វចនានុក្រមខ្មែរ

ផលប្រយោជន៍ នាម

[ផល់-ប្រ-យ៉ោច] phlobroyaoch≈

ប្រយោជន៍ដែលបានសម្រេចជាផលពេញលេញ :

ផលផ្ទះកញ្ចក់

បាតុភូតនៃការប្រែប្រួលកម្ដៅស្រទាប់ក្រោមៗរបស់បរិយាកាសផែនដីកើតឡើង ដោយឧស័្មនទាំងឡាយ (ជាពិសេសឧស័្មនកាបូនឌីអុកស៊ីដ) ដែលវាសម្របសម្រួលរំភាយរស្មីក្រហមអាំងហ្វ្រាភាយចេញពីផែនដី។

ផលផ្ទះកញ្ចក់ នាម

[ផល់-ផ្ទះ-កញ់-ចក់] phlophteahknhochka≈

បាតុភូតនៃការប្រែប្រួលកម្ដៅស្រទាប់ក្រោមៗរបស់បរិយាកាសផែនដីកើតឡើង ដោយឧស័្មនទាំងឡាយ (ជាពិសេសឧស័្មនកាបូនឌីអុកស៊ីដ) ដែលវាសម្របសម្រួលរំភាយរស្មីក្រហមអាំងហ្វ្រាភាយចេញពីផែនដី។

ផលសងប៉ូតង់ស្យែល

កម្លាំងដែលធ្វើឱ្យបន្ទុកអគ្គិសនីផ្លាស់ទីក្នុងសៀគ្វី។

ផលសងប៉ូតង់ស្យែល នាម

[ផល់-សង-ប៉ូ-តង់-ស្យែល] phlosngoboutngosyel≈

កម្លាំងដែលធ្វើឱ្យបន្ទុកអគ្គិសនីផ្លាស់ទីក្នុងសៀគ្វី។

ផលស៊ីវិល

ប្រាក់ឬវត្ថុផ្សេងៗដែលទទួលជាថ្នូរចំពោះការប្រើវត្ថុណាមួយ :

ផលស៊ីវិល នាម

[ផល់-ស៊ី-វិល] phlosivil≈

ប្រាក់ឬវត្ថុផ្សេងៗដែលទទួលជាថ្នូរចំពោះការប្រើវត្ថុណាមួយ :

ផលា— នាម

[ផៈ-ឡា—] phakla—≈

(ម.ព. ផល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ផលិក នាម

[ផៈ-លិក] ឬ [ផ្លឹក] pholik

ឈ្មោះកែវថ្មវិសេសមួយប្រភេទមានព័ណ៌ស :

ផលិកសាស្ត្រ

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីទម្រង់និងរចនាសម្ព័ន្ធរបស់ពពួកថ្មកែវ (ថ្មគ្រីស្តាល់)។

ផលិកសាស្ត្រ នាម

[ផៈ-លិ-កៈ-សាស] phaklikaksas≈

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីទម្រង់និងរចនាសម្ព័ន្ធរបស់ពពួកថ្មកែវ (ថ្មគ្រីស្តាល់)។

ផលិត

បង្កើត, ធ្វើឱ្យបានផល, បង្ហាញឬបញ្ចេញផលឱ្យឃើញជាក់ស្ដែង :

ផលិត កិរិយាសព្ទ

[ផៈ-លិត] phaklit≈

បង្កើត, ធ្វើឱ្យបានផល, បង្ហាញឬបញ្ចេញផលឱ្យឃើញជាក់ស្ដែង :

ផលិតកម្ម

(សេ.ហិ.) ដំណាក់នានាដែលត្រូវការសម្រាប់បំប្លែងវត្ថុធាតុដើមទៅជាផលិតផលពាក់កណ្ដាលសម្រេចឬផលិតផលសម្រេចសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ :

ផលិតកម្ម នាម ១)

[ផៈ-លិ-តៈ-កាំ] pholitakam

ការបង្កើតផល, ការធ្វើឱ្យបានផល, ការបង្ហាញឬបញ្ចេញផលឱ្យឃើញជាក់ស្ដែង, អំពើដែលនាំឱ្យបានសម្រេចផល។

