :

រពឹល គុណនាម

[រ-ពឹល] ropuel

ដែលភ្លឺព្រឹលៗ :

រពឹល គុណកិរិយា

[រ-ពឹល] ropuel

ដែលមើលឃើញបន្តិចៗពុំច្បាស់ :

រពឹស

ដែលនៅមាត់មិនស្ងៀមចេះតែរៀនទន្ទេញនេះខ្លះនោះខ្លះ ឬថានេះនោះមិនសូវស្រាក។

រពឹស កិរិយាសព្ទ

[រ-ពឹស] ropues

នៅមិនស្ងៀម ចេះតែចាប់នេះចាប់នោះរឿយៗមិនស្រាក :

រពឹស គុណនាម

[រ-ពឹស] ropues

ដែលឧស្សាហ៍ក្នុងការលេងខុសទំនង :

រពឹស គុណនាម

[រ-ពឹស-ដៃ] ropues

(ព.ប្រ.) ដែលមានព្យាយាម នៅដៃមិនស្ងៀម ចេះតែចាប់កាន់ការធ្វើនេះធ្វើនោះ មានជម្រះស្មៅ, ដាំដំណាំជាដើម :

រពឹស គុណនាម

[រ-ពឹស-ដៃ] ropues

(ព.ទ.បុ.) នៅដៃមិនស្ងៀមឧស្សាហ៍ធ្វើការរបរ ចេះតែមានស៊ីមានចាយគ្រប់គ្រាន់ :

រពឹស គុណនាម

[រ-ពឹស-មាត់] ropues

ហៃបញ្ចេញវាចាមិនសូវស្ងៀមមាត់, ទុកមាត់មិនស្ងៀម (ព.ប្រ.)។

រពឹស នាម

[រ-ពឹស-មាត់] ropues

ដែលនៅមាត់មិនស្ងៀមចេះតែរៀនទន្ទេញនេះខ្លះនោះខ្លះ ឬថានេះនោះមិនសូវស្រាក។

រពុក គុណកិរិយា

[រ-ពុក] ropuk

សូរឮដោយអ្វីៗដែលតូចៗធ្ងន់ៗជ្រុះតៗគ្នាមិនស្រាក :

រពុក គុណនាម

[រ-ពុក-រ-ពាក់] ropuk

ដែលជ្រុះឮសូរខ្ពុកៗខ្ពាក់ៗរឿយៗ។

របេះ កិរិយាសព្ទ

របេះ កិរិយាសព្ទ ១)

របេះ កិរិយាសព្ទ ២)

របេះ កិរិយាសព្ទ

របេះ កិរិយាសព្ទ

របេះ កិរិយាសព្ទ

របែង នាម

របែររបោរ គុណនាម ១)

របែររបោរ គុណនាម ២)

របៃ នាម ១)

របៃ នាម ២)

របៃ គុណនាម

របៃរៃដាក់ នាម

របោច កិរិយាសព្ទ

របោម នាម

របោយ គុណកិរិយា

របោយ នាម

របោះ គុណនាម

របោះ នាម

របោះរបោយ គុណកិរិយា

របះ នាម

របះ នាម

របះ នាម

របះ នាម

របះ នាម

របះ នាម

របះ នាម

របះ នាម

របះរបើង គុ.កិ., គុ.

របះរបោរ គុណនាម

រប៉ាត់រប៉ាយ គុណកិរិយា

រប៉ាយ គុណកិរិយា

រប៉ិករប៉ុក គុណនាម

រប៉ិចរប៉ី គុណនាម

រប៉ិតរប៉ុត គុណនាម

រប៉ិនរប៉ាន់ គុ.កិ., គុ.

រប៉ិលរប៉ូច គុណនាម

រប៉ឺតរប៉ោង គុណនាម

រប៉េសរប៉ស ឧទានសព្ទ

រប៉េសរប៉ូស ឧទានសព្ទ

រប៉េះរប៉ោះ គុណនាម

រប៉ែករប៉ាយ គុណកិរិយា

រប៉ែករប៉ោក គុណកិរិយា

រប៉ែសរប៉ស ឧទានសព្ទ

រប៉ោយ គុណកិរិយា

រប៉ោយៗ គុណកិរិយា

រផាត់រទាំង កិរិយាសព្ទ ១)

រផាត់រទាំង គុណកិរិយា ២)

រផាត់រផុយ កិរិយាសព្ទ

រពាក់ នាម

រពាក់ ឧទានសព្ទ

រពាយ គុណកិរិយា ១)

រពាយ គុណកិរិយា ២)

រពីង នាម

រពឹក គុណនាម

រពឹល គុណនាម

រពឹល គុណកិរិយា

រពឹស កិរិយាសព្ទ

រពឹស គុណនាម

រពឹស គុណនាម

រពឹស គុណនាម

រពឹស គុណនាម

រពឹស នាម

រពុក គុណកិរិយា

រពុក គុណនាម