វចនានុក្រមខ្មែរ

ផ្ទុក កិរិយាសព្ទ

[ផ្ទេ-ផ្ទុក] ptok

(ម.ព. ផ្ទុកផ្ទេរ)។

ផ្ទុកផ្ដាក់

ប្រគល់កិច្ចការជាបន្ទុកទៅឱ្យអ្នកណាម្នាក់, ទទួលបន្ទុកចំពោះកិច្ចការណាមួយ :

ផ្ទុកផ្ដាក់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ទុក-ផ្ដាក់] phtukphdak≈

ប្រគល់កិច្ចការជាបន្ទុកទៅឱ្យអ្នកណាម្នាក់, ទទួលបន្ទុកចំពោះកិច្ចការណាមួយ :

ផ្ទុយ

ដែលច្រាសត្រឡប់, ដែលមិនស្របគ្នា, ដែលជាទំនាស់នឹងគ្នា :

ផ្ទុយ គុ., គុ.កិ.

[ផ្ទុយ] phtoy

ដែលច្រាសត្រឡប់, ដែលមិនស្របគ្នា, ដែលជាទំនាស់នឹងគ្នា :

ផ្ទុយទៅវិញ

ផ្ទុយពីនេះ, ខុសពីនេះ; ដោយឡែក :

ផ្ទុយទៅវិញ ឈ.

[ផ្ទុយ-ទៅ-វិញ] phtuytovvinh≈

ផ្ទុយពីនេះ, ខុសពីនេះ; ដោយឡែក :

ផ្ទុរ

ដំបូលរទេះ (ហៅក្លាយជា ផ្ទុល ឬ ផ្ទូរ ក៏មាន)។

ផ្ទុរ នាម

[ផ្ទុល] phtor

ដំបូលរទេះ (ហៅក្លាយជា ផ្ទុល ឬ ផ្ទូរ ក៏មាន)។

ផ្ទុះ

មានព្រឹត្តិការណ៍អ្វីមួយកើតឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សដោយមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន :

ផ្ទុះ កិរិយាសព្ទ ១)

[ផ្ទុះ] phtueah≈

បែកខ្ទាតចេញយ៉ាងឆាប់ដោយកម្លាំងនិងមានសំឡេងខ្លាំងដោយសម្ពាធពីខាងក្នុង និងអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ :

ផ្ទុះ កិរិយាសព្ទ ២)

[ផ្ទុះ] phtueah≈

កើនចំនួនឬកម្រិតឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស :

ផ្ទុះ កិរិយាសព្ទ ៣)

[ផ្ទុះ] phtueah≈

បញ្ចេញអារម្មណ៍ខ្លាំងភ្លាមៗ :

ផ្ទុះ កិរិយាសព្ទ ៤)

[ផ្ទុះ] phtueah≈

មានព្រឹត្តិការណ៍អ្វីមួយកើតឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សដោយមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន :

ផ្ទូរ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ផ្ទេរ ថា ផ្ទេរផ្ទូរ គឺផ្ទេរចុះផ្ទេរឡើងសម្រួលការ។

ផ្ទូរ បុព្វបទ

[ផ្ទូ] phto

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ផ្ទេរ ថា ផ្ទេរផ្ទូរ គឺផ្ទេរចុះផ្ទេរឡើងសម្រួលការ។

ផ្ទួន

ដែលថែមៗ, ខ្ជាន់ៗ ដដែលៗ :

ផ្ទួន គុ., គុ.កិ.

[ផ្ទួន] phtoun

ដែលថែមៗ, ខ្ជាន់ៗ ដដែលៗ :

ផ្ទៀង

ធ្វើឱ្យទៀង គឺពិនិត្យធៀបប្រៀបមើលឱ្យទៀង, ឱ្យត្រឹមត្រូវតាមបែប, គំរូ, ច្បាប់ដើម :

ផ្ទៀង កិរិយាសព្ទ

[ផ្ទៀង] phtieng

ធ្វើឱ្យទៀង គឺពិនិត្យធៀបប្រៀបមើលឱ្យទៀង, ឱ្យត្រឹមត្រូវតាមបែប, គំរូ, ច្បាប់ដើម :

ផ្ទេរ

ផ្លាស់ចំណុះ, ផ្លាស់បន្ទុក ពីមួយដាក់ទៅលើមួយ ដើម្បីឱ្យមួយនៅទំនេរ :