ផលិតកម្ម នាម ២)

[ផៈ-លិ-តៈ-កាំ] pholitakam

(សេ.ហិ.) ប្រតិបត្តិការផលិតទំនិញ។

ផលិតកម្ម នាម

[ខ្សែ-ច្រ-វ៉ាក់-ផៈ-លិ-តៈ-កាំ] pholitakam

(សេ.ហិ.) ដំណាក់នានាដែលត្រូវការសម្រាប់បំប្លែងវត្ថុធាតុដើមទៅជាផលិតផលពាក់កណ្ដាលសម្រេចឬផលិតផលសម្រេចសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ :

ផលិតករ នាម

[ផៈ-លិ-តៈ-ក] phaklitakka≈

អ្នកផលិត។ បើស្ត្រីជាផលិតការិនី :

ផលិតការិនី នាម

[ផៈ-លិ-តៈ-កា-រិ-នី] phaklitakkarini≈

(ម.ព. ផលិតករ)។

ផលិតផល

តម្លៃសរុបនៃទំនិញនិងសេវាដែលបានផលិតដោយប្រជាជននៃប្រទេសណាមួយក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ។

ផលិតផល នាម ១)

[ផៈ-លិ-តៈ-ផល់] pholitophol

ផលដែលបានធ្វើសម្រេចហើយ គឺផលដែលកើតបានមកពីការប្រកបមុខរបរផ្សេងៗ មានកសិកម្មនិងឧស្សាហកម្មជាដើម។

ផលិតផល នាម ២)

[ផៈ-លិ-តៈ-ផល់] pholitophol

(សេ.ហិ.) ទំនិញឬសេវាដែលបានបង្កើតឡើងដើម្បីបំពេញតម្រូវការអតិថិជនដោយអាចរួមបញ្ចូលទាំងព័ត៌មានអំពីធាតុផ្សំ អត្ថប្រយោជន៍ លក្ខណៈពិសេស របៀបប្រើប្រាស់។ល។

ផលិតផល នាម

[ផៈ-លិ-តៈ-ផល់-ក្នុង-ស្រុក-សៈ-រ៉ុប] pholitophol

តម្លៃសរុបនៃទំនិញនិងសេវាដែលបានផលិតដោយប្រជាជនក្នុងប្រទេសណាមួយក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលតម្លៃនៃប្រាក់ចំណូលបានពីបរទេសទេ។

ផលិតផល នាម

[ផៈ-លិ-តៈ-ផល់-ជាត-សៈ-រ៉ុប] pholitophol

តម្លៃសរុបនៃទំនិញនិងសេវាដែលបានផលិតដោយប្រជាជននៃប្រទេសណាមួយក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ។

ផលិតផលអឌ្ឍសិទ្ធ នាម

[ផៈ-លិត-តៈ-ផល់-អាត់-ឍៈ-សិត] phaklittakphloaattheakset≈

ផលិតផលពាក់កណ្ដាលសម្រេច។

ប្រសិទ្ធភាពនិងប្រសិទ្ធផលនៃការប្រើប្រាស់ធនធានមនុស្ស ការចាត់ចែងនិងការប្រើប្រាស់ធនធានមនុស្សឱ្យត្រូវតាមការងារ មុខតំណែង គុណវុឌ្ឍិ និងត្រូវតាមពេលវេលានិងទីកន្លែងដែលនាំឱ្យផលិតបានលទ្ធផលខ្ពស់ជាងមុនដោយប្រើប្រាស់ធនធាននិងមធ្យោបាយប្រសើរជាងមុន។

ផលិតភាព នាម

[ផៈ-លិ-តៈ-ភាប] phaklitakpheab≈

ប្រសិទ្ធភាពនិងប្រសិទ្ធផលនៃការប្រើប្រាស់ធនធានមនុស្ស ការចាត់ចែងនិងការប្រើប្រាស់ធនធានមនុស្សឱ្យត្រូវតាមការងារ មុខតំណែង គុណវុឌ្ឍិ និងត្រូវតាមពេលវេលានិងទីកន្លែងដែលនាំឱ្យផលិតបានលទ្ធផលខ្ពស់ជាងមុនដោយប្រើប្រាស់ធនធាននិងមធ្យោបាយប្រសើរជាងមុន។

