វចនានុក្រមខ្មែរ

មឡាយូ នាម

[មៈ-ឡា-យូ] meaklayu≈

ជាតិមនុស្សនៅមលក្កា :

មា នាម ១)

[មា] mea

ពាក្យសម្រាប់កូនរបស់បង ហៅបុរសជាប្អូនរបស់មាតាឬបិតា (ពូ) :

មា នាម ២)

[មា] mea

ហៅបុរសដទៃមិនមែនជាញាតិដែលមានវ័យក្មេងជាងមាតាបិតារបស់ខ្លួនក៏បាន ដោយទុកដាក់ថា ដូចជាប្អូនប្រុសរបស់មាតាបិតា។

មា នាម

[មា-ក្មេក] mea

ប្អូនប្រុសរបស់ម្ដាយក្មេកឬរបស់ឪពុកក្មេក :

មា នាម

[មា-ជី-ដូន-មួយ] mea

បុរសដែលជាប្អូនជីដូនមួយរបស់មាតាឬរបស់បិតា :

មា នាម

[មា-ជី-ទួត-មួយ] mea

បុរសដែលជាប្អូនជីទួតមួយរបស់មាតាឬរបស់បិតា :

មា នាម

[មា-ជី-លួត-មួយ] mea

បុរសដែលជាប្អូនជីលួតមួយរបស់មាតាឬរបស់បិតា :

មា នាម

[មា-ធ័រ] mea

បុរសដែលជាប្អូនធម៌របស់មាតាឬរបស់បិតា។

មា នាម

[មា-បង់-កើត] mea

បុរសដែលជាប្អូនបង្កើតរបស់មាតាឬបិតា។

មាក់ក្លឿ

(ម.ព. មក្លឿ)។

មាក់ក្លឿ នាម

[មាក់-ក្លឿ] meakakloea

(ម.ព. មក្លឿ)។

មាក់ងាយ

សេចក្ដីមើលងាយ។

មាក់ងាយ កិរិយាសព្ទ

[មាក់-ងាយ] meakangeay

មើលងាយ។

មាក់ងាយ នាម

[មាក់-ងាយ] meakangeay

សេចក្ដីមើលងាយ។

មាក់ដោក

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទ ជាជាតិឈើធំ មានផ្លែបរិភោគបាន។

មាក់ដោក នាម

[មាក់-ដោក] meakodaok

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទ ជាជាតិឈើធំ មានផ្លែបរិភោគបាន។

មាក់ថោក

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ មាក់ងាយ ថា :

មាក់ថោក បុព្វបទ

[មាក់-ថោក] meakathaok

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ មាក់ងាយ ថា :

មាក់បាត

ឈ្មោះឈើដំណាំមួយប្រភេទ ក្នុងពួកទៀប ស្លឹកទ្រវែងស្រួច ក្លិនក្រពុល ជាឈើធំខ្ពស់ជាងទៀបបារាំង ផ្លែធំប៉ុនផ្លែព្នៅ ប៉ុន្តែរាងទ្រវែងជមខាងចុង សំបករលីង វេលាទុំឡើងសម្បុរក្រហម សាច់ជ្រាយ មានរសផ្អែម ប្រើបរិភោគជាអាហារ (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ តុង)។

មាក់បាត នាម

[មាក់-បាត] meakabat

ឈ្មោះឈើដំណាំមួយប្រភេទ ក្នុងពួកទៀប ស្លឹកទ្រវែងស្រួច ក្លិនក្រពុល ជាឈើធំខ្ពស់ជាងទៀបបារាំង ផ្លែធំប៉ុនផ្លែព្នៅ ប៉ុន្តែរាងទ្រវែងជមខាងចុង សំបករលីង វេលាទុំឡើងសម្បុរក្រហម សាច់ជ្រាយ មានរសផ្អែម ប្រើបរិភោគជាអាហារ (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ តុង)។

មាក់ប៉ែន

ឈ្មោះច័នមួយប្រភេទ ផ្លែតូចៗរាងត្រមៀច មិនសូវមានគ្រាប់, ជួនកាលផ្លែខ្លះគ្មានគ្រាប់សោះ (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ច័ន ដែរ)។

មាក់ប៉ែន នាម

[មាក់-ប៉ែន] meakapaen

ឈ្មោះច័នមួយប្រភេទ ផ្លែតូចៗរាងត្រមៀច មិនសូវមានគ្រាប់, ជួនកាលផ្លែខ្លះគ្មានគ្រាប់សោះ (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ច័ន ដែរ)។

