វចនានុក្រមខ្មែរ

មង្គលនៃការសាបព្រោះដំណាំស្រូវ, ឬឈើបន្លែ ឈើហូបផ្លែផ្សេងៗ។ មង្គលវប្បៈនេះ គឺសំដៅយកព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័ល ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើងប្រារព្ធធ្វើពិធីនេះរៀងរាល់ឆ្នាំ។

មង្គលវប្បៈ នាម

[ម័ង-គៈ-លៈ-វ៉ាប់-បៈ] mngokeakleakvabbak≈

មង្គលនៃការសាបព្រោះដំណាំស្រូវ, ឬឈើបន្លែ ឈើហូបផ្លែផ្សេងៗ។ មង្គលវប្បៈនេះ គឺសំដៅយកព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័ល ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើងប្រារព្ធធ្វើពិធីនេះរៀងរាល់ឆ្នាំ។

ឈ្មោះឈើដំណាំមួយប្រភេទស្លឹកស្រដៀងនឹងព្រូសឬព្រហូត ផ្លែចេញផ្ទាល់ពីមែកនិងដើម (ដូចល្វា), ផ្លែមូលៗសំបកក្រាស់ សម្បុរក្រហមចាស់មានរសចត់, សាច់ខាងក្នុងជាក្លែបៗ សម្បុរស មានរសផ្អែមលាយជូរបន្តិចៗ សម្រាប់បរិភោគជាអាហារ; មានសម្បូណ៌នៅដែនកម្ពុជាក្រោមក្នុងតំបន់ខ្លះដោយអន្លើៗក្នុងកម

មង្ឃុត នាម

[មង់-ឃុត] mongkhut

ឈ្មោះឈើដំណាំមួយប្រភេទស្លឹកស្រដៀងនឹងព្រូសឬព្រហូត ផ្លែចេញផ្ទាល់ពីមែកនិងដើម (ដូចល្វា), ផ្លែមូលៗសំបកក្រាស់ សម្បុរក្រហមចាស់មានរសចត់, សាច់ខាងក្នុងជាក្លែបៗ សម្បុរស មានរសផ្អែមលាយជូរបន្តិចៗ សម្រាប់បរិភោគជាអាហារ; មានសម្បូណ៌នៅដែនកម្ពុជាក្រោមក្នុងតំបន់ខ្លះដោយអន្លើៗក្នុងកម

មច្ចុ

ចម្បាំងសេចក្ដីស្លាប់, សេចក្ដីស្លាប់ដែលទុកដូចជាចម្បាំងឬដូចជាសង្គ្រាម។

មច្ចុ នាម

[ម័ច-ចុ] mochcho

មរណៈ; សេចក្ដីស្លាប់។

មច្ចុ នាម

[ម័ច-ចុ-ភ័យ] mochcho

ដំណើរខ្លាចសេចក្ដីស្លាប់, សេចក្ដីខ្លាចស្លាប់។

មច្ចុ នាម

[ម័ច-ចុ-រាច] mochcho

ស្ដេចសេចក្ដីស្លាប់, សេចក្ដីស្លាប់ដែលទុកដូចជាស្ដេច; ព្រះយមរាជ។

មច្ចុ នាម

[ម័ច-ចុ-សង់-គ្រាម] mochcho

ចម្បាំងសេចក្ដីស្លាប់, សេចក្ដីស្លាប់ដែលទុកដូចជាចម្បាំងឬដូចជាសង្គ្រាម។

មច្ឆជាតិ

ពួកត្រីទាំងពួង។

មច្ឆជាតិ នាម

[ម័ច-ឆៈ-ជាត] mochchhocheat

ពួកត្រីទាំងពួង។

មច្ឆណ្ឌសញ្ញា

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តិជាសញ្ញាមួយប្រភេទ ជាចំណុចមានសណ្ឋានដូចពងត្រី (...) សម្រាប់ប្រើក្នុងការរៀបរាប់របស់ផ្សេងៗឬខសេចក្ដីដែលនៅមានទៀត, ដែលមិនទាន់ចប់មិនទាន់អស់, មានន័យប្រហែលនឹងពាក្យ "ជាដើម" :