ផលុបភោគ

សិទ្ធិប្រើប្រាស់និងអាស្រ័យផលលើអចលនទ្រព្យដែលជាកម្មសិទ្ធិអ្នកដទៃក្នុងអំឡុងពេលមានកំណត់ណាមួយដែលមិនឱ្យលើសពីមួយជីវិតរបស់ផលុបភោគី។

ផលុបភោគ នាម

[ផៈ-លុប-ភោក] phaklubphok≈

សិទ្ធិប្រើប្រាស់និងអាស្រ័យផលលើអចលនទ្រព្យដែលជាកម្មសិទ្ធិអ្នកដទៃក្នុងអំឡុងពេលមានកំណត់ណាមួយដែលមិនឱ្យលើសពីមួយជីវិតរបស់ផលុបភោគី។

ផលុបភោគី

បុគ្គលដែលទទួលបានផលុបភោគ។

ផលុបភោគី នាម

[ផៈ-លុប-ភោ-គី] phaklubphoki≈

បុគ្គលដែលទទួលបានផលុបភោគ។

ផល់ស្មា

ឈឺស្មា :

ផល់ស្មា នាម

[ផល់-ស្មា] phalosma

ស្មា។ (រ.ស.) :

ផល់ស្មា កិរិយាសព្ទ

[ឈឺ-ផល់-ស្មា] phalosma

ឈឺស្មា :

ផល្គុន

ឈ្មោះខែទី ៤តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :

ផល្គុន នាម

[ផល់-គុន] phalkun

ឈ្មោះខែទី ៤តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :

ផល—

(ម.ព. ផល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ផល— កិរិយាសព្ទ

[ផៈ-ឡៈ—] phaklak—≈

(ម.ព. ផល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ផស

សូរឮដោយធ្វើអ្វីៗដែលប៉ោង, ដែលស្រួយបែកឬទង្គិច, ប៉ះគ្នាជាដើម។

ផស ឧទានសព្ទ

[ផស] phos

សូរឮដោយធ្វើអ្វីៗដែលប៉ោង, ដែលស្រួយបែកឬទង្គិច, ប៉ះគ្នាជាដើម។

ផស្ស នាម

[ផ័ស-សៈ] phorss

សម្ផស្ស, ផ្សព្វ គឺអារម្មណ៍ដែលមកប៉ះត្រូវអាយតនៈ មានភ្នែកជាដើម, ការប៉ះពាល់ត្រូវ។

ផស្សាហារ

អាហារគឺផស្សៈ ឬផស្សៈដែលទុកជាអាហារមួយប្រភេទសំដៅយកការប៉ះប្រសព្វគ្នានៃអាយតនៈខាងក្នុងនិងខាងក្រៅដែលមានវិញ្ញាណជាបច្ច័យ ...។

ផស្សាហារ នាម

[ផ័ស-សា-ហា] phosahar

អាហារគឺផស្សៈ ឬផស្សៈដែលទុកជាអាហារមួយប្រភេទសំដៅយកការប៉ះប្រសព្វគ្នានៃអាយតនៈខាងក្នុងនិងខាងក្រៅដែលមានវិញ្ញាណជាបច្ច័យ ...។

ផស្សៈ

(ម.ព. ផស្ស)។

ផស្សៈ នាម

[ផ័ស-សៈ] phsasak≈

(ម.ព. ផស្ស)។

ផាក

ពិន័យលក់តាមទោសល្មើសកន្លងបញ្ញត្តិ។

ផាក កិរិយាសព្ទ

[ផាក] phak

ពិន័យលក់តាមទោសល្មើសកន្លងបញ្ញត្តិ។

ផាក់ឡូវ

ម្ហូបខមួយបែប ច្រើនធ្វើពីគ្រឿងក្នុង ត្រចៀក និងអណ្ដាតជ្រូក ខនឹងគ្រឿងផាក់ឡូវគឺផ្កាចន្ទន៍ឬប៉ូចកាក់ ឈើឯម និងគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗ រម្ងាស់ឱ្យរីងទឹក ពិសានឹងទឹកជ្រលក់ :

