វចនានុក្រមខ្មែរ

រង៉ិករង៉ក់ គុណនាម

[រ-ង៉ិក-រ-ង៉ក់] rongekrongok

ដែលទន់ល្មៃពត់ពេន :

រង៉ូវ គុណកិរិយា

[រ-ង៉ូវ] rongouv

ដែលពោលរទូរទាំង៉ូវៗរឿយៗ :

រង៉ែ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ រង៉ូវ ថា រង៉ែរង៉ូវ ដែលពោលរទូរទាំត្អូញត្អែរ ឬបន្ទោសរង៉ូវៗឥតស្រាក។

រង៉ែ បុព្វបទ

[រ-ង៉ែ] rongae

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ រង៉ូវ ថា រង៉ែរង៉ូវ ដែលពោលរទូរទាំត្អូញត្អែរ ឬបន្ទោសរង៉ូវៗឥតស្រាក។

រង៉ោម

ដែលអង្គុយត្របោមក្បាលជង្គង់ជុំគ្នា, ដែលឋិតនៅរាយៗគ្នា ពេញពាស :

រង៉ោម គុណកិរិយា

[រ-ង៉ោម] rongaom

ដែលអង្គុយត្របោមក្បាលជង្គង់ជុំគ្នា, ដែលឋិតនៅរាយៗគ្នា ពេញពាស :

រង់ កិរិយាសព្ទ

[រង់] rngo≈

បង្អង់ចាំ, ឈប់បង្អង់ :

រង់ចាំតែ គុណកិរិយា

[រង់-ចំា-តែ] rngochamatae≈

(ព.សា.) ទន្ទឹងចាំតែ, នៅចាំតែ។

រង់ដឿង

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ កើតត្រង់ចុងម្រាមដៃឬម្រាមជើង បណ្ដាលឱ្យឈឺចាប់ពើតខ្លាំង, ពេទ្យខ្មែរបុរាណច្រើនប្រើល័ខស្រម៉ជាថ្នាំរម្ងាប់រោគនេះ ដូចពោះភ្លាញដែរ។

រង់ដឿង នាម

[រង់-ដឿង] rongodoeang

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ កើតត្រង់ចុងម្រាមដៃឬម្រាមជើង បណ្ដាលឱ្យឈឺចាប់ពើតខ្លាំង, ពេទ្យខ្មែរបុរាណច្រើនប្រើល័ខស្រម៉ជាថ្នាំរម្ងាប់រោគនេះ ដូចពោះភ្លាញដែរ។

រង្កៀក កិរិយាសព្ទ ១)

[រង់-កៀក] rongkeak

ចាប់កៀកយោគចុះយោគឡើងឱ្យរលុង ដើម្បីដកចេញឬដើម្បីឱ្យចុះជ្រៅ :

រង្កៀក កិរិយាសព្ទ ២)

[រង់-កៀក] rongkeak

ងាកចុះងាកឡើងរឿយៗ ដូចគេចាប់រង្កៀក :

រង្កៀកបង្គោល

ឈ្មោះលំនាំបទគ្វាមមួយប្រភេទប្រើសំឡេងរលាក់រលែកងីកងាក ដូចគេចាប់បង្គោលរង្កៀក :

រង្កៀកបង្គោល នាម

[រង់-កៀក-បង់-គោល] rongkeakbongkoul

ឈ្មោះលំនាំបទគ្វាមមួយប្រភេទប្រើសំឡេងរលាក់រលែកងីកងាក ដូចគេចាប់បង្គោលរង្កៀក :

រង្កៀស

នឹកពិភាល់, មិនទុកចិត្ត, មិនអស់ចិត្ត, មិនស៊ប់ចិត្ត, ឃ្នើសចិត្ត :

រង្កៀស កិរិយាសព្ទ

[រង់-កៀស] rongkies

នឹកពិភាល់, មិនទុកចិត្ត, មិនអស់ចិត្ត, មិនស៊ប់ចិត្ត, ឃ្នើសចិត្ត :

រង្គ នាម

[រង់] ឬ [រ៉ង់-គៈ] rongkor

ជ័រមានសម្បុរលឿង សម្រាប់ប្រើជាថ្នាំគំនូរឬជាថ្នាំរម្ងាប់រោគខ្លះក៏បាន។

រង្គ នាម

[រង់] ឬ [រ៉ង់-គៈ] rongkor

ការរីករាយសប្បាយ, ល្បែងរបាំ, ល្ខោន; ចម្បាំង :

