វចនានុក្រមខ្មែរ

ផេះ នាម

[ផេះ-កន់-ដាល-ចង់-ក្រាន] pheh

(ម.ព. ផេះ!)។

ផេះ នាម

[មិន-ផេះ-ទេ] pheh

(ព.ប្រ.) មិនកើតការទេ!

ផែ កិរិយាសព្ទ

[ផែ] phae

ដំឬវាយប៉ាតឱ្យស្ដើងឱ្យរីកចេញទំហំ :

ផែ នាម

[ផែ] phae

រានឬក្បូនអណ្ដែតទឹកចតចងនៅនឹងក្នុងកន្លែងមួយ សម្រាប់អែបនាវាឱ្យងាកចុះឡើង :

ផែ នាម

[ដំ-ណាក់-ផែ] phae

(ម.ព. ព្រះដំណាក់ផែ ក្នុង ផែ២)។

ផែ នាម

[ផ្ទះ-ផែ] phae

ផ្ទះអណ្ដែតទឹក។

ផែ នាម

[ព្រះ-ដំ-ណាក់-ផែ] phae

ដំណាក់អណ្ដែតទឹក សម្រាប់ព្រះរាជាទ្រង់ចុះគង់ក្រសាល តាមកាលរដូវ។

ផែ នាម

[ផែ] phae

ឈ្មោះល្បែងបៀមួយប្រភេទ :

ផែង

ជញ្ជាំងផ្ទះបិទបាំងផែង។

ផែង នាម

[ផែង] phaeng

ថែបត្បាញដោយបន្ទោះសំប៉ែត :

ផែង នាម

[កន់-ទេល-ផែង] phaeng

កន្ទេលត្បាញដោយបន្ទោះឫស្សី។

ផែង នាម

[ជញ់-ជាំង-ផែង] phaeng

ជញ្ជាំងផ្ទះបិទបាំងផែង។

ផែត

សូរឮដោយព្រួសទឹកឬព្រួសទឹកមាត់ :

ផែត ឧទានសព្ទ

[ផែត] phaet

សូរឮដោយព្រួសទឹកឬព្រួសទឹកមាត់ :

ផែន

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ បែប ថា បែបផែន គឺបែបគំរូ, បែបយ៉ាង, បែបភាព។

ផែន នាម

[ផែន] phaen

បន្ទះ, ផ្ទាំង :

ផែន នាម

[ផែន-ក្ដា] phaen

បន្ទះក្ដារ។

ផែន បុព្វបទ

[ផែន] phaen

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ បែប ថា បែបផែន គឺបែបគំរូ, បែបយ៉ាង, បែបភាព។

ផែនការ

គម្រោងការជាឯកសារលាយលក្ខណ៍អក្សរពិពណ៌នាអំពីជំហានចាំបាច់ទាំងអស់ ដើម្បីចាប់ផ្ដើមនិងប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មណាមួយ។ ចំណុចសំខាន់ៗនៃផែនការអាជីវកម្ម មានដូចជា គោលបំណង គោលដៅ សកម្មភាពធនធានមនុស្ស ថវិកាដែលត្រូវចំណាយជាដើម។

ផែនការ នាម

[ផែន-កា] phaenkar

គម្រោងការ, គោលការណ៍ដែលត្រូវធ្វើ :

ផែនការ នាម

[ផែន-កា-ធុ-រៈ-កិច] phaenkar

គម្រោងការជាឯកសារលាយលក្ខណ៍អក្សរពិពណ៌នាអំពីជំហានចាំបាច់ទាំងអស់ ដើម្បីចាប់ផ្ដើមនិងប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មណាមួយ។ ចំណុចសំខាន់ៗនៃផែនការអាជីវកម្ម មានដូចជា គោលបំណង គោលដៅ សកម្មភាពធនធានមនុស្ស ថវិកាដែលត្រូវចំណាយជាដើម។

