វចនានុក្រមខ្មែរ

ផាស

អស់កម្លាំងស្រងាកបោះដៃបោះជើង ប្រឹងប្រែងទៅទៀតមិនរួច។

ផាស កិ., គុ.កិ.

[ផាស] phas

រត់កើងមិនរមិលក្រោយ :

ផាស កិ., គុ.កិ.

[ផាស-ក្រ-ញាំ] phas

រត់កើងមិនរមិលក្រោយលែងហ៊ានវិលត្រឡប់វិញ (ព.សា.)។

ផាស គុណកិរិយា

[ផាស-ដៃ-ផាស-ជើង] phas

អស់កម្លាំងស្រងាកបោះដៃបោះជើង ប្រឹងប្រែងទៅទៀតមិនរួច។

ផាសុក

សេចក្ដីសុខ, សេចក្ដីសម្រាន្ត, សេចក្ដីសប្បាយ :

ផាសុក នាម

[ផា-សុក] phasok

សេចក្ដីសុខ, សេចក្ដីសម្រាន្ត, សេចក្ដីសប្បាយ :

ផាសុកា

ឆ្អឹងជំនីរ។ ខ្មែរយើងប្រើជា (រ.ស.) :

ផាសុកា នាម

[ផា-សុ-កា] phasoka

ឆ្អឹងជំនីរ។ ខ្មែរយើងប្រើជា (រ.ស.) :

ផាសុវិហារ

ការនៅជាសុខសប្បាយ, ការនៅសម្នាក់អាស្រ័យដោយសេចក្ដីរីករាយ គ្រប់ឥរិយាបថទាំង ៤:

ផាសុវិហារ នាម

[ផា-សុ-វិ-ហា] phasovihar

ការនៅជាសុខសប្បាយ, ការនៅសម្នាក់អាស្រ័យដោយសេចក្ដីរីករាយ គ្រប់ឥរិយាបថទាំង ៤:

ផាហ៊ុម

សំពត់ដណ្ដប់។ ខ្មែរយើងហៅចំពោះតែសំពត់ព្រែសូត្រសម្រាប់ប្រើពានាឬដណ្ដប់; ច្រើនតែដេរភ្លោះគ្នាសម្រាប់ដណ្ដប់ក្នុងរដូវរងា។

ផាហ៊ុម នាម

[ផា-ហ៊ុម] phahum

សំពត់ដណ្ដប់។ ខ្មែរយើងហៅចំពោះតែសំពត់ព្រែសូត្រសម្រាប់ប្រើពានាឬដណ្ដប់; ច្រើនតែដេរភ្លោះគ្នាសម្រាប់ដណ្ដប់ក្នុងរដូវរងា។

ផាំង

(ម.ព. ផាង{¥¥}១{££})។

ផាំង ឧទានសព្ទ

[ផាំង] phang

(ម.ព. ផាង១)។

ផិត

ក្បត់ចិត្តគូស្រករ :

ផិត កិ., គុ.

[ផិត] phet

ក្បត់ចិត្តគូស្រករ :

ផឹក

ស៊ីនិងផឹក, ជប់លៀង។

ផឹក កិរិយាសព្ទ

[ផឹក] pherk

លេបទឹក :

ផឹក កិរិយាសព្ទ

[ផឹក-ស៊ី] pherk

ស៊ីនិងផឹក, ជប់លៀង។

ផឹង

សង់ទីម៉ែត្រ :

ផឹង នាម

[ផឹង] phoeng

សង់ទីម៉ែត្រ :

ផឺត

(ម.ព. ផើត)។

ផឺត កិរិយាសព្ទ

[ផឺត] pheut

(ម.ព. ផើត)។

ផុង

ដេរឬប៉ាក់មួយបែបនៅតាមជាយក្រណាត់ :

ផុង កិរិយាសព្ទ

[ផុង] phong

លង់ចុះ, លិចចុះ, កប់, ស៊ុន, ជ្រុល :

ផុង កិរិយាសព្ទ

[ផុង-ខ្លួន] phong

លង់ខ្លួន, ស៊ុនឬជ្រុលខ្លួនទៅក្នុងអំណាច ក្នុងកណ្ដាប់ដៃគេ ដោយមិនសមនឹងបំណង។

ផុង កិរិយាសព្ទ

[ផុង-គំ-និត] phong

ស៊ុន ឬជ្រុលគំនិតលើការខុសទំនង។

ផុង កិរិយាសព្ទ

[ផុង] phong

ដេរឬប៉ាក់មួយបែបនៅតាមជាយក្រណាត់ :

ផុត

(សំនួន.) លែងមានអ្វីជាទីពឹងសម្រាប់ជីវភាពរស់នៅដូចជាលុយកាក់ ការឧបត្ថម្ភគាំទ្រផ្សេងៗ :

ផុត កិ., គុ. ១)

[ផុត] phut

អស់, ឥតមានតទៅទៀត, ចប់ :

ផុត កិ., គុ. ២)

[ផុត] phut

អស់ខ្យល់ដណ្ហើម (ស្លាប់) :

ផុត កិ., គុ.

