វចនានុក្រមខ្មែរ

មេជ័រ នាម

[មេ-ជ័រ] mechoar

ឈ្មោះវល្លិព្រៃមួយប្រភេទ ដើមធំ ស្លឹកធំៗ ផ្លែធំៗ ស្រដៀងនឹងខ្លូតត្រឡាចយ៉ាងតូច, មានជ័រសដូចទឹកដោះ។

មេដាយ

គ្រឿងឥស្សរិយាភរណៈមានរូបសណ្ឋានផ្សេងៗ ធ្វើដោយលោហជាតិឬរតនវត្ថុសម្រាប់រាជការអាណាចក្រគ្រប់ប្រទេស ឱ្យជាកិត្តិយសដល់ឥស្សរជន, ដល់អ្នកដែលមានគុណបំណាច់ចំពោះផែនដី, ដល់អ្នកដែលមានចំណេះវិជ្ជា, ដល់អ្នកដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ :

មេដាយ នាម

[មេ-ដាយ] meday

គ្រឿងឥស្សរិយាភរណៈមានរូបសណ្ឋានផ្សេងៗ ធ្វើដោយលោហជាតិឬរតនវត្ថុសម្រាប់រាជការអាណាចក្រគ្រប់ប្រទេស ឱ្យជាកិត្តិយសដល់ឥស្សរជន, ដល់អ្នកដែលមានគុណបំណាច់ចំពោះផែនដី, ដល់អ្នកដែលមានចំណេះវិជ្ជា, ដល់អ្នកដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ :

មេដែក

ដែកមួយប្រភេទដែលស្រូបដែកដទៃបាន។

មេដែក នាម

[មេ-ដែច] medaek

ដែកមួយប្រភេទដែលស្រូបដែកដទៃបាន។

មេដោះ

ស្ត្រីអ្នកទទួលភារៈបំបៅដោះកូនតូចជាជំនួសម្ដាយបង្កើត។

មេដោះ នាម

[មេ-ដោះ] medaoh

ស្ត្រីអ្នកទទួលភារៈបំបៅដោះកូនតូចជាជំនួសម្ដាយបង្កើត។

មេដំបូល

មេរបស់ដំបូល គឺឈើដែលដាក់បណ្ដាយលើក្បាលសសរទ្រូងឬលើចុងជើងគក។

មេដំបូល នាម

[មេ-ដំ-បូល] medamboul

មេរបស់ដំបូល គឺឈើដែលដាក់បណ្ដាយលើក្បាលសសរទ្រូងឬលើចុងជើងគក។

មេដំបែ

ផ្សិតអតិសុខុមប្រាណសម្រាប់ធ្វើដំបែ។

មេដំបែ នាម

[មេ-ដំ-បែ] medambae≈

ផ្សិតអតិសុខុមប្រាណសម្រាប់ធ្វើដំបែ។

មេណាក

(ម.ព. រដូវដំបូង ក្នុង រដូវ)។

មេណាក នាម

[មេ-ណាក] menak≈

(ម.ព. រដូវដំបូង ក្នុង រដូវ)។

មេណូប៉ូស

អស់រដូវ, ដំណាក់កាលឈប់ធ្លាក់ឈាមរដូវរបស់ស្ត្រីដែលជាទូទៅអាចចាប់ផ្ដើមពីអាយុ៤៥ដល់៥៥ឆ្នាំ :

មេណូប៉ូស នាម

[មេ-ណូ-ប៉ូស] menoubous≈

អស់រដូវ, ដំណាក់កាលឈប់ធ្លាក់ឈាមរដូវរបស់ស្ត្រីដែលជាទូទៅអាចចាប់ផ្ដើមពីអាយុ៤៥ដល់៥៥ឆ្នាំ :

មេតាន

(គីមី.) ឧស្ម័នដែលគ្មានពណ៌ គ្មានក្លិន ដែលងាយដុត និងប្រើប្រាស់ជាឥន្ធនៈ :

មេតាន នាម

[មេ-តាន] metan

(គីមី.) ឧស្ម័នដែលគ្មានពណ៌ គ្មានក្លិន ដែលងាយដុត និងប្រើប្រាស់ជាឥន្ធនៈ :

មេតាស្តាស

ការរីករាលដាលកោសិកាមហារីក បាក់តេរី វីរុសឬបរាសិតតាមចរន្តឈាមឬចរន្តឡាំហ្វ៍ចេញពីចំណុចដើមទៅសរីរាង្គដទៃទៀត។

