វចនានុក្រមខ្មែរ

ប្លូកៗ ឧទានសព្ទ

[ប្លូក-ប្លូក] blukbluk≈

(ម.ព. ប្លូក)។

ប្លូច

ដែលរអិលចាប់កាន់មិនជាប់ :

ប្លូច គុណនាម

[ប្លូច] blouch

ដែលរអិលចាប់កាន់មិនជាប់ :

ប្លួក

សូរឮដោយផុងឬដោយបុកនឹងអ្វីៗដែលជ្រាយ, ជ្រៅ :

ប្លួក ឧទានសព្ទ

[ប្លួច] pluok

សូរឮដោយផុងឬដោយបុកនឹងអ្វីៗដែលជ្រាយ, ជ្រៅ :

ប្លើកៗ

ដែលមានអាការៈឬលំនាំដំណើររហើតៗ ស្រាលៗ :

ប្លើកៗ គុ.កិ., គុ.

[ប្លើក-ប្លើក] blaeuk

ដែលមានអាការៈឬលំនាំដំណើររហើតៗ ស្រាលៗ :

ប្លៀកៗ

អំពីអាការៈក្រឡេកមៀងមើលឬសម្លឹងមើលយ៉ាងស្បើយឬជើយ តែមើលមិនលែង :

ប្លៀកៗ គុណកិរិយា

[ប្លៀក-ប្លៀក] pliek

អំពីអាការៈក្រឡេកមៀងមើលឬសម្លឹងមើលយ៉ាងស្បើយឬជើយ តែមើលមិនលែង :

ប្លៀវ

ដែលរហ័សណាស់ (ភ្លែត) :

ប្លៀវ គុណនាម

[ប្លៀវ] bleav

ដែលរហ័សណាស់ (ភ្លែត) :

ប្លេង

សណ្ដូនពន្លិចក្នុងទឹក ដើម្បីឱ្យស្លាប់ ឬឱ្យបាត់សូន្យ :

ប្លេង កិរិយាសព្ទ

[ប្លេង] bleng

សណ្ដូនពន្លិចក្នុងទឹក ដើម្បីឱ្យស្លាប់ ឬឱ្យបាត់សូន្យ :

ប្លេងប្លោង

ដែលអណ្ដែតឃ្លេងឃ្លោងប៉េលប៉ាល :

ប្លេងប្លោង គុណកិរិយា

[ប្លេង-ប្លោង] blengbloang

ដែលអណ្ដែតឃ្លេងឃ្លោងប៉េលប៉ាល :

ប្លេណូរ៉េ

ខ្ទុះបង្ហួរនោម, អាការៈមានខ្ទុះហូរតាមបង្ហួរនោម ដែលជារោគសញ្ញាមួយបណ្ដាលមកពីការរលាកនៅផ្លូវទឹកមូត្រ។

ប្លេណូរ៉េ នាម

[ប្លេ-ណូ-រ៉េ] blenoure≈

ខ្ទុះបង្ហួរនោម, អាការៈមានខ្ទុះហូរតាមបង្ហួរនោម ដែលជារោគសញ្ញាមួយបណ្ដាលមកពីការរលាកនៅផ្លូវទឹកមូត្រ។

ប្លេះប្លោះ

ដែលឡេះឡោះដោយអាការៈប្រឡែងលេងឬក្រមាច់ក្រមើម :

ប្លេះប្លោះ គុ.កិ., គុ.

[ប្លេះ-ប្លោះ] blehblaoh

ដែលឡេះឡោះដោយអាការៈប្រឡែងលេងឬក្រមាច់ក្រមើម :

ប្លែក

ចម្លែក :

ប្លែក គុ.កិ., គុ.

[ប្លែក] plaek

ចម្លែក :

ប្លែង

ប្រែ, បែរ, ឃ្លាត បែកចាកភាពដើមឬចាកភេទដើម :

ប្លែង កិរិយាសព្ទ

[ប្លែង] blaeng

ប្រែ, បែរ, ឃ្លាត បែកចាកភាពដើមឬចាកភេទដើម :

ប្លែន

(ព.បុ.) ដែលប៉េង, កេង, កាង :

ប្លែន គុ.កិ., គុ.

