វចនានុក្រមខ្មែរ

រណេបរណប

រណេបរណឺបអែបអប :

រណេបរណប គុណកិរិយា

[រ-ណេប-រ-ណប] roneboronob

រណេបរណឺបអែបអប :

រណេបរណឺប

ខ្នឺបចុះខ្នឺបឡើង, ដែលឱនៗក្រាបៗ ត្រង់ខ្លួនខ្លះបន្ទន់ខ្លួនខ្លះ ដោយសេចក្ដីគោរពឬផ្គាប់ផ្គុន :

រណេបរណឺប គុ.កិ., គុ.

[រ-ណេប-រ-ណឺប] ronebroneub

ខ្នឺបចុះខ្នឺបឡើង, ដែលឱនៗក្រាបៗ ត្រង់ខ្លួនខ្លះបន្ទន់ខ្លួនខ្លះ ដោយសេចក្ដីគោរពឬផ្គាប់ផ្គុន :

រណែង

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ រណោងថា :

រណែង នាម

[រ-ណែង] ronaeng

ចម្រៀកឈើឬឫស្សីជាដើម ដែលវាយភ្ជាប់លើបង្កង់។

រណែង បុព្វបទ

[រ-ណែង] ronaeng

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ រណោងថា :

រណែបរណប

(ម.ព. រណេបរណប)។

រណែបរណប គុណកិរិយា

[រ-ណែប-រ-ណប] ronaebaronab

(ម.ព. រណេបរណប)។

រណែរណោ

តែលតោលឥតទីពឹងពំនាក់ឬឥតមានមុខការរបរអ្វីជាប្រាកដ :

រណែរណោ គុណនាម

[រ-ណែ-រ-ណោ] ronaeronao

តែលតោលឥតទីពឹងពំនាក់ឬឥតមានមុខការរបរអ្វីជាប្រាកដ :

រណែល

ដែលរាយរដូក :

រណែល គុ.កិ., គុ.

[រ-ណែល] ronael

ដែលរាយរដូក :

រណោង

ដែលព្យួរឬសំយុងចុះដូចគេចងបន្តោង :

រណោង គុ.កិ., គុ.

[រ-ណោង] ronaong

ដែលព្យួរឬសំយុងចុះដូចគេចងបន្តោង :

រណោបាយ

ឧបាយកលក្នុងសង្គ្រាម, ក្នុងចម្បាំង, ល្បិចព្យូហ៍សឹក :

រណោបាយ នាម

[រ-ណោ-បាយ] ronaobay

ឧបាយកលក្នុងសង្គ្រាម, ក្នុងចម្បាំង, ល្បិចព្យូហ៍សឹក :

រណៈ

(ម.ព. រណាង្គ)។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ] ronak

សង្គ្រាម, ទ័ព, ចម្បាំង; សូរសព្ទ, សម្រែក។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-កំា] ronak

ការច្បាំងគ្នាឬការរវល់ដោយច្បាំងគ្នា, ការរវល់ក្នុងចម្បាំង។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-កា] ronak

(ម.ព. រណកម្ម)។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-កិច] ronak

(ម.ព. រណការ)។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-ខេត] ronak

(ម.ព. រណក្សេត្រ)។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-ក្រឹត] ronak

(ម.ព. រណកិច្ច)។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-ក្សេត] ronak

សមរភូមិ, ទីតយុទ្ធគ្នា, ទីចម្បាំង។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-ជៃ] ronak

ការឈ្នះទ័ព, ការច្បាំងឈ្នះ។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-នា-យក់] ronak

(ម.ព. រណសភាធិបតី)។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជៃ] ronak

ការចាញ់ទ័ព, ការច្បាំងចាញ់គេ។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-ពិ-ធី] ronak

បែបចម្បាំង, របៀបចម្បាំង។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-ភ័ន] ronak

ប្រដាប់សម្រាប់ច្បាំង, គ្រឿងចម្បាំង។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-ភេ-រី] ronak