មេតាស្តាស នាម

[មេ-តា-ស្តាស] (ជើង ត)] metastas](cheungt)a≈

ការរីករាលដាលកោសិកាមហារីក បាក់តេរី វីរុសឬបរាសិតតាមចរន្តឈាមឬចរន្តឡាំហ្វ៍ចេញពីចំណុចដើមទៅសរីរាង្គដទៃទៀត។

មេត្តា

អ្នកដែលសម្រេចឥរិយាបថនៅដោយមេត្តា គឺអ្នកដែលមានមេត្តាគ្រប់ឥរិយាបថទាំង ៤(ដើរ, ឈរ, អង្គុយ, ដេក)។

មេត្តា នាម a

[មេត-តា] metta

មេត្រី, សេចក្ដីរាប់រក, សេចក្ដីរាប់អានគ្នា, សេចក្ដីប្រណី, បំណងចង់ឱ្យអ្នកដទៃបានសេចក្ដីសុខ ចម្រើនដូចខ្លួនដែរ :

មេត្តា កិរិយាសព្ទ b

[មេត-តា] metta

មេត្រី,រាប់រក, រាប់អានគ្នា, ប្រណី :

មេត្តា គុណនាម

[មេត-តា] metta

ដែលមានមេត្រី, ដែលរាប់រកគ្នា, ដែលមានក្ដីប្រណី :

មេត្តា នាម

[មេត-តា-កា-យ៉ៈ-កាំ] metta

អំពើដែលធ្វើដោយកាយប្រកបដោយមេត្តា។

មេត្តា នាម

[មេត-តា-ចិត] metta

ចិត្តដែលប្រកបដោយមេត្តា, ចិត្តមានមេត្តា។

មេត្តា នាម

[មេត-តា-ធ័រ] metta

ធម៌ប្រកបដោយមេត្តា គឺចិត្តប្រកបដោយមេត្តានុះឯង។

មេត្តា កិរិយាសព្ទ

[មេត-តា-ប្រោស] metta

ប្រោសប្រាណដោយមេត្តា :

មេត្តា នាម

[មេត-តា-ភា-វៈ-នា] metta

ការចម្រើនមេត្តា, ដូចយ៉ាងរំពឹងថា សូមឱ្យសត្វទាំងឡាយបានសេចក្ដីសុខរាល់គ្នា! ...

មេត្តា នាម

[មេត-តា-មៈ-នោ-កាំ] metta

អំពើដែលធ្វើដោយចិត្តប្រកបដោយមេត្តា។

មេត្តា នាម

[មេត-តា-វៈ-ចី-កាំ] metta

អំពើដែលធ្វើដោយវាចាប្រកបដោយមេត្តា។

មេត្តា នាម

[មេត-តា-វិ-ហា-រិ-នី] metta

(ម.ព. មេត្តាវិហារី)។

មេត្តា នាម

[មេត-តា-វិ-ហា-រី] metta

អ្នកដែលសម្រេចឥរិយាបថនៅដោយមេត្តា គឺអ្នកដែលមានមេត្តាគ្រប់ឥរិយាបថទាំង ៤(ដើរ, ឈរ, អង្គុយ, ដេក)។

មេត្តាបារមី

បារមីមួយក្នុងចំណោមបារមីទាំង១០ដែលព្រះពោធិសត្វក្នុងជាតិជាព្រះសុវណ្ណសាមបានបំពេញដោយការផ្សាយមេត្តាធម៌។

មេត្តាបារមី នាម

[មេត-តា-បា-រៈ-ម៉ី] mettabareakmei≈

បារមីមួយក្នុងចំណោមបារមីទាំង១០ដែលព្រះពោធិសត្វក្នុងជាតិជាព្រះសុវណ្ណសាមបានបំពេញដោយការផ្សាយមេត្តាធម៌។

មេត្រី

ភាពមានមេត្រីរកគ្នា។

មេត្រី នាម

[មេ-ត្រី] metrey

សេចក្ដីរាប់រក, សេចក្ដីរាប់អាន, ប្រណី។

មេត្រី នាម

[មេ-ត្រី-ចិត] metrey

ចិត្តដែលប្រកបដោយមេត្រី :

មេត្រី នាម

[មេ-ត្រី-ភាប] metrey

ភាពមានមេត្រីរកគ្នា។

មេត្រូប៉ូល

ទីក្រុងធំជាងគេឬមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ជាងគេនៃតំបន់មួយ។

មេត្រូប៉ូល នាម ១)

[មេ-ត្រូ-ប៉ូល] metruboul≈

រាជធានីឬរដ្ឋធានីនយោបាយនៃប្រទេសមួយ។

មេត្រូប៉ូល នាម ២)