ផ្ទេរ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ទេ] phte

ផ្លាស់ចំណុះ, ផ្លាស់បន្ទុក ពីមួយដាក់ទៅលើមួយ ដើម្បីឱ្យមួយនៅទំនេរ :

ផ្ទៃ

ហើមពោះហល់ហែលហល។

ផ្ទៃ នាម ១)

[ផ្ទៃ] ptei

ពោះ។

ផ្ទៃ នាម ២)

[ផ្ទៃ] ptei

ផ្ទាំង :

ផ្ទៃ នាម

[ផ្ទៃ-ក្រោម] ptei

(ព.បុ.) ផែនដី; មនុស្សលោក; ស្ដេចផែនដី (ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ)។

ផ្ទៃ នាម

[ផ្ទៃ-មេក] ptei

ផ្ទាំងមេឃ, មេឃទាំងមូល។

ផ្ទៃ នាម

[រោក-ចុះ-ផ្ទៃ] ptei

រោគរាករូស, ចុះរាក។

ផ្ទៃ នាម

[ហល់-ផ្ទៃ] ptei

ហើមពោះហល់ហែលហល។

ផ្ទៃក្រឡា

ទំហំផ្ទៃមួយដែលមានខ្នាតគិតជាការ៉េ។

ផ្ទៃក្រឡា នាម

[ផ្ទៃ-ក្រ-ឡា] phteykrola≈

ទំហំផ្ទៃមួយដែលមានខ្នាតគិតជាការ៉េ។

ផ្ទោង

ឈ្មោះត្រីតូចមួយប្រភេទ មានដងខ្លួនមូល មាត់តូចវែងស្រួចរឹង :

ផ្ទោង នាម

[ផ្ទោង] phtaong

ឈ្មោះគ្រឿងគ្រឹហាមួយមុខ សម្រាប់ទ្រផ្លាន។

ផ្ទោង គុណនាម

[ផ្ទោង] phtaong

ដែលឆេវមិនស្មើជ្រុង។

ផ្ទោង នាម

[ផ្ទោង] phtaong

ឈ្មោះត្រីតូចមួយប្រភេទ មានដងខ្លួនមូល មាត់តូចវែងស្រួចរឹង :

ផ្ទោល

ឈ្មោះឈើរនាមមួយប្រភេទ ច្រើនប្រើធ្វើជាឧស :

ផ្ទោល នាម

[ផ្ទោល] phtaol

ឈ្មោះឈើរនាមមួយប្រភេទ ច្រើនប្រើធ្វើជាឧស :

ផ្ទំ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ទំ] phtom

(រ.ស.) ដេក :

ផ្ទះ

រាង, គម្រោង, ទ្រង់ទ្រាយ (រាងរថ) ... :

ផ្ទះ នាម ១)

[ផ្ទះ] ptaeh

គ្រឹហា, លំនៅរបស់មនុស្ស ដែលសង់ដោយឈើ, ដោយឥដ្ឋជាដើម :

ផ្ទះ នាម ២)

[ផ្ទះ] ptaeh

រាង, គម្រោង, ទ្រង់ទ្រាយ (រាងរថ) ... :

ផ្ទះត្រចៀកកាំ

ផ្ទះសង់ដើម្បីឱ្យត្រចៀកកាំមករស់នៅធ្វើសំបុកដោយកម្អួតរបស់វា។

ផ្ទះត្រចៀកកាំ នាម

[ផ្ទះ-ត្រ-ចៀក-កាំ] phteahtrochiekkaam≈

ផ្ទះសង់ដើម្បីឱ្យត្រចៀកកាំមករស់នៅធ្វើសំបុកដោយកម្អួតរបស់វា។

ផ្ទះទឹក

ផ្ទះបណ្ដែតទឹក, ផ្ទះដាក់បណ្ដែតលើក្បូនឫស្សីឬធុងសាំង ដែលច្រើនតែធ្វើពីឈើឬលោហធាតុ ប្រក់ស័ង្កសីឬស្លឹក :

ផ្ទះទឹក នាម

[ផ្ទះ-ទឹក] phteahtoek≈

ផ្ទះបណ្ដែតទឹក, ផ្ទះដាក់បណ្ដែតលើក្បូនឫស្សីឬធុងសាំង ដែលច្រើនតែធ្វើពីឈើឬលោហធាតុ ប្រក់ស័ង្កសីឬស្លឹក :

