វចនានុក្រមខ្មែរ

ប្រាកដនិយម នាម ១)

[ប្រា-កត់-និ-យំ] breaktaniyum≈

លទ្ធិឬទម្លាប់ដែលនិយមតែការជាក់ស្ដែងដែលមានជាជាងសង្ឃឹមលើអ្វីដែលមិនទំនងជាកើតមាន :

ប្រាកដនិយម នាម ២)

[ប្រា-កត់-និ-យំ] breaktaniyum≈

(វ.វិចិ.) រចនាបថនៃសិល្បៈឬអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទដែលបង្ហាញនូវមនុស្សនិងអ្វីៗដូចមាននៅក្នុងជីវិតពិតៗ, វិចិត្រកម្ម ភាពយន្ត សៀវភៅជាដើំម ដែលព្យាយាមធ្វើជាតំណាងឱ្យជីវិតពិតៗ។

ប្រាការ នាម

[ប្រា-កា] brakar

កំពែងឬកំផែង; បន្ទាយ, រាជវ័តិ :

ប្រាក់ នាម

[ប្រាក់] prak

រ៉ែ ឬរតនវត្ថុមួយប្រភេទមានសម្បុរស សាច់រឹងមានតម្លៃរងបន្ទាប់ពីមាសមក, ជារបស់សម្រាប់ចាយនិងប្រកបការបានច្រើនយ៉ាង ... :

ប្រាក់ នាម

[ប្រ-អប់-ប្រាក់] prak

ប្រអប់ដែលធ្វើដោយប្រាក់។

ប្រាក់ នាម

[ផ្តិល-ប្រាក់] (ជើង ត)] prak

ផ្តិលដែលធ្វើដោយប្រាក់។

ប្រាក់ នាម

[ប្រាក់] prak

ក្រដាសដែលចេញឱ្យប្រើ សម្រាប់ចាយជាជំនួសប្រាក់ ក៏ហៅថា ប្រាក់ ដែរ :

ប្រាក់ កិរិយាសព្ទ

[ប្រាក់-កំ-ចី] prak

លុយដែលគេផ្ដល់ឱ្យខ្ចីដោយមាន ឬគ្មានការប្រាក់ :

ប្រាក់ នាម

[ប្រាក់-កំ-រ៉ៃ] prak

ប្រាក់ដែលទទួលបានពីការងារប្រចាំថ្ងៃ ឬប្រាក់ចំណេញដែលទទួលបានពីការប្រកបការងារអ្វីមួយ។

ប្រាក់ នាម

[ប្រាក់-កាក់] prak

ឈ្មោះលុយដែលធ្វើពីលោហៈ :

ប្រាក់ នាម

[ប្រាក់-កាស] prak

លុយកាក់ សាច់ប្រាក់សម្រាប់ចាយវាយ :

ប្រាក់ នាម

[ប្រាក់-បំ-ណុល] prak

លុយដែលជំពាក់គេ ឬបុលគេ :

ប្រាក់ នាម

[ប្រាក់-លើក-ទឹក-ចិត] prak

ប្រាក់បន្ថែមពីលើប្រាក់ខែឬប្រាក់ឈ្នួល ដើម្បីលើកទឹកចិត្ត :

ប្រាក់ នាម

[ប្រាក់-សោ-ធន់-និ-វាត់] prak

ប្រាក់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់នាពេលចូលនិវត្តន៍ :

ប្រាក់ នាម

[ប្រាក់-អ៊ុ-ប៉័ត-ថ័ម] prak

ប្រាក់ផ្គត់ផ្គង់ ប្រាក់ជំនួយបន្ថែម :

ប្រាក់កក់

ប្រាក់ដែលបង់សម្រាប់ធានានូវការជួលវត្ថុអ្វីមួយ ហើយត្រូវសងនៅពេលប្រគល់វត្ថុនោះត្រឡប់ឱ្យវិញដោយគ្មានការខូចខាត។

ប្រាក់កក់ នាម ១)

[ប្រាក់-កក់] breakkka≈

ប្រាក់ដែលអ្នកទិញបង់ទៅឱ្យអ្នកលក់នៅពេលបង្កើតកិច្ចសន្យា ដើម្បីធានាសិទ្ធិរបស់ខ្លួនថានឹងបានរបស់ដែលចង់ទិញនោះនៅពេលកំណត់ជាក់លាក់មួយ។

