វចនានុក្រមខ្មែរ

រដ្ឋ នាម

[រ័ត] rath

ដែន, ប្រទេស; អ្នកនៅក្នុងដែន, រាស្ត្រ, ប្រជាជន :

រដ្ឋ នាម

[រ័ត-ឋៈ-កាំ] rath

ការឬកិច្ចសម្រាប់ដែនឬសម្រាប់ប្រទេស, កិច្ចការរបស់រាស្ត្រ។

រដ្ឋការ

ការងារឬកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើសម្រាប់បម្រើរដ្ឋឬប្រទេសជាតិ។ គេប្រើពាក្យនេះប្រើសម្រាប់ប្រទេសដែលគ្មានព្រះមហាក្សត្រគ្រងរាជ្យ។

រដ្ឋការ នាម

[រ័ត-ឋៈ-កា] rodthakar

ការងារឬកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើសម្រាប់បម្រើរដ្ឋឬប្រទេសជាតិ។ គេប្រើពាក្យនេះប្រើសម្រាប់ប្រទេសដែលគ្មានព្រះមហាក្សត្រគ្រងរាជ្យ។

រដ្ឋចំណុះ

រដ្ឋដែលមិនអាចប្រើអំណាចពេញលេញទៅលើកិច្ចការបរទេសនិងយោធាបាន តែអាចទទួលបានពីរដ្ឋត្រួតត្រាមហាអំណាចអាណានិគម ឬមហាអំណាចអាណាព្យាបាលនូវស្វ័យភាពផ្ទៃក្នុងមួយចំនួន :

រដ្ឋចំណុះ នាម

[រ័ត-ចំ-ណុះ] rtachamnoah≈

រដ្ឋដែលមិនអាចប្រើអំណាចពេញលេញទៅលើកិច្ចការបរទេសនិងយោធាបាន តែអាចទទួលបានពីរដ្ឋត្រួតត្រាមហាអំណាចអាណានិគម ឬមហាអំណាចអាណាព្យាបាលនូវស្វ័យភាពផ្ទៃក្នុងមួយចំនួន :

រដ្ឋធម្មនុញ្ញ

ច្បាប់បញ្ញត្តសម្រាប់ប្រទេសនីមួយៗ, ច្បាប់ទុកជាគោលចារឹកក្នុងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋនីមួយៗ ដែលសភាបានបញ្ញត្តតែងតាំងឡើង។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញ នាម

[រ័ត-ឋៈ-ធ័ម-មៈ-នុញ] rtathakthmomeaknunh≈

ច្បាប់បញ្ញត្តសម្រាប់ប្រទេសនីមួយៗ, ច្បាប់ទុកជាគោលចារឹកក្នុងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋនីមួយៗ ដែលសភាបានបញ្ញត្តតែងតាំងឡើង។

រដ្ឋធម្មនូញ្ញ នាម

[រ័ត-ឋៈ-ធ័ម-មៈ-នូញ] rtathakthmomeaknunh≈

(ម.ព. រដ្ឋធម្មនុញ្ញ)។

រដ្ឋធានី

ទីក្រុងធំរបស់ប្រទេសនីមួយៗ ជាទីតាំងនៃរដ្ឋាភិបាលឬជាទីនៅនៃប្រមុខរបស់ប្រទេស។

រដ្ឋធានី នាម

[រ័ត-ធា-នី] rodthotheani

ទីក្រុងធំរបស់ប្រទេសនីមួយៗ ជាទីតាំងនៃរដ្ឋាភិបាលឬជាទីនៅនៃប្រមុខរបស់ប្រទេស។

រដ្ឋនាយក

អ្នកត្រួតត្រាដែន, អ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាប្រទេស (តំណាងក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ) ; ព្រះរាជា។

រដ្ឋនាយក នាម

[រ័ត-នា-យក់] rtaneayk≈

អ្នកត្រួតត្រាដែន, អ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាប្រទេស (តំណាងក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ) ; ព្រះរាជា។