មាក់ប្រាង

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្វាយ តែតូចៗជាងចុងស្រួចៗផ្លែខ្ចីមានរសជូរ លុះដល់ទុំមានសម្បុរលឿង, ប្រើបរិភោគជាអាហារ; ខ្លះមានរសផ្អែម (ច្រើនមានសម្បូណ៌នៅខេត្តបាត់ដំបង គេដាំជាដំណាំស្រុក), ខ្លះមានរសផ្អែមលាយជូរ (ច្រើនមានសម្បូណ៌នៅព្រៃភ្នំខ្លះដោយអន្លើ ក្នុងខេត្តកំពត)។

មាក់ប្រាង នាម

[មាក់-ប្រាង] meakabrang

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្វាយ តែតូចៗជាងចុងស្រួចៗផ្លែខ្ចីមានរសជូរ លុះដល់ទុំមានសម្បុរលឿង, ប្រើបរិភោគជាអាហារ; ខ្លះមានរសផ្អែម (ច្រើនមានសម្បូណ៌នៅខេត្តបាត់ដំបង គេដាំជាដំណាំស្រុក), ខ្លះមានរសផ្អែមលាយជូរ (ច្រើនមានសម្បូណ៌នៅព្រៃភ្នំខ្លះដោយអន្លើ ក្នុងខេត្តកំពត)។

មាក់ប្រិង

(ម.ព. មាក់ប្រេង)។

មាក់ប្រិង នាម

[មាក់-ប្រិង] meakabreng

(ម.ព. មាក់ប្រេង)។

មាក់ប្រេង

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទសន្តានមាក់ប្រាង តែស្លឹកធំៗជាងបន្តិចផ្លែតូចៗជាងមាក់ប្រាង។

មាក់ប្រេង នាម

[មាក់-ប្រេង] meakabreng

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទសន្តានមាក់ប្រាង តែស្លឹកធំៗជាងបន្តិចផ្លែតូចៗជាងមាក់ប្រាង។

មាក់សាង

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែទំហំស្រដៀងនឹងផ្លែគុយ សម្បុរខៀវមានជ័រច្រើន វេលាទុំមានរសផ្អែមត្រជាក់ សម្រាប់បរិភោគ។

មាក់សាង នាម

[មាក់-សាង] meakasang

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែទំហំស្រដៀងនឹងផ្លែគុយ សម្បុរខៀវមានជ័រច្រើន វេលាទុំមានរសផ្អែមត្រជាក់ សម្រាប់បរិភោគ។

មាក់សាន់

ឈ្មោះដាវមួយប្រភេទ។

មាក់សាន់ នាម

[មាក់-សាន់] meakasan

ឈ្មោះដាវមួយប្រភេទ។

មាគធិក

(ម.ព. មគធៈ)។

មាគធិក នាម

[មា-គៈ-ធិក] meakeakthik≈

(ម.ព. មគធៈ)។

មាគធិកា

(ម.ព. មគធៈ)។

មាគធិកា នាម

[មា-គៈ-ធិ-កា] meakeakthika≈

(ម.ព. មគធៈ)។

មាគធី

សម្ដីប្រាក្រឹតមួយបែប។

មាគធី នាម

[មា-គៈ-ធី] meakothi

សម្ដីប្រាក្រឹតមួយបែប។

មាគធីភាសា

(ម.ព. មាគធី)។

មាគធីភាសា នាម

[មា-គៈ-ធី-ភា-សា] meakeakthipheasa≈

(ម.ព. មាគធី)។

មាគធៈ

(ម.ព. មគធៈ)។

មាគធៈ នាម

[មា-គៈ-ធៈ] meakotheak

(ម.ព. មគធៈ)។

មាគសិរ

(ម.ព. មិគសិរ)។

មាគសិរ នាម

[មា-គៈ-សេ] meakoser

(ម.ព. មិគសិរ)។

មាគ៌ា

ផ្លូវ :

មាគ៌ា នាម

[មា-គា] meakrea

ផ្លូវ :

មាគ៌–

(ម.ព. មាគ៌ា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។ តែពាក្យនេះមិនដែលឃើញប្រើដាច់តែឯងទេ, តែងប្រើភ្ជាប់ខាងចុងសព្ទឯទៀត ដូចជា ជលមាគ៌ ជាដើម។

មាគ៌– នាម

[—មាក] —meak≈

(ម.ព. មាគ៌ា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។ តែពាក្យនេះមិនដែលឃើញប្រើដាច់តែឯងទេ, តែងប្រើភ្ជាប់ខាងចុងសព្ទឯទៀត ដូចជា ជលមាគ៌ ជាដើម។

មាឃ

ឈ្មោះខែទី ៣តាមចន្ទគតិ មាន ២៩ថ្ងៃ :

មាឃ នាម

[មាក] meakh

ឈ្មោះខែទី ៣តាមចន្ទគតិ មាន ២៩ថ្ងៃ :

