វចនានុក្រមខ្មែរ

ផ្កាប្រាក់

ផ្កាដែលធ្វើពីក្រដាសប្រាក់ សម្រាប់កាន់ដង្ហែពេលធ្វើបុណ្យផ្កា។

ផ្កាប្រាក់ នាម

[ផ្កា-ប្រាក់] phkabreak≈

(វ.វិចិ.) គ្រឿងលម្អមួយបែបធ្វើពីប្រាក់ឬស្ពាន់ ជ្រលក់ទឹកប្រាក់មានរាងជាផ្កាមួយកញ្ចុំ មានទងមួយសម្រាប់កាន់រាំក្នុងរបាំផ្កាមាស ផ្កាប្រាក់។ បច្ចុប្បន្នគេនិយមធ្វើពីក្រដាសពណ៌ប្រាក់។

ផ្កាប្រាក់ នាម

[ផ្កា-ប្រាក់] phkabreak≈

ផ្កាដែលធ្វើពីក្រដាសប្រាក់ សម្រាប់កាន់ដង្ហែពេលធ្វើបុណ្យផ្កា។

ផ្កាភ្លើង

កម្ទេចភ្លើងដែលព្រាយចេញឬហើរចេញព្រោងព្រាត។

ផ្កាភ្លើង នាម

[ផ្កា-ភ្លើង] phkaphlaung

កម្ទេចភ្លើងដែលព្រាយចេញឬហើរចេញព្រោងព្រាត។

ផ្កាមាស

(ព.ប្រ.) ស្ត្រីពេស្យា, នគរសោភិនី, ស្រីសាវជៃ :

ផ្កាមាស នាម

[ផ្កា-មាស] phkameas

(វ.វិចិ.) គ្រឿងលម្អមួយបែបធ្វើពីមាសឬស្ពាន់ ជ្រលក់ទឹកមាសមានរាងជាផ្កាមួយកញ្ចុំមានទងមួយសម្រាប់កាន់រាំក្នុងរបាំផ្កាមាស ផ្កាប្រាក់និងរបាំអប្សរា ជាពិសេសរាំលើឆាកអច្ឆរិយៈ។ បច្ចុប្បន្ន គេនិយមធ្វើផ្កានេះពីក្រដាសពណ៌មាស។

ផ្កាមាស នាម

[ផ្កា-មាស] phkameas

(ព.ប្រ.) ស្ត្រីពេស្យា, នគរសោភិនី, ស្រីសាវជៃ :

ផ្កាយ

កម្រិត លំដាប់គុណភាព និងសុវត្ថិភាពនៃសណ្ឋាគារឬភោជនីយដ្ឋាន :

ផ្កាយ នាម ១)

[ផ្កាយ] phkay

ពន្លឺច្រើនដួងក្រៅពីព្រះចន្ទ្រ ដែលមើលទៅឃើញព្រាតឯអាកាសក្នុងវេលាយប់។

ផ្កាយ នាម ២)

[ផ្កាយ] phkay

ស្នាមគំនូស, រូបភាព, គ្រឿងសម្គាល់ដែលមានសណ្ឋានលំនាំផ្កាយ :

ផ្កាយ នាម ៣)

[ផ្កាយ] phkay

សណ្ឋានពពាលត្រង់ក្បាល លំនាំរូបផ្កាយ :

ផ្កាយ នាម ៤)

[ផ្កាយ] phkay

គ្រឿងសម្គាល់ឋានន្តរសក្ដិរបស់នាយទាហានជាន់ខ្ពស់ ចាប់ពីឧត្តមសេនីយ៍ឬឧត្តមនាវី :

ផ្កាយ នាម ៥)

[ផ្កាយ] phkay

កម្រិត លំដាប់គុណភាព និងសុវត្ថិភាពនៃសណ្ឋាគារឬភោជនីយដ្ឋាន :

