ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

មជ្ឈន្តិកៈ គុណនាម

[ម័ច-ឈ័ន-តិ-កៈ] mchachhnotekak≈

ជាកណ្ដាល, ល្មម, ដែលចេះប្រមាណ; ដែលមិនមានគំនិតជ្រុលហួសហេតុ ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យនយោបាយ, ដែលមានគំនិតនយោបាយមិនប្រកាន់ភាពជ្រុលហួសហេតុឬអភិរក្សនិយម :

មជ្ឈភាព

ភាពនៅកណ្ដាលនៃទីកន្លែងឬវត្ថុណាមួយ, ភាពជាកណ្ដាល :

មជ្ឈភាព នាម

[ម័ច-ឈៈ-ភាប] mchachheakpheab≈

ភាពនៅកណ្ដាលនៃទីកន្លែងឬវត្ថុណាមួយ, ភាពជាកណ្ដាល :

មជ្ឈមណ្ឌល

ទីកន្លែងសម្រាប់បម្រើសកម្មភាពទាក់ទងនឹងអវកាស ដូចជា ការបាញ់បង្ហោះយានអវកាស ការស្រាវជ្រាវ និងការផលិតផ្នែកសំខាន់ៗនៃយានអវកាសជាដើម :

មជ្ឈមណ្ឌល នាម

[ម័ច-ឈៈ-មន់-ឌល់-បន់-ដុះ-បន់-ដាល] mocheakmondul

កន្លែងសម្រាប់បណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញវិជ្ជាជីវៈផ្សេង :

មជ្ឈមណ្ឌល នាម

[ម័ច-ឈៈ-មន់-ឌល់-វ៉ឹក-ហាត់] mocheakmondul

កន្លែងសម្រាប់បង្ហាត់ បង្វឹក ឬហ្វឹកហ្វឺនការងារឱ្យស្ទាត់ច្បាស់លាស់លើជំនាញផ្សេងៗ :

មជ្ឈមណ្ឌល នាម

[ម័ច-ឈៈ-មន់-ឌល់-វ៉ឹក-វ៉ឺន] mocheakmondul

(ម.ព. មជ្ឈមណ្ឌលហ្វឹកហាត់)។

មជ្ឈមណ្ឌល នាម

[ម័ច-ឈៈ-មន់-ឌល់-អៈ-វៈ-កាស] mocheakmondul

ទីកន្លែងសម្រាប់បម្រើសកម្មភាពទាក់ទងនឹងអវកាស ដូចជា ការបាញ់បង្ហោះយានអវកាស ការស្រាវជ្រាវ និងការផលិតផ្នែកសំខាន់ៗនៃយានអវកាសជាដើម :

មជ្ឈមណ្ឌលគរុកោសល្យភូមិភាគ នាម

[ម័ច-ឈៈ-មន់-ឌល់-គៈ-រុ-កោ-សល់-ភូម-ភាក] mchachheakmnodlokeakrukaoslophumpheak≈

កន្លែងសម្រាប់បណ្ដុះបណ្ដាលគរុសិស្សសម្រាប់បង្រៀននៅកម្រិតមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិទៅតាមតំបន់ :

មជ្ឈិម

វ័យជាចន្លោះកណ្ដាលនៃបឋមវ័យនិងបច្ឆិមវ័យ។

មជ្ឈិម គុណនាម

[ម័ច-ឈិ-មៈ] ឬ [ម័ច-ឈិម] mochchhim

យ៉ាងកណ្ដាល :

មជ្ឈិម នាម

[ម័ច-ឈិ-ម័ត-ឋាន] mochchhim

(ម.ព. មជ្ឈដ្ឋាន)។

មជ្ឈិម នាម

[ម័ច-ឈិ-មៈ-ទោស] mochchhim

ទោសយ៉ាងកណ្ដាល។

មជ្ឈិម នាម

[ម័ច-ឈិ-មៈ-និ-កាយ] mochchhim

ឈ្មោះគម្ពីរព្រះសុត្តន្តបិដកមួយពួកតបន្ទាប់ពីគម្ពីរទីឃនិកាយមក (ព.ពុ.)។

មជ្ឈិម នាម

[ម័ច-ឈិ-ម័ប-ប៉ៈ-ដិ-ប៉ៈ-ទា] mochchhim

សេចក្ដីប្រតិប័ទជាកណ្ដាល គឺប្រតិបត្តិប័ទតាមដំណើរអដ្ឋង្គិកមគ្គ ជាចន្លោះកណ្ដាលនៃសេចក្ដីប្រតិប័ទតឹងពេកនិងធូរពេក; ហៅជា សំ. ថា មធ្យមប្រតិប័ទ ក៏បាន (ព.ពុ.)។