ផ្ទះបាយ

ផ្នែកនៃគេហដ្ឋាន ជាកន្លែងសម្រាប់ចម្អិនអាហារនិងបរិភោគអាហារ។

ផ្ទះបាយ នាម

[ផ្ទះ-បាយ] phteahbay≈

ផ្នែកនៃគេហដ្ឋាន ជាកន្លែងសម្រាប់ចម្អិនអាហារនិងបរិភោគអាហារ។

ផ្ទះសំណាក់

ផ្ទះឬអគារសម្រាប់អតិថិជនជួលស្នាក់នៅរយៈពេលខ្លី មានតម្លៃទាបជាងសណ្ឋាគារ :

ផ្ទះសំណាក់ នាម

[ផ្ទះ-សំ-ណាក់] phteahsamnak≈

ផ្ទះឬអគារសម្រាប់អតិថិជនជួលស្នាក់នៅរយៈពេលខ្លី មានតម្លៃទាបជាងសណ្ឋាគារ :

ផ្ទះស្នាក់

ផ្ទះដែលម្ចាស់ផ្ទះជួលឱ្យភ្ញៀវស្នាក់នៅនិងបរិភោគអាហារ :

ផ្ទះស្នាក់ នាម

[ផ្ទះ-ស្នាក់] phteahsneak≈

ផ្ទះដែលម្ចាស់ផ្ទះជួលឱ្យភ្ញៀវស្នាក់នៅនិងបរិភោគអាហារ :

ផ្នក់ទឹក

ឈ្មោះស្មៅទឹកមួយប្រភេទ ដើមស្រួយផ្កាមូល វេលារីកចេញព័ណ៌លឿង (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ស្មៅប្រាសាទ ឬដើមប្រាសាទ)។

ផ្នក់ទឹក នាម

[ផ្នក់-ទឹក] phnaktuek

ឈ្មោះស្មៅទឹកមួយប្រភេទ ដើមស្រួយផ្កាមូល វេលារីកចេញព័ណ៌លឿង (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ស្មៅប្រាសាទ ឬដើមប្រាសាទ)។

ផ្នង់

សាច់ក្រាស់នៅត្រង់ប្រជុំស្មាជ្រូកឬសាច់ដែលគេហាន់ឱ្យជាប់ដោយទាំងស្បែកផងជាកង់ :

ផ្នង់ នាម

[ផ្នង់] phnong

សាច់ក្រាស់នៅត្រង់ប្រជុំស្មាជ្រូកឬសាច់ដែលគេហាន់ឱ្យជាប់ដោយទាំងស្បែកផងជាកង់ :

ផ្នង់ទឹក

ការបង់ទឹក គឺអំពើដែលគេសូត្រសែកមន្តអាគមកូរឬផ្លុំទឹកហើយបាច, ស្រោច, ប្រោះ លើកកម្លាំងឱ្យសត្វប្រណាំង, សត្វបញ្ជល់ ឬឱ្យមនុស្សអ្នកចំបាប់, អ្នកប្រដាល់ (ប្រើតាមទម្លាប់អ្នកដែលជឿមន្តអាគម) :

ផ្នង់ទឹក នាម

[ផ្នង់-ទឹក] phnangtuek

ការបង់ទឹក គឺអំពើដែលគេសូត្រសែកមន្តអាគមកូរឬផ្លុំទឹកហើយបាច, ស្រោច, ប្រោះ លើកកម្លាំងឱ្យសត្វប្រណាំង, សត្វបញ្ជល់ ឬឱ្យមនុស្សអ្នកចំបាប់, អ្នកប្រដាល់ (ប្រើតាមទម្លាប់អ្នកដែលជឿមន្តអាគម) :

ផ្នត់

ធាតុវេយ្យាករណ៍មិនឯករាជ្យដែលគេប្រើផ្សំនឹងពាក្យឫសដើម្បីបង្កើតពាក្យកម្លាយ មានផ្នត់ដើម ផ្នត់ជែក និងផ្នត់ចុង។ ក្នុងភាសាខ្មែរ គេរកឃើញផ្នត់ពីរបែបគឺ ផ្នត់ដើមនិងផ្នត់ជែក។ (ដូចគ្នានឹងអព្ភាសបទ)។