ផ្កាយដុះកន្ទុយ

ផ្កាយដែលមានពន្លឺចាំងចេញវែងសណ្ឋានដូចជាកន្ទុយ (ផ្កាយយ៉ាងនេះយូរៗមានម្ដង)។

ផ្កាយដុះកន្ទុយ នាម

[ផ្កាយ-ដុះ-កន់-ទុយ] phkaydoahknotuy≈

ផ្កាយដែលមានពន្លឺចាំងចេញវែងសណ្ឋានដូចជាកន្ទុយ (ផ្កាយយ៉ាងនេះយូរៗមានម្ដង)។

ផ្កាយព្រឹក

ឈ្មោះផ្កាយមួយដួង ដែលរះពីទិសខាងកើតក្នុងវេលាទៀបព្រឹកមានពន្លឺរុងរឿងត្រចះជាងផ្កាយទាំងពួង។

ផ្កាយព្រឹក នាម

[ផ្កាយ-ព្រឹក] phkayproek≈

ឈ្មោះផ្កាយមួយដួង ដែលរះពីទិសខាងកើតក្នុងវេលាទៀបព្រឹកមានពន្លឺរុងរឿងត្រចះជាងផ្កាយទាំងពួង។

ផ្កាយព្រះគ្រោះ

ភពតូចៗដែលវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យ ផ្កាយ ឬភពដទៃទៀត :

ផ្កាយព្រះគ្រោះ នាម

[ផ្កាយ-ព្រះ-គ្រោះ] phkaypreahkroeah≈

ភពតូចៗដែលវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យ ផ្កាយ ឬភពដទៃទៀត :

ផ្កាយរណប

យានដែលគេបាញ់បង្ហោះទៅកាន់ទីអវកាសឱ្យវិលជុំវិញផែនដីឬភពផ្សេងទៀតសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ និងបម្រើផលប្រយោជន៍ផ្សេងៗទៀត :

ផ្កាយរណប នាម

[ផ្កាយ-រ-ណប] phkayronba≈

យានដែលគេបាញ់បង្ហោះទៅកាន់ទីអវកាសឱ្យវិលជុំវិញផែនដីឬភពផ្សេងទៀតសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ និងបម្រើផលប្រយោជន៍ផ្សេងៗទៀត :

ផ្ការាំង

ឈ្មោះខ្សែមាសឬខ្សែប្រាក់ មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្ការាំងអន្លក់ :

ផ្ការាំង នាម

[ផ្កា-រាំង] phkareang

ឈ្មោះខ្សែមាសឬខ្សែប្រាក់ មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្ការាំងអន្លក់ :

ផ្កាស

រុក្ខជាតិមួយប្រភេទដើមតូចៗស្លឹកល្អិតៗ, ផ្កា ស គេប្រើជាបន្លែសម្ល កកូរបាន។

ផ្កាស នាម

[ផ្កា-ស] phkas

រុក្ខជាតិមួយប្រភេទដើមតូចៗស្លឹកល្អិតៗ, ផ្កា ស គេប្រើជាបន្លែសម្ល កកូរបាន។

ផ្កាសៀត

ផ្កាចងមួយកញ្ចុំឬផ្កាធំមួយ សម្រាប់តួនាយរោងសៀតលើត្រចៀកស្តាំ ចំណែកឯតួនាងសៀតខាងឆ្វេង។

ផ្កាសៀត នាម

[ផ្កា-សៀត] phkasiet≈

ផ្កាចងមួយកញ្ចុំឬផ្កាធំមួយ សម្រាប់តួនាយរោងសៀតលើត្រចៀកស្តាំ ចំណែកឯតួនាងសៀតខាងឆ្វេង។

ផ្កាអំបិល

ពាក្យសម្រាប់ហៅញើសដែលកកជាប់នឹងខ្លួន ឬប្រឡាក់សំពត់អាវ កកស្ងួតឡើងសម្បុរសដូចជាពពុះអំបិលដែលកកស្ងួត :

ផ្កាអំបិល នាម

[ផ្កា-អំ-បិល] phkaaambel

ពាក្យសម្រាប់ហៅញើសដែលកកជាប់នឹងខ្លួន ឬប្រឡាក់សំពត់អាវ កកស្ងួតឡើងសម្បុរសដូចជាពពុះអំបិលដែលកកស្ងួត :

ផ្គង កិរិយាសព្ទ ១)

[ផ្គង] phkang

ផ្ដើមទុកជាមុន :

ផ្គង កិរិយាសព្ទ ២)