ផែនការគ្រួសារ

គម្រោងឱ្យមានកូនតាមគោលបំណង ដូចជាការពន្យារកំណើត ការអប់រំសុខភាព ការទប់កំណើត ជាដើម ដើម្បីកាត់បន្ថយការប៉ះពាល់ដល់សុខភាពម្ដាយនិងកូន ព្រមទាំងសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ។

ផែនការគ្រួសារ នាម

[ផែន-កា-គ្រួ-សា] phaenkakruosa≈

គម្រោងឱ្យមានកូនតាមគោលបំណង ដូចជាការពន្យារកំណើត ការអប់រំសុខភាព ការទប់កំណើត ជាដើម ដើម្បីកាត់បន្ថយការប៉ះពាល់ដល់សុខភាពម្ដាយនិងកូន ព្រមទាំងសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ។

ផែនដី

ឈ្មោះភពមួយក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលនៅចន្លោះភពសុក្រ និង ភពអង្គារ :

ផែនដី នាម

[ផែន-ដី] phaendei

ផ្ទៃដី, ផ្ទៃដីទាំងមូល។

ផែនដី នាម

[ផែន-ដី] phaendei

ឈ្មោះភពមួយក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលនៅចន្លោះភពសុក្រ និង ភពអង្គារ :

ផែនដីវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីធរណីវិទ្យាឬភូគព្ភវិទ្យា ឧតុភូតវិទ្យា សាគរវិទ្យា និងតារាវិទ្យា :

ផែនដីវិទ្យា នាម

[ផែន-ដី-វិត-ទ្យា] phaendeivittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីធរណីវិទ្យាឬភូគព្ភវិទ្យា ឧតុភូតវិទ្យា សាគរវិទ្យា និងតារាវិទ្យា :

ផែនទី

ផែនទីដែលរៀបចំឡើងសម្រាប់ជាគោលឬទិសដៅតម្រង់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍការងារឬវិស័យណាមួយ :

ផែនទី នាម ១)

[ផែន-ទី] phaenti

សំណាក, គំរូ ដែលគូរ :

ផែនទី នាម ២)

[ផែន-ទី] phaenti

រូបភាពឬរូបគំនូរដែលជាទូទៅឋិតនៅក្នុងប្លង់រាបនិងក្នុងមាត្រដ្ឋានកំណត់តំណាងឱ្យវត្ថុឬបាតុភូតធម្មជាតិឬសិប្បនិម្មិតនៃផ្ទៃរបស់ផ្នែកណាមួយឬទាំងមូលរបស់ផែនដីឬភពផ្សេងទៀត។

ផែនទី នាម

[ផែន-ទី-ឋា-ណៈ-លេ-ខា] phaenti

ផែនទីមាត្រដ្ឋានធំ (មាត្រដ្ឋានដែលមានភាគបែងតូចជាងឬស្មើ១០០០០០) ដែលគេគូរដើម្បីបង្ហាញឱ្យច្បាស់នូវអ្វីៗដែលមាននៅលើផ្នែកណាមួយនៃផ្ទៃដីដូចជា ភ្នំ ផ្លូវទឹក ទីប្រជុំជនជាដើម។

ផែនទី នាម

[ផែន-ទី-បង់-ហាញ-ផ្លូវ] phaenti

ផែនទីដែលរៀបចំឡើងសម្រាប់ជាគោលឬទិសដៅតម្រង់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍការងារឬវិស័យណាមួយ :

ផែនទីវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីវិធីធ្វើផែនទីនិងការប្រើប្រាស់ផែនទី។

ផែនទីវិទ្យា នាម

[ផែន-ទី-វិត-ទ្យា] phaentivittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីវិធីធ្វើផែនទីនិងការប្រើប្រាស់ផែនទី។

ផែនពិភព

ពិភពលោកទាំងមូល។

ផែនពិភព នាម

[ផែន-ពិ-ភប់] phaenpiphba≈

ពិភពលោកទាំងមូល។

ផែល

លោតឡើងបញ្ឆៀងខ្លួន :

ផែល កិរិយាសព្ទ ១)