[ផុត-ដៃ-ផុត-ជើង] phut

(សំនួន.) លែងមានអ្វីជាទីពឹងសម្រាប់ជីវភាពរស់នៅដូចជាលុយកាក់ ការឧបត្ថម្ភគាំទ្រផ្សេងៗ :

ផុតផើយ

ដែលស្ដួចស្ដើង, ស្ទើរខ្វះស្ទើរគ្រប់, ប៉ផុតប៉ផើយ :

ផុតផើយ គុណនាម

[ផុត-ផើយ] photphaeuy≈

ដែលស្ដួចស្ដើង, ស្ទើរខ្វះស្ទើរគ្រប់, ប៉ផុតប៉ផើយ :

ផុតពូជ

លែងមានអត្ថិភាពតទៅទៀត (ចំពោះសត្វឬរុក្ខជាតិ), ដាច់ពូជ :

ផុតពូជ កិរិយាសព្ទ

[ផុត-ពូច] photpuch≈

លែងមានអត្ថិភាពតទៅទៀត (ចំពោះសត្វឬរុក្ខជាតិ), ដាច់ពូជ :

ផុយ

រ៉ុយ, ឆ្កុយ :

ផុយ គុណនាម

[ផុយ] phuy

ទីទៃពីជាប់ គឺពុក, ជ្រោកជ្រាក, រង្គោះរលេះរបេះពីគ្នា :

ផុយ គុណកិរិយា

[ផុយ] phuy

ដែលហុយចេញម្ដងៗ :

ផុយ គុណកិរិយា

[ផុយ] phuy

រ៉ុយ, ឆ្កុយ :

ផុយផាយ

ដែលកញ្ជះកញ្ជាយ, ចាយវាយឥតសណ្ដាប់; សើវ៉ើ :

ផុយផាយ គុណនាម

[ផុយ-ផាយ] phoyophay

ដែលកញ្ជះកញ្ជាយ, ចាយវាយឥតសណ្ដាប់; សើវ៉ើ :

ផុយស្រួយ

ដែលងាយប្រេះស្រាំឬបែកបាក់, ដែលងាយប្រែប្រួល មិនមានស្ថិរភាព :

ផុយស្រួយ គុណនាម

[ផុយ-ស្រួយ] phoysruoy≈

ដែលងាយប្រេះស្រាំឬបែកបាក់, ដែលងាយប្រែប្រួល មិនមានស្ថិរភាព :

ផុរ

ពុះហៀរ, ខ្ពុរ, ខ្សុលចេញ, រសោះចេញ :

ផុរ កិរិយាសព្ទ

[ផុល] phor

ពុះហៀរ, ខ្ពុរ, ខ្សុលចេញ, រសោះចេញ :

ផុល

(ម.ព. ផុរ)។

ផុល កិរិយាសព្ទ

[ផុល] phol≈

(ម.ព. ផុរ)។

ផុលផុស

ដែលមានច្រើន, កកកុញ, យ៉ាងសកម្មរស់រវើក :

ផុលផុស គុ., គុ.កិ.

[ផុល-ផុស] pholphos≈

ដែលមានច្រើន, កកកុញ, យ៉ាងសកម្មរស់រវើក :

ផុស

ដែលជោរជ្រោកសាច់ :

ផុស កិរិយាសព្ទ ១)

[ផុស] phos

លេចឡើងពីក្នុងទឹកឬពីក្នុងដី, ខ្សុរឡើង :

ផុស កិរិយាសព្ទ ២)

[ផុស] phos

ស្រាប់តែបណ្ដាលគិតឱ្យឃើញ, បណ្ដាលឱ្យយល់ច្បាស់លាស់ :

ផុស គុណនាម

[ផុស] phos

ដែលជោរជ្រោកសាច់ :

ផុសផុល

(ម.ព. ផុលផុស)។

ផុសផុល គុ., គុ.កិ.