ផាក់ឡូវ នាម

[ផាក់-ឡូវ] phaklouv≈

ម្ហូបខមួយបែប ច្រើនធ្វើពីគ្រឿងក្នុង ត្រចៀក និងអណ្ដាតជ្រូក ខនឹងគ្រឿងផាក់ឡូវគឺផ្កាចន្ទន៍ឬប៉ូចកាក់ ឈើឯម និងគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗ រម្ងាស់ឱ្យរីងទឹក ពិសានឹងទឹកជ្រលក់ :

ផាក្រាប

សំពត់សម្រាប់រងបាតដៃព្រមទាំងអញ្ជលីក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះ (មានព្រះរាជក្រមលេខ ១៦៦ន. ស. ចុះថ្ងៃទី ១៣កញ្ញា ១៩៤៤ឱ្យលើកចោលលែងប្រើហើយដោយដាច់ខាត)។

ផាក្រាប នាម

[ផា-ក្រាប] phakrab

សំពត់សម្រាប់រងបាតដៃព្រមទាំងអញ្ជលីក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះ (មានព្រះរាជក្រមលេខ ១៦៦ន. ស. ចុះថ្ងៃទី ១៣កញ្ញា ១៩៤៤ឱ្យលើកចោលលែងប្រើហើយដោយដាច់ខាត)។

ផាង នាម

[ផាង] phang

ដំណើរទះ ឬគោះឮសូរផាង។

ផាង ឧទានសព្ទ

[ផាង] phang

សូរឮដោយទះឬគោះអ្វីៗដែលក្រាស់ណែន :

ផាង នាម

[ផាង] phang

ឈ្មោះកាំបិតមួយប្រភេទ រាងសំប៉ាត ដងខ្លីសម្រាប់ហាន់អ្វីនីមួយ មានដើមចេកជាដើម :

ផាឌិប

សំពត់ឆៅ គឺសំពត់ដែលគេត្បាញដោយអំបោះឆៅ ឥតឱ្យបាយជូរ (ត្បាញដោយគ្រឿងចក្រ)។ ខ្មែរក្នុងសម័យពីដើមក៏ត្បាញសំពត់ប្រភេទនេះដែរ ប៉ុន្តែមានឱ្យបាយជូរផង, លុះចំណេរកាលតមក សំពត់បរទេសប្រភេទនេះ បានផ្សាយមកដល់ប្រទេសសៀមជាមុន សៀមហៅសំពត់នេះថា ផាឌិប, លុះផ្សាយពីប្រទេសសៀមចូលមកក្នុងប្រទេសកម្

ផាឌិប នាម

[ផា-ឌិប] phadib

សំពត់ឆៅ គឺសំពត់ដែលគេត្បាញដោយអំបោះឆៅ ឥតឱ្យបាយជូរ (ត្បាញដោយគ្រឿងចក្រ)។ ខ្មែរក្នុងសម័យពីដើមក៏ត្បាញសំពត់ប្រភេទនេះដែរ ប៉ុន្តែមានឱ្យបាយជូរផង, លុះចំណេរកាលតមក សំពត់បរទេសប្រភេទនេះ បានផ្សាយមកដល់ប្រទេសសៀមជាមុន សៀមហៅសំពត់នេះថា ផាឌិប, លុះផ្សាយពីប្រទេសសៀមចូលមកក្នុងប្រទេសកម្

ផាណិត

ទឹកអំពៅ; ទឹកត្នោត (ព.វិ.)។

ផាណិត នាម

[ផា-ណិត] phanet

ទឹកអំពៅ; ទឹកត្នោត (ព.វិ.)។

ផាតិកម្ម

ការធ្វើឱ្យចម្រើន, ការបំពេញថែម, ការទ្វេឡើង; ការលៃលករបស់ដែលអន់, ដែលថោកផ្សំគ្នាបូកប៉ាន់ប្ដូរយករបស់ល្អ, របស់មានតម្លៃ :

