វចនានុក្រមខ្មែរ

ផ្សៃ បុព្វបទ ១)

[ផ្សៃ] phsai

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ព្រៃ ថា :

ផ្សៃ នាម ២)

[ផ្សៃ] phsai

ព្រៃតូចៗ, ព្រៃល្បោះៗ, ព្រៃរាយរង។

ផ្សៃ នាម

[គំ-និត-ព្រៃ-ផ្សៃ] phsai

(ព.ប្រ.) គំនិតព្រៃៗ ខុសផ្លូវខុសទំនង។

ផ្សៃ នាម

[សំ-ដី-ព្រៃ-ផ្សៃ] phsai

សម្ដីព្រៃៗ ពុំត្រូវតាមគតិធម៌គតិច្បាប់។

ផ្សោ បុព្វបទ

[ផ្សោ] phsao

ពាក្យបរិវាររបស់ពាក្យ ផ្សារ ថា :

ផ្សោត

ឈ្មោះមច្ឆជាតិមួយប្រភេទឥតស្រកា ខ្លួនធំ មានដោះសណ្ឋានស្រដៀងនឹងដោះមនុស្ស :

ផ្សោត នាម

[ផ្សោត] phsaot

ឈ្មោះមច្ឆជាតិមួយប្រភេទឥតស្រកា ខ្លួនធំ មានដោះសណ្ឋានស្រដៀងនឹងដោះមនុស្ស :

ផ្សោះ

(ព.ប្រ.) បិទផ្លូវឬបំបាំង, បង្ខូចមិនឱ្យគេបានប្រយោជន៍ដែលកើតអំពីមុខការណាមួយឬប្រើឱ្យធ្វើការទទេ ឥតឱ្យប្រយោជន៍អ្វីតិចតួចឡើយ។

ផ្សោះ កិរិយាសព្ទ

[ផ្សោះ] phsaoh

ធ្វើឱ្យសោះ ឱ្យអស់រសជាតិ។

ផ្សោះ កិរិយាសព្ទ

[ផ្សោះ-ប្រ-យោច] phsaoh

(ព.ប្រ.) បិទផ្លូវឬបំបាំង, បង្ខូចមិនឱ្យគេបានប្រយោជន៍ដែលកើតអំពីមុខការណាមួយឬប្រើឱ្យធ្វើការទទេ ឥតឱ្យប្រយោជន៍អ្វីតិចតួចឡើយ។

ផ្សំ កិរិយាសព្ទ ១)

[ផ្សំ] phsom

ប្រកបជាមួយគ្នា, ធ្វើឱ្យរួមគ្នា, ធ្វើឱ្យសម, ឱ្យល្មម, សម្រួលឱ្យកើតការ :

ផ្សំ កិរិយាសព្ទ ២)

[ផ្សំ] phsom

ផ្សំផ្គុំ។

ផ្សំ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-ផ្សំ-ស៊ី] phsom

និយាយចាក់បណ្ដោយឬអែបអបឱ្យតែខាងបានស៊ី។

ផ្សំ កិរិយាសព្ទ

[ផ្សែ-ផ្សំ] phsom

(ម.ព. ផ្សែ)។

ផ្សំ កិរិយាសព្ទ

[ផ្សំ-សាច់] phsom

សម្រួលឱ្យតែខាងសម; កាន់ជើងដោយផ្សំសម្រួលឱ្យខាងតែបានត្រូវបានល្អ :

ផ្សំ នាម

[ផ្សំ] phsom

ឈ្មោះគ្រឿងតម្បាញមួយប្រភេទមានសណ្ឋានបួនជ្រុង ដាក់លើប្រគាបក្បាលសសរកីទាំងពីរ សម្រាប់មូរសាច់សំពត់ដែលត្បាញបានហើយ។

ផ្សះ

ធ្វើឱ្យសះ គឺធ្វើមុខសស្ត្រ, មុខរបួសឬដំបៅឱ្យសះលែងរើ, លែងកើតតទៅទៀត :

ផ្សះ កិរិយាសព្ទ

[ផ្សះ] phsah

ធ្វើឱ្យសះ គឺធ្វើមុខសស្ត្រ, មុខរបួសឬដំបៅឱ្យសះលែងរើ, លែងកើតតទៅទៀត :