មជ្ឈិម នាម

[ម័ច-ឈិ-ម័ប-ប៉ៈ-ទេស] mochchhim

ប្រទេសភាគកណ្ដាលនៃជម្ពូទ្វីប គឺប្រទេសឥណ្ឌាសព្វថ្ងៃ (ហៅ មជ្ឈិមប្រទេស ឬ មធ្យមប្រទេស ក៏បាន)។

មជ្ឈិម នាម

[ម័ច-ឈិ-មៈ-ពុត-ធៈ-វៈ-ចៈ-ណៈ] mochchhim

ពុទ្ធវចនៈប៉ែកកណ្ដាល គឺពុទ្ធភាសិតដែលជាចន្លោះកណ្ដាលនៃបឋមពុទ្ធវចនៈនិងបច្ឆិមពុទ្ធវចនៈ (ព.ពុ.)។

មជ្ឈិម នាម

[ម័ច-ឈិ-មៈ-ពោ-ធិ-កាល] mochchhim

(ម.ព. ពុទ្ធកាល ក្នុង ពុទ្ធ)។

មជ្ឈិម នាម

[ម័ច-ឈិ-មៈ-ភាក] mochchhim

ប៉ែកកណ្ដាល។

មជ្ឈិម នាម

[ម័ច-ឈិ-មៈ-ភូម] mochchhim

ថ្នាក់ឬជាន់កណ្ដាល។

មជ្ឈិម នាម

[ម័ច-ឈិ-មៈ-យាម] mochchhim

យាមឋិតនៅជាចន្លោះកណ្ដាលនៃបឋមយាមនិងបច្ឆិមយាម។

មជ្ឈិម នាម

[ម័ច-ឈិ-មៈ-វៃ] mochchhim

វ័យជាចន្លោះកណ្ដាលនៃបឋមវ័យនិងបច្ឆិមវ័យ។

មជ្ឈិមសម័យ

ដំណាក់កាលនៃប្រវត្តិសាស្ត្រសកលលោកចាប់ពីគ្រិស្តសករាជ៥០០រហូតដល់គ្រិស្តសករាជ១៥០០:

មជ្ឈិមសម័យ នាម

[ម័ច-ឈិ-មៈ-សៈ-ម៉ៃ] mchachhimeaksakmai≈

ដំណាក់កាលនៃប្រវត្តិសាស្ត្រសកលលោកចាប់ពីគ្រិស្តសករាជ៥០០រហូតដល់គ្រិស្តសករាជ១៥០០:

មជ្ឈិម—

(ម.ព. មជ្ឈិម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

មជ្ឈិម— នាម

[ម័ច-ឈិម—] mchachhim—≈

(ម.ព. មជ្ឈិម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

មជ្ឈេលុប

សព្ទ, ពាក្យ ឬសង្កាត់ពាក្យ ដែលលុបកណ្ដាលខ្លះចេញទុកឱ្យនៅតែខាងដើមនិងខាងចុង; ខាងភាសាបាលីដូចជា សុដ្ឋុភាសិត "ពាក្យដែលគេពោលដោយប្រពៃ" លុបទុកត្រឹមតែ សុភាសិត "ពាក្យត្រឹមត្រូវ, ពាក្យពីរោះ", ធាតុ និធាន ចេតិយ "ចេតិយជាទីតម្កល់ធាតុ ឬចេតិយដែលគេបញ្ចុះធាតុ" លុបទុកត្រឹមតែ ធាតុចេត