រង្គ នាម

[រង់-គត់-ឋាន] rongkor

(ម.ព. រង្គមណ្ឌល ក្នុង រង្គ២)។

រង្គ នាម

[រង់-គៈ-ភូម] rongkor

ទីលេងមហោស្រព; សមរភូមិ (ទីចម្បាំង)។

រង្គ នាម

[រង់-គៈ-មន់-ឌល់] rongkor

កន្លែងរបាំ, មន្ទីរពិសោធន៍ដែលមានកន្លែងអង្គុយជាថ្នាក់ៗ។

រង្គសាល នាម

[រង់-គៈ-សាល] rngokeaksal≈

រោងរាំ, រោងល្ខោន, បារ។

រង្គាជីព

អ្នកចិញ្ចឹមជីវិតដោយការលេងមហាស្រព (អ្នករាំ, តួល្ខោន) ; អ្នកចិញ្ចឹមជីវិតដោយការផាត់ថ្នាំ (ជាងលាបថ្នាំ, ជាងគំនូរ)។

រង្គាជីព នាម

[រ៉ង់-គា-ជីប] rongkeachip

អ្នកចិញ្ចឹមជីវិតដោយការលេងមហាស្រព (អ្នករាំ, តួល្ខោន) ; អ្នកចិញ្ចឹមជីវិតដោយការផាត់ថ្នាំ (ជាងលាបថ្នាំ, ជាងគំនូរ)។

រង្គាត់ គុណកិរិយា

[រ៉ង់-គាត់] rongkeat

ដែលច្រវាត់, ខ្វាត់ខ្វែង, សុសសព្វ :

រង្គាត់ គុណកិរិយា

[ត្រាច់-រង់-គាត់] rongkeat

ត្រាច់ទៅមកសុសសព្វ :

រង្គាល

រង្គំរាលដាល; ក្ដៅក្រហាយសាយដាលរាលពីមួយទៅមួយ។

រង្គាល កិរិយាសព្ទ

[រង់-គាល] rongkeal

ដាលរាល, បែកសាយ :

រង្គាល កិរិយាសព្ទ

[រង់-គាល-ចិត] rongkeal

រអាចិត្ត, ក្ដៅក្រហាយក្នុងចិត្ត។

រង្គាល កិរិយាសព្ទ

[រង់-គំ-រង់-គាល] rongkeal

រង្គំរាលដាល; ក្ដៅក្រហាយសាយដាលរាលពីមួយទៅមួយ។

រង្គើ កិរិយាសព្ទ

[រង់-គើ] rongkau

ញ័ររញ្ជួយ :

រង្គើ គុណនាម

[រង់-គើ] rongkau

ដែលរលុងចាប់រង្កៀកបាន :

រង្គើក កិរិយាសព្ទ

[រង់-កើក] rongkerk

កម្រើក, ធ្វើឱ្យកម្រើក :

រង្គោះ កិរិយាសព្ទ ១)

[រង់-គោះ] rongkuoh

រដោះ, របូត ព្រោះរលុង :

រង្គោះ កិរិយាសព្ទ ២)

[រង់-គោះ] rongkuoh

ជ្រុះចុះ :

រង្គោះ កិរិយាសព្ទ ៣)

[រង់-គោះ] rongkuoh

រង្គោះរង្គាយ រង្គោះរាត់រាយ :

រង្គោះរង្គើ

ខ្វះលំនឹង, មិនមាំទាំ, មិននឹងនរ, មិនមានស្ថិរភាព, មិនមានតុល្យភាព :

រង្គោះរង្គើ កិ., គុ.

[រង់-គោះ-រង់-គើ] rngokoeahrngokeu≈

ខ្វះលំនឹង, មិនមាំទាំ, មិននឹងនរ, មិនមានស្ថិរភាព, មិនមានតុល្យភាព :

រង្គំ គុ.កិ., គុ.

[រង់-គំ] rongkomm

ដែលងំនៅជានិច្ច, ដែលឆេះកាត់ គគុល :

រង្គ—

(ម.ព. រង្គ{¥¥}២{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

រង្គ— គុ.កិ., គុ.

