ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[មឹក] muek
ឈ្មោះត្រីសមុទ្រមួយប្រភេទ រាងសំប៉ែតមានពុកមាត់ច្រើន អាចម៍វាមានសម្បុរខ្មៅរលើប ធ្វើជាទឹកខ្មៅសរសេរបាន; ត្រីនេះចិនហៅ យៀវហ៊ឺ, ខ្មែរហៅក្លាយជា យូហ៊ឺ; សៀមសរសេរ ហ្មឹក "ទឹកខ្មៅ; ត្រីមឹក"; ខ្មែរស្រុកខ្លះហៅទឹកខ្មៅថា ទឹកមឹក ក៏មាន, ហៅជាប់តាមទម្លាប់ពីក្នុងសម័យបុរាណ ដែលអ្នកខ្
[មឹង] mueng
ចៅ, ឯង។ ខ្មែរប្រើជាពាក្យទ្រគោះឬមើលងាយ, ច្រើននិយាយ ឯងមឹង, ដូចជាថា :
[មឹង] mueng
សម័យពីដើម ចៅក្រមហៅចោរដែលចាប់បានមកថា មឹង ដែរ :
រត់ខ្លាំងពេញទំហឹង។ (ព.ប្រ.) ប្រឹងពេញទំហឹង :
[មឹត] muet
រត់ខ្លាំងពេញទំហឹង។ (ព.ប្រ.) ប្រឹងពេញទំហឹង :
ពត់ខ្លួនអែនអន គឺរេពត់ខ្លួនទៅឆ្វេងទៅស្ដាំឬប្រឹងពត់បន្ទន់ខ្លួនឱ្យដាបទាបចុះ, ប្រឹងសន្ធឹងជ្រោងដៃសណ្ដូកជើងពត់ខ្លួន (និយាយថា មិតពត់ ក៏មាន)។
[មឹត-ពត់] muetopot
ពត់ខ្លួនអែនអន គឺរេពត់ខ្លួនទៅឆ្វេងទៅស្ដាំឬប្រឹងពត់បន្ទន់ខ្លួនឱ្យដាបទាបចុះ, ប្រឹងសន្ធឹងជ្រោងដៃសណ្ដូកជើងពត់ខ្លួន (និយាយថា មិតពត់ ក៏មាន)។
ដំភ្ជិតសាច់គ្នា, ដាក់ស្លង់ដំភ្ជិត :
[មឹន] muen
ដំភ្ជិតសាច់គ្នា, ដាក់ស្លង់ដំភ្ជិត :
(ព.ទ.បុ.) និយាយពីមនុស្សដែលមឹះៗសោះទេ ប៉ុន្តែបើធ្វើអ្វីតែមិនទាន់កើតក៏មិនលែង ដូចជាគេកេះឆ្នាំងដីទាល់តែធ្លុះ។
[មឹះ-មឹះ] mueeah
ដែលមុយៗភ្លឹះៗ :
[មឹះ-មឹះ-កេះ-ឆ្នាំង-បាយ-ធ្លុះ] mueeah
(ព.ទ.បុ.) និយាយពីមនុស្សដែលមឹះៗសោះទេ ប៉ុន្តែបើធ្វើអ្វីតែមិនទាន់កើតក៏មិនលែង ដូចជាគេកេះឆ្នាំងដីទាល់តែធ្លុះ។
(ម.ព. មឹត)។
[មឺត] mueut
(ម.ព. មឹត)។
ខ្សែ-កឬកង-ក ដែលប្រដាប់ដោយមុក្ដា :
[មុក-ក្ដា] mukda
ឈ្មោះកែវឬត្បូងមានតម្លៃមួយប្រភេទ; ត្បូងដែលកើតអំពីខ្យង, គជ់ខ្យង; ខ្យងដាំ :
[មុក-ក្ដា-ហា] mukda
ខ្សែ-កឬកង-ក ដែលប្រដាប់ដោយមុក្ដា :
មុខរបួសដែលមុតដោយសស្ត្រា។
[មុក] mok
ប្រធាននៃសរីរប្រទេស គឺប៉ែករូបកាយត្រង់ទីប្រជុំនៃថ្ងាស, ចិញ្ចើម, ភ្នែក, ច្រមុះ, មាត់, ចង្កា។
[កាត់-មុក] mok
កាត់ចំពីមុខ :
[ង-ងឹត-មុក] mok
វិលមុខងងឹតឈឹងមើលអ្វីពុំឃើញ។
[ដាក់-មុក] mok