[ផែល] phael

ហែបហែលបញ្ឆៀងខ្លួន (ត្រី) :

ផែល កិរិយាសព្ទ ២)

[ផែល] phael

លោតឡើងបញ្ឆៀងខ្លួន :

ផែលទឹក

ប៉ែកអវយវៈត្រង់ខាងមុខផ្នោះក្រានទាំងពីរខាង គឺត្រង់ចង្កេះរបស់សត្វចតុប្បាទធំៗ ដូចយ៉ាងគោ, ក្របី :

ផែលទឹក នាម

[ផែល-ទឹក] phaelotuek

ប៉ែកអវយវៈត្រង់ខាងមុខផ្នោះក្រានទាំងពីរខាង គឺត្រង់ចង្កេះរបស់សត្វចតុប្បាទធំៗ ដូចយ៉ាងគោ, ក្របី :

ផែះ

សូរឮដោយផ្ទុះផាវតូចៗ ជាដើម។

ផែះ ឧទានសព្ទ

[ផែស] phaeah

សូរឮដោយផ្ទុះផាវតូចៗ ជាដើម។

ផោង

(ព.បុ.) ផង (លើកលែងប្រើយូរហើយ)។

ផោង ឈ., ធ.

[ផោង] phaong

(ព.បុ.) ផង (លើកលែងប្រើយូរហើយ)។

ផោដ្ឋព្វារម្មណ៍

អារម្មណ៍ដែលកើតអាស្រ័យផោដ្ឋព្វៈ។

ផោដ្ឋព្វារម្មណ៍ នាម

[ផោត-ឋាប់-ពា-រ៉ម់] phaodthpvearmmon

អារម្មណ៍ដែលកើតអាស្រ័យផោដ្ឋព្វៈ។

ផោដ្ឋព្វៈ

ការពាល់ត្រូវដោយកាយ គឺការប៉ះពាល់ត្រូវកាយដោយក្ដៅ, ត្រជាក់, រឹង, ទន់ ... (នាំឱ្យកើតសេចក្ដីដឹង), ផស្សៈ។

ផោដ្ឋព្វៈ នាម

[ផោត-ឋាប់-ពៈ] phaodthpveak

ការពាល់ត្រូវដោយកាយ គឺការប៉ះពាល់ត្រូវកាយដោយក្ដៅ, ត្រជាក់, រឹង, ទន់ ... (នាំឱ្យកើតសេចក្ដីដឹង), ផស្សៈ។

ផោម

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទមានក្លិនស្អុយក្រពុលខ្មោះ :

ផោម កិរិយាសព្ទ

[ផោម] phaom

ចេញផោម ឬបញ្ចេញផោម, (ព.សា.) ដើរខ្យល់, ផាយខ្យល់)។

ផោម នាម

[ផោម] phaom

ខ្យល់ដែលចេញចាកវច្ចមគ្គ គឺខ្យល់ដែលចេញមកតាមទ្វារធំឬ ទ្វារបាត (ព.សា.)។

ផោម នាម

[ផោម] phaom

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទមានក្លិនស្អុយក្រពុលខ្មោះ :

ផៅ

ឈ្មោះកាពិដែលបុកលាយគ្រឿងហើយអាំងឱ្យឆ្អិន រួចរលីងជាមួយនឹងខ្លាញ់ជ្រូកប្រើជាម្ហូប :

ផៅ នាម

[ផៅ] phau

វង្ស, ត្រកូល, ពូជ, អម្បូរ :

ផៅ នាម

[ផៅ-ពង់] phau

ពូជពង្ស, វង្សត្រកូល។

ផៅ នាម

[ផៅ] phau

ឈ្មោះកាពិដែលបុកលាយគ្រឿងហើយអាំងឱ្យឆ្អិន រួចរលីងជាមួយនឹងខ្លាញ់ជ្រូកប្រើជាម្ហូប :

ផ្កា

(ព.ប្រ.) រដូវរបស់ស្ត្រី :

