ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

មាសសេស នាម

[មាស-សែស] measases

មួយខែខាងចុងគិម្ហរដូវ :

មាសស្ងួន

មានអត្ថន័យថា ដែលមានលម្អនិងចរិយាល្អថ្លៃថ្លា ដូចជាមាសដែលគេគួរតែរក្សាស្ងួនគ្រង :

មាសស្ងួន នាម

[មាស-ស្ងួន] meassngoun

ឈ្មោះចេកមួយប្រភេទ ស្រដៀងនឹងចេកនួន។

មាសស្ងួន គុ., ន.

[មាស-ស្ងួន] meassngoun

មានអត្ថន័យថា ដែលមានលម្អនិងចរិយាល្អថ្លៃថ្លា ដូចជាមាសដែលគេគួរតែរក្សាស្ងួនគ្រង :

មាសានុប្បវត្តិ

ដំណឹងដែលត្រូវប្រាប់រាល់ខែ, សំបុត្របកខែ (ហៅថា មាសានុប្រព្រឹត្តិ ក៏បាន)។

មាសានុប្បវត្តិ នាម

[មា-សា-នុប-ប៉ៈ-វ័ត] measanubbvotte

ដំណឹងដែលត្រូវប្រាប់រាល់ខែ, សំបុត្របកខែ (ហៅថា មាសានុប្រព្រឹត្តិ ក៏បាន)។

មាសិកជន

មនុស្សអ្នកធ្វើការយកឈ្នួលខែ, អ្នកស៊ីឈ្នួលខែ; អ្នកស៊ីប្រាក់ខែ។

មាសិកជន នាម

[មា-សិ-កៈ-ជន់] measekochon

មនុស្សអ្នកធ្វើការយកឈ្នួលខែ, អ្នកស៊ីឈ្នួលខែ; អ្នកស៊ីប្រាក់ខែ។

មាសិកា នាម

[មា-សិ-កា] measeka

ថ្លៃឈ្នួលខែ; ប្រាក់ខែ។

មាស–

សម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងសព្ទដទៃ ហៅដោយប្រៀបប្រដូចនឹងមាសក៏មានច្រើន :

មាស– នាម

[—មាស] —meas≈

ពាក្យប្រើជាបទសមាសភ្ជាប់ជាមួយនឹងឈ្មោះខែទាំង១២ឬជាមួយនឹងនាមសព្ទដទៃ :

មាស– នាម

[—មាស] —meas≈

សម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងសព្ទដទៃ ហៅដោយប្រៀបប្រដូចនឹងមាសក៏មានច្រើន :

មាំ គុ., គុ.កិ.

[មាំ] morm

ដែលរឹងប៉ឹង, ខ្ជាប់, ជាប់, ស៊ប់, ស្និទ្ធជិត, ប្រាកដប្រជា, សម្បើម, មែន :

មាំ កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-មុក-មាំ] morm

ធ្វើមុខសម្បើម។

មាំ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-កាន់-មាំ] morm

ប្រកាន់ខ្ជាប់, ប្រកាន់ស៊ប់។

មាំ គុណនាម

[មាំ-ទាំ] morm

ខ្ជាប់ខ្ជួន, ស៊ប់សួនណាស់។

មាំមួន

ដែលមាំណាស់, ដែលរឹងប៉ឹងណាស់, ដែលសំណំសំនួនណាស់ :

មាំមួន គុណនាម

[មាំ-មួន] meaummuon≈

ដែលមាំណាស់, ដែលរឹងប៉ឹងណាស់, ដែលសំណំសំនួនណាស់ :

មិគជាតិ

ជាតិម្រឹគ, សត្វដែលរាប់ចូលក្នុងពួកម្រឹគ :

មិគជាតិ នាម

[មិ-គៈ-ជាត] mikcheate

ជាតិម្រឹគ, សត្វដែលរាប់ចូលក្នុងពួកម្រឹគ :