មច្ឆណ្ឌសញ្ញា នាម

[ម័ច-ឆន់-ឌៈ-ស័ញ-ញ៉ា] mochchhandasanhnha

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តិជាសញ្ញាមួយប្រភេទ ជាចំណុចមានសណ្ឋានដូចពងត្រី (...) សម្រាប់ប្រើក្នុងការរៀបរាប់របស់ផ្សេងៗឬខសេចក្ដីដែលនៅមានទៀត, ដែលមិនទាន់ចប់មិនទាន់អស់, មានន័យប្រហែលនឹងពាក្យ "ជាដើម" :

មច្ឆព័ន្ធ

អ្នកចាប់ត្រី, នេសាទមច្ឆជាតិ :

មច្ឆព័ន្ធ នាម

[ម័ច-ឆៈ-ព័ន] mochchhopoanthor

អ្នកចាប់ត្រី, នេសាទមច្ឆជាតិ :

មច្ឆរិនី

(ម.ព. មច្ឆរី)។

មច្ឆរិនី នាម

[ម័ច-ឆៈ-រិ-នី] mchachhakrini≈

(ម.ព. មច្ឆរី)។

មច្ឆរិយ នាម

[ម័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យៈ] mochchhoriy

សេចក្ដីកំណាញ់។

មច្ឆរិយៈ

(ម.ព. មច្ឆរិយ)។

មច្ឆរិយៈ នាម

[ម័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យៈ] mchachhakreyeak≈

(ម.ព. មច្ឆរិយ)។

មច្ឆរី

អ្នកកំណាញ់, មនុស្សកំណាញ់ :

មច្ឆរី នាម

[ម័ច-ឆៈ-រ៉ី] mochchhari

អ្នកកំណាញ់, មនុស្សកំណាញ់ :

មច្ឆវប្បកម្ម

ការចិញ្ចឹមត្រីតាមបែបបច្ចេកទេស។

មច្ឆវប្បកម្ម នាម

[ម័ច-ឆៈ-វ័ប-ប៉ៈ-កាំ] mchachhakvbabakkaam≈

ការចិញ្ចឹមត្រីតាមបែបបច្ចេកទេស។

មច្ឆវប្បករ

អ្នកចិញ្ចឹមត្រីតាមបែបបច្ចេកទេស។

មច្ឆវប្បករ នាម

[ម័ច-ឆៈ-វ័ប-ប៉ៈ-ក] mchachhakvbabakka≈

អ្នកចិញ្ចឹមត្រីតាមបែបបច្ចេកទេស។

មច្ឆវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីត្រី។

មច្ឆវិទ្យា នាម

[ម័ច-ឆៈ-វិត-ទ្យា] mchachhakvittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីត្រី។

មច្ឆា

ត្រីទាំងឡាយ, ពួកត្រី, ហ្វូងត្រី (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ) :

មច្ឆា នាម

[ម័ច-ឆា] mochchha

ត្រីទាំងឡាយ, ពួកត្រី, ហ្វូងត្រី (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ) :

មច្ឆានុ

ឈ្មោះត្រីញីមួយធំ មានរូបសណ្ឋានខាងលើជាមនុស្ស ភាគខាងក្រោមជាត្រី នៅក្នុងសមុទ្រ, ជាស្ដេចត្រី មានអាយុវែងណាស់, មានអំណាចបង្គាប់ពួកត្រីធំៗក្នុងសមុទ្រឱ្យពាំជញ្ជូនដុំថ្ម ដែលហនុមានកែនរេហ៍ពលស្វា ឱ្យជញ្ជូនយកដុំថ្មពីភ្នំមកបោះទម្លាក់ចងថ្នល់ក្នុងសមុទ្រទៅកាន់កោះលង្កា :