[ផ្គង] phkang

លើកតម្រង់សំដៅ :

ផ្គង កិរិយាសព្ទ ៣)

[ផ្គង] phkang

ប្រុងនឹងសម្រេចអំពើអ្វីមួយ :

ផ្គង់

ទំនុកបម្រុង, ជប់លៀង, រៀបបម្រុងទុកឱ្យ, រកបម្រុងទុកឱ្យ :

ផ្គង់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្គង់] phkong

ទំនុកបម្រុង, ជប់លៀង, រៀបបម្រុងទុកឱ្យ, រកបម្រុងទុកឱ្យ :

ផ្គត់

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ផ្គង់ ថា :

ផ្គត់ បុព្វបទ

[ផ្គត់] pkot

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ផ្គង់ ថា :

ផ្គត់ភ្នែន

ពែនជើង, ពែនជើងតម្រង់កាយស្រគត់ស្រគំ។

ផ្គត់ភ្នែន កិរិយាសព្ទ

[ផ្គត់-ភ្នែន] phaktphnen≈

ពែនជើង, ពែនជើងតម្រង់កាយស្រគត់ស្រគំ។

ផ្គរ

សូរលាន់រំពងឮខ្ទ័រវែងៗឯអាកាស :

ផ្គរ នាម

[ផ្គ] phkar

សូរលាន់រំពងឮខ្ទ័រវែងៗឯអាកាស :

ផ្គាក់

ឈ្មោះគ្រឿងសស្ត្រាមួយប្រភេទធ្វើដោយដែក មានមុខតែម្ខាង រាងស្រដៀងនឹងកាំបិតចែត ប៉ុន្តែមានដងវែងសម្រាប់ឆ្ការ, ត្រាយ, ត្រួសព្រៃ ឬកាត់អ្វីៗក៏បាន។

ផ្គាក់ នាម

[ផ្គាក់] phkak

ឈ្មោះគ្រឿងសស្ត្រាមួយប្រភេទធ្វើដោយដែក មានមុខតែម្ខាង រាងស្រដៀងនឹងកាំបិតចែត ប៉ុន្តែមានដងវែងសម្រាប់ឆ្ការ, ត្រាយ, ត្រួសព្រៃ ឬកាត់អ្វីៗក៏បាន។

ផ្គាប់

សម្ដែងសេចក្ដីគោរពឱ្យគាប់ចិត្តអ្នកដទៃ, ធ្វើឱ្យគាប់ចិត្តគេ, ស្វែងរកក្ដីគាប់ :

ផ្គាប់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្គាប់] phkab

សម្ដែងសេចក្ដីគោរពឱ្យគាប់ចិត្តអ្នកដទៃ, ធ្វើឱ្យគាប់ចិត្តគេ, ស្វែងរកក្ដីគាប់ :

ផ្គាំ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទគេច្រើនប្រើជាឧស។

ផ្គាំ នាម

[ផ្គាំ] phkam

ប្រដាប់មានគ្រាប់មូលៗ ដោតនឹងខ្សែចងភ្ជាប់មុខគ្នាជាចង្វាយ សម្រាប់ប្រឡេះរាប់មេធម៌ឬបទធម៌ក្នុងការចម្រើនធម៌ភាវនា។

ផ្គាំ នាម

[ផ្គាំ] phkam

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទគេច្រើនប្រើជាឧស។

ផ្គុន

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ផ្គាប់ ថា :

ផ្គុន បុព្វបទ

[ផ្គុន] phkon

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ផ្គាប់ ថា :

ផ្គុំ

ពាក្យសម្រាប់និយាយរួមជាមួយនឹងពាក្យ ផ្សំ ថា ផ្សំផ្គុំ គឺផ្សំឱ្យជាមេត្រីនឹងគ្នា ឬផ្សំឱ្យបានគ្នាជាប្ដីប្រពន្ធ។

ផ្គុំ កិរិយាសព្ទ

[ផ្គុំ] phkoam

ធ្វើឱ្យរួមគ្នា, ឱ្យចូលចិត្តជាប់នឹងគ្នា :