ផ្សះផ្សា

រឿងវិវាទដែលត្រូវផ្សះផ្សាឱ្យសះជានឹងគ្នា ពុំបាច់ជំនុំជម្រះ (រឿងសម្របសម្រួល)។

ផ្សះផ្សា កិរិយាសព្ទ

[ផ្សះ-ផ្សា] phsahphsa

ធ្វើឱ្យសះសា, ឱ្យជានឹងគ្នាវិញ គឺនិយាយសង្រួបសង្រួមអ្នកដែលឈ្លោះទាស់ទែងឱ្យសះជាលើកលែងប្រកាន់គ្នា។

ផ្សះផ្សា នាម

[រឿង-ផ្សះ-ផ្សា] phsahphsa

រឿងវិវាទដែលត្រូវផ្សះផ្សាឱ្យសះជានឹងគ្នា ពុំបាច់ជំនុំជម្រះ (រឿងសម្របសម្រួល)។

ផ្ស៊ាំ

ធ្វើឱ្យស៊ាំ, ឱ្យថ្នឹក, ឱ្យស្និទ្ធ :

ផ្ស៊ាំ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ស៊ាំ] phsam

ធ្វើឱ្យស៊ាំ, ឱ្យថ្នឹក, ឱ្យស្និទ្ធ :

ផ្អក

ត្រីប្រឡាក់ផ្អាប់ដែលលាយជាមួយអង្ករលីងឱ្យមានក្លិនឈ្ងុយ :

ផ្អក នាម

[ផ្អក] phaok

ត្រីឬសាច់ផ្សំនឹងគ្រឿងផ្សេងៗ ដាក់ញាត់ផ្អាប់ទុកក្នុងពាង, ក្រឡ, ឪទឹន ឱ្យឡើងបាយស្រាកើតជារសជូរសម្រាប់ចម្អិនប្រើជាម្ហូប :

ផ្អក នាម

[ផ្អក-ចាវ] phaok

ត្រីប្រឡាក់ផ្អាប់ដែលច្របល់ជាមួយត្រប៉ែឱ្យកាច់ផុយទាំងឆ្អឹង :

ផ្អក នាម

[ផ្អក-ជូ] phaok

ត្រីប្រឡាក់ផ្អាប់ដែលលាយជាមួយបបរទុកឱ្យមានរសជាតិជូរ :

ផ្អក នាម

[ផ្អក-ស្មៅ] phaok

ស្មៅផ្អាប់ធ្វើជាចំណីសម្រាប់ឱ្យសត្វស៊ី។

ផ្អក នាម

[ផ្អក-អង់-ក-លីង] phaok

ត្រីប្រឡាក់ផ្អាប់ដែលលាយជាមួយអង្ករលីងឱ្យមានក្លិនឈ្ងុយ :

ផ្អង

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ផ្អៀង ថា ផ្អៀងផ្អង គឺផ្អៀងកងាកបែរឆ្វេងស្ដាំចុះឡើងដោយលំនាំយឺតៗ។

ផ្អង បុព្វបទ

[ផ្អង] phaang

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ផ្អៀង ថា ផ្អៀងផ្អង គឺផ្អៀងកងាកបែរឆ្វេងស្ដាំចុះឡើងដោយលំនាំយឺតៗ។

ផ្អប

ដាក់ឱ្យអបជិតគ្នា, អបផ្ទប់ផ្ទល់; អែបអបផ្ទប់ផ្ទល់ :

ផ្អប កិរិយាសព្ទ

[ផ្អប] phaab

ដាក់ឱ្យអបជិតគ្នា, អបផ្ទប់ផ្ទល់; អែបអបផ្ទប់ផ្ទល់ :

ផ្អរ

តាសក់ផ្អរផ្លែតូចៗ។

ផ្អរ នាម

[ផ្អ] phaar

ឈ្មោះតាសក់មួយប្រភេទដើមវារផ្ទាល់នឹងដី ផ្លែប្រើជាអាហារបានច្រើនបែប :

ផ្អរ នាម

[តា-សក់-ផ្អ-កញ់-ជ្រៀប] phaar

តាសក់ផ្អរផ្លែតូចៗ។

ផ្អាក

បញ្ឈប់កិច្ចការអ្វីមួយឬមួយគ្រាសិន; ឈប់បង្អង់ដោយឡែក ឬដោយគ្រាដោយស្របក់សិន :

ផ្អាក កិរិយាសព្ទ

[ផ្អាក] p'ark

បញ្ឈប់កិច្ចការអ្វីមួយឬមួយគ្រាសិន; ឈប់បង្អង់ដោយឡែក ឬដោយគ្រាដោយស្របក់សិន :

ផ្អាក់ផ្អើក

ផ្ងាក់ផ្ងើក, ប៉ាក់ប៉ើក, របះរបើង; រអាក់រអើក :

ផ្អាក់ផ្អើក គុ., គុ.កិ.