មជ្ឈេលុប នាម

[ម័ច-ឈេ-លប់] mochchhelob

សព្ទ, ពាក្យ ឬសង្កាត់ពាក្យ ដែលលុបកណ្ដាលខ្លះចេញទុកឱ្យនៅតែខាងដើមនិងខាងចុង; ខាងភាសាបាលីដូចជា សុដ្ឋុភាសិត "ពាក្យដែលគេពោលដោយប្រពៃ" លុបទុកត្រឹមតែ សុភាសិត "ពាក្យត្រឹមត្រូវ, ពាក្យពីរោះ", ធាតុ និធាន ចេតិយ "ចេតិយជាទីតម្កល់ធាតុ ឬចេតិយដែលគេបញ្ចុះធាតុ" លុបទុកត្រឹមតែ ធាតុចេត

មជ្ឈេលោប នាម

[ម័ច-ឈេ-លោប] ឬ [ប-ម័ច-ឈេ-លោ-បៈ] mchachhelob]rue[bamchachhelobak≈

(ម.ព. មជ្ឈេលុប)។

មឈូស

ក្ដារមានសណ្ឋានជាហឹប សម្រាប់ដាក់សពមនុស្ស, ក្ដារដាក់សព :

មឈូស នាម

[មៈ-ឈូស] mochhus

ក្ដារមានសណ្ឋានជាហឹប សម្រាប់ដាក់សពមនុស្ស, ក្ដារដាក់សព :

មញ្ជិកា នាម

[ម័ញ-ជិ-កា] monhchika

ស្រីពេស្យា (ស្រីផ្កាមាស)។

មញ្ជូសា

ហឹប; ទូ; ទូសម្រាប់ដាក់គ្រឿងសម្អាង។

មញ្ជូសា នាម

[ម័ញ-ជូ-សា] monhchusa

ហឹប; ទូ; ទូសម្រាប់ដាក់គ្រឿងសម្អាង។

មញ្ជេដ្ឋ

ដែលមានសម្បុរហង្សបាទ គឺមានសម្បុរក្រហមប្រឿង ព័ណ៌ខ្លឹមស្បែង :

មញ្ជេដ្ឋ គុណនាម

[ម័ញ-ជេត-ឋៈ] ឬ [ម័ច-ជេត] monhchedthar

ដែលមានសម្បុរហង្សបាទ គឺមានសម្បុរក្រហមប្រឿង ព័ណ៌ខ្លឹមស្បែង :

មណី

(ម.ព. មណីរត្ន)។

មណី នាម

[មៈ-នី] monei

ឈ្មោះកែវឬត្បូងវិសេសមួយប្រភេទ; ពេជ្រ, ខ្យងដាំ; ច្រើននិយាយថា កែវមណី។

មណី នាម

[មៈ-នី-កា] monei

ជាងច្នៃត្បូង, ជាងច្នៃពេជ្រ, ដាំខ្យង។

មណី នាម

[មៈ-នី-ជោ-តិ-រស់] monei

ឈ្មោះកែវវិសេសមួយប្រភេទមានតំណាលក្នុងគម្ពីរខាងពុទ្ធសាសនាថា មានអានុភាពអាចឱ្យសម្រេចប្រយោជន៍គ្រប់យ៉ាងបាន តាមចំណង់របស់អ្នកត្រូវការ។

មណី នាម

[មៈ-នី-រ័ត] monei

កែវមណី, ពេជ្រមានតម្លៃ។

មណី នាម

[មៈ-នី-រ័ត] monei

(ម.ព. មណីរត្ន)។

មណ្ឌនភណ្ឌ នាម

[ម័ន-ឌៈ-នៈ-ភ័ន] mondonophondor

គ្រឿងប្រដាប់តែងខ្លួន។

មណ្ឌប

បារាំ, តែនតិ៍, រោងលាត (សម្រាប់ប្រើការបណ្ដោះអាសន្នមួយដងមួយកាល)។ ខ្មែរច្រើនហៅចំពោះប្រាសាទតូចៗ ដែលមានដំបូលជាកំពូលរាងច្រឡោ សណ្ឋានមកុដ វិចិត្រដោយក្បាច់រចនាផ្សេងៗ :