ផ្គុំ បុព្វបទ

[ផ្គុំ] phkoam

ពាក្យសម្រាប់និយាយរួមជាមួយនឹងពាក្យ ផ្សំ ថា ផ្សំផ្គុំ គឺផ្សំឱ្យជាមេត្រីនឹងគ្នា ឬផ្សំឱ្យបានគ្នាជាប្ដីប្រពន្ធ។

ផ្គូ

ធ្វើឱ្យជាគូ គឺផ្សំអ្វីៗដែលធៀប, ដែលផ្ទឹមនឹងគ្នាឱ្យបានជាមួយគូ :

ផ្គូ កិរិយាសព្ទ

[ផ្គូ] phkou

ធ្វើឱ្យជាគូ គឺផ្សំអ្វីៗដែលធៀប, ដែលផ្ទឹមនឹងគ្នាឱ្យបានជាមួយគូ :

ផ្គូផ្គង

ផ្គងឱ្យបានជាគូ; ប្រុងប្រៀប; ផ្គត់ផ្គង់, ផ្ចុងផ្ដើម; លើកតម្កើង។

ផ្គូផ្គង កិរិយាសព្ទ

[ផ្គូ-ផ្គង] phkouphkang

ផ្គងឱ្យបានជាគូ; ប្រុងប្រៀប; ផ្គត់ផ្គង់, ផ្ចុងផ្ដើម; លើកតម្កើង។

ផ្គួប

ធ្វើឱ្យគួបគ្នា :

ផ្គួប កិរិយាសព្ទ

[ផ្គួប] phkuob

ធ្វើឱ្យគួបគ្នា :

ផ្គើន

ធ្វើទទឹងទាស់, កន្លងបញ្ញត្តិ, កន្លងឱវាទ ដោយអាការៈបញ្ជោះឬបញ្ឈឺចិត្ត :

ផ្គើន កិ., គុ.កិ.

[ផ្គើន] phkaeun

ធ្វើទទឹងទាស់, កន្លងបញ្ញត្តិ, កន្លងឱវាទ ដោយអាការៈបញ្ជោះឬបញ្ឈឺចិត្ត :

ផ្ងក់ៗ

អំពីដំណើរងក់ងើយរឿយៗដោយអាការៈនៃជរាបៀតបៀន ជាដើម :

ផ្ងក់ៗ គុណកិរិយា

[ផ្ងក់-ផ្ងក់] phngok

អំពីដំណើរងក់ងើយរឿយៗដោយអាការៈនៃជរាបៀតបៀន ជាដើម :

ផ្ងាក

ងាកស្រងាកទៅខាងក្រោយ, ទ្រេតផ្ងារទៅខាងក្រោយ។

ផ្ងាក កិរិយាសព្ទ

[ផ្ងាក] phngak

ងាកស្រងាកទៅខាងក្រោយ, ទ្រេតផ្ងារទៅខាងក្រោយ។

ផ្ងាក់ផ្ងើក

បះចុះបះឡើងងក់ងើក, ប៉ាក់ប៉ើក។

ផ្ងាក់ផ្ងើក គុណកិរិយា

[ផ្ងាក់-ផ្ងើក] phngakphngerk

បះចុះបះឡើងងក់ងើក, ប៉ាក់ប៉ើក។

ផ្ងារ

ផ្ងារដូចគេត្រដាង។

ផ្ងារ កិ., គុ.កិ.

[ផ្ងា] phngar

ប្រែយកពោះមកខាងលើ យកខ្នងទៅខាងក្រោមឬយកមុខមកខាងលើយកក្រោយទៅខាងក្រោម :

ផ្ងារ កិ., គុ.កិ.

[ផ្ងា-ចង់-គ្រាង] phngar

ផ្ងារច្រងាង។

ផ្ងារ កិ., គុ.កិ.