[ផ្អាក់-ផ្អើក] phaakophaaeuk

ផ្ងាក់ផ្ងើក, ប៉ាក់ប៉ើក, របះរបើង; រអាក់រអើក :

ផ្អាប់

ធ្វើឱ្យអាប់ គឺគ្របទុក, សង្កត់ទុក ឱ្យអាប់អន់សម្បុរ ឬធ្វើឱ្យអាប់ឱន, ធ្វើមិនឱ្យឡើងថ្លៃបាន :

ផ្អាប់ នាម

[ផ្អាប់] phaab

ធ្វើឱ្យអាប់ គឺគ្របទុក, សង្កត់ទុក ឱ្យអាប់អន់សម្បុរ ឬធ្វើឱ្យអាប់ឱន, ធ្វើមិនឱ្យឡើងថ្លៃបាន :

ផ្អាវ

ឈ្មោះឈើពួកតចសារជាតិមួយប្រភេទ ដើមតូចៗទាបៗ ខ្នងធាងសកត្បាញជាកន្ទេលបាន, គមវាស្លកកូរបាន, ប្រើជាអន្លក់ស្រុសក៏បាន :

ផ្អាវ នាម

[ផ្អាវ] phav

ឈ្មោះឈើពួកតចសារជាតិមួយប្រភេទ ដើមតូចៗទាបៗ ខ្នងធាងសកត្បាញជាកន្ទេលបាន, គមវាស្លកកូរបាន, ប្រើជាអន្លក់ស្រុសក៏បាន :

ផ្អឹកៗ

(ម.ព. ផ្អុកៗ)។

ផ្អឹកៗ គុណកិរិយា

[ផ្អឹក-ផ្អឹក] phauek

(ម.ព. ផ្អុកៗ)។

ផ្អឹប

រក្សាទុកមិនដោះស្រាយ, កាក់ទុក :

ផ្អឹប កិរិយាសព្ទ

[ផ្អឹប] phaueb

ធ្វើឱ្យស្រអឹប, ដាក់ផ្ទាប់ :

ផ្អឹប កិរិយាសព្ទ

[ដាក់-ផ្អឹប] phaueb

ដាក់ផ្ទាប់ឱ្យស្រអឹប។

ផ្អឹប កិរិយាសព្ទ

[ផ្អឹប] phaueb

រក្សាទុកមិនដោះស្រាយ, កាក់ទុក :

ផ្អឹះ

ដែលលំបាកដកដង្ហើម ព្រោះតឹងពោះខ្លាំង ឬដែលទង្គឹះតានតឹងចិត្ត ដោយមានភ័យថប់បារម្ភ :

ផ្អឹះ គុណកិរិយា

[ផ្អឹះ] phaoeah

ដែលលំបាកដកដង្ហើម ព្រោះតឹងពោះខ្លាំង ឬដែលទង្គឹះតានតឹងចិត្ត ដោយមានភ័យថប់បារម្ភ :

ផ្អឺបៗ

ដែលខំប្រឹងងោកទាំងខ្លួនឱនៗ ងើបៗទោរទៅមុខ :

ផ្អឺបៗ គុណកិរិយា

[ផ្អឺប-ផ្អឺប] phaeub

ដែលខំប្រឹងងោកទាំងខ្លួនឱនៗ ងើបៗទោរទៅមុខ :

ផ្អុកៗ

ដែលញ័រប្រដេញរន្ថាន់ក្នុងពោះ ព្រោះភ័យខ្លាំង, ព្រោះថប់បារម្ភខ្លាំង :

ផ្អុកៗ គុណកិរិយា

[ផ្អុក-ផ្អុក] phaok

ដែលញ័រប្រដេញរន្ថាន់ក្នុងពោះ ព្រោះភ័យខ្លាំង, ព្រោះថប់បារម្ភខ្លាំង :