[ប្លែន] plaen

(ព.បុ.) ដែលប៉េង, កេង, កាង :

ប្លែមៗ

អំពីអាការៈបញ្ចេញអណ្ដាតលិទ្ធបបូរមាត់រឿយៗ :

ប្លែមៗ គុណកិរិយា

[ប្លែម-ប្លែម] plaem

អំពីអាការៈបញ្ចេញអណ្ដាតលិទ្ធបបូរមាត់រឿយៗ :

ប្លោក

ឈ្មោះម្ទេសមួយប្រភេទផ្លែធំៗ :

ប្លោក នាម ១)

[ប្លោក] blaok

ថង់, ថង់ក្រពះ; ស្បែកដែលមានសណ្ឋានជាថង់ :

ប្លោក នាម ២)

[ប្លោក] blaok

ពងប្លោក (ព.សា.) អណ្ឌៈ (ពងល្វា)។

ប្លោក នាម ១)

[ប្លោក] blaok

ឈ្មោះត្រកៀតមួយប្រភេទ :

ប្លោក នាម ២)

[ប្លោក] blaok

ឈ្មោះម្ទេសមួយប្រភេទផ្លែធំៗ :

ប្លោកនោម

ក្រពះនោម, មូត្រាស័យ, សរីរៈប្រហោងមួយប្រភេទ សម្រាប់ផ្ទុកសំណល់រាវ (ទឹកនោម) ដែលបានមកពីសរីរាង្គនានា មុននឹងបញ្ចេញវាចេញពីរាងកាយ :

ប្លោកនោម នាម

[ប្លោក-នោម] bloknom≈

ក្រពះនោម, មូត្រាស័យ, សរីរៈប្រហោងមួយប្រភេទ សម្រាប់ផ្ទុកសំណល់រាវ (ទឹកនោម) ដែលបានមកពីសរីរាង្គនានា មុននឹងបញ្ចេញវាចេញពីរាងកាយ :

ប្លោង

បោះឬចោលឱ្យខ្ពស់ឡើងទៅលើសំដៅទៅខាងមុខរំលងអ្វីៗដែលខ្ពស់ :

ប្លោង កិ., គុ.កិ.

[ប្លោង] plaong

បោះឬចោលឱ្យខ្ពស់ឡើងទៅលើសំដៅទៅខាងមុខរំលងអ្វីៗដែលខ្ពស់ :

ប្លោញៗ

អំពីអាការៈទំពាផ្ញោញៗ តែរង្វើលៗ យឺតៗ :

ប្លោញៗ គុណកិរិយា

[ប្លោញ-ប្លោញ] blaonh

អំពីអាការៈទំពាផ្ញោញៗ តែរង្វើលៗ យឺតៗ :

ប្លោត

ដែលមានអាការៈលោតរំលង ឬបោលលោតៗ ផ្លោះៗ ដោយរហ័សភ្លែត :

ប្លោត គុណកិរិយា

[ប្លោត] plaot

ដែលមានអាការៈលោតរំលង ឬបោលលោតៗ ផ្លោះៗ ដោយរហ័សភ្លែត :

ប្អូន

អ្នកដែលទីទៃពីបង គឺអ្នកកើតក្រោយ ដែលឃើញពន្លឺព្រះអាទិត្យក្រោយ ដែលមានអាយុតិចជាងបង :

ប្អូន នាម

[ប្អូន] p'o

អ្នកដែលទីទៃពីបង គឺអ្នកកើតក្រោយ ដែលឃើញពន្លឺព្រះអាទិត្យក្រោយ ដែលមានអាយុតិចជាងបង :

ប្អ៊‌ិះ

(ម.ព. ព្អឹះ)។

ប្អ៊‌ិះ គុ.កិ., គុ.

[ប្អ៊ិះ] baieah≈

(ម.ព. ព្អឹះ)។

ប្អ៊ឹះ

(ម.ព. ព្អឹះ)។

ប្អ៊ឹះ គុ., គុ.កិ.

[ប្អ៊ឹះ] b'ues

(ម.ព. ព្អឹះ)។

ផ

តួព្យញ្ជនៈទី២២នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី២ក្នុងវគ្គទី៥។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [pʰ] ជាព្យញ្ជនៈបបូរមាត់ ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ ធនិត អឃោសៈ។

ផ នាម

[ផ] pha≈

តួព្យញ្ជនៈទី២២នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី២ក្នុងវគ្គទី៥។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [pʰ] ជាព្យញ្ជនៈបបូរមាត់ ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ ធនិត អឃោសៈ។

ផគ្គុណ

ឈ្មោះខែទី ៤ប្រើតាមចន្ទគតិ។ ច្រើនប្រើជា ផល្គុន ជាង។

ផគ្គុណ នាម

[ផ័ក-គុន] phokkun

ឈ្មោះខែទី ៤ប្រើតាមចន្ទគតិ។ ច្រើនប្រើជា ផល្គុន ជាង។

ផគ្គុនី

ឈ្មោះផ្កាយមួយប្រភេទ :

ផគ្គុនី នាម

[ផាក់-គុ-នី] phakkuni

ឈ្មោះផ្កាយមួយប្រភេទ :

ផង ឈ.

[ផង] pg

ជាមួយ, នឹង, ទាំង; ខ្លះ; ដែរ :

ផង ធ.