មាឃនក្សត្រ

ផ្កាយមាឃ (ហៅថា មាឃនក្សត្រឫក្ស ក៏បាន)។

មាឃនក្សត្រ នាម

[មា-ឃៈ-ន័ក-ក្ស័ត] meakhnoksotror

ផ្កាយមាឃ (ហៅថា មាឃនក្សត្រឫក្ស ក៏បាន)។

មាឃបូជា

ឈ្មោះបុណ្យមួយសម្រាប់ពុទ្ធសាសនា ធ្វើក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែមាឃ រំឭកដល់ សាវកសន្និបាត "ការប្រជុំសាវ័ក" នៃព្រះសម្ពុទ្ធដែលហៅថា ចាតុរង្គសន្និបាត "ការប្រជុំមានអង្គបួន" គឺ ១- ថ្ងៃនោះព្រះចន្ទ្រចរចូលដល់មាឃនក្សត្រ (ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែមាឃ) ; ២- ព្រះភិក្ខុសង្ឃចំនួន ១.២៥០រូប ឥតបាន

មាឃបូជា នាម ១)

[មា-ឃៈ-បូ-ជា] meakhbouchea

ការធ្វើបូជាក្នុងខែមាឃ។

មាឃបូជា នាម ២)

[មា-ឃៈ-បូ-ជា] meakhbouchea

ឈ្មោះបុណ្យមួយសម្រាប់ពុទ្ធសាសនា ធ្វើក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែមាឃ រំឭកដល់ សាវកសន្និបាត "ការប្រជុំសាវ័ក" នៃព្រះសម្ពុទ្ធដែលហៅថា ចាតុរង្គសន្និបាត "ការប្រជុំមានអង្គបួន" គឺ ១- ថ្ងៃនោះព្រះចន្ទ្រចរចូលដល់មាឃនក្សត្រ (ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែមាឃ) ; ២- ព្រះភិក្ខុសង្ឃចំនួន ១.២៥០រូប ឥតបាន

មាឌ

ដោយមានមាឌធំចង្គ្រោង :

មាឌ នាម

[មាត] mead

ទំហំ; រូបស្បាត :

មាឌ គុណកិរិយា

[មាត-ដំ-បង] mead

ដោយមានមាឌធំចង្គ្រោង :

មាណព

ប្រុសកំលោះ :

មាណព នាម

[មា-នប់] meanop

ប្រុសកំលោះ :

មាណពក៍

ប្រុសជំទង់ :

មាណពក៍ នាម

[មា-នប់] meanop

ប្រុសជំទង់ :

មាណវិកា

ស្ត្រីជំទង់ :

មាណវិកា នាម

[មាន-ណៈ-វិ-កា] meanvika

ស្ត្រីជំទង់ :

មាណវី

ស្ត្រីក្រមុំ :

មាណវី នាម

[មា-ណៈ-វី] meanakvi≈

ស្ត្រីក្រមុំ :

មាតលី

នាមទេវបុត្រជាសារថីរបស់ព្រះឥន្ទ្រ (ហៅថា មាតលីទេវបុត្រ ក៏បាន)។

មាតលី នាម

[មា-តៈ-ឡី] meatali

នាមទេវបុត្រជាសារថីរបស់ព្រះឥន្ទ្រ (ហៅថា មាតលីទេវបុត្រ ក៏បាន)។

មាតា

ម្ដាយនិងឪពុក, ម៉ែនិងឪ (និយាយថា បិតាមាតា ក៏បាន, តែ បា. សំ. ច្រើនប្រើជា មាតាបិតា។

មាតា នាម

[មា-ដា] meata

ម្ដាយ, ម៉ែ។

មាតា នាម

[មា-ដា-បិ-ដា] meata

ម្ដាយនិងឪពុក, ម៉ែនិងឪ (និយាយថា បិតាមាតា ក៏បាន, តែ បា. សំ. ច្រើនប្រើជា មាតាបិតា។

មាតាបិតុគុណ

គុណមាតាបិតា។

មាតាបិតុគុណ នាម

[មា-ដា-បិ-តុ-គុន] meatabetokun

គុណមាតាបិតា។

មាតាបិតុបដ្ឋាន

ការបម្រើឬបីបាច់រក្សាមាតាបិតា :

មាតាបិតុបដ្ឋាន នាម

[មា-តា-ប៉ី-តុ-ប៉័ត-ឋាន] meatabetobdthan

ការបម្រើឬបីបាច់រក្សាមាតាបិតា :

មាតាមហយ្យកា

ជីដូនទួតខាងមាតា; (រ.ស.) :

មាតាមហយ្យកា នាម

[មា-តា-មៈ-ហៃ-យៈ-កា] meatamhoyyoka

ជីដូនទួតខាងមាតា; (រ.ស.) :

មាតាមហយ្យកៈ នាម

[មា-តា-មៈ-ហៃ-យៈ-កៈ] meatamhoyyokak

ជីតាទួតខាងមាតា; (រ.ស.) :

