វចនានុក្រមខ្មែរ

យ៉ង នាម

[យ៉ង] yong

រងខ្សែទ្រ :

យ៉ស នាម

[យ៉ស] yos

សូរសព្ទបន្លឺដេញបង្អើលសត្វបក្សីជាដើម។

យ៉ាក កិរិយាសព្ទ

[យ៉ាក] yeak

លំបាក, ធ្វើបានដោយកម្រ។

យ៉ាក គុណនាម

[យ៉ាក-ចុន] yeak

ដែលទ័លក្រ, ក្រីក្រ, ខ្សត់ទ្រព្យ។

យ៉ាង នាម

[យ៉ាង-ណា] yang

បែបណា, ទំនងណា, ភាពណា, មុខណា។

យ៉ាដាំ

ជ័រជន្លាត់ដៃដែលផ្សំធ្វើជាថ្នាំមានសម្បុរខ្មៅ ក្លិនស្អុយឆួល។

យ៉ាដាំ នាម

[យ៉ា-ដាំ] yeadam

ជ័រជន្លាត់ដៃដែលផ្សំធ្វើជាថ្នាំមានសម្បុរខ្មៅ ក្លិនស្អុយឆួល។

យ៉ាន័ត្ថុ

ថ្នាំផង់សម្រាប់ស្រូប ឬផ្លុំដោយបំពង់តូច ឱ្យចូលតាមរន្ធច្រមុះ ឱ្យកណ្ដាស់ធូរមុខធូរមាត់ ឬកែរោគផ្ដាសាយជាដើម។

យ៉ាន័ត្ថុ នាម

[យ៉ា-ណាត់] yeanoattho

ថ្នាំផង់សម្រាប់ស្រូប ឬផ្លុំដោយបំពង់តូច ឱ្យចូលតាមរន្ធច្រមុះ ឱ្យកណ្ដាស់ធូរមុខធូរមាត់ ឬកែរោគផ្ដាសាយជាដើម។

យ៉ាបឆា

គ្រោតគ្រាត, មិនសុភាពរាបសា, ច្រឡោងខាម, ថោកទាប :

យ៉ាបឆា គុណនាម

[យ៉ាប-ឆា] yeabochha

គ្រោតគ្រាត, មិនសុភាពរាបសា, ច្រឡោងខាម, ថោកទាប :

យ៉ាប់ គុ.កិ., កិ.

[យ៉ាប់] yabb

ដែលនឿយហត់ខ្លាំង; ដែលធ្ងន់ហួសកម្លាំង :

យ៉ាប់យ៉ឺន

ដែលដុនដាប, ត្រដាបត្រដួស, ដែលលំបាកខ្លាំង :

យ៉ាប់យ៉ឺន គុ.កិ., កិ.

[យ៉ាប់-យ៉ឺន] yeabayeun

ដែលដុនដាប, ត្រដាបត្រដួស, ដែលលំបាកខ្លាំង :

យ៉ាវ គុ.កិ., គុ.

[យ៉ាវ] yav

(ម.ព. យឺត)។

ឈ្មោះនំចិនមួយបែប ជានំដែលគេធ្វើទុកឱ្យជាគ្រឿងសម្គាល់នូវរឿងរ៉ាវនៃមនុស្សក្បត់ផែនដីម្នាក់ឈ្មោះ ខ្វៃ ដែលរាជការសឹកចិនក្នុងបុរាណសម័យព្រេងនាយ បានចាប់យកមកធ្វើទារុណកម្ម ដោយអារសាច់ទាំងរស់ ចម្រាញ់ធ្វើជានំឱ្យឈ្មោះ ខ្វៃ ស៊ីសាច់របស់វា ហើយគេឱ្យជាងឆ្លាក់ថ្មធ្វើជារូបវាទុកនៅទីមួយ