[រ៉ង់-គៈ—] rngokeak—≈

(ម.ព. រង្គ២) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

រង្វង់

រង្វង់ដែលស្របនឹងខ្សែអេក្វាទ័រ ហើយមានរយៈទទឹង ៦៦ដឺក្រេ៣៣មីនុត នៅសងខាងខ្សែអេក្វាទ័រ។ រង្វង់ប៉ូលខាងជើងហៅថា រង្វង់ប៉ូលអាកទិក ឯរង្វង់ប៉ូលខាងត្បូងហៅថា រង្វង់ប៉ូលអង់តាកទិក។

រង្វង់ នាម ២)

[រង់-វង់] rongvong

(គណិត.) សំណុំចំណុចទាំងអស់នៅក្នុងប្លង់មួយដែលមានចម្ងាយថេរពីចំណុចនឹងមួយនៃប្លង់នោះ។

រង្វង់ នាម

[រង់-វង់-ប៉ូល] rongvong

រង្វង់ដែលស្របនឹងខ្សែអេក្វាទ័រ ហើយមានរយៈទទឹង ៦៦ដឺក្រេ៣៣មីនុត នៅសងខាងខ្សែអេក្វាទ័រ។ រង្វង់ប៉ូលខាងជើងហៅថា រង្វង់ប៉ូលអាកទិក ឯរង្វង់ប៉ូលខាងត្បូងហៅថា រង្វង់ប៉ូលអង់តាកទិក។

រង្វង់មូល

កន្លែងដែលផ្លូវកាត់គ្នាច្រើន ហើយមានវត្ថុរាងរង្វង់នៅកណ្ដាល សម្រាប់សម្រួលចរាចរណ៍ :

រង្វង់មូល នាម

[រង់-វង់-មូល] rngovngomul≈

កន្លែងដែលផ្លូវកាត់គ្នាច្រើន ហើយមានវត្ថុរាងរង្វង់នៅកណ្ដាល សម្រាប់សម្រួលចរាចរណ៍ :

រង្វាន់

រង្វាន់និងទ្រនឹប, របស់ដែលឱ្យដោយឡែកផ្សេងក្រៅពីទ្រនឹប។

រង្វាន់ នាម

[រង់-វាន់] rong vorn

របស់ដែលថែមឱ្យដោយឡែកផ្សេងលើសពីកំណត់ដែលត្រូវបាន, របស់ជាបំណាច់ដែលថែមឱ្យ ព្រោះគាប់ចិត្តឬដើម្បីបំពេញចិត្ត :

រង្វាន់ នាម

[រង់-វាន់-ខាន់-ខៅ] rong vorn

រង្វាន់និងទ្រនឹប, របស់ដែលឱ្យដោយឡែកផ្សេងក្រៅពីទ្រនឹប។

រង្វាស់

ប្រដាប់សម្រាប់វាស់និងប្រដាប់សម្រាប់វាល់ :

រង្វាស់ នាម

[រង់-វាស់] rongveas

ប្រដាប់សម្រាប់វាស់, គ្រឿងវាស់, ខ្នាត :

រង្វាស់ ធ.

[តាម-រង់-វាស់-រង់-វាល់] rongveas

(ព.ប្រ.) តាមព្រេងតាមកម្ម, តាមបុណ្យតាមព្រេង, តាមព្រេងសំណាង។

រង្វាស់ នាម

[រង់-វាស់-រង់-វាល់] rongveas

ប្រដាប់សម្រាប់វាស់និងប្រដាប់សម្រាប់វាល់ :

រង្វាស់កាព្យ

លក្ខណៈកាព្យដែលតម្រូវឱ្យមានចំនួនព្យាង្គជាក់លាក់ក្នុងឃ្លានិងចំនួនឃ្លាជាក់លាក់ក្នុងល្បះ ទៅតាមក្បួនតែងកាព្យនៃបទនីមួយៗ :

រង្វាស់កាព្យ នាម

[រង់-វាស់-កាប] rngoveaskab≈

លក្ខណៈកាព្យដែលតម្រូវឱ្យមានចំនួនព្យាង្គជាក់លាក់ក្នុងឃ្លានិងចំនួនឃ្លាជាក់លាក់ក្នុងល្បះ ទៅតាមក្បួនតែងកាព្យនៃបទនីមួយៗ :

រង្វាស់មុំ

ខ្នាតដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់វាស់មុំគិតជាដឺក្រេ ក្រាដ ឬរ៉ាដ្យង់។

រង្វាស់មុំ នាម

[រង់-វាស់-មុំ] rngoveasmuum≈

ខ្នាតដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់វាស់មុំគិតជាដឺក្រេ ក្រាដ ឬរ៉ាដ្យង់។

រង្វឹង

ប្រដាប់មានស្លាបធ្វើដោយឫស្សី មានភ្លៅមានដៃសណ្ឋានជារហាត់ ធំខ្ពស់ស្រោង មានជើងខ្ពស់សម្រាប់ព័ទ្ធសូត្រឬអំបោះ :