មាតាមហយ្យក៍

(ម.ព. មាតាមហយ្យកៈ)។

មាតាមហយ្យក៍ នាម

[មា-តា-មៈ-ហៃ] meatameakhai≈

(ម.ព. មាតាមហយ្យកៈ)។

មាតាមហា

(ម.ព. មាតាមហៈ)។

មាតាមហា នាម

[មា-តា-មៈ-ហា] meatameakha≈

(ម.ព. មាតាមហៈ)។

មាតាមហី

ជីដូនខាងមាតា; (រ.ស.) :

មាតាមហី នាម

[មា-តា-មៈ-ហី] meatamohei

ជីដូនខាងមាតា; (រ.ស.) :

មាតាមហៈ

ជីតាខាងម្ដាយ; (រ.ស.) :

មាតាមហៈ នាម

[មា-តា-មៈ-ហៈ] meatamohak

ជីតាខាងម្ដាយ; (រ.ស.) :

មាតិកា

ក្នុងកថិនត្ថារកិច្ចមានន័យថា ជាមាតាឬជាអ្នកបង្កើត ព្រោះមាតិកាទាំង ៨នោះ ញ៉ាំងកថិនុព្ភារៈ គឺការដោះកថិនឱ្យកើត។

មាតិកា នាម

[មា-តិ-កា] meateka

ប្រឡាយ, ផ្លូវទឹក។

មាតិកា នាម

[មា-តិ-កា] meateka

ឧទ្ទេស, មេបទ គឺមេសេចក្ដីដែលឱបក្រសោបចំនួននិទ្ទេសបទឱ្យឋិតនៅក្នុងអំណាចខ្លួន (ទុកដូចជាមាតាដែលជាមេបន្ទុករបស់កូន) ខសំខាន់, គោលសង្ខេប មាតិកាទី ១មាននិទ្ទេសបទ ៤, ទី ២មាន ៥...; មាតិការឿង, មាតិតាធម៌; ចូរលើកយកមាតិកាធម៌មួយៗ មកអធិប្បាយឱ្យពិស្ដារ។ តាមក្នុងគម្ពីរបាលី មាតិកាមា

មាតិកា នាម

[មា-តិ-កា] meateka

ក្នុងកថិនត្ថារកិច្ចមានន័យថា ជាមាតាឬជាអ្នកបង្កើត ព្រោះមាតិកាទាំង ៨នោះ ញ៉ាំងកថិនុព្ភារៈ គឺការដោះកថិនឱ្យកើត។

មាតិកានុក្រម

លំដាប់មាតិកា, បញ្ជីរាយលំដាប់មាតិកា គឺបញ្ជីដែលស្រង់របៀបមាតិកាដាក់ដោយឡែក ឆ្លើយលេខទំព័រតាមលំដាប់ក្នុងបញ្ជីមាតិកាសម្រាប់បើករកមាតិកាទាំងពួង (សម្រាប់ប្រើចំពោះតែសេចក្ដីដែលមិនមែនជារឿងនិទាន; បើក្នុងបញ្ជីរឿងត្រូវប្រើពាក្យថា លំដាប់រឿង។

មាតិកានុក្រម នាម

[មា-តិ-កា-នុ-ក្រំ] meatekanukrom

លំដាប់មាតិកា, បញ្ជីរាយលំដាប់មាតិកា គឺបញ្ជីដែលស្រង់របៀបមាតិកាដាក់ដោយឡែក ឆ្លើយលេខទំព័រតាមលំដាប់ក្នុងបញ្ជីមាតិកាសម្រាប់បើករកមាតិកាទាំងពួង (សម្រាប់ប្រើចំពោះតែសេចក្ដីដែលមិនមែនជារឿងនិទាន; បើក្នុងបញ្ជីរឿងត្រូវប្រើពាក្យថា លំដាប់រឿង។

មាតិកាប្រភេទ

ប្រភេទនៃមាតិកា គឺបែបយ៉ាងរបស់មាតិកា ឬការបែងមាតិកាជាចំនួន។

មាតិកាប្រភេទ នាម

[មា-តិ-កា-ប្រ-ភេត] meatekabrophet

ប្រភេទនៃមាតិកា គឺបែបយ៉ាងរបស់មាតិកា ឬការបែងមាតិកាជាចំនួន។

មាតុកម្ម

(ម.ព. មាតុឃាត)។

មាតុកម្ម នាម

[មា-តុ-កាំ] meatokaam≈

(ម.ព. មាតុឃាត)។

មាតុគុណ

គុណមាតា។

មាតុគុណ នាម

[មា-តុ-គុន] meatokun

គុណមាតា។

មាតុគ្រាម

ស្ត្រី :

មាតុគ្រាម នាម

[មា-តុ-គ្រាម] meatokream

ស្ត្រី :