យ៉ាវឆាខ្វៃ នាម

[យ៉ាវ-ឆា-ខ្វៃ] yeavchhakhvei

ឈ្មោះនំចិនមួយបែប ជានំដែលគេធ្វើទុកឱ្យជាគ្រឿងសម្គាល់នូវរឿងរ៉ាវនៃមនុស្សក្បត់ផែនដីម្នាក់ឈ្មោះ ខ្វៃ ដែលរាជការសឹកចិនក្នុងបុរាណសម័យព្រេងនាយ បានចាប់យកមកធ្វើទារុណកម្ម ដោយអារសាច់ទាំងរស់ ចម្រាញ់ធ្វើជានំឱ្យឈ្មោះ ខ្វៃ ស៊ីសាច់របស់វា ហើយគេឱ្យជាងឆ្លាក់ថ្មធ្វើជារូបវាទុកនៅទីមួយ

យ៉ាវហន

ឈ្មោះសម្លទឹកម្យ៉ាង ពណ៌ស្រដៀងនឹងសម្លការី ស្រូបឬជ្រលក់នឹងនំបញ្ចុកឬគុយទាវ ឬក៏មីក៏បានតាមចំណូលចិត្ត។

យ៉ាវហន នាម

[យ៉ាវ-ហន] yavhno≈

ឈ្មោះសម្លទឹកម្យ៉ាង ពណ៌ស្រដៀងនឹងសម្លការី ស្រូបឬជ្រលក់នឹងនំបញ្ចុកឬគុយទាវ ឬក៏មីក៏បានតាមចំណូលចិត្ត។

យ៉ាវហេ

ឈ្មោះផ្អកម្យ៉ាងធ្វើពីបង្គាស្រស់លាយមេដំបែ ច្របល់ជាមួយទឹកខ្ញី និងទឹករំដេង...ផ្អាប់ទុក ទើបចាវជាមួយបបរអង្ករដំណើបនិងស្ករត្នោតផ្អាប់ទុកមួយរយៈទៀត :

យ៉ាវហេ នាម

[យ៉ាវ-ហេ] yavhe≈

ឈ្មោះផ្អកម្យ៉ាងធ្វើពីបង្គាស្រស់លាយមេដំបែ ច្របល់ជាមួយទឹកខ្ញី និងទឹករំដេង...ផ្អាប់ទុក ទើបចាវជាមួយបបរអង្ករដំណើបនិងស្ករត្នោតផ្អាប់ទុកមួយរយៈទៀត :

យ៉ាអួ

ទឹកដោះគោជូរមួយប្រភេទ។ ជួនគេហៅ យ៉ាគត តាមភាសាអង់គ្លេសផងដែរ :

យ៉ាអួ នាម

[យ៉ា-អួ] yaauo≈

ទឹកដោះគោជូរមួយប្រភេទ។ ជួនគេហៅ យ៉ាគត តាមភាសាអង់គ្លេសផងដែរ :

យ៉ឺរ

(ម.ព. យ៉ើរ)។

យ៉ឺរ គុណកិរិយា

[យ៉ឺ] yueur

(ម.ព. យ៉ើរ)។

យ៉ឺល

(ម.ព. យ៉ើរ)។

យ៉ឺល គុណកិរិយា

[យ៉ីល] yeil≈

(ម.ព. យ៉ើរ)។

យ៉ុងចិត្ត

(សំនួន.) ដែលធ្លាក់ទឹកចិត្ត។

យ៉ុងចិត្ត គុណកិរិយា

[យ៉ុង-ចិត្ត] yongchett≈

(សំនួន.) ដែលធ្លាក់ទឹកចិត្ត។

យ៉ូយ!

សូរស្រែកដោយឈឺខ្លាំង ឬដោយភ័យស្លន់ខ្លាំង :

យ៉ូយ! នាម

[យ៉ូយ] youy≈

សូរស្រែកដោយឈឺខ្លាំង ឬដោយភ័យស្លន់ខ្លាំង :

យ៉ើ!