រដ្ឋបាល

អ្នករក្សាដែនឬប្រទេស; ក្រសួងរាជការកាន់កាប់កិច្ចការក្នុងប្រទេស ជាគូគ្នានឹងតុលាការ។

រដ្ឋបាល នាម

[រ័ត-ឋៈ-បាល] rtathakbal≈

អ្នករក្សាដែនឬប្រទេស; ក្រសួងរាជការកាន់កាប់កិច្ចការក្នុងប្រទេស ជាគូគ្នានឹងតុលាការ។

រដ្ឋបាលន៍ នាម

[រ័ត-ឋៈ-បាល] rtathakbal≈

ការរក្សាដែនឬប្រទេស។

រដ្ឋបុរស

បុរសអ្នកទំនុកបម្រុងប្រទេស, បុរសអ្នកមានចំណេះចេះរក្សាប្រទេស។

រដ្ឋបុរស នាម

[រ័ត-ឋៈ-បុ-រ៉ស់] rtathakborsa≈

បុរសអ្នកទំនុកបម្រុងប្រទេស, បុរសអ្នកមានចំណេះចេះរក្សាប្រទេស។

រដ្ឋប្បវេណី

បវេណីសម្រាប់ដែន; ឈ្មោះច្បាប់បញ្ញត្តអំពីដំណើរកិច្ចការនិងសណ្ដាប់ធ្នាប់របៀបរបបផ្សេងៗតាមបវេណីរបស់ប្រជាជនក្នុងប្រទេសដែលនៅក្នុងឱវាទនៃរាជបញ្ញត្តិ។

រដ្ឋប្បវេណី នាម

[រ័ត-ឋ័ប-ប៉ៈ-វេ-នី] rtathbabakveni≈

បវេណីសម្រាប់ដែន; ឈ្មោះច្បាប់បញ្ញត្តអំពីដំណើរកិច្ចការនិងសណ្ដាប់ធ្នាប់របៀបរបបផ្សេងៗតាមបវេណីរបស់ប្រជាជនក្នុងប្រទេសដែលនៅក្នុងឱវាទនៃរាជបញ្ញត្តិ។

ទម្រង់មួយនៃអង្គការនយោបាយ ដែលនៅក្នុងនោះសហគមន៍មនុស្សដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រពៃណី ភាសា និងពូជសាសន៍ដូចគ្នា រស់នៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលមួយ ពោលគឺការត្រួតគ្នារវាងរដ្ឋដែលជាអង្គការនយោបាយនិងប្រជាជាតិដែលផ្ដោតលើអត្តសញ្ញាណនៃសហគមន៍មនុស្ស។

រដ្ឋប្រជាជាតិ នាម

[រ័ត-ប្រ-ជា-ជាត] rtabrocheacheat≈

ទម្រង់មួយនៃអង្គការនយោបាយ ដែលនៅក្នុងនោះសហគមន៍មនុស្សដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រពៃណី ភាសា និងពូជសាសន៍ដូចគ្នា រស់នៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលមួយ ពោលគឺការត្រួតគ្នារវាងរដ្ឋដែលជាអង្គការនយោបាយនិងប្រជាជាតិដែលផ្ដោតលើអត្តសញ្ញាណនៃសហគមន៍មនុស្ស។

រដ្ឋប្រសាន្តិភាព

ការស្ងប់ដែលមានក្នុងដែន, សេចក្ដីសុខសាន្តរបស់ប្រជាជន។

រដ្ឋប្រសាន្តិភាព នាម

[រ័ត-ប្រ-សាន-តិ-ភាប] rtabrosantepheab≈

ការស្ងប់ដែលមានក្នុងដែន, សេចក្ដីសុខសាន្តរបស់ប្រជាជន។

រដ្ឋប្រសាសនន័យ

ការដឹកនាំឬឧបាយណែនាំឱ្យប្រជាជនស្ថិតនៅក្នុងអំណាចច្បាប់; វិជ្ជាឬបែបបទជាគោលចារឹកសម្រាប់គ្រប់គ្រងប្រទេស។

រដ្ឋប្រសាសនន័យ នាម

[រ័ត-ប្រ-សា-សៈ-នៈ-នៃ] rtabrosasakneakney≈

ការដឹកនាំឬឧបាយណែនាំឱ្យប្រជាជនស្ថិតនៅក្នុងអំណាចច្បាប់; វិជ្ជាឬបែបបទជាគោលចារឹកសម្រាប់គ្រប់គ្រងប្រទេស។