ផាតិកម្ម នាម

[ផា-តិ-កាំ] phatekamm

ការធ្វើឱ្យចម្រើន, ការបំពេញថែម, ការទ្វេឡើង; ការលៃលករបស់ដែលអន់, ដែលថោកផ្សំគ្នាបូកប៉ាន់ប្ដូរយករបស់ល្អ, របស់មានតម្លៃ :

ផាត់

បក់បង្ហើរ ឬបក់បង្ហួស :

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

[ផាត់] phat

រលីងត្រីងៀតឬសាច់ងៀតដែលបុកល្អិតជាមួយនឹងខ្លាញ់ជ្រូក ...។

ផាត់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ផាត់] phat

ទាត់ច្រាន, វែកនឹងដៃឱ្យងាកឱ្យបែរចេញឬកៀសកៀរវាចនឹងដៃ :

ផាត់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ផាត់] phat

លើកទុកដោយឡែកមិនរាប់បញ្ចូលផង :

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

[ផាត់-ចេញ-ទៅ-ក្រៅ-សំ-បក] phat

(ព.ប្រ.) លើកចោលលែងរាប់អាន, លែងយកជាការ។

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

[ផាត់-ទាត់] phat

បូកបោះទូទាត់ឱ្យឃើញដោយឡែក ឬឱ្យលែងមានទាក់ទិនតទៅទៀត។

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

[ផាត់] phat

លាបឱ្យផូរផង់, ឱ្យហ្មត់ហ្មង, ឱ្យរលង់រលើប :

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

[ផាត់] phat

បក់បង្ហើរ ឬបក់បង្ហួស :

ផាត់ចោល

លុបឬលើកចោល, ប្រកាសថាឥតបានការ :

ផាត់ចោល កិរិយាសព្ទ

[ផាត់-ចោល] phatchaol≈

លុបឬលើកចោល, ប្រកាសថាឥតបានការ :

ផាត់ជាយ

បទភ្លេងផាត់ជាយដែលមានលំនាំក្លាយពីបទផាត់ជាយមុន (ជាបទភ្លេងធំដែរ, សម្រាប់ប្រើក្នុងចម្រៀងតជាដើម)។

ផាត់ជាយ នាម

[ផាត់-ជាយ] phatcheay

ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយមេ ជាបទភ្លេងធំ សម្រាប់ប្រើក្នុងពីធីផ្សេងៗមានពិធីមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាដើម។

ផាត់ជាយ នាម

[ផាត់-ជាយ-ក្លាយ] phatcheay

បទភ្លេងផាត់ជាយដែលមានលំនាំក្លាយពីបទផាត់ជាយមុន (ជាបទភ្លេងធំដែរ, សម្រាប់ប្រើក្នុងចម្រៀងតជាដើម)។

ផាប៉ា

សំពត់ដែលទាយកយកទៅពាក់នៅព្រៃ ដោយមានសំបុត្រប្រាប់សេចក្ដីបិទនៅនោះ ឬដោយមានសញ្ញាណាមួយ ឱ្យភិក្ខុសង្ឃដឹងថា សំពត់នោះទុកដូចជាសំពត់បង្សុកូលឱ្យភិក្ខុសង្ឃអង្គណាដែលប្រទះឃើញ និមន្តទស់យកចុះ (របៀបដើមគេចំពោះសង្ឃ ជាសង្ឃគតាទក្ខិណាទាន ពុំមែនបាដិបុគ្គលិកទានទេ, លុះចំណេរកាលតៗមក ក៏ក្ល

ផាប៉ា នាម

[ផា-ប៉ា] phapa

សំពត់ដែលទាយកយកទៅពាក់នៅព្រៃ ដោយមានសំបុត្រប្រាប់សេចក្ដីបិទនៅនោះ ឬដោយមានសញ្ញាណាមួយ ឱ្យភិក្ខុសង្ឃដឹងថា សំពត់នោះទុកដូចជាសំពត់បង្សុកូលឱ្យភិក្ខុសង្ឃអង្គណាដែលប្រទះឃើញ និមន្តទស់យកចុះ (របៀបដើមគេចំពោះសង្ឃ ជាសង្ឃគតាទក្ខិណាទាន ពុំមែនបាដិបុគ្គលិកទានទេ, លុះចំណេរកាលតៗមក ក៏ក្ល