មណ្ឌប នាម

[ម័ន-ដប់] mondab

បារាំ, តែនតិ៍, រោងលាត (សម្រាប់ប្រើការបណ្ដោះអាសន្នមួយដងមួយកាល)។ ខ្មែរច្រើនហៅចំពោះប្រាសាទតូចៗ ដែលមានដំបូលជាកំពូលរាងច្រឡោ សណ្ឋានមកុដ វិចិត្រដោយក្បាច់រចនាផ្សេងៗ :

មណ្ឌល

កន្លែងរៀបចំសម្រាប់ប្រឡង :

មណ្ឌល នាម ១)

[ម័ន-ឌល់] mondal

រង្វង់មូល, ទីដែលមានសណ្ឋានមូល :

មណ្ឌល នាម ២)

[ម័ន-ឌល់] mondal

វង់ឬដួងព្រះអាទិត្យឬព្រះចន្ទ្រ :

មណ្ឌល នាម ៣)

[ម័ន-ឌល់] mondal

ទី, ទីប្រជុំ, តំបន់ :

មណ្ឌល នាម ៤)

[ម័ន-ឌល់] mondal

ខេត្ត, ដែន ...។ ទីរួមខេត្តក៏ហៅ មណ្ឌល បានដែរ។

មណ្ឌល នាម

[មន់-ឌល់-កំ-ណែ] mondal

កន្លែងកែកិច្ចការបេក្ខជនប្រឡង :

មណ្ឌល នាម

[មន់-ឌល់-ប្រ-ឡង] mondal

កន្លែងរៀបចំសម្រាប់ប្រឡង :

មណ្ឌលគិរី

ឈ្មោះខេត្តមួយនៃកម្ពុជរដ្ឋ, បំបែកចេញពីខេត្តក្រចេះ ក្នុង គ. ស. ១៩៦១(ព្រះរាជក្រមលេខ ៦៤បរ. ចុះថ្ងៃទី ៣០ឆ្នូ ១៩៦១), កាលពីដើមហៅ ឆ្លូងលើ។

មណ្ឌលគិរី នាម

[មន់-ឌល់-គិ-រី] mondolokiri

ឈ្មោះខេត្តមួយនៃកម្ពុជរដ្ឋ, បំបែកចេញពីខេត្តក្រចេះ ក្នុង គ. ស. ១៩៦១(ព្រះរាជក្រមលេខ ៦៤បរ. ចុះថ្ងៃទី ៣០ឆ្នូ ១៩៦១), កាលពីដើមហៅ ឆ្លូងលើ។

មណ្ឌលថ្ម

មណ្ឌលរឹងដែលផ្សំឡើងដោយសំបកផែនដីនិងស្រទាប់ខាងលើបំផុតនៃម៉ង់តូ មានកម្រាស់ពី៧០គីឡូម៉ែត្រទៅ១៣០គីឡូម៉ែត្រ។

មណ្ឌលថ្ម នាម

[មន់-ឌល់-ថ្ម] mnodlothmo≈

មណ្ឌលរឹងដែលផ្សំឡើងដោយសំបកផែនដីនិងស្រទាប់ខាងលើបំផុតនៃម៉ង់តូ មានកម្រាស់ពី៧០គីឡូម៉ែត្រទៅ១៣០គីឡូម៉ែត្រ។