ប្រាក់កក់ នាម ២)

[ប្រាក់-កក់] breakkka≈

ប្រាក់ដែលបង់សម្រាប់ធានានូវការជួលវត្ថុអ្វីមួយ ហើយត្រូវសងនៅពេលប្រគល់វត្ថុនោះត្រឡប់ឱ្យវិញដោយគ្មានការខូចខាត។

ប្រាក់កម្រៃជើងសា នាម

[ប្រាក់-កំ-រ៉ៃ-ជើង-សា] breakkamraicheungsa≈

(ម.ព. កម្រៃជើងសា)។

ប្រាក់ឈ្នួល នាម

[ប្រាក់-ឈ្នួល] breakchhnuol≈

ប្រាក់ដែលទទួលបានពីការស៊ីឈ្នួល :

ប្រាក់ឈ្នួល នាម

[ប្រាក់-ឈ្នួល-អាប់-ប៉ៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-ម៉ា] breakchhnuolaabbakbakrakma≈

ប្រាក់ឈ្នួលកម្រិតទាបបំផុត :

ប្រាក់បំណាច់

ប្រាក់បន្ថែមលើបៀវត្សមូលដ្ឋាននៃមន្ត្រីរាជការ ដែលបំពេញមុខតំណែង វិជ្ជាជីវៈ និងបទពិសោធការងារ :

ប្រាក់បំណាច់ នាម

[ប្រាក់-បំ-ណាច់] breakbamnach≈

ប្រាក់ខែ ប្រាក់ឈ្នួល ប្រាក់បៀវត្ស :

ប្រាក់បំណាច់ នាម

[ប្រាក់-បំ-ណាច់-ឆ្នាំ] breakbamnachchhneaum≈

ប្រាក់រង្វាន់ប្រចាំឆ្នាំ :

ប្រាក់បំណាច់ នាម

[ប្រាក់-បំ-ណាច់-មុក-ងា] breakbamnachmukngea≈

ប្រាក់បន្ថែមលើបៀវត្សមូលដ្ឋាននៃមន្ត្រីរាជការ ដែលបំពេញមុខតំណែង វិជ្ជាជីវៈ និងបទពិសោធការងារ :

ប្រាក់សោធន

ប្រាក់ដែលផ្ដល់ឱ្យទៅប្រពន្ធឬប្ដីសម្រាប់ចិញ្ចឹមកូន ក្រោយពេលដែលលែងលះគ្នាដាច់ស្រឡះហើយ។

ប្រាក់សោធន នាម ១)

[ប្រាក់-សោ-ធន់] breaksaothno≈

ប្រាក់ដែលផ្ដល់ដោយរដ្ឋ ឬអង្គការសង្គម ដល់ជនងាយរងគ្រោះដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព។

ប្រាក់សោធន នាម ២)

[ប្រាក់-សោ-ធន់] breaksaothno≈

ចំនួនទឹកប្រាក់ដែលរដ្ឋាភិបាលឬក្រុមហ៊ុនឯកជនផ្ដល់ជូនជាទៀងទាត់ដល់មន្ត្រីឬបុគ្គលិករបស់ខ្លួនណាម្នាក់ដែលមិនអាចបន្តការងារតទៅទៀតបាន ដូចជាដល់អាយុត្រូវសម្រាកការងារ ឬដោយសារជំងឺ។

ប្រាក់សោធន នាម

[សោ-ធន់-សៈ-ម៉ា-ម៉ាត] saothnosakmamat≈

ប្រាក់សោធនសម្រាប់និយោជិតរដ្ឋដែលបានបំពេញការងារតិចជាង៣០ឆ្នាំ។

ប្រាក់សោធន នាម

[សោ-ធន់-អៈ-តី-តៈ-ភាប] saothnoaakteitakpheab≈

ប្រាក់សោធនសម្រាប់និយោជិតរដ្ឋដែលបានបំពេញការងារចាប់ពី៣០ឆ្នាំឡើងទៅ។

ប្រាក់សោធន នាម

[សោ-ធន់-អា-ហា-រ៉ៈ-កិច] saothnoaaharakkech≈

ប្រាក់ដែលផ្ដល់ឱ្យទៅប្រពន្ធឬប្ដីសម្រាប់ចិញ្ចឹមកូន ក្រោយពេលដែលលែងលះគ្នាដាច់ស្រឡះហើយ។