ឱនមុខចុះបន្តិចស្រពោនស្រពាប់ព្រោះសេចក្ដីអៀនខ្មាសឬទញ់តុះ :
[យា-មុក] mok
ស្រុងស្លុយខាងមុខជាងខាងក្រោយ :
[កាត់-មុក] mok
កាត់នាទីឬកាត់ប្រយោជន៍; កាត់លាភរបស់អ្នកដទៃ :
[ង-ងឹត-មុក] mok
(ព.ប្រ.) ទញ់ទាល់គំនិតងងឹតឈឹង។
[ដាក់-មុក] mok
នៅទីចំពោះមុខ, ផ្គើននៅមុខ :
[យា-មុក] mok
(ព.ប្រ.) ងងុលចូលមិនថយក្រោយ។
[ក្រៀម-មុក] mok
(ម.ព. មុខក្រៀម)។
[កំ-បាំង-មុក] mok
ដែលកំបាំងគេមើលមិនឃើញ :
[ខុស-មុក] mok
ខុសបែបគ្នា; មិនត្រូវមុខ។
[ងប់-មុក] mok
(ម.ព. មុខងប់)។
[ចាំ-មុក] mok
មិនភ្លេចមុខគេ។
[ចេញ-មុក-ចេញ-មាត់] mok
ចេញទាំងមុខទាំងសម្ដី។
[ចែក-មុក] mok
ចែកឱ្យដោយមុខ ដោយឡែកពីគ្នា។
[ច្រើន-មុក] mok
ច្រើនបែប, ច្រើនយ៉ាង :
[ចំ-ពោះ-មុក] mok
ដែលប្រាកដនៅមុខ; ប្រឈមនឹង ធៀបនឹង ក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃ :
[ចំ-មុក] mok
ត្រង់ពីមុខ។
[ជច់-មុក] mok
(ព.ប្រ.) ចុះទឹកមុខឬជ្រប់មុខហាក់ដូចជាជច់ ព្រោះគេបន្តុះបង្អាប់ឬស្ដីថាឱ្យ។
[ជូ-មុក] mok
(ព.ប្រ.) បញ្ចេញអាការៈធ្វើមុខស្មូញ ព្រោះធុញ, ទ្រាន់។
[ញាក់-មុក] mok
កម្រើកចង្កាងើបងើយខ្វិចបន្តិចឡើងឬបិទមាត់ផ្អឹបកម្រើកចង្កាញាក់ខ្វើកឡើងលើ។
[ញាក់-មុក-ញាក់-មាត់] mok
(ម.ព. ញាក់មុខ)។
[ដាច់-មុក] mok
ផុតអស់មុខការ, ផុតនាទី; ដាច់នាទីឬមុខការដោយឡែក។
[ដឹង-មុក] mok
ដឹងដោយសារគេប្រាប់ថា ឈ្មោះនេះ ឈ្មោះនោះ ដែលជាសត្រូវ ...។
[ដោយ-មុក] mok
ដោយឡែក, ដោយបែប, ដោយយ៉ាង :
[តូច-មុក] mok
(ព.ប្រ.) អាប់មុខ, មិនពេញមុខ។
[ថ្លោះ-មុក] mok
(ម.ព. មុខថ្លោះ)។
[ទ-ទឹង-មុក] mok
(ព.ប្រ.) នៅទទឹងចំពីមុខ។
[ទ-ទឹង-មុក-ទាប់] mok
(ព.ប្រ.) ទទឹងដំណើរអាជ្ញា ដែលមានអានុភាពស្រដៀងនឹងទ័ព។
[ទាប-មុក] mok
(ម.ព. តូចមុខ)។
[ទុក-មុក-ទុក-មាត់-អោយ] mok
(ម.ព. ទុកមុខឱ្យ)។
[ទុក-មុក-អោយ] mok
ទុកនាទីឱ្យ, ទុកអំណាចឱ្យ, យោគយល់។
[ទើស-មុក] mok
(ព.ប្រ.) ទើសទាល់ដោយយល់មុខ, ដោយខ្លាចចិត្តឬដោយអៀនអន់ព្រោះមានគេនៅមុខ, នាំឱ្យធ្វើអ្វីមិនស៊ប់។
[ទើស-មុក-ទើស-មាត់] mok
(ម.ព. ទើសមុខ)។
[ទៅ-មុក] mok
ទៅឯខាងមុខ, ទៅឯកាលខាងមុខ!