មណ្ឌលទឹក

មណ្ឌលដែលផ្សំឡើងដោយទឹកលើដី ទឹកក្នុងដី និងទឹកក្រោមដី ទាំងទម្រង់រាវ ទាំងទម្រង់រឹង។

មណ្ឌលទឹក នាម

[មន់-ឌល់-ទឹក] mnodlotoek≈

មណ្ឌលដែលផ្សំឡើងដោយទឹកលើដី ទឹកក្នុងដី និងទឹកក្រោមដី ទាំងទម្រង់រាវ ទាំងទម្រង់រឹង។

មណ្ឌលវាត

ខ្យល់ដែលបក់កួចមូលដង្គោលឡើង, ខ្យល់កំបុតត្បូង, ព្យុះចាប់ដក។

មណ្ឌលវាត នាម

[ម័ន-ឌៈ-លៈ-វាត] mondaloveat

ខ្យល់ដែលបក់កួចមូលដង្គោលឡើង, ខ្យល់កំបុតត្បូង, ព្យុះចាប់ដក។

មណ្ឌលសុខភាព

ទីតាំងទទួលពិគ្រោះនិងព្យាបាលជំងឺកម្រិតតូចនៅតាមភូមិឃុំ។

មណ្ឌលសុខភាព នាម

[មន់-ឌល់-សុ-ខៈ-ភាប] mnodlosokhakpheab≈

ទីតាំងទទួលពិគ្រោះនិងព្យាបាលជំងឺកម្រិតតូចនៅតាមភូមិឃុំ។

មណ្ឌលអាកាស

មណ្ឌលបរិយាកាសចន្លោះមណ្ឌលអាកាសរចល់និងមណ្ឌលអាកាសកណ្ដាល មានរយៈកម្ពស់ដល់៥០គីឡូម៉ែត្រ (មានកម្រាស់ប្រមាណ៤០គីឡូម៉ែត្រ)។ មណ្ឌលនេះខ្សត់ខ្យល់និងសំណើម។

មណ្ឌលអាកាស នាម

[មន់-ឌល់-អា-កាស] mnodloaakas≈

(ភូមិ.) មណ្ឌលដែលផ្សំឡើងដោយល្បាយឧស្ម័ន (អាសូត អុកស៊ីសែន ឧស្ម័នកម្រ) ចំហាយទឹក ពពក អាអេរ៉ូសូល ឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ ល។ ដែលគ្របដណ្ដប់ជុំវិញផែនដី។

មណ្ឌលអាកាស នាម

[មន់-ឌល់-អា-កាស-កន់-ដាល] mnodloaakasknodal≈

មណ្ឌលបរិយាកាសចន្លោះមណ្ឌលអាកាសស្ងប់និងមណ្ឌលអាកាសក្ដៅ មានរយៈកម្ពស់ពី៥០ទៅ៨៥គីឡូម៉ែត្រ។ នៅក្នុងមណ្ឌលនេះ សីតុណ្ហភាពចុះជាលំដាប់ទៅតាមរយៈកម្ពស់។

មណ្ឌលអាកាស នាម

[មន់-ឌល់-អា-កាស-ក្ដៅ] mnodloaakaskdav≈

មណ្ឌលបរិយាកាសបន្តពីមណ្ឌលអាកាសកណ្ដាល ហើយមានរយៈកម្ពស់៨៥ដល់៥០០គីឡូម៉ែត្រ។ នៅក្នុងមណ្ឌលនេះ សីតុណ្ហភាពឡើងជាលំដាប់ទៅតាមរយៈកម្ពស់។

មណ្ឌលអាកាស នាម

[មន់-ឌល់-អា-កាស-ក្រៅ] mnodloaakaskrov≈

មណ្ឌលបរិយាកាសដែលខ្ពស់ជាងគេបំផុត (បន្តពីមណ្ឌលអ៊ីយ៉ុង) ចាប់ពី១០០០គីឡូម៉ែត្រឡើងទៅ។ នៅក្នុងមណ្ឌលនេះ មានអាតូមស្រាលៗដែលអណ្ដែតផុតពីទំនាញផែនដី។

មណ្ឌលអាកាស នាម

[មន់-ឌល់-អា-កាស-រ-ចល់] mnodloaakasrochlo≈

ស្រទាប់បរិយាកាសព័ទ្ធជុំវិញផែនដី មានកម្រាស់៦ទៅ៨គីឡូម៉ែត្រនៅតំបន់ប៉ូល និង១៦ដល់១៧គីឡូម៉ែត្រនៅតំបន់អេក្វាទ័រ។ មណ្ឌលនេះមានលក្ខណៈសម្គាល់ដោយសីតុណ្ហភាពនិងសម្ពាធបរិយាកាសចុះពីរយៈកម្ពស់ទាបទៅរយៈកម្ពស់ខ្ពស់ ហើយជាមណ្ឌលដែលកើតមានបាតុភូតឧតុភូតច្រើនបំផុត។

មណ្ឌលអាកាស នាម

[មន់-ឌល់-អា-កាស-ស្ងប់] mnodloaakassangb≈

មណ្ឌលបរិយាកាសចន្លោះមណ្ឌលអាកាសរចល់និងមណ្ឌលអាកាសកណ្ដាល មានរយៈកម្ពស់ដល់៥០គីឡូម៉ែត្រ (មានកម្រាស់ប្រមាណ៤០គីឡូម៉ែត្រ)។ មណ្ឌលនេះខ្សត់ខ្យល់និងសំណើម។