រដ្ឋប្រសាសនោបាយ

(ម.ព. រដ្ឋប្រសាសនន័យ)។

រដ្ឋប្រសាសនោបាយ នាម

[រ័ត-ប្រ-សា-សៈ-ណោ-បាយ] rtabrosasaknaobay≈

(ម.ព. រដ្ឋប្រសាសនន័យ)។

រដ្ឋប្រសាសន៍

ការប្រិតប្រៀនប្រជាជនឱ្យស្ថិតនៅក្នុងអំណាចច្បាប់, ការគ្រប់គ្រងប្រទេស។

រដ្ឋប្រសាសន៍ នាម

[រ័ត-ប្រ-សាស] rtabrosas≈

ការប្រិតប្រៀនប្រជាជនឱ្យស្ថិតនៅក្នុងអំណាចច្បាប់, ការគ្រប់គ្រងប្រទេស។

រដ្ឋប្រហារ

ការចាប់ចងរំលំអ្នកគ្រប់គ្រងរដ្ឋដែលខ្លួនមិនពេញចិត្ត ដើម្បីកាន់កាប់អំណាចខ្លួនឯង, អំពើរបស់អ្នកកាន់កាប់អំណាចដែលទម្លាយបង់ចោលនូវរបបគ្រប់គ្រងរដ្ឋ ដើម្បីឡើងកាន់កាប់អំណាចខ្លួនឯងវិញ ដោយខ្លួនមិនពេញចិត្តចំពោះរបៀបគ្រប់គ្រងពីមុន :

រដ្ឋប្រហារ នាម

[រ័ត-ប្រ-ហា] rodthabrahar

ការចាប់ចងរំលំអ្នកគ្រប់គ្រងរដ្ឋដែលខ្លួនមិនពេញចិត្ត ដើម្បីកាន់កាប់អំណាចខ្លួនឯង, អំពើរបស់អ្នកកាន់កាប់អំណាចដែលទម្លាយបង់ចោលនូវរបបគ្រប់គ្រងរដ្ឋ ដើម្បីឡើងកាន់កាប់អំណាចខ្លួនឯងវិញ ដោយខ្លួនមិនពេញចិត្តចំពោះរបៀបគ្រប់គ្រងពីមុន :

រដ្ឋប្រហារយោធា

ការបះបោរផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលដោយប្រើកម្លាំងយោធាដើម្បីដណ្ដើមអំណាចគ្រប់គ្រងប្រទេស។

រដ្ឋប្រហារយោធា នាម

[រ័ត-ប្រ-ហា-យោ-ធា] rtabrohayothea≈

ការបះបោរផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលដោយប្រើកម្លាំងយោធាដើម្បីដណ្ដើមអំណាចគ្រប់គ្រងប្រទេស។

រដ្ឋពហុជាតិ

រដ្ឋអធិបតេយ្យមួយ ដែលមានប្រជាជាតិពីរឬច្រើននៅក្នុងនោះ ខុសពីរដ្ឋប្រជាជាតិដែលមានតែប្រជាជាតិមួយ :

រដ្ឋពហុជាតិ នាម

[រ័ត-ពៈ-ហ៊ុ-ជាត] rtapeakhucheat≈

រដ្ឋអធិបតេយ្យមួយ ដែលមានប្រជាជាតិពីរឬច្រើននៅក្នុងនោះ ខុសពីរដ្ឋប្រជាជាតិដែលមានតែប្រជាជាតិមួយ :

រដ្ឋមណ្ឌល

មណ្ឌលរបស់ដែន, ប្រទេសទាំងមូល,។

រដ្ឋមណ្ឌល នាម

[រ័ត-មន់-ឌុល] rtamnodul≈

មណ្ឌលរបស់ដែន, ប្រទេសទាំងមូល,។

រដ្ឋមន្ត្រី

មន្ត្រីអ្នកទំនុកបម្រុងស្រុកទេស, មន្ត្រីដែលនាយកអ្នកកាន់អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ បានជ្រើសរើសឡើងដើម្បីត្រួតត្រាមុខតំណែងរាជការ ធំៗរបស់រដ្ឋ :

រដ្ឋមន្ត្រី នាម

[រ័ត-មន់-ត្រី] roth muntrey

មន្ត្រីអ្នកទំនុកបម្រុងស្រុកទេស, មន្ត្រីដែលនាយកអ្នកកាន់អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ បានជ្រើសរើសឡើងដើម្បីត្រួតត្រាមុខតំណែងរាជការ ធំៗរបស់រដ្ឋ :