ស្គរទ័ព។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-មន់-ត្រី] ronak

មន្ត្រីខាងក្រសួងចម្បាំង។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-មិត] ronak

មិត្រដែលចូលដៃជួយច្បាំង, សម្ពន្ធមិត្រអ្នកជួយច្បាំង។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-មិត] ronak

(ម.ព. រណមិត្ត)។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-មុក] ronak

កងទ័ពមុខ, ទ័ពស្រួច។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-មុក] ronak

(ម.ព. រណមុខ)។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-រឹត] ronak

ឫទ្ធិនៃចម្បាំង; អ្នកដែលមានឫទ្ធិក្នុងការច្បាំង។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-រឹត] ronak

(ម.ព. រណឫទ្ធិ)។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-វាត] ronak

ភ្លេងសម្រាប់លេងក្នុងចម្បាំង, ភ្លេងទ័ព។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-វិច-ជា] ronak

ចំណេះខាងចម្បាំង។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-វិត-ទ្យា] ronak

(ម.ព. រណវិជ្ជា)។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-វិ-នៃ] ronak

ច្បាប់ចម្បាំង។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-សៈ-ភា] ronak

ដំណើរប្រជុំប្រឹក្សាអំពីការច្បាំង។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-សៈ-ភា-ធិ-បៈ-ដី] ronak

អធិបតីឬនាយកក្នុងការប្រជុំប្រឹក្សាអំពីការច្បាំង។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-សាន-តិ-ភាប] ronak

ដំណើរស្ងប់សឹក, ការលើកលែងច្បាំងគ្នាតទៅទៀត។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-សាស] ronak

ក្បួនសម្រាប់សិក្សាខាងចម្បាំង។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-សិក-សា] ronak

ការហាត់រៀនចំណេះខាងចម្បាំង, ការហាត់ច្បាំង។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-សេ] ronak

ក្បាលទ័ព, ខាងមុខនៃកងទ័ព; ជួរនៃកងទ័ពដែលរៀបចំត្រៀមខ្លួនចាំឈមមុខបម្រុងប្រយុទ្ធនឹងបច្ចាមិត្ត។

រណៈ នាម

[រៈ-ណៈ-ស្ដំ] ronak

សសរគោលដែលបោះ ឬលើកដាំទុកជាទីនឹកឃើញដល់សម័យកាលកើតចម្បាំង, អនុស្សាវរីយ៍ជាទីនឹកដល់គ្រាដែលកើតសង្គ្រាម។

រណៈ នាម

[រៈ-ណាង] ronak

(ម.ព. រណភណ្ឌ)។

រណៈ នាម

[រ-ណោ-ប៉ៈ-ក] ronak

(ម.ព. រណាង្គ)។

រណ្ដាប់

វត្ថុសម្រាប់ធ្វើទានឬសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ, គ្រឿងទេយ្យទាន; ទ្រនឹបគ្រូ; គ្រឿងបណ្ណាការ :

រណ្ដាប់ នាម

[រន់-ដាប់] rondab

វត្ថុសម្រាប់ធ្វើទានឬសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ, គ្រឿងទេយ្យទាន; ទ្រនឹបគ្រូ; គ្រឿងបណ្ណាការ :

រណ្ដាស

ឈ្មោះស្មៅពួកស្បូវមួយប្រភេទ ស្លឹកតូចវែងៗ ច្រើនដុះតាមទីវាលឬទីមានព្រៃស្ដួចស្តើង, ច្រូតក្រងប្រក់រោងឬប្រក់ផ្ទះបាន តែមិនសូវជាប់យូរ :

រណ្ដាស នាម

[រន់-ដាស] rondas

ឈ្មោះស្មៅពួកស្បូវមួយប្រភេទ ស្លឹកតូចវែងៗ ច្រើនដុះតាមទីវាលឬទីមានព្រៃស្ដួចស្តើង, ច្រូតក្រងប្រក់រោងឬប្រក់ផ្ទះបាន តែមិនសូវជាប់យូរ :