ផ្កា កិរិយាសព្ទ

[ផ្កា] pka

ចេញផ្កា, បញ្ចេញផ្កា, មានផ្កា :

ផ្កា នាម

[ផ្កា] pka

ចំណែកអវយវៈនៃរុក្ខជាតិ, តិណជាតិជាដើមដែលចេញពីមែក, ពីធាង, ពីក្នុងចន្លោះត្រួយ, ពីសន្លឹក ឬចេញផ្ទាល់ពីដើម សម្រាប់ក្លាយកើតជាផ្លែ ឬមិនកើតជាផ្លែក៏មាន។ រូបសណ្ឋានជាផ្កានៅផ្ទៃសំពត់ជាដើម :

ផ្កា នាម

[ផ្កា] pka

ឈ្មោះបុណ្យមួយយ៉ាងដែលទាយកហែផ្កាទៅបូជាព្រះពុទ្ធរូប ព្រមទាំងទេយ្យទានយកទៅប្រគេនព្រះសង្ឃផង :

ផ្កា នាម

[ផ្កា] pka

(ព.ប្រ.) រដូវរបស់ស្ត្រី :

ផ្កាកម្រង

ផ្កាដែលគេក្រង (ហៅ ផ្កាក្រង ឬ កម្រងផ្កា ក៏បាន)។

ផ្កាកម្រង នាម

[ផ្កា-កំ-រ៉ង] pkakomrong

ផ្កាដែលគេក្រង (ហៅ ផ្កាក្រង ឬ កម្រងផ្កា ក៏បាន)។

ផ្កាកែវ

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ផ្កាពណ៌សក្រអូបនៅពេលយប់, គេច្រើនដាំវានៅតាមគេហដ្ឋានឬសួនច្បារ :

ផ្កាកែវ នាម

[ផ្កា-កែវ] phkakaev≈

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ផ្កាពណ៌សក្រអូបនៅពេលយប់, គេច្រើនដាំវានៅតាមគេហដ្ឋានឬសួនច្បារ :

ផ្កាក្រដាស

ឈ្មោះគុម្ពព្រឹក្សវល្លិមានបន្លាមួយប្រភេទ ផ្កាពណ៌ក្រហម ស្វាយ ស ឬផ្កាឈូក សម្រាប់ដាំលម្អតាមគេហដ្ឋាននិងទីសាធារណៈនានា :

ផ្កាក្រដាស នាម

[ផ្កា-ក្រ-ដាស់] phkakrodas≈

ឈ្មោះគុម្ពព្រឹក្សវល្លិមានបន្លាមួយប្រភេទ ផ្កាពណ៌ក្រហម ស្វាយ ស ឬផ្កាឈូក សម្រាប់ដាំលម្អតាមគេហដ្ឋាននិងទីសាធារណៈនានា :

ផ្កាខ្លឹមចន្ទន៍

(វ.វិចិ.) បន្ទះអាចម៍ឈើរមូរបានមកពីការឈូសឈើខ្លឹមចន្ទន៍ឬឈើផ្សេងៗ ដែលគេកាត់បិទរចនាជាផ្កា៤ឬ៥នៅលើគ្រោងឆ្អឹងឫស្សី មានរាងជាពពិលប្រើជាគ្រឿងតង្វាយសម្រាប់ដាក់ជាមួយដុំបូង៉ាជូនសពមុនពេលបូជា។

ផ្កាខ្លឹមចន្ទន៍ នាម

[ផ្កា-ខ្លឹម-ច័ន] phkakhloemchno≈

(វ.វិចិ.) បន្ទះអាចម៍ឈើរមូរបានមកពីការឈូសឈើខ្លឹមចន្ទន៍ឬឈើផ្សេងៗ ដែលគេកាត់បិទរចនាជាផ្កា៤ឬ៥នៅលើគ្រោងឆ្អឹងឫស្សី មានរាងជាពពិលប្រើជាគ្រឿងតង្វាយសម្រាប់ដាក់ជាមួយដុំបូង៉ាជូនសពមុនពេលបូជា។