[ផ្ងា-ស្រ-ទាង] phngar

ផ្ងារដូចគេត្រដាង។

ផ្ងាវ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ស ថា ដាវសផ្ងាវ គឺដាវដែលមានសម្បុរសភ្លឺស្ងាច។

ផ្ងាវ គុណនាម

[ផ្ងាវ] phngav

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ស ថា ដាវសផ្ងាវ គឺដាវដែលមានសម្បុរសភ្លឺស្ងាច។

ផ្ងុប

ធ្វើឱ្យងប់ចុះ, ឱ្យទោរទៅមុខ :

ផ្ងុប កិរិយាសព្ទ

[ផ្ងុប] phngob

ធ្វើឱ្យងប់ចុះ, ឱ្យទោរទៅមុខ :

ផ្ងូត

ញ៉ាំងឱ្យងូត, ងូតទឹកឱ្យ :

ផ្ងូត កិរិយាសព្ទ

[ផ្ងូត] phngout

ញ៉ាំងឱ្យងូត, ងូតទឹកឱ្យ :

ផ្ងើយ

ធ្វើឱ្យងើយ, ចាប់ឱ្យងើយ :

ផ្ងើយ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ងើយ] phngaeuy

ធ្វើឱ្យងើយ, ចាប់ឱ្យងើយ :

ផ្ងំ

(ព.ប្រ.) នៅដំអក់យូរជ្រងំមានអាការៈដូចគេផ្ងំបាយ :

ផ្ងំ កិរិយាសព្ទ ១)

[ផ្ងំ] phngom

ធ្វើឱ្យងំ, ដាក់បង្អង់ទុកឱ្យងំដោយចំហាយក្ដៅ :

ផ្ងំ កិរិយាសព្ទ ២)

[ផ្ងំ] phngom

(ព.ប្រ.) នៅដំអក់យូរជ្រងំមានអាការៈដូចគេផ្ងំបាយ :

ផ្ចង់

តាំងចិត្តដោយប្រុង។

ផ្ចង់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ចង់] phchang

ធ្វើដោយពេញចំណង់ គឺធ្វើអ្វីៗដោយពិនិត្យពិច័យ។

ផ្ចង់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ចង់-ចិត] phchang

តាំងចិត្តដោយប្រុង។

ផ្ចប់ៗ

សូរឮដោយជញ្ជាប់មាត់ឬដោយត្របាក់ស៊ី។

ផ្ចប់ៗ ឧទានសព្ទ

[ផ្ចប់-ផ្ចប់] phchob

សូរឮដោយជញ្ជាប់មាត់ឬដោយត្របាក់ស៊ី។

ផ្ចាច់

ចាប់ទង្គិចគូទ (ព.សា.)។

ផ្ចាច់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ចាច់] phchach

ចាប់ទង្គិចគូទ (ព.សា.)។

ផ្ចាញ់

(ម.ព. ផ្ចាញ់ផ្ចាល)។

ផ្ចាញ់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ចាញ់] phchanh

ធ្វើឱ្យចាញ់។

ផ្ចាញ់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ចាញ់-ផ្ចាល] phchanh

ធ្វើឱ្យចាញ់ឱ្យរាងចាលលែងហ៊ានតទៅទៀត ឬផ្ដន្ទាបង្អាប់បង្អោនឱ្យមានអៀនអន់រាងចាល។

ផ្ចាញ់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ចាល-ផ្ចាញ់] phchanh

(ម.ព. ផ្ចាញ់ផ្ចាល)។

ផ្ចាប់ៗ

(ម.ព. ផ្ចប់ៗ)។

ផ្ចាប់ៗ ឧទានសព្ទ

[ផ្ចាប់-ផ្ចាប់] phchab

(ម.ព. ផ្ចប់ៗ)។

ផ្ចាល

ធ្វើឱ្យចាល, ឱ្យរាងចាល :

ផ្ចាល កិរិយាសព្ទ

[ផ្ចាល] phchal

ធ្វើឱ្យចាល, ឱ្យរាងចាល :

ផ្ចិត

(គណិត.) ចំណុចកណ្ដាលដែលស្ថិតនៅចម្ងាយដូចគ្នាពីចំណុចទាំងអស់នៃស្វ៊ែមួយ។

ផ្ចិត នាម

[ផ្ចិត] phchet

អវយវៈត្រង់ពាក់កណ្ដាលពោះ។

ផ្ចិត នាម ១)

[ផ្ចិត] phchet

(គណិត.) ចំណុចដែលមានចម្ងាយស្មើទៅនឹងចំណុចត្រូវគ្នានៃរូបធរណីមាត្រពីរដែលឆ្លុះគ្នា។