រណ្ដៅ

អុជបីប៉ុយ គឺអុជសាច់មនុស្សបីអន្លើដោយប៉ុយ ដើម្បីឱ្យសះជារោគ។

រណ្ដៅ នាម

[រន់-ដៅ] rondau

ក្រហូងរាក់ឬជ្រៅកើតអំពីជីក, កកាយឬដាប់ជាដើម :

រណ្ដៅ នាម

[រន់-ដៅ-ន-រក់] rondau

ឋាននរកដែលមានសណ្ឋាន ដូចជារណ្ដៅយ៉ាងធំ។

រណ្ដៅ នាម

[អុច-បី-រន់-ដៅ] rondau

អុជបីប៉ុយ គឺអុជសាច់មនុស្សបីអន្លើដោយប៉ុយ ដើម្បីឱ្យសះជារោគ។

រណ្ដំ

(ព.ប្រ.) ប្រទូស្តតែគ្នាឯង។

រណ្ដំ កិរិយាសព្ទ

[រន់-ដំ] rondom

ដំគ្នារឿយៗ, ប៉ះឬទង្គិចគ្នាដូចគេដំរឿយៗ :

រណ្ដំ កិរិយាសព្ទ

[ចាន-មួយ-រាវ-រុន-ដំ-តែ-គ្នា-អែង] rondom

(ព.ទ.បុ.) នៅក្នុងលំនៅឬក្នុងបន្ទុកមួយចេះតែប្រទូស្តគ្នារឿយៗឥតស្រាក ដូចជាចានក្នុងរាវមួយរណ្ដំគ្នា។

រណ្ដំ កិរិយាសព្ទ

[រន់-ដំ-តែ-គ្នា-អែង] rondom

(ព.ប្រ.) ប្រទូស្តតែគ្នាឯង។

រណ្ឌកព្រឹក្ស

ឈើដែលមិនសូវមានផ្លែ, ឈើអារឹះផ្លែ។

រណ្ឌកព្រឹក្ស នាម

[រន់-ឌៈ-កៈ-ព្រឹក] rondakaprueksar

ឈើដែលមិនសូវមានផ្លែ, ឈើអារឹះផ្លែ។

រត នាម

[រត] rot

គ្រឿងទព្វសម្ភារៈនៃគេហដ្ឋានដែលដាក់ភ្ជាប់នឹងសសរ សម្រាប់ទ្ររនូត :

រតនគភ៌

ព្រះបាទកុវេរៈ គឺព្រះវេស្សវ័ណ(ព្រោះព្រះបាទកុវេរៈ ពួកមនុស្សពីបុរាណយល់ថាជាទេវតាម្ចាស់រតនៈឬម្ចាស់ទ្រព្យ)។

រតនគភ៌ នាម

[រ័ត-តៈ-ណៈ-គ័រ] rtataknakkro≈

ផ្ទៃជាទីកើតរតនៈ គឺសមុទ្រ(ព្រោះសមុទ្រជាទីកើតរតនៈផ្សេងៗ) ; ព្រះបាទកុវេរៈ គឺព្រះវេស្សវ័ណ(ព្រោះព្រះបាទកុវេរៈ ពួកមនុស្សពីបុរាណយល់ថាជាទេវតាម្ចាស់រតនៈឬម្ចាស់ទ្រព្យ)។

រតនគភ៌ នាម

[រ័ត-តៈ-ណៈ-គ័រ] rtataknakkro≈

ព្រះបាទកុវេរៈ គឺព្រះវេស្សវ័ណ(ព្រោះព្រះបាទកុវេរៈ ពួកមនុស្សពីបុរាណយល់ថាជាទេវតាម្ចាស់រតនៈឬម្ចាស់ទ្រព្យ)។