មច្ឆានុ នាម

[ម័ច-ឆា-នុ] mochchhanu

ឈ្មោះត្រីញីមួយធំ មានរូបសណ្ឋានខាងលើជាមនុស្ស ភាគខាងក្រោមជាត្រី នៅក្នុងសមុទ្រ, ជាស្ដេចត្រី មានអាយុវែងណាស់, មានអំណាចបង្គាប់ពួកត្រីធំៗក្នុងសមុទ្រឱ្យពាំជញ្ជូនដុំថ្ម ដែលហនុមានកែនរេហ៍ពលស្វា ឱ្យជញ្ជូនយកដុំថ្មពីភ្នំមកបោះទម្លាក់ចងថ្នល់ក្នុងសមុទ្រទៅកាន់កោះលង្កា :

មច្ឆេរចិត្ត

ចិត្តកំណាញ់។

មច្ឆេរចិត្ត នាម

[ម័ច-ឆេ-រ៉ៈ-ចិត] mochchherchett

ចិត្តកំណាញ់។

មជ្ជ នាម

[ម័ច-ជៈ] mochch

ទឹកស្រវឹងទូទៅ គឺសុរានិងមេរ័យគ្រប់យ៉ាង; គ្រឿងស្រវឹង។

មជ្ជ នាម

[ម័ច-ជៈ-បាន] mochch

ការផឹកទឹកស្រវឹង។

មជ្ជ នាម

[ម័ច-ជៈ-ប៉ា-យិ-នី] mochch

(ម.ព. មជ្ជបាយី)។

មជ្ជ នាម

[ម័ច-ជៈ-ប៉ា-យី] mochch

អ្នកផឹកទឹកស្រវឹង, ប្រមឹក។

មជ្ជ នាម

[ម័ច-ជៈ-ពា-និច] mochch

អ្នកលក់ទឹកស្រវឹង, ឈ្មួញទឹកស្រវឹង។

មជ្ជ នាម

[ម័ច-ជៈ-ពា-និច] mochch

ជំនួញទឹកស្រវឹង, ការលក់គ្រឿងស្រវឹង។

មជ្ជ នាម

[ម័ច-ជៈ-វៈ-និច-ជា] mochch

(ម.ព. មជ្ជពាណិជ្យ)។

មជ្ជារ នាម

[ម័ច-ជា] mochchear

ឆ្មាឈ្មោល :

មជ្ជារី

ឆ្មាញី, មេឆ្មា។

មជ្ជារី នាម

[ម័ច-ជា-រី] mchacheari≈

ឆ្មាញី, មេឆ្មា។

មជ្ជារោ

(ម.ព. មជ្ជារ)។

មជ្ជារោ នាម

[ម័ច-ជា-រោ] mchachearo≈

(ម.ព. មជ្ជារ)។

មជ្ជារៈ

(ម.ព. មជ្ជារ)។

មជ្ជារៈ នាម

[ម័ច-ជា-រៈ] mchacheareak≈

(ម.ព. មជ្ជារ)។

មជ្ជៈ

(ម.ព. មជ្ជ)។

មជ្ជៈ នាម

[ម័ច-ជៈ] mchacheak≈

(ម.ព. មជ្ជ)។

មជ្ឈការ

ការប្រមូលផ្ដុំអំណាចតែមួយកន្លែង អំណាចកណ្ដាល, ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលរបស់រដ្ឋ ដែលប្រមូលផ្ដុំសមត្ថកិច្ចអនុវត្តនូវតួនាទីភារកិច្ចផ្នែកនយោបាយ ផ្នែករដ្ឋបាល និងផ្នែកបច្ចេកទេស នៅថ្នាក់លើ ឬនៅរដ្ឋបាលថ្នាក់ជាតិ។