[ផុស-ផុល] phosphol≈

(ម.ព. ផុលផុស)។

ផុស្សតី

នាមព្រះនាងទេវីជាព្រះមាតានៃព្រះវេស្សន្តរក្នុងវេស្សន្តរជាតក (មហាជាតក៍) :

ផុស្សតី នាម

[ផុស-សៈ-ដី] phossotei

នាមព្រះនាងទេវីជាព្រះមាតានៃព្រះវេស្សន្តរក្នុងវេស្សន្តរជាតក (មហាជាតក៍) :

ផុស្សរាគ

ឈ្មោះត្បូងមានតម្លៃមួយប្រភេទ :

ផុស្សរាគ នាម

[ផុស-សៈ-រាក] phossoreak

ឈ្មោះត្បូងមានតម្លៃមួយប្រភេទ :

ផូក

ចំណង, កណ្ឌ, ខ្សែ (ចំពោះតែសាស្ត្រាស្លឹករឹត) :

ផូក នាម

[ផូក] phuk

ចំណង, កណ្ឌ, ខ្សែ (ចំពោះតែសាស្ត្រាស្លឹករឹត) :

ផូង

ស្ដីថាឱ្យពេញមាត់ពេញសំឡេងឥតសំចៃ ឥតកោតញញើត។

ផូង ឧទានសព្ទ

[ផូង] phoung

សូរឮដោយទះ, គោះ, លាន់, បែក, ផ្ទុះ ជាដើម។

ផូង ឧទានសព្ទ

[ផូង-ផាង] phoung

សូរឮផូងផងផាងផងលាយច្រឡំគ្នា។

ផូង កិរិយាសព្ទ

[ស្ដី-អោយ-ផូង-ផូង] phoung

ស្ដីថាឱ្យពេញមាត់ពេញសំឡេងឥតសំចៃ ឥតកោតញញើត។

ផូយ

ក្រដាសគូសជាក្រឡាតារាងសរសេរអក្សរប្រាប់ឈ្មោះរូបហួយទាំង ៣៦សម្រាប់ឱ្យគូសឬដៅចាក់ហួយ; តាមធម្មតា ច្រើនតែសរសេរអក្សរចិន ព្រោះហួយជាល្បែងមានដើមកំណើតពីជាតិចិន ទាំងមេចេញហួយក៏ច្រើនតែចិនដែរ។

ផូយ នាម

[ផូយ] phouy

ក្រដាសគូសជាក្រឡាតារាងសរសេរអក្សរប្រាប់ឈ្មោះរូបហួយទាំង ៣៦សម្រាប់ឱ្យគូសឬដៅចាក់ហួយ; តាមធម្មតា ច្រើនតែសរសេរអក្សរចិន ព្រោះហួយជាល្បែងមានដើមកំណើតពីជាតិចិន ទាំងមេចេញហួយក៏ច្រើនតែចិនដែរ។

ផូរផង់

ត្រចង់, ប្រផូរ, បំព្រង, ឥតមន្ទិល :

ផូរផង់ ឧទានសព្ទ

[ផូ-ផង់] phourphang

ត្រចង់, ប្រផូរ, បំព្រង, ឥតមន្ទិល :

ផូស

សូរឮដោយអ្វីៗ បែកឬផ្ទុះ។

ផូស ឧទានសព្ទ

[ផូស] phous

សូរឮដោយអ្វីៗ បែកឬផ្ទុះ។

ផួយ

សំពត់សាច់ក្រាស់ផ្ទាំងធំ ធ្វើដោយអំបោះ, សំឡីឬរោមចៀមជាដើម សម្រាប់ដណ្ដប់ការពាររងា។ សរសេរ ភួយ ក៏បាន ព្រោះ ផ និង ភ ស្រៈអួ មានសំឡេងដូចគ្នា។ (ព.វិ.) ក្នុងបាតិមោក្ខ ហៅ សន្ថត ឬ សន្ថ័ត។

ផួយ នាម

[ផួយ] phuoy

សំពត់សាច់ក្រាស់ផ្ទាំងធំ ធ្វើដោយអំបោះ, សំឡីឬរោមចៀមជាដើម សម្រាប់ដណ្ដប់ការពាររងា។ សរសេរ ភួយ ក៏បាន ព្រោះ ផ និង ភ ស្រៈអួ មានសំឡេងដូចគ្នា។ (ព.វិ.) ក្នុងបាតិមោក្ខ ហៅ សន្ថត ឬ សន្ថ័ត។

ផើង

ភាជនៈដីមួយប្រភេទរាងរួមក្រោមទូលាយលើឬរាងមានក្អេងមាត់តូចក៏មាន សម្រាប់ដាក់អ្វីៗ ឬដាំឈើផ្កា, ឈើសម្រាប់តាំង :

ផើង នាម

[ផើង] pherng

ភាជនៈដីមួយប្រភេទរាងរួមក្រោមទូលាយលើឬរាងមានក្អេងមាត់តូចក៏មាន សម្រាប់ដាក់អ្វីៗ ឬដាំឈើផ្កា, ឈើសម្រាប់តាំង :

ផើត

ប៉ផ្អុកហើបៗ។

ផើត កិរិយាសព្ទ

[ផើត] phert

ហើបឡើង, ហើបហើរ :