ផ្នត់ នាម

[ផ្នត់] phnot

ស្នាមដែលបត់, សំណុំឬដុំអ្វីៗដែលបត់ :

ផ្នត់ នាម

[ផ្នត់] phnot

ធាតុវេយ្យាករណ៍មិនឯករាជ្យដែលគេប្រើផ្សំនឹងពាក្យឫសដើម្បីបង្កើតពាក្យកម្លាយ មានផ្នត់ដើម ផ្នត់ជែក និងផ្នត់ចុង។ ក្នុងភាសាខ្មែរ គេរកឃើញផ្នត់ពីរបែបគឺ ផ្នត់ដើមនិងផ្នត់ជែក។ (ដូចគ្នានឹងអព្ភាសបទ)។

ផ្នត់គំនិត

លក្ខណៈឬគោលជំហរនៃគំនិត ដែលបុគ្គលម្នាក់ៗប្រកាន់យក :

ផ្នត់គំនិត នាម

[ផ្នត់-គំ-និត] phantkumnit≈

លក្ខណៈឬគោលជំហរនៃគំនិត ដែលបុគ្គលម្នាក់ៗប្រកាន់យក :

ផ្នត់ចុង

(ម.ព. បច្ឆិមបទ)។

ផ្នត់ចុង នាម

[ផ្នត់-ចុង] phantchong≈

(ម.ព. បច្ឆិមបទ)។

ផ្នត់ជែក

(ម.ព. អន្តេបទ)។

ផ្នត់ជែក នាម

[ផ្នត់-ជែក] phantchek≈

(ម.ព. អន្តេបទ)។

ផ្នត់ដើម

(ម.ព. បុព្វបទ)។

ផ្នត់ដើម នាម

[ផ្នត់-ដើម] phantdaeum≈

(ម.ព. បុព្វបទ)។

ផ្នាលៗ

អំពីដំណើរបោលឬលោតបោះជើងរង្វើលៗ :

ផ្នាលៗ គុណកិរិយា

[ផ្នាល-ផ្នាល] phnal

អំពីដំណើរបោលឬលោតបោះជើងរង្វើលៗ :

ផ្នូកខ្សាច់

(ម.ព. ផ្នូរខ្សាច់)។

ផ្នូកខ្សាច់ នាម

[ផ្នូក-ខ្សាច់] phnoukkhsach

(ម.ព. ផ្នូរខ្សាច់)។

ផ្នូត

ស្លាកស្នាមដែលមានមកពីកំណើតនៅស្បែកមនុស្ស សម្បុរខ្មៅក៏មាន ក្រហមជាំក៏មាន ខុសពីសម្បុរប្រក្រតីរបស់ខ្លួនជាដរាប។

ផ្នូត នាម

[ផ្នូត] phnout

ស្លាកស្នាមដែលមានមកពីកំណើតនៅស្បែកមនុស្ស សម្បុរខ្មៅក៏មាន ក្រហមជាំក៏មាន ខុសពីសម្បុរប្រក្រតីរបស់ខ្លួនជាដរាប។

ផ្នូរ

ពំនូកដីដែលពូនលើរណ្ដៅសាកសព :

ផ្នូរ នាម

[ផ្នូ] phno

ពំនូកដីដែលពូនលើរណ្ដៅសាកសព :

ផ្នូរខ្សាច់

ពំនូកឬជួរខ្សាច់ដែលកើតមានដោយអំណាចទឹកហូរប្រមូលឬក៏ខ្យល់បក់កៀរប្រមូលមានសណ្ឋានជាជួរវែងខ្ពស់ជាងទំនាបខ្សាច់ប្រក្រតី (ព.បុ.) ហៅ ត្បូងខ្សាច់)។

ផ្នូរខ្សាច់ នាម

[ផ្នូ-ខ្សាច់] phnoksach

ពំនូកឬជួរខ្សាច់ដែលកើតមានដោយអំណាចទឹកហូរប្រមូលឬក៏ខ្យល់បក់កៀរប្រមូលមានសណ្ឋានជាជួរវែងខ្ពស់ជាងទំនាបខ្សាច់ប្រក្រតី (ព.បុ.) ហៅ ត្បូងខ្សាច់)។