មជ្ឈការ នាម

[ម័ច-ឈៈ-កា] mchachheakka≈

ការប្រមូលផ្ដុំអំណាចតែមួយកន្លែង អំណាចកណ្ដាល, ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលរបស់រដ្ឋ ដែលប្រមូលផ្ដុំសមត្ថកិច្ចអនុវត្តនូវតួនាទីភារកិច្ចផ្នែកនយោបាយ ផ្នែករដ្ឋបាល និងផ្នែកបច្ចេកទេស នៅថ្នាក់លើ ឬនៅរដ្ឋបាលថ្នាក់ជាតិ។

មជ្ឈដ្ឋាន

ទីឬកន្លែងកណ្ដាល។ មណ្ឌលផ្នែកខាងសតិបញ្ញា, ខាងផ្លូវចិត្ត, ខាងសង្គមកិច្ច, ដែលនៅជុំវិញយើងសព្វថ្ងៃ។

មជ្ឈដ្ឋាន នាម

[ម័ច-ឈ័ត-ឋាន] mochchhodthan

ទីឬកន្លែងកណ្ដាល។ មណ្ឌលផ្នែកខាងសតិបញ្ញា, ខាងផ្លូវចិត្ត, ខាងសង្គមកិច្ច, ដែលនៅជុំវិញយើងសព្វថ្ងៃ។

មជ្ឈត្តកម្ម

ការដោះស្រាយទំនាស់ដោយមជ្ឈត្តករ។

មជ្ឈត្តកម្ម នាម

[ម័ច-ឈ័ត-តៈ-កាំ] mchachhtatakkaam≈

ការដោះស្រាយទំនាស់ដោយមជ្ឈត្តករ។

មជ្ឈត្តករ

អ្នកធ្វើមជ្ឈត្តការ បុគ្គលដែលជាអាជ្ញាកណ្ដាលក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះ។

មជ្ឈត្តករ នាម

[ម័ច-ឈ័ត-តៈ-ក] mchachhtatakka≈

អ្នកធ្វើមជ្ឈត្តការ បុគ្គលដែលជាអាជ្ញាកណ្ដាលក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះ។

មជ្ឈត្តការ

ដំណើរការដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ដែលភាគីពីរឬច្រើនដាក់រឿងវិវាទរបស់ពួកគេរៀងៗខ្លួនជូនមជ្ឈត្តករឱ្យព្យាយាមធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយដែលមានអព្យាក្រឹតភាពចំពោះភាគីទាំងនោះ ហើយចេញមជ្ឈត្តវិនិច្ឆ័យមួយ។

មជ្ឈត្តការ នាម

[ម័ច-ឈ័ត-តៈ-កា] mchachhtatakka≈

ដំណើរការដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ដែលភាគីពីរឬច្រើនដាក់រឿងវិវាទរបស់ពួកគេរៀងៗខ្លួនជូនមជ្ឈត្តករឱ្យព្យាយាមធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយដែលមានអព្យាក្រឹតភាពចំពោះភាគីទាំងនោះ ហើយចេញមជ្ឈត្តវិនិច្ឆ័យមួយ។