ឈ្មោះភាសាកណ្ដាល (គ្រាមភាសា) នៃជនជាតិឥណ្ឌាទាំងឡាយច្រើនប្រទេស មានតាំងពីក្នុងបុរាណកាលព្រេងនាយ ដរាបមកដល់សម័យបច្ចុប្បន្ន, ទាំង អយ៌កជន ក្នុង សក្ករដ្ឋ (នេប៉ាល) ជាជាតិភូមិនៃព្រះសក្យមុនីសម្ពុទ្ធ ក៏ប្រើភាសា ប្រាក្រឹត ដែរ។ ប្រាក្រឹត នេះមានអត្ថន័យថា ប្រក្រតី, ធម្មតា, សាមញ

ប្រាក្រឹត នាម

[ប្រា-ក្រិត] brakreith

ឈ្មោះភាសាកណ្ដាល (គ្រាមភាសា) នៃជនជាតិឥណ្ឌាទាំងឡាយច្រើនប្រទេស មានតាំងពីក្នុងបុរាណកាលព្រេងនាយ ដរាបមកដល់សម័យបច្ចុប្បន្ន, ទាំង អយ៌កជន ក្នុង សក្ករដ្ឋ (នេប៉ាល) ជាជាតិភូមិនៃព្រះសក្យមុនីសម្ពុទ្ធ ក៏ប្រើភាសា ប្រាក្រឹត ដែរ។ ប្រាក្រឹត នេះមានអត្ថន័យថា ប្រក្រតី, ធម្មតា, សាមញ

ប្រាឃាត

សង្គ្រាម, ចម្បាំង :

ប្រាឃាត នាម

[ប្រា-ឃាត] brakheat

សង្គ្រាម, ចម្បាំង :

ប្រាង្គ

ស្តូប ឬ ប្រាសាទដែលមានកំពូលខ្ពស់ ស្ថិតនៅលើទីលានច្រើនថ្នាក់ឬមួយថ្នាក់ពីរថ្នាក់ ច្រើនតែមានរាងច្រឡោតាំងពីក្រោមរហូតដល់កកំពូល។

ប្រាង្គ នាម

[ប្រាង] breang≈

ស្តូប ឬ ប្រាសាទដែលមានកំពូលខ្ពស់ ស្ថិតនៅលើទីលានច្រើនថ្នាក់ឬមួយថ្នាក់ពីរថ្នាក់ ច្រើនតែមានរាងច្រឡោតាំងពីក្រោមរហូតដល់កកំពូល។

ប្រាង្គណ៍

ទីវាលជាធ្លា, ទីផ្ទៃវាលយ៉ាងដូចទីវាលមុខផ្ទះ, មុខប្រាសាទ, ដំណាក់ ជាដើម។

ប្រាង្គណ៍ នាម

[ប្រាង] brangkon

ទីវាលជាធ្លា, ទីផ្ទៃវាលយ៉ាងដូចទីវាលមុខផ្ទះ, មុខប្រាសាទ, ដំណាក់ ជាដើម។

ប្រាចិន

ខាងកើត; ទិសខាងកើត; ច្រើននិយាយថា ប្រាចិនទិស ឬ បាចិនទិស (ទិសខាងកើត)។

ប្រាចិន គុ., ន.

[ប្រា-ចិន] brachen

ខាងកើត; ទិសខាងកើត; ច្រើននិយាយថា ប្រាចិនទិស ឬ បាចិនទិស (ទិសខាងកើត)។

ប្រាចីន

(ម.ព. ប្រាចិន)។

ប្រាចីន គុ., ន.