ផើត គុណកិរិយា

[ផើត] phert

ប៉ផ្អុកហើបៗ។

ផើម

ឈ្មោះដំបៅមួយប្រភេទកើតនៅបាតជើង ឬកែងជើង កខ្ទុះខាប់នៅតែខាងក្នុង ឡើងសម្បុរស្បែកលឿង :

ផើម កិរិយាសព្ទ

[ផើម] phaeum

មានគ័ភ៌, មានកូនក្នុងផ្ទៃ។ ស្ដេចស្ត្រីផើមហៅ ទ្រង់គ័ភ៌។ ស្ត្រីជាម្នាងក្សត្រផើម ហៅ មានគ័ភ៌។ ស្ត្រីទាំងពួងផើម ហៅ មានផ្ទៃពោះ ឬ មានពោះពុង។

ផើម កិរិយាសព្ទ

[ផើម-ព្រៃ] phaeum

ផើមដោយស្មន់អន្ធករ (ព.ទ្រ.)។

ផើម នាម

[ស្រូវ-ផើម] phaeum

ស្រូវមានផ្កាមិនទាន់ចេញ។

ផើម នាម

[ផើម] phaeum

ឈ្មោះដំបៅមួយប្រភេទកើតនៅបាតជើង ឬកែងជើង កខ្ទុះខាប់នៅតែខាងក្នុង ឡើងសម្បុរស្បែកលឿង :

ផើយ

រន្ធហុយរបស់សត្វ :

ផើយ នាម

[ផើយ] phaeuy

បង្អួចធំពេញល្វែងមានជញ្ជាំងតឿរងពីក្រោមកាលបើត្រូវការបើកមានចន្ទល់ទល់។

ផើយ នាម

[ផើយ] phaeuy

រន្ធហុយរបស់សត្វ :

ផឿក

ឃ្លៀចសម្រាប់មនុស្ស គឺមនុស្សដែលតាមធម្មតា តែងតែមានសម្បុរខ្មៅ, លឿងឬសម្បុរសណ្ដែកបាយ ក៏បែរជាមានស្បែកស, រោមស, សក់ស, រោមភ្នែកស ពីកំណើត :

ផឿក គុណនាម

[ផឿក] pheurk

ឃ្លៀចសម្រាប់មនុស្ស គឺមនុស្សដែលតាមធម្មតា តែងតែមានសម្បុរខ្មៅ, លឿងឬសម្បុរសណ្ដែកបាយ ក៏បែរជាមានស្បែកស, រោមស, សក់ស, រោមភ្នែកស ពីកំណើត :

ផេង

ឈ្មោះជញ្ជីងមួយប្រភេទសម្រាប់ជាងមាស :

ផេង នាម

[ផេង] pheng

ឈ្មោះជញ្ជីងមួយប្រភេទសម្រាប់ជាងមាស :

ផេថាបៃ

ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រដែលស្មើនឹង ១ ០២៤ថេរ៉ាបៃ។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១ផេថាបៃស្មើនឹង ១ ០០០ថេរ៉ាបៃ ហើយអក្សរកាត់គឺ Pb។

ផេថាបៃ នាម

[ផេ-ថា-បៃ] phethabai≈

ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រដែលស្មើនឹង ១ ០២៤ថេរ៉ាបៃ។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១ផេថាបៃស្មើនឹង ១ ០០០ថេរ៉ាបៃ ហើយអក្សរកាត់គឺ Pb។

ផេថាប៊ីត

ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រដែលស្មើនឹង១០២៤ថេរ៉ាប៊ីត។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១ផេថាប៊ីតស្មើនឹង១០០០ថេរ៉ាប៊ីត ហើយអក្សរកាត់គឺ Pb ឬ Pbit។

ផេថាប៊ីត នាម

[ផេ-ថា-ប៊ីត] phethabit≈

ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រដែលស្មើនឹង១០២៤ថេរ៉ាប៊ីត។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១ផេថាប៊ីតស្មើនឹង១០០០ថេរ៉ាប៊ីត ហើយអក្សរកាត់គឺ Pb ឬ Pbit។

ផេរ

ដែលល្អិតស្មេញក្រាស់ :

ផេរ គុ., គុ.កិ.

[ផេ] phe

ដែលល្អិតស្មេញក្រាស់ :

ផេះ

(ព.ប្រ.) មិនកើតការទេ!

ផេះ នាម

[ផេះ] pheh

សំណុសដែលភ្លើងឆេះសុសជាផង់, ផង់សំណល់នៃវត្ថុដែលភ្លើងឆេះ។

ផេះ នាម

[ផេះ] pheh

ពាក្យសាមញ្ញ សម្រាប់និយាយដោយសេចក្ដីអស់សង្ឃឹមប្រដូចទៅនឹងផេះ គឺថាមិនកើតការទេ។