[ផង] pg

នៃ។ (ព.សា.) សម្រាប់ប្រើជាជំនួសពាក្យ នៃ ជាសាមីសម្ពន្ធ :

ផង គុណនាម

[ផង] pg

ទាំងឡាយ, ទាំងពួង :

ផង នាម

[ជន់-ផង] pg

(ម.ព. អ្នកផង)។

ផង នាម

[ពួក-ផង] pg

ពួកជាមួយ, ពួកដែលចូលគំនិត ឬចូលដៃជាមួយ។

ផង នាម

[នាក់-ផង-ទាំង-ពួង] pg

អ្នកស្រុកដែលនៅភូមិរួមរបងជាមួយគ្នា។

ផងដែរ

ពាក្យប្រើសម្រាប់បន្ថែមនៅលើសេចក្ដីខាងដើម :

ផងដែរ ឈ.

[ផង-ដែ] phngodae≈

ពាក្យប្រើសម្រាប់បន្ថែមនៅលើសេចក្ដីខាងដើម :

ផង់

កម្ទេចដែលល្អិតម៉ដ្ឋ :

ផង់ គុណនាម

[ផង់] phang

ដែលល្អិតម៉ដ្ឋ, ម៉ដ្ឋស្លុង :

ផង់ នាម

[ផង់] phang

កម្ទេចដែលល្អិតម៉ដ្ឋ :

ផត

ធ្វើពោះឱ្យខូងចុះ, ឱ្យញោចចូលក្នុងដោយប្រឹង :

ផត គុណនាម

[ផត] phot

ដែលខូង, ទ្រុឌចូល :

ផត កិរិយាសព្ទ

[ផត] phot

ធ្វើពោះឱ្យខូងចុះ, ឱ្យញោចចូលក្នុងដោយប្រឹង :

ផរណាបីតិ

បីតិដែលកើតផ្សព្វផ្សាយជ្រួតជ្រាបសព្វសព៌ាង្គកាយ (ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងសមថភាវនា)។

ផរណាបីតិ នាម

[ផៈ-រ៉ៈ-ណា-ប៉ី-តិ] pharonabeite

បីតិដែលកើតផ្សព្វផ្សាយជ្រួតជ្រាបសព្វសព៌ាង្គកាយ (ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងសមថភាវនា)។

ផរុសវាចា

សម្ដីអាក្រក់ ឬពាក្យទ្រគោះ, ពាក្យទ្រគោះបោះបោក, ពាក្យគ្រោតគ្រាត។

ផរុសវាចា នាម

[ផៈ-រុ-សៈ-វា-ចា] pharusveacha

សម្ដីអាក្រក់ ឬពាក្យទ្រគោះ, ពាក្យទ្រគោះបោះបោក, ពាក្យគ្រោតគ្រាត។

ផរុសវាទ

(ម.ព. ផរុសវាចា)។

ផរុសវាទ នាម

[ផៈ-រុ-សៈ-វាត] phakrusakveat≈

(ម.ព. ផរុសវាចា)។

ផរុសសព្ទ

សូរសព្ទអាក្រក់គឺពាក្យទ្រគោះ, ពាក្យជេរ, ប្រទេច ដែលឮខ្លាំងៗរឿយៗមិនដាច់សូរ (សរសេរ បរុសសព្ទ ជិតដើមកំណើតពាក្យសំស្ក្រឹតជាង)។

ផរុសសព្ទ នាម

[ផៈ-រុ-សៈ-ស័ប] pharussaptor

សូរសព្ទអាក្រក់គឺពាក្យទ្រគោះ, ពាក្យជេរ, ប្រទេច ដែលឮខ្លាំងៗរឿយៗមិនដាច់សូរ (សរសេរ បរុសសព្ទ ជិតដើមកំណើតពាក្យសំស្ក្រឹតជាង)។

ផល

ផ្លែជាអាហារ, ផ្លែឈើសម្រាប់ប្រើជាអាហារ។ល។

ផល នាម

[ផល់] phol

ផ្លែ; សេចក្ដីចម្រើន; លាភ; ចំណេញ; រង្វាន់; សម្បត្តិ; សេចក្ដីរុងរឿង; ការដុះដាល; ប្រយោជន៍ដែលបានសម្រេចហើយ; អ្វីៗដែលកើតមកអំពីហេតុ; សុខទុក្ខដែលកើតអំពីកម្ម; លេខល័ព្ធ :

ផល នាម

[ផៈ-ឡៈ-កាល] phol

រដូវឈើមានផ្លែ :

ផល នាម

[ផៈ-ឡៈ-ចិត] phol

ចិត្តដែលបានសម្រេចលោកុត្តរផល (ហៅបានតាំងអំពីសោតាបត្តិផលរៀងដល់អរហត្តផល), ជាគូគ្នានឹង មគ្គចិត្ត (ព.ពុ.) សម្រាប់ប្រើខាងលោកុត្តរធម៌ :