[ធ្វើ-មុក-ក្រ-ញ៉ូវ] mok
សម្ដែងទឹកមុខឡើងក្រញូវ។
[ធ្វើ-មុក-ធ្វើ-មាត់-អោយ] mok
ញាក់មុខញាក់មាត់ក្រមាច់ក្រមើមឱ្យ។
[ធំ-មុក] mok
ពេញមុខ។
[នៅ-មុក] mok
ចំពោះមុខ!
[បំ-បាក់-មុក] mok
(ព.ប្រ.) ធ្វើឱ្យអាប់ឱនហាក់ដូចជាធ្វើមុខឱ្យបាក់។
[បំ-បាត់-មុក] mok
ធ្វើឱ្យបាត់មិនឱ្យឃើញមុខ, គេចលែងឱ្យឃើញមុខ :
[ពាប់-មុក] mok
(ម.ព. មុខពាប់)។
[ពេញ-មុក] mok
(ព.ប្រ.) ចេញមុខពេញលេញមិនរលឹបរល, មានមុខមានឈ្មោះ។
[មៈ-នុស-មាន-មុក-មាត់] mok
អ្នកដែលមានអ្នកធំអ្នកតូចរាប់អានច្រើន :
[មុក-ក្រាយ] mok
(ព.ប្រ.) មុខដែលមានទ្រង់ទ្រាយប្រៀបប្រដូចនឹងសណ្ឋានមុខត្រីក្រាយ។
[មុក-ក្រាស់] mok
(សំនួន.) ដែលមានអំណត់ខ្លាំង អាចទ្រាំទ្រដូចជាការជេរស្ដីឬបន្តុះបង្អាប់ជាដើមបាន :
[មុក-ក្រូច-សើច] mok
(ព.ប្រ.) មុខដែលឡើងសាច់ពកតូចៗឃ្មឹល ស្រដៀងនឹងសំបកផ្លែក្រូចសើច។
[មុក-ក្រៀម] mok
(ព.ប្រ.) មុខមិនស្រស់ឬមិនរីក ព្រោះមានព្រួយ។
[មុក-ខ្មោច] mok
(ម.ព. មុខងាប់)។
[មុក-ងុប] mok
ចចេសងប់មិនងាកតាម។
[មុក-ងាប់] mok
(ព.ប្រ.) ដែលមានទឹកមុខដូចជាមុខបុគ្គលស្លាប់ (ពាក្យជេរ, បង្អាប់ដោយមើលងាយ) :
[មុក-ឆ្កែ] mok
(ព.ប្រ.) ដែលជជ្រកមមករកគេដោយអាការៈឥតអៀនខ្មាសដូចជាឆ្កែ :
[មុក-ជូ] mok
(ព.ប្រ.) មុខដែលចេញអាការៈជ្រួញជ្រេញ ហាក់ដូចជាកំពុងបរិភោគវត្ថុជូរខ្លាំង។
[មុក-ឈ្មង] mok
មុខដែលមានទ្រង់ទ្រាយសមរម្យឥតឆ្គង, មុខស្រស់បំព្រង។
[មុក-ថ្លោះ] mok
(ព.ប្រ.) ប្រែឈាមមុខស្រុតចុះហាក់ដូចជាថ្លោះ (ព្រោះភ័យឬព្រោះមានជំងឺ)។
[មុក-ទឹក] mok
ផ្លូវទឹក, ធ្នារទឹក។
[មុក-ទាប់] mok
ទីចំពីខាងមុខកងទ័ពដែលកំពុងលើក។
[មុក-ពាប់] mok
(ព.ប្រ.) មុខដែលចេញអាការៈដូចជាពាប់ចុះ (ព្រោះភ័យឬព្រោះតូចចិត្តខ្លាំង) :
