វចនានុក្រមខ្មែរ

ប្រជា នាម

[ប្រ-ជា-ធិ-ប៉ៈ-ដី] projea

អធិបតីរបស់ប្រជា (ព្រះរាជា)។

ប្រជា នាម

[ប្រ-ជា-ធិ-ប៉ៈ-តៃ] projea

ភាពនៃប្រទេសដែលមានប្រជារាស្ត្រជាអធិបតី គឺប្រទេសឬរដ្ឋបាលដែលមានប្រជាជនជាធំ ក្នុងការរើសតំណាងរបស់ខ្លួន ឱ្យជាអ្នកសម្រេចកិច្ចការក្នុងប្រទេស, ...។

ប្រជា នាម

[ប្រ-ជា-និ-ក] projea

ពួកប្រជារាស្ត្រ, ពួកមនុស្ស។

ប្រជា នាម

[ប្រ-ជា-ពល់-រ័ត] projea

ពលរដ្ឋគឺប្រជាជន ឬប្រជាជនដែលជាពលរដ្ឋ។

ប្រជា នាម

[ប្រ-ជា-ភិ-ថុត] projea

ការបញ្ជោរឬការបញ្ចើចលើកជើងប្រជារាស្ត្រ។

ប្រជា នាម

[ប្រ-ជា-ភិ-បាល] projea

អ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាប្រជាជន (ព្រះរាជា)។

ប្រជា នាម

[ប្រ-ជា-ភិ-វ័ត] projea

ការលូតលាស់ដុះដាលរបស់ប្រជារាស្ត្រ; ការបណ្ដុះបណ្ដាលមនុស្ស, សត្វ ត្រង់តំបន់ដែលមិនធ្លាប់មានក្នុងកាលមុនឱ្យកើតមានឡើង, ឱ្យបានរីកចម្រើនឡើងជាលំដាប់។

ប្រជា គុណនាម

[ប្រ-ជា-មា-និត] projea

ដែលប្រជាជនចូលចិត្តស្រឡាញ់រាប់អាន; ដែលទាក់ទងដល់ប្រជារាស្ត្រ, ដែលមានផលប្រយោជន៍ដល់បណ្ដាជនទូទៅ :

ប្រជា នាម

[ប្រ-ជា-រាស] projea

ពួកជនចំណុះដែន។

ប្រជាកោលាហល

ការរំជើបរំជួល, ភាពច្របូកច្របល់, ស្ថានភាពដែលប្រជាជនធ្វើការតវ៉ា ឬកុបកម្មជាសាធារណៈ ដើម្បីសម្រេចនូវការផ្លាស់ប្ដូរមួយ។

ប្រជាកោលាហល នាម

[ប្រ-ជា-កោ-ឡា-ហល់] brocheakaolahlo≈

ការរំជើបរំជួល, ភាពច្របូកច្របល់, ស្ថានភាពដែលប្រជាជនធ្វើការតវ៉ា ឬកុបកម្មជាសាធារណៈ ដើម្បីសម្រេចនូវការផ្លាស់ប្ដូរមួយ។

ប្រជាជន

ប្រជាជនដែលពួកខ្មែរក្រហមជម្លៀសចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញនិងទីប្រជុំជនដទៃទៀតទៅទីជនបទកាលពីថ្ងៃទី១៧ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥។

ប្រជាជន នាម

[ប្រ-ជា-ជន់] procheajun

ពួកជនចំណុះប្រទេស។

ប្រជាជន នាម

[ប្រ-ជា-ជន់-ចាស់] procheajun

ប្រជាជនមូលដ្ឋានដែលរស់នៅក្នុងតំបន់រំដោះនៃពួកខ្មែរក្រហមនៅសម័យសង្គ្រាមចន្លោះឆ្នាំ១៩៧០-១៩៧៥មុនពេលដែលប្រជាជនថ្មីទៅដល់។