ផ្នូល

ការបូល; បុព្វនិមិត្ត ឬបូព៌និមិត្ត, អាភេទ គឺហេតុដែលបណ្ដាលឱ្យឃើញមុន; ហេតុភេទដែលដឹងដោយបូលឬផ្សង :

ផ្នូល នាម

[ផ្នូល] phnoul

ការបូល; បុព្វនិមិត្ត ឬបូព៌និមិត្ត, អាភេទ គឺហេតុដែលបណ្ដាលឱ្យឃើញមុន; ហេតុភេទដែលដឹងដោយបូលឬផ្សង :

ផ្នួង

សំណុំសក់ដែលបួង :

ផ្នួង នាម

[ផ្នួង] phnuong

សំណុំសក់ដែលបួង :

ផ្នួតក

រោមស្លាបត្រង់កសត្វបក្សីមានសម្បុររលើប :

ផ្នួតក នាម

[ផ្នួត-ក] phnourtok

រោមស្លាបត្រង់កសត្វបក្សីមានសម្បុររលើប :

ផ្នួស

អំពើដែលបួស, ភេទដែលបួស (បព្វជ្ជា) :

ផ្នួស នាម

[ផ្នួស] phnuos

អំពើដែលបួស, ភេទដែលបួស (បព្វជ្ជា) :

ផ្នៀង

ភាគខាងក្រោមរបស់នង្គ័ល ត្រង់ដែលបញ្ចុះគល់យាម ត្រង់ប៉ែកខាងចុងបញ្ចុះផាល (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ខុងម៉ូវ) :

ផ្នៀង នាម

[ផ្នៀង] phneang

ភាគខាងក្រោមរបស់នង្គ័ល ត្រង់ដែលបញ្ចុះគល់យាម ត្រង់ប៉ែកខាងចុងបញ្ចុះផាល (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ខុងម៉ូវ) :

ផ្នៀរ

បន្ទោះឫស្សីដែលរែងជាផ្ទាំងដាក់អបនឹងឆ្នង់ក្រោមទ្រពងរទេះ :

ផ្នៀរ នាម

[ផ្នៀ] phnier

បន្ទោះឫស្សីដែលរែងជាផ្ទាំងដាក់អបនឹងឆ្នង់ក្រោមទ្រពងរទេះ :

ផ្នែក

ប៉ែក, សង្កាត់, ក្រុម :

ផ្នែក នាម

[ផ្នែក] pnaek

ប៉ែក, សង្កាត់, ក្រុម :

ផ្នែលៗ

(ម.ព. ផ្នាលៗ)។

ផ្នែលៗ គុណកិរិយា

[ផ្នែល-ផ្នែល] phnael

(ម.ព. ផ្នាលៗ)។

ផ្នោលៗ

(ដូចគ្នានឹង ផ្នាលៗ ឬ ផ្នែលៗ ដែរ ប្រើតាមទម្លាប់និយាយ)។

ផ្នោលៗ គុណកិរិយា ១)

[ផ្នោល-ផ្នោល] phnaol

ដែលលោត ឬបោល, ទ្រោលរង្វើលៗមួយៗ :

ផ្នោលៗ គុណកិរិយា ២)

[ផ្នោល-ផ្នោល] phnaol

(ដូចគ្នានឹង ផ្នាលៗ ឬ ផ្នែលៗ ដែរ ប្រើតាមទម្លាប់និយាយ)។

ផ្នោះ

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើខ្លឹម មានស្ពឺរមួលមួយគូវិលសង្កៀតគ្នា សម្រាប់បោះកប្បាស :

ផ្នោះ នាម

[ផ្នោះ] phnaoh

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើខ្លឹម មានស្ពឺរមួលមួយគូវិលសង្កៀតគ្នា សម្រាប់បោះកប្បាស :

ផ្នោះក្រាន

ឈ្មោះចំណាប់ដែលអ្នកមួយនៅពីខាងក្រោយខ្នង លូកដៃទាំងពីរចាប់ដៃទាំងពីររបស់អ្នកមួយស៊កព័ទ្ធប្រទាស់ដៃនឹងដៃ ហាក់ដូចជាគេបោះផ្នោះចង្ក្រានឱ្យមាំរឹងរើមិនរួច :