មិគទាយពន

ព្រៃដែលឥស្សរជនមានក្សត្រិយ៍ជាដើមឱ្យអភ័យដល់ពួកម្រឹគ គឺព្រៃដែលព្រះរាជាជាដើមហាមផ្ដាច់មិនឱ្យឈ្មោះណាមួយបៀតបៀនពួកម្រឹគៗដែលនៅអាស្រ័យក្នុងព្រៃនោះ ក៏រមែងបានសេចក្ដីសុខទាំងអស់គ្នា (ហៅថា ម្រឹគទាយពន ឬ ម្រឹគទាយវ័ន ក៏បាន) :

មិគទាយពន នាម

[មិ-គៈ-ទា-យៈ-ពន់] mikteayopon

ព្រៃដែលឥស្សរជនមានក្សត្រិយ៍ជាដើមឱ្យអភ័យដល់ពួកម្រឹគ គឺព្រៃដែលព្រះរាជាជាដើមហាមផ្ដាច់មិនឱ្យឈ្មោះណាមួយបៀតបៀនពួកម្រឹគៗដែលនៅអាស្រ័យក្នុងព្រៃនោះ ក៏រមែងបានសេចក្ដីសុខទាំងអស់គ្នា (ហៅថា ម្រឹគទាយពន ឬ ម្រឹគទាយវ័ន ក៏បាន) :

មិគទាយវ័ន នាម

[មិ-គៈ-ទា-យៈ-វ័ន] mikeakteayeakvno≈

(ម.ព. មិគទាយពន)។

មិគព័ន្ធន៍

គ្រឿងប្រដាប់ដាក់ឱ្យជាប់ម្រឹគឬឱ្យត្រូវម្រឹគស្លាប់ ដូចយ៉ាងអន្ទាក់, បង្កាត់, ខ្នារ, អង្គប់ជាដើម :

មិគព័ន្ធន៍ នាម

[មិ-គៈ-ព័ន] mikpoanthon

គ្រឿងប្រដាប់ដាក់ឱ្យជាប់ម្រឹគឬឱ្យត្រូវម្រឹគស្លាប់ ដូចយ៉ាងអន្ទាក់, បង្កាត់, ខ្នារ, អង្គប់ជាដើម :

មិគរាជ

ស្ដេចនៃម្រឹគ, ម្រឹគជាស្ដេច (ស្ដេចម្រឹគ) ; បើញីជា មិគរាជិនី។

មិគរាជ នាម

[មិ-គៈ-រាច] mikoreach

ស្ដេចនៃម្រឹគ, ម្រឹគជាស្ដេច (ស្ដេចម្រឹគ) ; បើញីជា មិគរាជិនី។

មិគសិរ

ឈ្មោះខែទី ១តាមចន្ទគតិ មាន ២៩ថ្ងៃ :

មិគសិរ នាម

[មិ-គៈ-សេ] mikoser

ឈ្មោះខែទី ១តាមចន្ទគតិ មាន ២៩ថ្ងៃ :

មិងមាំង

ដែលងេងងោងស្រឡាំងកាំងស្ទាក់ស្ទើរអារម្មណ៍មិនជាក់លាក់ :

មិងមាំង គុ.កិ., គុ.

[មិង-មាំង] mingmeang

ដែលងេងងោងស្រឡាំងកាំងស្ទាក់ស្ទើរអារម្មណ៍មិនជាក់លាក់ :

មិច កិរិយាសព្ទ

[មិច] mix

ប៉ប្រិចភ្នែកខ្លាំងសម្ដែងអាការៈជាសញ្ញាឱ្យអ្នកដទៃដឹងក្នុងដំណើរអ្វីមួយ, ប៉ប្រិចភ្នែកខ្លាំងឱ្យសញ្ញាគ្នា :

មិច កិរិយាសព្ទ

[មិច] mix

បិចយ៉ាងធ្ងន់ដៃ :

មិច កិរិយាសព្ទ

[មិច-មួល] mix

ចាប់មួលបិចដោយធ្ងន់ដៃ។

មិច កិរិយាសព្ទ

[មួល-មិច] mix

(ម.ព. មិចមួល)។

មិច្ឆា គុ., គុ.កិ.