[ប្រា-ចីន] breachein≈

(ម.ព. ប្រាចិន)។

ប្រាច់

ឮសូរដោយផ្ទុះខ្លាញ់ដែលកំពុងចម្រាញ់ជាដើម។

ប្រាច់ ឧទានសព្ទ

[ប្រាច់] brach

ឮសូរដោយផ្ទុះខ្លាញ់ដែលកំពុងចម្រាញ់ជាដើម។

ប្រាច់ៗ

(ម.ព. ប្រាច់)។

ប្រាច់ៗ ឧទានសព្ទ

[ប្រាច់-ប្រាច់] breachbreach≈

(ម.ព. ប្រាច់)។

ប្រាជ្ញ

(ម.ព. ប្រាជ្ញព្រោក)។

ប្រាជ្ញ គុណនាម a

[ប្រាច] prach

ដែលមានប្រាជ្ញា, មានចំណេះ, ឈ្លាស :

ប្រាជ្ញ នាម b

[ប្រាច] prach

អ្នកមានប្រាជ្ញា, អ្នកចេះ, អ្នកឈ្លាសវៃ; ការចេះដឹង, ការឈ្លាសវៃ :

ប្រាជ្ញ គុណនាម

[ប្រាច-ក្នុង] prach

ដែលមានចំណេះច្រើន ព្រមទាំងគំនិតក៏ពូកែ ប៉ុន្តែមិនសូវប្រសប់និយាយឱ្យគេស្ដាប់។

ប្រាជ្ញ គុណនាម

[ប្រាច-គំ-និត] prach

(ម.ព. ប្រាជ្ញ)។

ប្រាជ្ញ កិរិយាសព្ទ

[ប្រាច-ព្រោក] prach

និយាយបញ្ចេញវោហារបរិយាយពីនេះពីនោះ មិនចេះអស់មិនចេះហើយឱ្យគេស្ដាប់។

ប្រាជ្ញ កិរិយាសព្ទ

[ប្រាច-ព្រោក] prach

អ្នកប្រាជ្ញដែលប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវតាមគន្លងធម៌សម្រាប់អ្នកប្រាជ្ញ។

ប្រាជ្ញ គុណនាម

[ប្រាច-សំ-ដី] prach

ដែលប៉ិនប្រសប់ខាងការនិយាយ។

ប្រាជ្ញ នាម

[ប្រាច-អិត-មា-យាត] prach

អ្នកដែលមានឋានៈជាអ្នកប្រាជ្ញ ប៉ុន្តែមានឫកពាមារយាទខ្ជីខ្ជាពុំសមដល់ឋានៈជាអ្នកប្រាជ្ញ :

ប្រាជ្ញ កិរិយាសព្ទ

[ព្រោក-ប្រាច] prach

(ម.ព. ប្រាជ្ញព្រោក)។

ប្រាជ្ញា

ប្រាជ្ញានិងញាណ ឬញាណដែលអាស្រ័យនឹងប្រាជ្ញា, ការយល់ជាក់ច្បាស់; (រ.ស.) :

ប្រាជ្ញា នាម

[ប្រាច-ញ៉ា] brachnha

ប្រីជា :

ប្រាជ្ញា នាម

[ប្រាច-ញ៉ា-ញាន] brachnha

ប្រាជ្ញានិងញាណ ឬញាណដែលអាស្រ័យនឹងប្រាជ្ញា, ការយល់ជាក់ច្បាស់; (រ.ស.) :

ប្រាណ

រក្សាជីវិត។

ប្រាណ នាម

[ប្រាន] bran

សត្វ; ជីវិត; ខ្យល់ដកដង្ហើម; កម្លាំង។

ប្រាណ នាម

[ខ្លួន-ប្រាន] bran

(ពាក្យសម្រួលមាត់) ខ្លួន, ខ្លួនដែលមានជីវិត។

ប្រាណ កិរិយាសព្ទ

[ចិញ-ចឹម-ប្រាន] bran

ចិញ្ចឹមជីវិត។

ប្រាណ កិរិយាសព្ទ

[រ័ក-សា-ប្រ៉ាន] bran

រក្សាជីវិត។

ប្រាណវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីការដកដង្ហើម ដំណើរខ្យល់ដង្ហើម និងការគ្រប់គ្រងខ្យល់ដង្ហើមជាដើម។

ប្រាណវិទ្យា នាម

[ប្រាន-វិត-ទ្យា] breanvittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីការដកដង្ហើម ដំណើរខ្យល់ដង្ហើម និងការគ្រប់គ្រងខ្យល់ដង្ហើមជាដើម។

ប្រាតិភោគ

ការយកទ្រព្យទៅធានាបំណុល :

ប្រាតិភោគ នាម

[ប្រា-តិ-ភោក] breatephok≈

(សេ.ហិ.) ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬវត្ថុមានតម្លៃដែលអ្នកខ្ចីប្រាក់ដាក់តម្កល់ជាការធានា :