រដ្ឋលេខាធិការ

លេខាធិការរបស់រដ្ឋគឺមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ដែលមានមុខតំណែងជារដ្ឋមន្ត្រី។

រដ្ឋលេខាធិការ នាម

[រ័ត-លេ-ខា-ធិ-កា] rtalekhathika≈

លេខាធិការរបស់រដ្ឋគឺមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ដែលមានមុខតំណែងជារដ្ឋមន្ត្រី។

រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋាន

ទីស្ដីការនៃរដ្ឋលេខាធិការ។

រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋាន នាម

[រ័ត-លេ-ខា-ធិ-កា-រ៉័ត-ឋាន] rtalekhathikartathan≈

ទីស្ដីការនៃរដ្ឋលេខាធិការ។

រដ្ឋវាសិនី

(ម.ព. រដ្ឋវាសី)។

រដ្ឋវាសិនី នាម

[រ័ត-វា-សិ-នី] rtaveaseni≈

(ម.ព. រដ្ឋវាសី)។

រដ្ឋវាសី

អ្នកនៅក្នុងរដ្ឋ, អ្នកអាស្រ័យនៅក្នុងដែន។

រដ្ឋវាសី នាម

[រ័ត-វា-សី] rtaveasei≈

អ្នកនៅក្នុងរដ្ឋ, អ្នកអាស្រ័យនៅក្នុងដែន។

រដ្ឋសន្តិភាព

(ម.ព. រដ្ឋប្រសាន្តិភាព)។

រដ្ឋសន្តិភាព នាម

[រ័ត-សន់-តិ-ភាប] rtasnotepheab≈

(ម.ព. រដ្ឋប្រសាន្តិភាព)។

រដ្ឋសភា

ទីប្រជុំប្រឹក្សាការសម្រាប់ប្រទេស; សាលាសម្រាប់ប្រជុំប្រឹក្សាការទំនុកបម្រុងឬគ្រប់គ្រងរក្សាស្រុកទេស។

រដ្ឋសភា នាម

[រ័ត-សៈ-ភា] rodthasaphea

ទីប្រជុំប្រឹក្សាការសម្រាប់ប្រទេស; សាលាសម្រាប់ប្រជុំប្រឹក្សាការទំនុកបម្រុងឬគ្រប់គ្រងរក្សាស្រុកទេស។

រដ្ឋសភាធីបតី

អធិបតីនាយកនៃរដ្ឋសភា។

រដ្ឋសភាធីបតី នាម

[រ័ត-សៈ-ភា-ធិ-ប៉ៈ-តី] rtasakpheathibaktei≈

អធិបតីនាយកនៃរដ្ឋសភា។

រដ្ឋសភានាយក

(ម.ព. រដ្ឋសភាធីបតី)។

រដ្ឋសភានាយក នាម

[រ័ត-សៈ-ភា-នា-យក់] rtasakpheaneayk≈

(ម.ព. រដ្ឋសភាធីបតី)។

រដ្ឋសហព័ន្ធ

ដែនដីនៃសហគមប្រជាជាតិណាមួយ ដែលប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងមានពីរកម្រិតគឺ មានការបែងចែកអំណាចរវាងរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធនិងរដ្ឋាភិបាលនៃរដ្ឋជាសមាជិក។ រដ្ឋាភិបាលទាំងពីរកម្រិតមានការបែងចែកសមត្ថកិច្ចខុសគ្នា ដែលក្នុងនោះរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធមានសមត្ថកិច្ចផ្ដាច់មុខសំខាន់ៗយ៉ាងតិចបួនគឺ វិស័យការព

រដ្ឋសហព័ន្ធ នាម

[រ័ត-សៈ-ហៈ-ព័ន] rtasakhakpno≈

ដែនដីនៃសហគមប្រជាជាតិណាមួយ ដែលប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងមានពីរកម្រិតគឺ មានការបែងចែកអំណាចរវាងរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធនិងរដ្ឋាភិបាលនៃរដ្ឋជាសមាជិក។ រដ្ឋាភិបាលទាំងពីរកម្រិតមានការបែងចែកសមត្ថកិច្ចខុសគ្នា ដែលក្នុងនោះរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធមានសមត្ថកិច្ចផ្ដាច់មុខសំខាន់ៗយ៉ាងតិចបួនគឺ វិស័យការព