[មិច-ឆា] michchha

ខុស, មិនពិត, មិនមែន :

មិច្ឆា នាម

[ចិត-តៈ-ម៉ាច់-ឆេ-រ៉ៈ-មិច-ឆា] michchha

ចិត្តកំណាញ់យល់ខុសជាត្រូវ។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-កាំ-ម៉ន់-តៈ] michchha

ការងារខុស។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-ចា] michchha

ដំណើរប្រព្រឹត្តទាស់ខុសប្រពៃណី; មារយាទអាក្រក់; ច្រើនប្រើសំដៅសេចក្ដីថា "ដំណើរលួចភរិយាគេ" (ប្រើជា មិថ្យាចារ ក៏មាន)។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-ជីប] michchha

ការចិញ្ចឹមជីវិតខុស ដូចយ៉ាងចាប់មនុស្សលក់ជារបរជាដើម។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-ជី-វៈ] michchha

(ម.ព. មិច្ឆាជីព)។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-ទិត-ឋិ] michchha

សេចក្ដីយល់ឃើញខុស គឺដំណើរយល់ខុសអំពីសេចក្ដីពិត ដូចយ៉ាងយល់ឃើញថា មាតាបិតាគ្មានគុណ, សត្វទាំងអស់ស្លាប់ហើយលែងកើតទៀតជាដើម។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-ទិត-ឋិ-កៈ-ជន់] michchha

ជនប្រកបដោយមិច្ឆាទិដ្ឋិ, ជនអ្នកមានការយល់ឃើញខុស។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-ពាក] michchha

សម្ដីខុស គឺការប្រើវាចាខុសគន្លងមានពោលពាក្យកុហក, ពាក្យញុះញង់ជាដើម។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-ព្យា-យាម] michchha

ព្យាយាមខុស គឺព្យាយាមធ្វើអំពើអាក្រក់ណាមួយ។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-ម័ក] michchha

ផ្លូវខុស គឺផ្លូវឬគន្លងដែលមិនពិត :

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-វា-ចា] michchha

(ដូចគ្នានឹង មិច្ឆាពាក្យ ដែរ)។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-វា-យា-មៈ] michchha

(ដូចគ្នានឹង មិច្ឆាព្យាយាម ដែរ)។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-សង់-ក័ប-ប៉ៈ] michchha

សេចក្ដីត្រិះរិះខុស។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-សៈ-តិ] michchha

សតិខុស, ការរលឹកខុស។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-សៈ-ម៉ា-ធិ] michchha

សមាធិខុស។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-អា-ជីប] michchha

(ដូចគ្នានឹង មិច្ឆាជីព ដែរ)។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-អា-ជី-វោ] michchha

(ម.ព. មិច្ឆាអាជីវៈ)។

មិច្ឆា នាម

[មិច-ឆា-អា-ជី-វៈ] michchha

(ម.ព. មិច្ឆាអាជីព)។

មិច្ឆា—

(ម.ព. មិច្ឆា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

មិច្ឆា— នាម

[មិច-ឆា—] michchha—≈

(ម.ព. មិច្ឆា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

មិតភាណិនី គុ., ន.

[មិត-តៈ-ភា-ណិ-នី] mittakpheaneni≈

(ម.ព. មិតភាណី)។

មិតភាណី

ដែលចេះនិយាយស្ដីឬអ្នកចេះនិយាយស្ដីគួរដល់ប្រមាណ គឺចេះលៃលកពាក្យសម្ដីឱ្យគួរដល់ការ មិនឱ្យលើសមិនឱ្យខ្វះ មិនឱ្យហួសហេតុហួសដំណើរ :

មិតភាណី គុ., ន.