រតនគិរី

ឈ្មោះខេត្តមួយនៃកម្ពុជរដ្ឋ, បំបែកចេញពីខេត្តស្ទឹងត្រែង ហើយតែងតាំងឡើងពីឆ្នាំ ១៩៥៩(ព្រះរាជក្រមលេខ ២៩៨នស. ចុះថ្ងៃទី ១៧កុម្ភៈ ១៩៥៩)។

រតនគិរី នាម

[រ័ត-តៈ-ណៈ-គិ-រី] rotonokiri

ឈ្មោះខេត្តមួយនៃកម្ពុជរដ្ឋ, បំបែកចេញពីខេត្តស្ទឹងត្រែង ហើយតែងតាំងឡើងពីឆ្នាំ ១៩៥៩(ព្រះរាជក្រមលេខ ២៩៨នស. ចុះថ្ងៃទី ១៧កុម្ភៈ ១៩៥៩)។

រតនត្រ័យ

រតនៈបីយ៉ាងគឺព្រះពុទ្ធ, ព្រះធម៌, ព្រះសង្ឃ ហៅថា ពុទ្ធរតនៈ, ធម្ម រតនៈ, សង្ឃរតនៈ ឬព្រះពុទ្ធរ័ត្ន, ព្រះធម៌រ័ត្ន, ព្រះសង្ឃរ័ត្ន ក៏បាន។

រតនត្រ័យ នាម

[រ័ត-តៈ-ណៈ-ត្រៃ] rtataknaktrey≈

រតនៈបីយ៉ាងគឺព្រះពុទ្ធ, ព្រះធម៌, ព្រះសង្ឃ ហៅថា ពុទ្ធរតនៈ, ធម្ម រតនៈ, សង្ឃរតនៈ ឬព្រះពុទ្ធរ័ត្ន, ព្រះធម៌រ័ត្ន, ព្រះសង្ឃរ័ត្ន ក៏បាន។

រតននិធិការ

ការប្រមូលប្រាក់រក្សាទុក។

រតននិធិការ នាម

[រ័ត-តៈ-ណៈ-និ-ធិ-កា] rtataknaknithika≈

ការប្រមូលប្រាក់រក្សាទុក។

រតនសម្បត្តិ

វត្ថុមានតម្លៃ។

រតនសម្បត្តិ នាម

[រៈ-តៈ-ណៈ-សំ-ប័ត] reaktaknaksambta≈

វត្ថុមានតម្លៃ។

រតនា

រតនៈទាំងឡាយ (ម.ព. រតនៈ)។

រតនា នាម

[រៈ-តៈ-ណា] rotanea

រតនៈទាំងឡាយ (ម.ព. រតនៈ)។

រតនាគារជាតិ

ស្ថាប័នជាតិទទួលបន្ទុកជាបេឡាធិការនិងគណនេយ្យករសាធារណៈ។

រតនាគារជាតិ នាម

[រៈ-តៈ-ណា-គា-ជាត] reaktaknakeacheat≈

ស្ថាប័នជាតិទទួលបន្ទុកជាបេឡាធិការនិងគណនេយ្យករសាធារណៈ។

រតនារាម

វត្តព្រះកែវនៅទីក្រុងភ្នំពេញ, ហៅពាក្យពេញថាព្រះឧបោសថរតនារាម។

រតនារាម នាម

[រៈ-តៈ-ណា-រ៉ាម] reaktaknaram≈

វត្តព្រះកែវនៅទីក្រុងភ្នំពេញ, ហៅពាក្យពេញថាព្រះឧបោសថរតនារាម។

រតនៈ នាម

[រៈ-តៈ-ណៈ] rotoneak

កែវ; ពេជ្រ, ត្បូងគ្រប់ប្រភេទ; សូម្បីមាស, ប្រាក់ក៏ហៅ រតនៈ ដែរ ឬហៅថា រតនវត្តុ ក៏បាន; វត្តុ, ធម្មជាតិដ៏ប្រសើរវិសេសឬមនុស្សប្រសើរវិសេស, សត្វវិសេស ក៏ហៅ រតនៈ បានដែរ។