សូរលាន់មាត់ដោយក្រោធឬស្ដីបន្ទោសជាដើម :

យ៉ើ! នាម

[យ៉ើ] yaeu≈

សូរលាន់មាត់ដោយក្រោធឬស្ដីបន្ទោសជាដើម :

យ៉ើរ

ដែលឆក់ឬទាញកន្ត្រាក់ឡើងខ្ពស់ត្រដែត :

យ៉ើរ គុណកិរិយា

[យ៉ើ] yaur

ដែលឆក់ឬទាញកន្ត្រាក់ឡើងខ្ពស់ត្រដែត :

យ៉ើល

(ម.ព. យ៉ើរ)។

យ៉ើល គុណកិរិយា

[យ៉ើល] yaeul≈

(ម.ព. យ៉ើរ)។

យ៉ើះ! នាម

[យ៉ើះ] yaeuah≈

(ម.ព. យើ!)។

យ៉េៈយ៉ុ

សូរសំឡេងកូនតូចដែលកំពុងរៀនស្ដីមិនទាន់ច្បាស់ជាថាអ្វីនៅឡើយ :

យ៉េៈយ៉ុ នាម

[យ៉េ-យ៉ុ] yeeakyo

សូរសំឡេងកូនតូចដែលកំពុងរៀនស្ដីមិនទាន់ច្បាស់ជាថាអ្វីនៅឡើយ :

យ៉ៃ

សូរសម្រែកស្រួចដែលមនុស្សចាស់ឬក្មេងស្រែកដោយភ័យស្លន់ :

យ៉ៃ នាម

[យ៉ៃ] yey

រង្វេលដែកឆ្មារ សម្រាប់កម្រើកគ្រលែងជាជំនួយនាំគ្រឿងចក្រនាឡិកា ដែលឥតប៉ោលឱ្យដើរ :

យ៉ៃ នាម

[យ៉ៃ] yey

សូរសម្រែកស្រួចដែលមនុស្សចាស់ឬក្មេងស្រែកដោយភ័យស្លន់ :

យ័ន្ត

គំនូសដែលគូសគូរប្រទាក់ឆ្វាក់លើសំពត់សឬក្រដាសជាដើម ដោយសូត្រសែកគាថាអាគមផង ឬសរសេរតួអក្សរគាថាអាគមត្រង់ចន្លោះៗក្រឡាឬនៅត្រង់ជ្រុងៗរាប់ថាជារបាំងជាគ្រឿងការពារ រារាំងសត្រូវឬអន្តរាយផ្សេងៗ តាមដោយជំនឿអ្នកដែលរាប់អានទុកចិត្តថាជារបស់ស័ក្ដិសិទ្ធ :

យ័ន្ត នាម

[យ័ន] yoantor

គំនូសដែលគូសគូរប្រទាក់ឆ្វាក់លើសំពត់សឬក្រដាសជាដើម ដោយសូត្រសែកគាថាអាគមផង ឬសរសេរតួអក្សរគាថាអាគមត្រង់ចន្លោះៗក្រឡាឬនៅត្រង់ជ្រុងៗរាប់ថាជារបាំងជាគ្រឿងការពារ រារាំងសត្រូវឬអន្តរាយផ្សេងៗ តាមដោយជំនឿអ្នកដែលរាប់អានទុកចិត្តថាជារបស់ស័ក្ដិសិទ្ធ :

យ័ន្ត្រ

(ម.ព. យ័ន្ត)។

យ័ន្ត្រ នាម

[យ័ន] yn≈

(ម.ព. យ័ន្ត)។

យ័រ!

សម្ដីបន្លឺឡើងដោយសើច, ដោយប្លែកចិត្ត :

យ័រ! នាម

[យ៉] y≈

សម្ដីបន្លឺឡើងដោយសើច, ដោយប្លែកចិត្ត :

រ នាម

[រ] ro≈

តួព្យញ្ជនៈទី២៧នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ, ជាតួព្យញ្ជនៈទី២ក្នុងសេសវគ្គឬអវគ្គ។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [r] ជាព្យញ្ជនៈជើងធ្មេញ ខ្យល់មាត់ សូរលំហូរ ឃោសៈ។

រ នាម

[រ] ro≈

បង្គោល, ឃ្នង, របងបោះរាំងក្នុងទឹកជាគ្រឿងការពារសត្វទឹកដែលសាហាវ មិនឱ្យចូលមកបាន :

រក កិរិយាសព្ទ ១)

[រក] rk

សង្វាតឬស្វែងឱ្យចួប, ឱ្យប្រទះ, ឱ្យឃើញ, ឱ្យបានដូចបំណង :