ផ្កាចន្ទន៍

ឈ្មោះគ្រឿងប្រដាប់ត្រចៀកធ្វើដោយមាសឬប្រាក់ មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្កាចន្ទន៍ សម្រាប់ស្ត្រីពាក់ត្រចៀកក្នុងសម័យពីដើម។

ផ្កាចន្ទន៍ នាម

[ផ្កា-ច័ន] phkarchan

រូបភាពឬក្បាច់ចម្លាក់មានសណ្ឋានដូចផ្កាចន្ទន៍។

ផ្កាចន្ទន៍ នាម

[ផ្កា-ច័ន] phkarchan

ឈ្មោះបន្លែក្រៀមមួយប្រភេទមកពីប្រទេសចិន; ប្រើធ្វើជាថ្នាំក្ដៅក៏បាន។

ផ្កាចន្ទន៍ នាម

[ផ្កា-ច័ន] phkarchan

ឈ្មោះគ្រឿងប្រដាប់ត្រចៀកធ្វើដោយមាសឬប្រាក់ មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្កាចន្ទន៍ សម្រាប់ស្ត្រីពាក់ត្រចៀកក្នុងសម័យពីដើម។

ផ្កាចារ

ឈ្មោះទូកតូចមួយបែបមានទ្រង់ទ្រាយលំនាំត្របកផ្កាចារ :

ផ្កាចារ នាម

[ផ្កា-ចា] phkachar

ឈ្មោះទូកតូចមួយបែបមានទ្រង់ទ្រាយលំនាំត្របកផ្កាចារ :

ផ្កាចេក

ឈ្មោះបន្លែក្រៀមមួយប្រភេទ មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្កាចេក ជារបស់នាំមកពីប្រទេសចិន; ប្រើធ្វើជាថ្នាំក្ដៅក៏បាន :

ផ្កាចេក នាម

[ផ្កា-ចេក] pkarchek

ឈ្មោះបន្លែក្រៀមមួយប្រភេទ មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្កាចេក ជារបស់នាំមកពីប្រទេសចិន; ប្រើធ្វើជាថ្នាំក្ដៅក៏បាន :

ផ្កាឈូក

(សព្ទអារក្ស) ពាក្យមេមត់ហៅកូនដែលនៅក្នុងផ្ទៃ ដោយប្រៀបដូចផ្កាឈូក; បើកូនខ្ចី ឬ កូនតូច ហៅថា ពងចាប។

ផ្កាឈូក នាម

[ផ្កា-ឈូក] phkachhuk

ឈ្មោះសម្ភារៈមានសណ្ឋានដូចផ្លែឈូក ប្រើសម្រាប់ស្រោចដំណាំឬងូតទឹក។

ផ្កាឈូក នាម

[ផ្កា-ឈូក] phkachhuk

(សព្ទអារក្ស) ពាក្យមេមត់ហៅកូនដែលនៅក្នុងផ្ទៃ ដោយប្រៀបដូចផ្កាឈូក; បើកូនខ្ចី ឬ កូនតូច ហៅថា ពងចាប។

ផ្កាឈើ

អុត :

ផ្កាឈើ នាម

[ផ្កា-ឈើ] pkacher

អុត :

ផ្កាញ័រ

(វ.វិចិ.) រូបផ្កាធ្វើដោយក្រដាសឬស្ពាន់ក្រាប់ មានទងធ្វើដោយលួសរួញមូរជាជាន់ៗ ដើម្បីឱ្យកក្រើកញ័រៗ។

ផ្កាញ័រ នាម

[ផ្កា-ញ័រ] phkanhoar

(វ.វិចិ.) រូបផ្កាធ្វើដោយក្រដាសឬស្ពាន់ក្រាប់ មានទងធ្វើដោយលួសរួញមូរជាជាន់ៗ ដើម្បីឱ្យកក្រើកញ័រៗ។

ផ្កាដំបៅ

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទចេញផេរនៅស្បែក ក្នុងកាលមុនដែលនឹងកើតដំបៅងា។