[មិត-តៈ-ភា-នី] mitpheanei

ដែលចេះនិយាយស្ដីឬអ្នកចេះនិយាយស្ដីគួរដល់ប្រមាណ គឺចេះលៃលកពាក្យសម្ដីឱ្យគួរដល់ការ មិនឱ្យលើសមិនឱ្យខ្វះ មិនឱ្យហួសហេតុហួសដំណើរ :

មិត្ត

អ្នកដែលរាប់អានគ្នាជិតដិត, មនុស្សដែលស្រឡាញ់រាប់រកគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ, សំឡាញ់; មិត្តមានពីរយ៉ាងគឺ កល្យាណមិត្ត មិត្តដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ; បាបមិត្ត មិត្តដែលមានអធ្យាស្រ័យអាក្រក់ :

មិត្ត នាម

[មិត] mit

អ្នកដែលរាប់អានគ្នាជិតដិត, មនុស្សដែលស្រឡាញ់រាប់រកគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ, សំឡាញ់; មិត្តមានពីរយ៉ាងគឺ កល្យាណមិត្ត មិត្តដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ; បាបមិត្ត មិត្តដែលមានអធ្យាស្រ័យអាក្រក់ :

មិត្តទ្រុស្ត គុ., ន.

[មិត-ទ្រុស] (ជើង ត)] mitttrustor

ដែលទ្រុស្តមិត្ត; ដំណើរទ្រុស្តមិត្ត :

មិត្តភាព

ភាពឬភាវៈនៃមិត្ត គឺបែបបទសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់មិត្ត :

មិត្តភាព នាម

[មិត-តៈ-ភាប] mittopheap

ភាពឬភាវៈនៃមិត្ត គឺបែបបទសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់មិត្ត :

មិត្តភេទ

ដំណើរផ្សេងឬការបែកចាកមិត្ត គឺដំណើរផ្សេងទីទៃឬការបែកឃ្លាតចាកមិត្តព្រោះព្រាត់ប្រាសនិរាសឬព្រោះឈ្លោះទាស់ទែងគ្នា។

មិត្តភេទ នាម

[មិត-តៈ-ភេត] mittaphet

ដំណើរផ្សេងឬការបែកចាកមិត្ត គឺដំណើរផ្សេងទីទៃឬការបែកឃ្លាតចាកមិត្តព្រោះព្រាត់ប្រាសនិរាសឬព្រោះឈ្លោះទាស់ទែងគ្នា។

មិត្តលាភ

ការបានមិត្ត គឺការបានគ្នាថ្មីមកជាមិត្ត ឬបានអ្នកដែលមិនធ្លាប់ជិតដិតស្និទ្ធស្នាលមកជាគ្នា។

មិត្តលាភ នាម

[មិត-តៈ-លាប] mittoleaph

ការបានមិត្ត គឺការបានគ្នាថ្មីមកជាមិត្ត ឬបានអ្នកដែលមិនធ្លាប់ជិតដិតស្និទ្ធស្នាលមកជាគ្នា។

មិត្តសន្ថវភាព នាម

[មិត-តៈ-សន់-ថៈ-វ៉ៈ-ភាប] mittsonthovopheap

ភាវៈឬភាពនៃការនៅរួបរួមជាមួយនឹងមិត្ត :

មិត្រ នាម

[មិត] mitrar

(ម.ព. មិត្ត)។

មិត្រភក្ដិ

សេចក្ដីស្មោះត្រង់ចំពោះមិត្រឬមិត្រដែលស្លូតត្រង់។

មិត្រភក្ដិ នាម

[មិត-ភ័ក] mitphka≈

សេចក្ដីស្មោះត្រង់ចំពោះមិត្រឬមិត្រដែលស្លូតត្រង់។

មិត្រភាព នាម

[មិត-ត្រៈ-ភាប] mitrapheap

(ម.ព. មិត្តភាព)។

មិត្រភេទ នាម

[មិត-ត្រៈ-ភេត] mitraphet

(ម.ព. មិត្តភេទ)។

មិត្រលាភ នាម

[មិត-ត្រៈ-លាប] mitroleaph

(ម.ព. មិត្តលាភ)។

មិត្រាភិបាល

ការរក្សាមិត្រ គឺការជួយគ្រប់គ្រងរក្សាមិត្រដោយពុំមើលបំណាំ :