ផ្អុងៗ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទជាអសារព្រឹក្ស សន្តានរលួស ប៉ុន្តែមានសាច់សស្និទ្ធជាងរលួសបាយ ស្លឹកតូចៗដើមមានបន្លាហៅថា រលួសផ្អុង។ តាមសេចក្ដីតំណាលក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនា ត្រង់រឿងមឃមាណពថា មឃមាណពបានដាំរលួសផ្អុងមួយដើមជិតសាលាសម្នាក់របស់គាត់ជាម្លប់ឱ្យគេជ្រក, ផលានិសង្សនេះបានកើតជាឈើទិព្វឈ្

ផ្អុងៗ នាម

[ផ្អុង-ផ្អុង] phaongphaong≈

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទជាអសារព្រឹក្ស សន្តានរលួស ប៉ុន្តែមានសាច់សស្និទ្ធជាងរលួសបាយ ស្លឹកតូចៗដើមមានបន្លាហៅថា រលួសផ្អុង។ តាមសេចក្ដីតំណាលក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនា ត្រង់រឿងមឃមាណពថា មឃមាណពបានដាំរលួសផ្អុងមួយដើមជិតសាលាសម្នាក់របស់គាត់ជាម្លប់ឱ្យគេជ្រក, ផលានិសង្សនេះបានកើតជាឈើទិព្វឈ្

ផ្អុចៗ

ដែលមានសម្បុរ ឬសណ្ឋានរទុះៗ ច្រើនកន្លែងដូចជាស្នាមអុចៗ :

ផ្អុចៗ គុណនាម

[ផ្អុច-ផ្អុច] phaochphaoch≈

ដែលមានសម្បុរ ឬសណ្ឋានរទុះៗ ច្រើនកន្លែងដូចជាស្នាមអុចៗ :

ផ្អូក

ដែលមានសាច់បាក់គាំរមាសខាងក្នុង :

ផ្អូក កិរិយាសព្ទ

[ផ្អូក] phaouk

ភ្នកដល់, ភ្នកគិតដល់, ភ្នកនឹក :

ផ្អូក កិរិយាសព្ទ

[ផ្អូក-ផ្អឹះ] phaouk

ភ្នកនឹកដល់ក៏កើតមានសេចក្ដីតឹងចិត្តផ្អឹះៗ :

ផ្អូក កិរិយាសព្ទ

[ផ្អូក-ផ្អើះ] phaouk

(ម.ព. ផ្អូកផ្អឹះ)។

ផ្អូក គុណនាម

[ផ្អូក] phaouk

ដែលមានសាច់បាក់គាំរមាសខាងក្នុង :

ផ្អូចៗ

ដែលរអូចៗ, ព្រួចៗក្នុងចិត្ត :

ផ្អូចៗ គុណកិរិយា

[ផ្អូច-ផ្អូច] phaouch

ដែលរអូចៗ, ព្រួចៗក្នុងចិត្ត :

ផ្អូម

ដែលមានក្លិនជូរក្ដឹះ :

ផ្អូម គុណនាម

[ផ្អូម] phaoum

ដែលមានក្លិនជូរក្ដឹះ :

ផ្អួរ

ដែលមានក្លិនក្ដឹះបន្តិចព្រោះអាប់អួ :

ផ្អួរ គុណនាម ១)

[ផ្អួ] phauor

ដែលខូចរសជាតិប្រក្រតី ព្រោះអាប់អួ, ព្រោះទុកយូរហួសកាលកំណត់ :

ផ្អួរ គុណនាម ២)

[ផ្អួ] phauor

ដែលមានក្លិនក្ដឹះបន្តិចព្រោះអាប់អួ :

ផ្អួសៗ

ដែលខំប្រឹងទាញ, ប្រឹងលេប, ប្រឹងហែលម្លឺតៗ ព្រោះតឹង, ខ្សោះ, ហត់ :

ផ្អួសៗ គុណកិរិយា

[ផ្អួស-ផ្អួស] phauos

ដែលខំប្រឹងទាញ, ប្រឹងលេប, ប្រឹងហែលម្លឺតៗ ព្រោះតឹង, ខ្សោះ, ហត់ :

ផ្អើល

រអើល, ភ្ញាក់ពព្រើតពព្រាំង, រត់, ស្ទុះ, បោលដោយរអើល; ជ្រួលជ្រើម, ជ្រួលច្រាល់, ជ្រួលច្របល់ :

ផ្អើល កិរិយាសព្ទ

[ផ្អើល] p'erl

រអើល, ភ្ញាក់ពព្រើតពព្រាំង, រត់, ស្ទុះ, បោលដោយរអើល; ជ្រួលជ្រើម, ជ្រួលច្រាល់, ជ្រួលច្របល់ :