[មេ-ត្រូ-ប៉ូល] metruboul≈

ទីក្រុងធំជាងគេឬមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ជាងគេនៃតំបន់មួយ។

មេថុន

(ម.ព. មេថុនកម្ម)។

មេថុន នាម

[មេ-ថុន] methon

គូ, គូនៃបុរសនិងស្ត្រី; ការរួមសំវាស។

មេថុន នាម

[មេ-ថុ-ណៈ-កាំ] methon

ការរួមសំវាស, ការរួមបវេណី, រួមដំណេកបង្គុយ។

មេថុន នាម

[មេ-ថុ-ណៈ-ធ័ម] methon

(ម.ព. មេថុនកម្ម)។

មេថុន នាម

[មេ-ថុ-ណៈ-វិ-រៈ-តិ] methon

ការវៀរចាកមេថុន។

មេទនី

ពសុធា, ផែនដី (ហៅថា មេទិនី ក៏បាន)។

មេទនី នាម

[មេ-ទៈ-នី] metoni

ពសុធា, ផែនដី (ហៅថា មេទិនី ក៏បាន)។

មេទាហាន

មន្ត្រីដែលមានអំណាចត្រួតត្រាលើពួកទាហានមានកំណត់ចំនួនប៉ុណ្ណោះៗ ក្នុងបន្ទាយមួយៗ ឬក្នុងក្រុមមួយៗ។

មេទាហាន នាម

[មេ-ទា-ហ៊ាន] meteahean≈

មន្ត្រីដែលមានអំណាចត្រួតត្រាលើពួកទាហានមានកំណត់ចំនួនប៉ុណ្ណោះៗ ក្នុងបន្ទាយមួយៗ ឬក្នុងក្រុមមួយៗ។

មេទោ

ខ្លាញ់ខាប់; (រ.ស.) :

មេទោ នាម

[មេ-ទោ] meto

ខ្លាញ់ខាប់; (រ.ស.) :

មេទ័ព

មេរបស់កងទ័ព គឺមន្ត្រីដែលជាអធិបតីត្រួតត្រាពួកទ័ព។

មេទ័ព នាម

[មេ-ទាប់] metorp

មេរបស់កងទ័ព គឺមន្ត្រីដែលជាអធិបតីត្រួតត្រាពួកទ័ព។

មេទ្រីត

រលាកស្បូន, អាការៈរលាកជាទូទៅនៃជាលិកាស្បូនចាប់ពីភ្នាសក្នុងនៃស្បូន រហូតដល់សាច់ដុំនៃស្បូន :

មេទ្រីត នាម

[មេ-ទ្រីត] metrit≈

រលាកស្បូន, អាការៈរលាកជាទូទៅនៃជាលិកាស្បូនចាប់ពីភ្នាសក្នុងនៃស្បូន រហូតដល់សាច់ដុំនៃស្បូន :

មេធគភាព

ដំណើរឈ្លោះគ្នា ការឈ្លោះទាស់ទែងគ្នា :

មេធគភាព នាម

[មេ-ធៈ-គៈ-ភាប] methkopheap

ដំណើរឈ្លោះគ្នា ការឈ្លោះទាស់ទែងគ្នា :

មេធា

គំនិត, ប្រាជ្ញា (គំនិតឬប្រាជ្ញាដែលអាចទម្លុះទម្លាយដំណើរអ្វីនីមួយៗ)។

មេធា នាម

[មេ-ធា] methea

គំនិត, ប្រាជ្ញា (គំនិតឬប្រាជ្ញាដែលអាចទម្លុះទម្លាយដំណើរអ្វីនីមួយៗ)។

មេធាវិនី

(ម.ព. មេធាវី)។

មេធាវិនី នាម

[មេ-ធា-វិ-នី] metheavini≈

(ម.ព. មេធាវី)។

មេធាវី

ស្មាក្ដី :

មេធាវី នាម

[មេ-ធា-វី] metheavi

ដែលមានមេធា; អ្នកប្រាជ្ញ។

មេធាវី នាម

[មេ-ធា-វី] metheavi

ស្មាក្ដី :

មេធិនី

(ម.ព. មេធាវិនី)។

មេធិនី នាម

[មេ-ធិ-នី] methini≈

(ម.ព. មេធាវិនី)។

មេធី

(ម.ព. មេធាវី)។

មេធី នាម

[មេ-ធី] methi

(ម.ព. មេធាវី)។

មេន នាម

[មេន] men

(ម.ព. មេរុ)។

មេនំ

(ម.ព. មេដោះ)។

មេនំ នាម

[មេ-នំ] menum

(ម.ព. មេដោះ)។

មេបា

ខ្មោចចំបួរជួរ :