[មុក-ព្រំ] mok
រូបមុខដែលបែកចេញជាបួន ភ្ជាប់នឹងកំពូលប្រាសាទឬកំពូលចេតិយ។
[មុក-ព្រះ-លាន] mok
ទីវាលឬផ្លូវធំត្រង់មុខព្រះរាជវាំង។
[មុក-មន់-ត្រី] mok
មន្ត្រីដែលជាប្រធានឬជាអធិបតីលើអស់មន្ត្រីទាំងពួង, អធិបតីនៃពួកសេនាបតី; ច្រើនប្រើថា នាម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រី។
[មុក-មាត់] mok
មុខនិងមាត់ គឺការចេញបង្ហាញមុខនិងការបញ្ចេញសម្ដីថ្វីមាត់ក្នុងទីប្រជុំជន :
[មុក-មាំ] mok
មុខដែលសម្ដែងអាការៈមាំសម្បើម :
[មុក-យ័ក] mok
រូបមុខស្មាច់សម្រាប់ល្ខោនពាក់ធ្វើយក្ស។
[មុក-រា] mok
(ព.ប្រ.) មុខមនុស្សដែលមានទ្រង់ទ្រាយកំពាង ស្រដៀងនឹងរូបរាហូ :
[មុក-រីក] mok
មុខដែលចេញអាការៈរីករាយ។
[មុក-រឹង] mok
(ព.ប្រ.) ដែលរឹងរូស, មានះ, ចចេស ទោះអ្នកដែលមានអំណាចលើ សម្លឹងសម្លក់ដាក់ក៏មិនជច់មុខ :
[មុក-សឹក] mok
(ម.ព. មុខទ័ព)។
[មុក-ស្ងួត] mok
(ព.ប្រ.) មុខដែលចេញអាការៈក្រៀមក្រំហាក់ដូចជាស្ងួត។
[មុក-ស្មន់] mok
នាទីឬដំណើរដែលមានព្រោះស្មន់អន្ធករឬសហាយស្មន់នឹងគ្នា :
[មុក-ស្មើ] mok
មុខជើយដោយអាការៈតោះតើយ មិនអើពើ :
[មុក-ស្រ-ង៉ូត] mok
មុខមិនរីកដោយអាការៈក្រៀមក្រំ។
[មុក-ស្រ-ពោន] mok
(ព.ប្រ.) មុខមិនស្រស់, មិនរីករាយហាក់ដូចជាស្រពោន។
[មុក-ស្អុយ] mok
(ព.ប្រ.) មុខស្រពោនស្រពាប់ដោយហេតុទើសទាក់គំនិតឬតានតឹងចិត្ត។
[មុក-អា-ក] mok
នាទីដែលកើតអាករ កើតលាភ។
[មុក-អុត] mok
មុខដែលមានស្នាមអុត។
[មុក-អំ-ណាច] mok
នាទីរបស់អំណាច។
[យក-មុក-យក-ឈ្មោះ] mok
(ម.ព. យកមុខ)។
[យោង-មុក] mok
អន្ទងនាំផ្លូវពីមុខ, យោងមិនឱ្យឃ្លាតពីមុខ :
[ស្ងួត-មុក] mok
(ម.ព. មុខស្ងួត)។
[ស្រ-ពោន-មុក] mok
(ម.ព. មុខស្រពោន)។