ប្រាតិភោគ នាម

[ប្រា-តិ-ភោក-ភ័ន-ឌិក] breatephokphnodik≈

ការយកទ្រព្យទៅធានាបំណុល :

ប្រាត់

ស្ងួតខ្លួនរឹតរួតព្រោះត្រូវខ្យល់ខ្លាំង ព្រោះប្រឡាក់ភក់ជាដើម ដែលស្ងួតរឹតរួតខ្លួននាំឱ្យស្កៀប :

ប្រាត់ កិរិយាសព្ទ

[ប្រាត់] brat

ស្ងួតខ្លួនរឹតរួតព្រោះត្រូវខ្យល់ខ្លាំង ព្រោះប្រឡាក់ភក់ជាដើម ដែលស្ងួតរឹតរួតខ្លួននាំឱ្យស្កៀប :

ប្រាថ្នា

ប៉ង, តាំង ឬ ផ្គងបំណង, នឹកប៉ងឱ្យបានដូចចិត្តចង់ :

ប្រាថ្នា នាម a

[ប្រា-ថ្នា] brathna

ការតាំងបំណង, ការផ្គង ឬតាំងសូមសំណូមសូមឱ្យបានសម្រេចដូចបំណង :

ប្រាថ្នា កិរិយាសព្ទ b

[ប្រា-ថ្នា] brathna

ប៉ង, តាំង ឬ ផ្គងបំណង, នឹកប៉ងឱ្យបានដូចចិត្តចង់ :

ប្រាប កិរិយាសព្ទ

[ប្រាប] brab

ធ្វើឱ្យរាប, ឱ្យបាក់បប, ឱ្យចុះចាញ់ :

ប្រាប កិរិយាសព្ទ

[ប្រាប-ប្រាម] brab

ប្រាមប្រាបឱ្យរាបទាប, ឱ្យស្ដាប់ឱវាទ។

ប្រាប់

ថ្លែងពីសុខទុក្ខឱ្យដឹង។

ប្រាប់ កិរិយាសព្ទ

[ប្រាប់] brab

និយាយឱ្យដឹងចំពោះមុខ, និយាយឱ្យដឹងផ្ទាល់ខ្លួន, ថ្លែងឱ្យដឹង :

ប្រាប់ កិរិយាសព្ទ

[ប្រាប់-ប្រង] brab

ប្រាប់ដោយផ្ដាំផ្ញើនឹងអ្នកដទៃឱ្យផ្សាយដំណឹងតៗទៅ។

ប្រាប់ កិរិយាសព្ទ

[ប្រាប់-ផ្លូវ] brab

បង្ហាញឱ្យដឹងផ្លូវ។

ប្រាប់ កិរិយាសព្ទ

[ប្រាប់-សុខ-ទុក] brab

ថ្លែងពីសុខទុក្ខឱ្យដឹង។

ប្រាប្ដ

ដែលបានដល់ហើយ, ដែលបានលុះឬបានសម្រេចហើយ :

ប្រាប្ដ គុណនាម

[ប្រា-ប្ដៈ] ឬ [ប្រាប] breabdak]rue[breab≈

ដែលបានដល់ហើយ, ដែលបានលុះឬបានសម្រេចហើយ :

ប្រាប្ដាភិលាភ

ដែលមានលាភដល់ហើយ; សំដៅចំពោះអ្នកមានបុណ្យភ័ព្វសំណាងដែលមើលពុំឃើញស្រាប់តែកុសលចេញមុខផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ជាទីគាប់ចិត្ត ឱ្យដោយពុំបាននឹកស្មានទុកជាមុនថានឹងបានដល់ម្ល៉ឹង :

ប្រាប្ដាភិលាភ គុណនាម

[ប្រា-ប្ដា-ភិ-លាប] brabdaphileaph

ដែលមានលាភដល់ហើយ; សំដៅចំពោះអ្នកមានបុណ្យភ័ព្វសំណាងដែលមើលពុំឃើញស្រាប់តែកុសលចេញមុខផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ជាទីគាប់ចិត្ត ឱ្យដោយពុំបាននឹកស្មានទុកជាមុនថានឹងបានដល់ម្ល៉ឹង :