រដ្ឋសីមា

ព្រំប្រទល់របស់រដ្ឋគឺទីខ័ណ្ឌនៃដែនដីរបស់រដ្ឋដែលនៅជិតជាប់គ្នា។

រដ្ឋសីមា នាម

[រ័ត-សី-ម៉ា] rtaseima≈

ព្រំប្រទល់របស់រដ្ឋគឺទីខ័ណ្ឌនៃដែនដីរបស់រដ្ឋដែលនៅជិតជាប់គ្នា។

រដ្ឋអធិបតេយ្យ

រដ្ឋដែលមានប្រជាជនរស់នៅជាអចិន្ត្រៃយ៍ មានទឹកដីមួយជាកំណត់ មានរដ្ឋាភិបាលដែលមិនស្ថិតនៅក្រោមអំណាចនៃរដ្ឋផ្សេងទៀត និងមានសមត្ថភាពគតិយុត្តទាក់ទងជាមួយរដ្ឋដទៃទៀត។

រដ្ឋអធិបតេយ្យ នាម

[រ័ត-អៈ-ធិ-ប៉ៈ-តៃ] rtaaakthibaktai≈

រដ្ឋដែលមានប្រជាជនរស់នៅជាអចិន្ត្រៃយ៍ មានទឹកដីមួយជាកំណត់ មានរដ្ឋាភិបាលដែលមិនស្ថិតនៅក្រោមអំណាចនៃរដ្ឋផ្សេងទៀត និងមានសមត្ថភាពគតិយុត្តទាក់ទងជាមួយរដ្ឋដទៃទៀត។

រដ្ឋអាជ្ញា

(ម.ព. ព្រះរាជអាជ្ញា)។

រដ្ឋអាជ្ញា នាម

[រ័ត-អាច-ញ៉ា] rtaaachnha≈

(ម.ព. ព្រះរាជអាជ្ញា)។

រដ្ឋាករ

អាកររបស់រដ្ឋ; កន្លែងរាជការទទួលបន្ទុកខាងហូតពន្ធដារផ្សេងៗ។

រដ្ឋាករ នាម

[រ័ត-ឋា-ក] rtathaka≈

អាកររបស់រដ្ឋ; កន្លែងរាជការទទួលបន្ទុកខាងហូតពន្ធដារផ្សេងៗ។

រដ្ឋាធិបតី

(ម.ព. រដ្ឋនាយក)។

រដ្ឋាធិបតី នាម

[រ័ត-ឋា-ធិ-បៈ-ដី] rtathathibakdei≈

(ម.ព. រដ្ឋនាយក)។

រដ្ឋាភិបាល

អង្គការចាត់តាំងរបស់ប្រជាជននៅក្នុងរដ្ឋមួយដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងច្បាស់លាស់និងគ្រប់គ្រងកិច្ចការនានារបស់រដ្ឋ។ រដ្ឋាភិបាលគឺជាផ្នែកមួយរបស់រដ្ឋគ្មានលក្ខណៈអចិន្ត្រៃយ៍ និងអាចមានការផ្លាស់ប្ដូរតាមរយៈបដិវត្តន៍ រដ្ឋប្រហារ ការបោះឆ្នោត និងវិធីផ្សេងៗខាងផ្លូវច្បាប់ :

រដ្ឋាភិបាល នាម

[រ័ត-ឋា-ភិ-បាល] rtathaphibal≈

អង្គការចាត់តាំងរបស់ប្រជាជននៅក្នុងរដ្ឋមួយដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងច្បាស់លាស់និងគ្រប់គ្រងកិច្ចការនានារបស់រដ្ឋ។ រដ្ឋាភិបាលគឺជាផ្នែកមួយរបស់រដ្ឋគ្មានលក្ខណៈអចិន្ត្រៃយ៍ និងអាចមានការផ្លាស់ប្ដូរតាមរយៈបដិវត្តន៍ រដ្ឋប្រហារ ការបោះឆ្នោត និងវិធីផ្សេងៗខាងផ្លូវច្បាប់ :