មេបា នាម ១)

[មេ-បា] meba

មេនិងបា។

មេបា នាម ២)

[មេ-បា] meba

អ្នកដែលជាប្រធានក្នុងដំណើរនិយាយកិច្ចការផ្សេងៗ ជាមួយនឹងអ្នកផ្លូវចៅមហា ក្នុងមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍ :

មេបា នាម ៣)

[មេ-បា] meba

ខ្មោចចំបួរជួរ :

មេប៊ត

បន្ទះដ៏សំខាន់នៃកុំព្យូទ័រដែលជាកន្លែងផ្ទុកខួរក្បាលកុំព្យូទ័រ កាតមេម៉ូរីផ្សេងៗ ឈីបសំខាន់ៗ និងឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកដែលផ្ដល់មុខងារដល់កុំព្យូទ័រ។

មេប៊ត នាម

[មេ-ប៊ត] mebta≈

បន្ទះដ៏សំខាន់នៃកុំព្យូទ័រដែលជាកន្លែងផ្ទុកខួរក្បាលកុំព្យូទ័រ កាតមេម៉ូរីផ្សេងៗ ឈីបសំខាន់ៗ និងឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកដែលផ្ដល់មុខងារដល់កុំព្យូទ័រ។

មេផ្ទះ

ស្ត្រីដែលជាប្រធានក្នុងការចាត់ចែងកិច្ចការក្នុងផ្ទះ (ប្រពន្ធ)។

មេផ្ទះ នាម

[មេ-ផ្ទះ] mephteah≈

ស្ត្រីដែលជាប្រធានក្នុងការចាត់ចែងកិច្ចការក្នុងផ្ទះ (ប្រពន្ធ)។

មេពាក្យ

ពាក្យដែលរៀបរៀងជាមេតាមលំដាប់អក្សរ (ដូចយ៉ាងរបៀបពាក្យក្នុងវចនានុក្រមនេះ)។

មេពាក្យ នាម

[មេ-ពាក] mepeak≈

ពាក្យដែលរៀបរៀងជាមេតាមលំដាប់អក្សរ (ដូចយ៉ាងរបៀបពាក្យក្នុងវចនានុក្រមនេះ)។

មេព្រៃ

ឈ្មោះក្រុមរាជការត្រួតត្រាខាងឈើព្រៃចម្រើនប្រយោជន៍ក្នុងរដ្ឋមណ្ឌល :

មេព្រៃ នាម

[មេ-ព្រៃ] meprey≈

ឈ្មោះក្រុមរាជការត្រួតត្រាខាងឈើព្រៃចម្រើនប្រយោជន៍ក្នុងរដ្ឋមណ្ឌល :

មេភ្លៀង

សុខុមសត្វមួយប្រភេទ សាច់ទន់ ស្លាបសម្បុរក្រហមក្រមៅ កើតក្លាយអំពីកណ្ដៀរធំៗឬអំពីកណ្ដាច់ ហើរចេញតែក្នុងវេលាមានភ្លៀងធំ, ជាសត្វចូលចិត្តពន្លឺភ្លើង, ច្រើនមានតែក្នុងខែដើមឆ្នាំ។

មេភ្លៀង នាម

[មេ-ភ្លៀង] mephlieng

សុខុមសត្វមួយប្រភេទ សាច់ទន់ ស្លាបសម្បុរក្រហមក្រមៅ កើតក្លាយអំពីកណ្ដៀរធំៗឬអំពីកណ្ដាច់ ហើរចេញតែក្នុងវេលាមានភ្លៀងធំ, ជាសត្វចូលចិត្តពន្លឺភ្លើង, ច្រើនមានតែក្នុងខែដើមឆ្នាំ។

មេមត់

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តកំពង់ចាមប៉ែកខាងកើត ប្រទល់គ្នានឹងខេត្តរោងដំរី។ បច្ចុប្បន្នក្លាយជាខេត្តត្បូងឃ្មុំ តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យលេខ នស/រកត/១២១៣/១៤៤៥ចុះថ្ងៃទី៣១ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៣ដែលកាត់យកក្រុងចំនួន១ស្រុកចំនួន៦ពីខេត្តកំពង់ចាម មាន ក្រុងសួង ស្រុកត្បូងឃ្មុំ ស្រុកអូររាំងឪ

មេមត់ នាម

[មេ-មត់] memot

ខ្មោចអារក្ស; ស្រីរូបអារក្ស :