ផ្កាដំបៅ នាម

[ផ្កា-ដំ-បៅ] phkadambau

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទចេញផេរនៅស្បែក ក្នុងកាលមុនដែលនឹងកើតដំបៅងា។

ផ្កាត្រែង

ឈ្មោះរលកទឹកដែលបោកបែកសស្ងាចមើលទៅឃើញហាក់ដូចជាផ្កាត្រែង :

ផ្កាត្រែង នាម

[ផ្កា-ត្រែង] phkatraeng

ឈ្មោះរលកទឹកដែលបោកបែកសស្ងាចមើលទៅឃើញហាក់ដូចជាផ្កាត្រែង :

ផ្កាថ្ម

(ជីវ.) សត្វគ្មានឆ្អឹងកង រស់នៅក្នុងទឹកសមុទ្ររាក់តំបន់ត្រូពិក រឹងដូចថ្មមានរាងជាបំពង់ជាកញ្ចុំដូចជាផ្កា។

ផ្កាថ្ម នាម

[ផ្កា-ថ្ម] phkathmo≈

(ជីវ.) សត្វគ្មានឆ្អឹងកង រស់នៅក្នុងទឹកសមុទ្ររាក់តំបន់ត្រូពិក រឹងដូចថ្មមានរាងជាបំពង់ជាកញ្ចុំដូចជាផ្កា។

ផ្កាបិណ្ឌ

គ្រឿងលំអដែលរចនាដោយស្ពាន់ក្រាប់មានដងដោតបាន សម្រាប់សម្គាល់ក្នុងពិធីបុណ្យកាន់បិណ្ឌ (ប្រើតាមប្រពៃណីស្រុក)។

ផ្កាបិណ្ឌ នាម

[ផ្កា-បិន] phkaben

គ្រឿងលំអដែលរចនាដោយស្ពាន់ក្រាប់មានដងដោតបាន សម្រាប់សម្គាល់ក្នុងពិធីបុណ្យកាន់បិណ្ឌ (ប្រើតាមប្រពៃណីស្រុក)។

ផ្កាប់

ស្រឡាញ់ងប់ចិត្តភ្លេចខ្លួន :

ផ្កាប់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្កាប់] phkab

ដាក់ត្រឡប់យកមុខឬបាត, ពោះ ចុះក្រោម :

ផ្កាប់ កិរិយាសព្ទ

[ជឿ-ផ្កាប់-មុក] phkab

ជឿស៊ប់មិនងាកចិត្ត។

ផ្កាប់ កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-ឡាញ់-ផ្កាប់-មុក] phkab

ស្រឡាញ់ងប់ចិត្តភ្លេចខ្លួន :

ផ្កាប់ផ្ងារ

ឈ្មោះល្បែងស៊ីសងមួយប្រភេទ លេងដោយបង្វិលកាសឬលុយ, សេនឱ្យវិលហើយទះខ្ទប់នឹងបាតដៃឱ្យអ្នកចាក់ទាយថា ផ្កាប់ ឬ ផ្ងារ, បើបើកបាតដៃឡើងឃើញដូចទាយនោះ ត្រូវអ្នកទាយឈ្នះ, បើឃើញខុសពីទាយទេ ត្រូវអ្នកដែលធ្វើមេឈ្នះ :

ផ្កាប់ផ្ងារ នាម

[ផ្កាប់-ផ្ងា] phkabophngar

ឈ្មោះល្បែងស៊ីសងមួយប្រភេទ លេងដោយបង្វិលកាសឬលុយ, សេនឱ្យវិលហើយទះខ្ទប់នឹងបាតដៃឱ្យអ្នកចាក់ទាយថា ផ្កាប់ ឬ ផ្ងារ, បើបើកបាតដៃឡើងឃើញដូចទាយនោះ ត្រូវអ្នកទាយឈ្នះ, បើឃើញខុសពីទាយទេ ត្រូវអ្នកដែលធ្វើមេឈ្នះ :