រក កិរិយាសព្ទ ២)

[រក] rk

ពឹងគេ, ស្ដីគេ :

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ខុស-រក-ត្រូវ] rk

ពិនិត្យឱ្យឃើញខុសត្រូវ។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ខ្យល់-រក-ដង់-ហើម] rk

(ម.ព. រកខ្យល់)។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-គ្នា] rk

ស្វែងឱ្យបានគ្នា, ស្វែងឱ្យបានចួបគ្នា។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ដើម-រក-ចុង] rk

ពិនិត្យសង្កេតឱ្យឃើញដើម ឃើញចុង។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ទោស] rk

សង្កេតឱ្យឃើញទោស។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ប្រ-ពន់] rk

ស្វែងឱ្យបានប្រពន្ធ, ស្ដីប្រពន្ធ។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ប្រាក់-គេ] rk

សុំប្រាក់គេ; ខ្ចីប្រាក់គេ។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ពុត] rk

សង្កេត, ពិនិត្យឱ្យឃើញពុត; ដេញពុត។

រក នាម

[រក-ពុត-ធោ] rk

លាន់មាត់រកព្រះពុទ្ធថា ពុទ្ធោ!, ពុទ្ធោ ពុទ្ធោ!, ឱពុទ្ធោ!, ឱពុទ្ធោ ពុទ្ធោ!, ពុទ្ធោអើយ!, :

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-មុក] rk

សង្កេតឬបញ្ជាក់ ឱ្យឃើញមុខ, ឱ្យស្គាល់មុខ។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ស៊ី] rk

ប្រកបកិច្ចការឱ្យបានទ្រព្យធន, ប្រឹងធ្វើរបរចិញ្ចឹមជីវិត។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ហែត] rk

សន្សំ, ពិនិត្យ, សង្កេត, ស្វែងឱ្យឃើញហេតុ ឬ ឱ្យកើតបានជារឿង, ឱ្យឃើញដំណើរ។

រក កិរិយាសព្ទ

[រាវ-រក] rk

ស្វែងរក, រកអ្វីដែលបានបាត់នៅក្នុងទឹក (ទន្លេ, បឹង,...) :

រកកល់

ជិតនឹង, រៀបនឹង, ស្ទើរនឹង :

រកកល់ គុណកិរិយា

[រក-កល់] rokokol

ជិតនឹង, រៀបនឹង, ស្ទើរនឹង :

រកខ្យល់

(ព.ប្រ.) រកកលនឹងដួលរលំឬក្ស័យធន។

រកខ្យល់ កិរិយាសព្ទ ១)

[រក-ខ្យល់] rkakhayl≈

ត្រដរប្រឹងឱ្យមានខ្យល់ដង្ហើម, ខំប្រឹងត្រដរដកដង្ហើម។

រកខ្យល់ កិរិយាសព្ទ ២)

[រក-ខ្យល់] rkakhayl≈

(ព.ប្រ.) រកកលនឹងដួលរលំឬក្ស័យធន។

រកតែ

ឱ្យតែ; នាំឱ្យតែ, ទាល់តែ, ត្រាតែ :

រកតែ ឈ.

[រក-តែ] rokotae

ឱ្យតែ; នាំឱ្យតែ, ទាល់តែ, ត្រាតែ :

រកម

(ម.ព. ល្កម)។

រកម គុណនាម

[រក-ម] rokmor

(ម.ព. ល្កម)។

រកា នាម

[រ-កា] roka

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទ សន្តាននឹងគ ដើមមានបន្លាធំៗរង្វើលៗ ផ្លែតូចៗខ្លីៗជាងផ្លែគ មានប៉ុយសាច់ម៉ដ្ឋត្រសុសសម្បុរសស្រអាប់ :

រកា នាម

[រ-កា] roka

ឈ្មោះឆ្នាំទី ១០(មាន់) :

រកាដែក

ឈ្មោះឈើរកាមានបន្លាសុទ្ធតែដែកដុះនៅឋាននរក សម្រាប់ពួកនិរយបាលកំហែងឱ្យសត្វនរកដែលមានបាបប្រតោងឡើង ព្រោះកាលនៅជាមនុស្សជាអ្នកលួចប្រពន្ធឬលួចប្ដីគេ(ពោលតាមគម្ពីរខាងពុទ្ធសាសនា)។