មេមត់ នាម

[មេ-មត់] memot

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តកំពង់ចាមប៉ែកខាងកើត ប្រទល់គ្នានឹងខេត្តរោងដំរី។ បច្ចុប្បន្នក្លាយជាខេត្តត្បូងឃ្មុំ តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យលេខ នស/រកត/១២១៣/១៤៤៥ចុះថ្ងៃទី៣១ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៣ដែលកាត់យកក្រុងចំនួន១ស្រុកចំនួន៦ពីខេត្តកំពង់ចាម មាន ក្រុងសួង ស្រុកត្បូងឃ្មុំ ស្រុកអូររាំងឪ

មេម៉ាយ

(ព.ប្រ.) ការងារដែលធ្វើទៅនៅស្កកមិនហើយស្រេច ព្រោះមានធុរៈណាមួយមកជំទាស់ឬព្រោះអស់ប្រាក់ :

មេម៉ាយ គុ., ន. ១)

[មេ-ម៉ាយ] memay

ដែលបាត់បង់ប្ដី (ស្លាប់ប្ដី) ឬលែងគ្នា គឺស្ត្រីដែលមានប្ដីហើយប្ដីស្លាប់ទៅ ឬលែងគ្នា (នៅជាស្ត្រីឥតគូ) ; ស្ត្រីមេម៉ាយ, នៅជាមេម៉ាយ; និយាយដោយបរិយាយតាមដំណើរថា មេម៉ាយស្លាប់ប្ដី ឬ មេម៉ាយប្ដីស្លាប់, មេម៉ាយប្ដីលែង, មេម៉ាយលែងប្ដី។

មេម៉ាយ គុ., ន. ២)

[មេ-ម៉ាយ] memay

(ព.ប្រ.) ការងារដែលធ្វើទៅនៅស្កកមិនហើយស្រេច ព្រោះមានធុរៈណាមួយមកជំទាស់ឬព្រោះអស់ប្រាក់ :

មេម៉ូរី

ឧបករណ៍ គ្រឿង ឬផ្នែកនៃកុំព្យូទ័រ ដែលអាចផ្ទុកទិន្នន័យ កម្មវិធីជាអចិន្ត្រៃយ៍ឬបណ្ដោះអាសន្ន។ ឧបករណ៍នេះផ្ទុកទិន្នន័យក្នុងទម្រង់ជាឈីប។

មេម៉ូរី នាម

[មេ-ម៉ូ-រី] memouri≈

ឧបករណ៍ គ្រឿង ឬផ្នែកនៃកុំព្យូទ័រ ដែលអាចផ្ទុកទិន្នន័យ កម្មវិធីជាអចិន្ត្រៃយ៍ឬបណ្ដោះអាសន្ន។ ឧបករណ៍នេះផ្ទុកទិន្នន័យក្នុងទម្រង់ជាឈីប។

មេយ៉ូស

ដំណើរចែកកោសិកាដែលចំនួនក្រូម៉ូសូមត្រូវបានបន្ថយពាក់កណ្ដាលពីឌីប្លូអ៊ីត :

មេយ៉ូស នាម

[មេ-យ៉ូស] meyous≈

ដំណើរចែកកោសិកាដែលចំនួនក្រូម៉ូសូមត្រូវបានបន្ថយពាក់កណ្ដាលពីឌីប្លូអ៊ីត :

មេរុ

(ព.ប្រ.) ខ្មែរប្រើជាឈ្មោះនៃមណ្ឌបដែលសង់ធ្វើរាងជាប្រាសាទមានកំពូលមានផ្ទៃផ្ទាល់នឹងផែនដីសម្រាប់ធ្វើឈាបនកិច្ចសពឥស្សរជន :

មេរុ នាម ១)

[មេ-រុ] me ro

ភ្នំព្រះសុមេរុ។

មេរុ នាម ២)

[មេ-រុ] me ro

(ព.ប្រ.) ខ្មែរប្រើជាឈ្មោះនៃមណ្ឌបដែលសង់ធ្វើរាងជាប្រាសាទមានកំពូលមានផ្ទៃផ្ទាល់នឹងផែនដីសម្រាប់ធ្វើឈាបនកិច្ចសពឥស្សរជន :

មេរុដ្ឋាន

ទីកន្លែងមណ្ឌបដែលគេសង់ធ្វើរោងជាប្រាសាទ មានកំពូល មានផ្ទៃផ្ទាល់នឹងផែនដីសម្រាប់ធ្វើឈាបនកិច្ចសពឥស្សរជន។