មណ្ឌលអ៊ីយ៉ុង

មណ្ឌលបរិយាកាសខ្ពស់លាតសន្ធឹងពីក្នុងមណ្ឌលអាកាសស្ងប់ឡើងទៅដល់រាប់រយគីឡូម៉ែត្រ ហើយសម្បូរទៅដោយអ៊ីយ៉ុងនិងអេឡិចត្រុង។

មណ្ឌលអ៊ីយ៉ុង នាម

[មន់-ឌល់-អ៊ី-យ៉ុង] mnodloaiyong≈

មណ្ឌលបរិយាកាសខ្ពស់លាតសន្ធឹងពីក្នុងមណ្ឌលអាកាសស្ងប់ឡើងទៅដល់រាប់រយគីឡូម៉ែត្រ ហើយសម្បូរទៅដោយអ៊ីយ៉ុងនិងអេឡិចត្រុង។

មណ្ឌុកកូល នាម

[មន់-ឌុ-កៈ-កូល] mnodukakkoul≈

អម្បូរកង្កែប, ពពួកកង្កែប។

មណ្ឌុកដ នាម

[ម័ន-ឌុ-កត់] ឬ [មន់-ឌុ-កត់] mondokod

(ម.ព. ល្បិចចៅក្រម)។

មណ្ឌុកសត្វ នាម

[មន់-ឌុ-កៈ-ស័ត] mnodukaksta≈

ថលជលិក ពពួកហ៊ីង កង្កែប គីង្គក់ជាដើម :

មតក នាម

[មៈ-តៈ-កៈ] motok

បុគ្គលដែលស្លាប់ហើយ។

មតក នាម

[មៈ-តៈ-កៈ-ប-រ៉ិក-ខា] motok

គ្រឿងបរិក្ខារ ឬទ្រព្យរបស់បុគ្គលដែលស្លាប់ហើយ។

មតក នាម

[មៈ-តៈ-កៈ-ភ័ន] motok

(ម.ព. មតកបរិក្ខារ)។

មតក នាម

[មៈ-តៈ-កៈ-ភ័ត] motok

ភត្តដែលគេឧទ្ទិសឱ្យបុគ្គលស្លាប់ (ខាងពុទ្ធសាសនា ចំពោះភត្តដែលប្រគេនដល់ភិក្ខុសង្ឃ ហើយឧទ្ទិសចំណែកបុណ្យទៅបុគ្គលស្លាប់; ខាងលទ្ធិដទៃ ចំពោះបាយសំណែន)។

មតក នាម

[មៈ-តៈ-កៈ-ភា-សា] motok

ភាសាស្លាប់ ភាសាដែលគេលែងប្រើ។

មតក នាម

[មៈ-តៈ-កៈ-រូប] motok

សព, សាកសព។

មតក នាម

[មៈ-តៈ-កៈ-សាស] motok

បណ្ដាំបុគ្គលស្លាប់ (បណ្ដាំខ្មោច)។

មតកបុគ្គល

អ្នកស្លាប់ទៅ, បុគ្គលដែលធ្វើមរណកាលទៅហើយ។

មតកបុគ្គល នាម

[មៈ-តៈ-កៈ-បុ-គល់] meaktakkakboklo≈

អ្នកស្លាប់ទៅ, បុគ្គលដែលធ្វើមរណកាលទៅហើយ។

មតកៈ នាម

[មៈ-តៈ-កៈ] meaktakkak≈

(ម.ព. មតក)។

មតិ

(ម.ព. មតិមន្ត)។

មតិ នាម

[មៈ-តិ] mate

ប្រាជ្ញា; ការឈ្វេងយល់, គំនិត, យោបល់ :

មតិ នាម

[មៈ-តិ-មៈ-តី] mate

(ម.ព. មតិមន្ត)។

មតិ នាម

[មៈ-តិ-ម៉ន់] mate

អ្នកមានប្រាជ្ញា, អ្នកប្រាជ្ញ។