មជ្ឈត្តនិយម

ការនិយមជាកណ្ដាល ការប្រកាន់យកជាកណ្ដាល។

មជ្ឈត្តនិយម នាម

[ម័ច-ឈ័ត-តៈ-និ-យំ] mchachhtatakniyum≈

ការនិយមជាកណ្ដាល ការប្រកាន់យកជាកណ្ដាល។

មជ្ឈត្តភាព

ភាពជាកណ្ដាល។

មជ្ឈត្តភាព នាម

[ម័ច-ឈ័ត-តៈ-ភាប] mchachhtatakpheab≈

ភាពជាកណ្ដាល។

មជ្ឈត្តវិនិច្ឆ័យ

សេចក្ដីសម្រេចមិនលម្អៀងដែលចេញដោយមជ្ឈត្តករ។

មជ្ឈត្តវិនិច្ឆ័យ នាម

[ម័ច-ឈ័ត-តៈ-វិ-និច-ឆៃ] mchachhtatakvinichchhai≈

សេចក្ដីសម្រេចមិនលម្អៀងដែលចេញដោយមជ្ឈត្តករ។

មជ្ឈត្តារម្មណ៍

អារម្មណ៍ជាកណ្ដាល។

មជ្ឈត្តារម្មណ៍ នាម

[ម័ច-ឈ័ត-តា-រ៉ម់] mochchhottarmmon

អារម្មណ៍ជាកណ្ដាល។

មជ្ឈត្តិកៈ

ដែលលើកតម្កើងខ្លួនឯងខ្ពស់, ដែលគិតថាខ្លួនជាអ្នកឆ្នើមក្នុងលោក។

មជ្ឈត្តិកៈ គុណនាម

[ម័ច-ឈ័ត-តិ-កៈ] mchachhtatekak≈

ដែលលើកតម្កើងខ្លួនឯងខ្ពស់, ដែលគិតថាខ្លួនជាអ្នកឆ្នើមក្នុងលោក។

មជ្ឈធាតុនិយម

លទ្ធិមួយដែលបដិសេធលទ្ធភាពរបស់មនុស្សក្នុងការទទួលពុទ្ធិអំពីតថភាពបរានុម័តិ។

មជ្ឈធាតុនិយម នាម ១)

[ម័ច-ឈៈ-ធាត-និ-យំ] mchachheaktheatniyum≈

ដំណើរពិភាល់ សង្ស័យ មន្ទិល ការចេះតែសង្ស័យច្រើន ការគិតច្រើន។

មជ្ឈធាតុនិយម នាម ២)

[ម័ច-ឈៈ-ធាត-និ-យំ] mchachheaktheatniyum≈

លទ្ធិមួយដែលបដិសេធលទ្ធភាពរបស់មនុស្សក្នុងការទទួលពុទ្ធិអំពីតថភាពបរានុម័តិ។

មជ្ឈន្តិក នាម ១)

[ម័ច-ឈ័ន-តិ-កៈ] mchachhnotekak≈

ការនៅចំកណ្ដាល ពាក់កណ្ដាល មធ្យម។

មជ្ឈន្តិក គុណនាម ២)

[ម័ច-ឈ័ន-តិ-កៈ] mchachhnotekak≈

ដែលអាចកែប្រែជារបៀបថ្មីបាន ដែលអាចកាឡៃបាន។

មជ្ឈន្តិកកាល

ពេលថ្ងៃត្រង់ :

មជ្ឈន្តិកកាល នាម

[ម័ច-ឈ័ន-តិ-កៈ-កាល] mochchhontikakal

ពេលថ្ងៃត្រង់ :

មជ្ឈន្តិកនិយម

គំនិតឬគោលនយោបាយនៃក្រុមឬគណបក្សនិយមកណ្ដាលនៅក្នុងនយោបាយឬសាសនា, ទស្សនវិជ្ជានយោបាយដែលប្រកាន់នូវ (គោល) ជំហរនិង (ផែនការ) សកម្មភាពនៅជាកណ្ដាល ដោយជៀសវាងឆ្វេងនិយមនិងស្ដាំនិយមជ្រុល។

មជ្ឈន្តិកនិយម នាម

[ម័ច-ឈ័ន-តិ-កៈ-និ-យំ] mchachhnotekakniyum≈

គំនិតឬគោលនយោបាយនៃក្រុមឬគណបក្សនិយមកណ្ដាលនៅក្នុងនយោបាយឬសាសនា, ទស្សនវិជ្ជានយោបាយដែលប្រកាន់នូវ (គោល) ជំហរនិង (ផែនការ) សកម្មភាពនៅជាកណ្ដាល ដោយជៀសវាងឆ្វេងនិយមនិងស្ដាំនិយមជ្រុល។