រង្វឹង នាម

[រង់-វឹង] rongvueng

ប្រដាប់មានស្លាបធ្វើដោយឫស្សី មានភ្លៅមានដៃសណ្ឋានជារហាត់ ធំខ្ពស់ស្រោង មានជើងខ្ពស់សម្រាប់ព័ទ្ធសូត្រឬអំបោះ :

រង្វើល

ដែលមិនញឹក, មិនញាប់ គឺល្បោះៗ, ច្បោលៗ, មួយៗ :

រង្វើល គុ.កិ., គុ.

[រង់-វើល] rongvaul

ដែលមិនញឹក, មិនញាប់ គឺល្បោះៗ, ច្បោលៗ, មួយៗ :

រង្វេល

ចង្វាយអ្វីៗដែលទន់សម្រាប់រង សម្រាប់ទ្ររបស់ស្រួយ ឬរបស់ដែលឃ្លោង កុំឱ្យងាយបែក កុំឱ្យឃ្លោង :

រង្វេល នាម

[រង់-វេល] rongvel

ចង្វាយអ្វីៗដែលទន់សម្រាប់រង សម្រាប់ទ្ររបស់ស្រួយ ឬរបស់ដែលឃ្លោង កុំឱ្យងាយបែក កុំឱ្យឃ្លោង :

រង្វះ នាម ១)

[រង់-វះ] rongveah

ប្រឡាយខ្លីដែលវះភ្លឺឬទំនប់ជាផ្លូវឱ្យទឹកហូរ :

រង្វះ នាម ២)

[រង់-វះ] rongveah

ចន្លោះដែលច្រហមានសណ្ឋានដូចគេវះ :

រង្វះខ្យល់

(ភាសា.) ប្រឡាយខ្យល់ដែលបិទ ឬបើកចំហតូចឬធំក្នុងការបង្កើតសូរ :

រង្វះខ្យល់ នាម

[រង់-វះ-ខ្យល់] rngoveahkhayl≈

(ភាសា.) ប្រឡាយខ្យល់ដែលបិទ ឬបើកចំហតូចឬធំក្នុងការបង្កើតសូរ :

រង្វះបន្លឺ នាម

[រង់-វះ-បន់-ឡឺ] rngoveahbnoleu≈

(ម.ព. រង្វះខ្យល់)។

រង្សី នាម

[រ័ង-សី] rongsi

ពន្លឺ, ពន្លឺដែលមានខ្សែចាំងព្រាកៗ។

រចនា

សាលាដែលមានពួកគ្រូបង្រៀនខាងការរចនាផ្សេងៗ (ឈ្មោះសាលារៀនមួយនៅក្រុងភ្នំពេញក្នុងសម័យមុន, សម័យតមកហៅ សាលាវិចិត្រសិល្បៈ)។

រចនា នាម a

[រៈ-ចៈ-ណា] rochonea

ការតាក់តែង; ការធ្វើឱ្យវិចិត្រផ្សេងៗ; ការរៀបរៀងឱ្យត្រូវរបៀបបែបយ៉ាង; ការតែងសេចក្ដីឱ្យចុះរបៀប; ... :

រចនា កិរិយាសព្ទ b

[រៈ-ចៈ-ណា] rochonea

តាក់តែង; រៀបរៀងឱ្យត្រូវរបៀបបែបយ៉ាង :

រចនា គុណនាម c

[រៈ-ចៈ-ណា] rochonea

ដែលតាក់តែង; ដែលរៀបរៀងឱ្យត្រូវរបៀបបែបយ៉ាង :

រចនា នាម

[សា-ឡា-រៈ-ចៈ-ណា] rochonea

សាលាដែលមានពួកគ្រូបង្រៀនខាងការរចនាផ្សេងៗ (ឈ្មោះសាលារៀនមួយនៅក្រុងភ្នំពេញក្នុងសម័យមុន, សម័យតមកហៅ សាលាវិចិត្រសិល្បៈ)។

បែបផែនដោយឡែកៗ ដែលអ្នកនិពន្ធ សិល្បករ វិចិត្រករ យកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីនិពន្ធ រចនា រៀបរាប់ និងនិយាយដោយបញ្ចេញសំនួនវោហារសេចក្ដី គំនិត ទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួន ក្រោមរូបភាពជាអត្ថន័យ (គំនិត) និងអត្ថរូប (ភាសា) ទៅតាមសម័យកាលណាមួយច្បាស់លាស់។