រកាដែក នាម

[រ-កា-ដែក] rokadaek

ឈ្មោះឈើរកាមានបន្លាសុទ្ធតែដែកដុះនៅឋាននរក សម្រាប់ពួកនិរយបាលកំហែងឱ្យសត្វនរកដែលមានបាបប្រតោងឡើង ព្រោះកាលនៅជាមនុស្សជាអ្នកលួចប្រពន្ធឬលួចប្ដីគេ(ពោលតាមគម្ពីរខាងពុទ្ធសាសនា)។

រកាំ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ធាងវែងៗ មានបន្លារឹង ស្លឹកស្រដៀងនឹងផ្ដៅសោម :

រកាំ គុណនាម a

[រ-កំា] rokam

ដែលរកៀសៗក្នុងភ្នែកមើលចំពន្លឺពុំបាន :

រកាំ កិរិយាសព្ទ b

[រ-កំា] rokam

រកៀសៗក្នុងភ្នែក :

រកាំ កិរិយាសព្ទ

[រ-កំា-ចិត] rokam

រង្កៀសចិត្ត; ក្រំចិត្ត។

រកាំ នាម

[រ-កំា] rokam

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ធាងវែងៗ មានបន្លារឹង ស្លឹកស្រដៀងនឹងផ្ដៅសោម :

រកាំរកូស

មានមោះមៃនឹងគ្នាមិនសូវស្រាក; ដែលចេះតែប្រដាក់ប្រទុក្ខ, រើរុះ, រអាក់រអួល មិនជាប្រក្រតី :

យ៉ង នាម

យ៉ស នាម

យ៉ាក កិរិយាសព្ទ

យ៉ាក គុណនាម

យ៉ាក នាម

យ៉ាង នាម

យ៉ាង នាម

យ៉ាង នាម

យ៉ាង នាម

យ៉ាង នាម

យ៉ាង នាម

យ៉ាង នាម

យ៉ាដាំ នាម

យ៉ាន័ត្ថុ នាម

យ៉ាប នាម

យ៉ាបកា នាម

យ៉ាបឆា គុណនាម

យ៉ាប់ គុ.កិ., កិ.

យ៉ាប់យ៉ឺន គុ.កិ., កិ.

យ៉ាវ គុ.កិ., គុ.

យ៉ាវឆាខ្វៃ នាម

យ៉ាវហន នាម

យ៉ាវហេ នាម

យ៉ាអួ នាម

យ៉ឺរ គុណកិរិយា

យ៉ឺល គុណកិរិយា

យ៉ុងចិត្ត គុណកិរិយា

យ៉ូយ! នាម

យ៉ើ! នាម

យ៉ើរ គុណកិរិយា

យ៉ើល គុណកិរិយា

យ៉ើះ! នាម

យ៉េៈយ៉ុ នាម

យ៉ៃ នាម

យ៉ៃ នាម

យ័ន្ត នាម

យ័ន្ត្រ នាម

យ័រ! នាម

រ នាម

រ នាម

រក កិរិយាសព្ទ ១)

រក កិរិយាសព្ទ ២)

រក កិរិយាសព្ទ

រក កិរិយាសព្ទ

រក កិរិយាសព្ទ

រក កិរិយាសព្ទ

រក កិរិយាសព្ទ

រក កិរិយាសព្ទ

រក កិរិយាសព្ទ

រក កិរិយាសព្ទ

រក នាម

រក កិរិយាសព្ទ

រក កិរិយាសព្ទ

រក កិរិយាសព្ទ

រក កិរិយាសព្ទ

រកកល់ គុណកិរិយា

រកខ្យល់ កិរិយាសព្ទ ១)

រកខ្យល់ កិរិយាសព្ទ ២)

រកតែ ឈ.

រកម គុណនាម

រកា នាម

រកា នាម

រកាដែក នាម

រកាំ គុណនាម a

រកាំ កិរិយាសព្ទ b

រកាំ កិរិយាសព្ទ

រកាំ នាម