ផល នាម

[ផៈ-ឡៈ-ញាន] phol

ប្រាជ្ញាដែលឆ្លុះឃើញលោកុត្តរផល (ព.ពុ.) ជាគូគ្នានឹង មគ្គញាណ។

ផល នាម

[ផៈ-ឡៈ-ព្រឹក] phol

ឈើដែលមានផ្លែ គឺឈើដែលបញ្ចេញផ្កាហើយកកើតជាផ្លែផង។

ផល នាម

[ផៈ-ឡៈ-ស័ម-ប៉ៈ-ទា] phol

ការបរិបូណ៌ដោយផល, ការចម្រើនផល។

ផល នាម

[ផៈ-ឡៈ-ស័ម-ប័ត] phol

(ម.ព. ផលសម្បទា ក្នុង ផល)។

ផល នាម

[ផៈ-ឡៈ-សិត-ធិ] ឬ [ផៈ-ឡៈ-សិត] phol

ការសម្រេចផល។

ផល នាម

[ផៈ-ឡា-និ-សង់] phol

អានិសង្សនៃផល, ការហូរមកនៃផល គឺសេចក្ដីសុខសេចក្ដីចម្រើនដែលកើតអំពីផលនៃអំពើល្អ។

ផល នាម

[ផៈ-ឡា-នុ-ផល់] phol

ផ្លែនិងផ្លែតាមលំដាប់, ផ្លែមុននិងផ្លែក្រោយ; ផ្លែធំនិងផ្លែតូច។ ពាក្យនេះ តាមទម្លាប់ដែលប្រើមកគឺសំដៅយកផលដំណាំសំខាន់ៗ ដូចជាស្រូវ, ពោត ដែលប្រើជាអាហារចាំបាច់ និងផលដំណាំបន្ទាប់បន្សំរាយរងផ្សេងៗ ដូចជាល្មុត, ស្វាយ, ចេក ជាដើម។

ផល នាម

[ផៈ-ឡា-ផល់] phol

ផ្លែតូចនិងផ្លែធំ (ផ្លែឈើតូចធំ) :

ផល នាម

[ផៈ-ឡា-រ៉ាម] phol

សួនឈើមានផ្លែ, ចម្ការដំណាំមានផ្លែ។

ផល នាម

[ផៈ-ឡា-ហា] phol

ផ្លែជាអាហារ, ផ្លែឈើសម្រាប់ប្រើជាអាហារ។ល។

ផលគុណ

លទ្ធផលរបស់វិធីគុណនៃច្រើនចំនួន :

ផលគុណ នាម

[ផល់-គុន] phlokun≈

លទ្ធផលរបស់វិធីគុណនៃច្រើនចំនួន :

ផលចែក

លទ្ធផលដែលបានពីការចែកតំណាំងចែកនឹងតួចែក :

ផលចែក នាម

[ផល់-ចែក] phlochaek≈

លទ្ធផលដែលបានពីការចែកតំណាំងចែកនឹងតួចែក :

ផលដក

ចំនួនដែលបានមកពីការដករវាងតំណាំងដកនិងតួដក :

ផលដក នាម

[ផល់-ដក] phlodka≈

ចំនួនដែលបានមកពីការដករវាងតំណាំងដកនិងតួដក :

ផលទុន

ផលឬកម្រៃចំណេញដែលកើតចេញមកពីប្រាក់ទុនឬពីមូលនិធិដែលគេយកទៅប្រកបមុខរបរណាមួយ។

ផលទុន នាម

[ផល់-ទុន] phlotun≈

ផលឬកម្រៃចំណេញដែលកើតចេញមកពីប្រាក់ទុនឬពីមូលនិធិដែលគេយកទៅប្រកបមុខរបរណាមួយ។

ផលធៀប

ការប្រៀបធៀបផលចែកសមាមាត្រនៃចំនួន ទំហំ បរិមាណ ឬកន្សោមពីរឬច្រើន។ ផលធៀបអាចសរសេរជាទម្រង់ប្រភាគនិងទម្រង់ចុចពីរ :

ផលធៀប នាម

[ផល់-ធៀប] phlothieb≈

ការប្រៀបធៀបផលចែកសមាមាត្រនៃចំនួន ទំហំ បរិមាណ ឬកន្សោមពីរឬច្រើន។ ផលធៀបអាចសរសេរជាទម្រង់ប្រភាគនិងទម្រង់ចុចពីរ :

ផលប័ត្រ

មូលប័ត្រដែលមានទឹកប្រាក់អាចធ្វើការទូទាត់បាន និងមានកាលកំណត់សងវិញ :

ផលប័ត្រ នាម

[ផៈ-ឡៈ-បាត់] phaklakbat≈

មូលប័ត្រដែលមានទឹកប្រាក់អាចធ្វើការទូទាត់បាន និងមានកាលកំណត់សងវិញ :