រចនាបថ នាម

[រៈ-ចៈ-ណា-បត់] reakchaknabta≈

បែបផែនដោយឡែកៗ ដែលអ្នកនិពន្ធ សិល្បករ វិចិត្រករ យកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីនិពន្ធ រចនា រៀបរាប់ និងនិយាយដោយបញ្ចេញសំនួនវោហារសេចក្ដី គំនិត ទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួន ក្រោមរូបភាពជាអត្ថន័យ (គំនិត) និងអត្ថរូប (ភាសា) ទៅតាមសម័យកាលណាមួយច្បាស់លាស់។

រចនាបទុម

(ម.ព. ក្បាច់រចនាប័ទ្ម)។

រចនាបទុម នាម

[រៈ-ចៈ-ណា-ប៉ៈ-ទុំ] rochaneabatum

(ម.ព. រចនាប័ទ្ម)។

រចនាបទុម នាម

[ក្បាច់-រៈ-ចៈ-ណា-ប-ទុម] ឬ [ក្បាច់-រ៉ាច់-ចៈ-ណា-ប-ទុម] rochaneabatum

(ម.ព. ក្បាច់រចនាប័ទ្ម)។

រចនាប័ទ្ម

ក្បាច់ត្របកឈូកផ្ងារ ឬឈូកផ្កាប់ ឬក៏ទាំងផ្ងារទាំងផ្កាប់ :

រចនាប័ទ្ម នាម

[រៈ-ចៈ-ណា-ប័ត] rochoneaboatmor

ក្បាច់ត្របកឈូក (ហៅ រចនាបទុម ក៏បាន) :

រចនាប័ទ្ម នាម

[ក្បាច់-រៈ-ចៈ-ណា-បត់] ឬ [ក្បាច់-រ៉ាច់-ចៈ-ណា-បត់] rochoneaboatmor

ក្បាច់ត្របកឈូកផ្ងារ ឬឈូកផ្កាប់ ឬក៏ទាំងផ្ងារទាំងផ្កាប់ :

រង៉ិករង៉ក់ គុណនាម

រង៉ឺត នាម

រង៉ូវ គុណកិរិយា

រង៉ែ បុព្វបទ

រង៉ោម គុណកិរិយា

រង់ កិរិយាសព្ទ

រង់ចាំតែ គុណកិរិយា

រង់ដឿង នាម

រង្កៀក កិរិយាសព្ទ ១)

រង្កៀក កិរិយាសព្ទ ២)

រង្កៀកបង្គោល នាម

រង្កៀស កិរិយាសព្ទ

រង្គ នាម

រង្គ នាម

រង្គ នាម

រង្គ នាម

រង្គ នាម

រង្គ នាម

រង្គសាល នាម

រង្គាជីព នាម

រង្គាត់ គុណកិរិយា

រង្គាត់ គុណកិរិយា

រង្គាល កិរិយាសព្ទ

រង្គាល កិរិយាសព្ទ

រង្គាល កិរិយាសព្ទ

រង្គើ កិរិយាសព្ទ

រង្គើ គុណនាម

រង្គើក កិរិយាសព្ទ

រង្គោះ កិរិយាសព្ទ ១)

រង្គោះ កិរិយាសព្ទ ២)

រង្គោះ កិរិយាសព្ទ ៣)

រង្គោះរង្គើ កិ., គុ.

រង្គំ គុ.កិ., គុ.

រង្គ— គុ.កិ., គុ.

រង្វង់ នាម ១)

រង្វង់ នាម ២)

រង្វង់ នាម

រង្វង់មូល នាម

រង្វាន់ នាម

រង្វាន់ នាម

រង្វាល់ នាម

រង្វាស់ នាម

រង្វាស់ ធ.

រង្វាស់ នាម

រង្វាស់កាព្យ នាម

រង្វាស់មុំ នាម

រង្វឹង នាម

រង្វើល គុ.កិ., គុ.

រង្វេល នាម

រង្វះ នាម ១)

រង្វះ នាម ២)

រង្វះខ្យល់ នាម

រង្វះបន្លឺ នាម

រង្សី នាម

រចនា នាម a

រចនា កិរិយាសព្ទ b

រចនា គុណនាម c

រចនា នាម

រចនាបថ នាម

រចនាបទុម នាម

រចនាបទុម នាម

រចនាប័ទ្ម នាម

រចនាប័ទ្ម នាម