ផ្អើះ

(ម.ព. ផ្អឹះ)។

ផ្អើះ គុណកិរិយា

[ផ្អើះ] phaaeuah

(ម.ព. ផ្អឹះ)។

ផ្អៀង

ដេកដាក់ចំហៀងខ្លួនខាងស្ដាំលើខាងឆ្វេង ឬខាងឆ្វេងលើខាងស្ដាំ។

ផ្អៀង កិរិយាសព្ទ

[ផ្អៀង] phaeang

បន្ទាបម្ខាងឱ្យទាបល្អៀងជាងម្ខាង :

ផ្អៀង គុ., គុ.កិ.

[ផ្អៀង] phaeang

ដែលល្អៀងទាបជាងម្ខាង :

ផ្អៀង កិរិយាសព្ទ

[ដេក-ផ្អៀង] phaeang

ដេកដាក់ចំហៀងខ្លួនខាងស្ដាំលើខាងឆ្វេង ឬខាងឆ្វេងលើខាងស្ដាំ។

ផ្អេះៗ

ដែលតឹង ឬណែនលំបាកដង្ហើម :

ផ្អេះៗ គុណកិរិយា

[ផ្អេះ-ផ្អេះ] phaeh

ដែលតឹង ឬណែនលំបាកដង្ហើម :

ផ្អែក

(ព.ប្រ.) ពឹងពាក់ផ្អែកគំនិតទៅលើគេទុកដូចជាបង្អែក :

ផ្អែក កិរិយាសព្ទ ១)

[ផ្អែក] p'aek

ទម្រេតខ្លួនលើបង្អែក, បញ្ឈរអ្វីៗឱ្យទ្រេតទៅលើបង្អែក ឬទៅលើអ្វីមួយដែលទុកដូចជាបង្អែក :

ផ្អែក កិរិយាសព្ទ ២)

[ផ្អែក] p'aek

(ព.ប្រ.) ពឹងពាក់ផ្អែកគំនិតទៅលើគេទុកដូចជាបង្អែក :

ផ្អែបៗ

ព្រិចៗ, ច្បែបៗ រង្វើលៗ ស្រាលៗ :

ផ្អែបៗ គុណកិរិយា

[ផ្អែប-ផ្អែប] phaaeb

ព្រិចៗ, ច្បែបៗ រង្វើលៗ ស្រាលៗ :

ផ្អែម

សម្ដីស្រទន់ហាក់ដូចជាមានរសផ្អែម។

ផ្អែម គុណនាម

[ផ្អែម] p'aem

ដែលមានរសស្ករ, មានឱជារសដូចស្ករឬដូចទឹកឃ្មុំដែលបរិសុទ្ធ។

ផ្អែម នាម

[គ្រុន-ផ្អែម-មាត់] p'aem

ឈ្មោះរោគគ្រុនមួយយ៉ាង បណ្ដាលឱ្យមាត់ផ្អែមប្រហាតធុំបាយធុំចំណី។

ផ្អែម គុណកិរិយា

[ភៃ-ផ្អែម-មាត់] p'aem

ភ័យស្លុតស្ងួតបំពង់ក ហាក់ដូចជាផ្អែមប្រហាតមាត់។

ផ្អែម នាម

[សំ-ដី-ផ្អែម] p'aem

សម្ដីស្រទន់ហាក់ដូចជាមានរសផ្អែម។

ផ្អោង

ដែលហុយទ្រលោម ឬផុរខ្ជោលឡើង :

ផ្អោង គុណកិរិយា

[ផ្អោង] phaaong

ដែលហុយទ្រលោម ឬផុរខ្ជោលឡើង :

ផ្អោប

ចាប់ដោយដៃទាំង ២ឱ្យឱប ឬឱ្យរួបគ្នា។

ផ្អោប កិរិយាសព្ទ

[ផ្អោប] phaaob

ធ្វើឱ្យឱបជិតគ្នា, ផ្គុំអ្វីៗ ឱ្យឱបជាប់ជិតគ្នា។

ផ្អោប កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-ផ្អោប] phaaob

ចាប់ដោយដៃទាំង ២ឱ្យឱប ឬឱ្យរួបគ្នា។

ផ្អោះ

ដែលសោះ, សោះកក្រោះ ឥតរសជាតិ :