ប្រជាជន នាម

[ប្រ-ជា-ជន់-ថ្មី] procheajun

ប្រជាជនដែលពួកខ្មែរក្រហមជម្លៀសចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញនិងទីប្រជុំជនដទៃទៀតទៅទីជនបទកាលពីថ្ងៃទី១៧ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥។

ប្រជាជនលើសបន្ទុក

ស្ថានភាពនៃប្រជាជននៅកន្លែងណាមួយ (តំបន់ ប្រទេស) ដែលមានចំនួនច្រើនលើសពីលទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច។

ប្រជាជនលើសបន្ទុក នាម

[ប្រ-ជា-ជន់-លើស-បន់-ទុក] brocheachnoleusbnotuk≈

ស្ថានភាពនៃប្រជាជននៅកន្លែងណាមួយ (តំបន់ ប្រទេស) ដែលមានចំនួនច្រើនលើសពីលទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច។

ប្រជាទណ្ឌ

ការដាក់ទោសដោយគ្មានការវិនិច្ឆ័យ ឬការសម្លាប់ប្រជាជនរង្គាលក្រោមលេសអ្វីមួយដោយឥតមានការជំនុំជម្រះតាមច្បាប់។

ប្រជាទណ្ឌ នាម

[ប្រ-ជា-ទ័ន] brocheatno≈

ការដាក់ទោសដោយគ្មានការវិនិច្ឆ័យ ឬការសម្លាប់ប្រជាជនរង្គាលក្រោមលេសអ្វីមួយដោយឥតមានការជំនុំជម្រះតាមច្បាប់។

ប្រជាធិបតេយ្យនីយកម្ម

ការធ្វើឱ្យមានប្រជាធិបតេយ្យ ឬការរៀបចំទៅតាមគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ :

ប្រជាធិបតេយ្យនីយកម្ម នាម

[ប្រ-ជា-ធិ-ប៉ៈ-តៃ-នី-យៈ-កាំ] brocheathibaktainiyeakkaam≈

ការធ្វើឱ្យមានប្រជាធិបតេយ្យ ឬការរៀបចំទៅតាមគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ :

ប្រជានិយម

គំនិតឬសកម្មភាពនយោបាយរបស់ក្រុមមនុស្សដែលចាត់ទុកថា មតិយោបល់របស់ខ្លួនជាមតិយោបល់របស់ប្រជាជនសាមញ្ញ :

ប្រជានិយម នាម

[ប្រ-ជា-និ-យំ] brocheaniyum≈

គំនិតឬសកម្មភាពនយោបាយរបស់ក្រុមមនុស្សដែលចាត់ទុកថា មតិយោបល់របស់ខ្លួនជាមតិយោបល់របស់ប្រជាជនសាមញ្ញ :

ប្រជានុរាស្ត្រ

ពពួកជនធំតូចគ្រប់វណ្ណៈ គ្រប់ឋានៈក្នុងប្រទេស។

ប្រជានុរាស្ត្រ នាម

[ប្រ-ជា-នុ-រាស] bracheanureastrar

ពពួកជនធំតូចគ្រប់វណ្ណៈ គ្រប់ឋានៈក្នុងប្រទេស។

ប្រជានុវឌ្ឍន៍

ការធ្វើឱ្យប្រទេសឬស្ថាប័នណាមួយមានលក្ខណៈប្រជាធិបតេយ្យ។

ប្រជានុវឌ្ឍន៍ នាម

[ប្រ-ជា-នុ-វត់] brocheanuvta≈

ការធ្វើឱ្យប្រទេសឬស្ថាប័នណាមួយមានលក្ខណៈប្រជាធិបតេយ្យ។

ប្រជាន់

ដើរពីក្រោយជិតគ្នាស្ទើរតែនឹងជាន់កែងអ្នកដើរមុន។

ប្រជាន់ គុណកិរិយា

[ប្រ-ជាន់] brachean

ដែលប្រផុតនឹងជាន់, ស្ទើរតែនឹងជាន់។

ប្រជាន់ កិរិយាសព្ទ

[ដើ-ប្រ-ជាន់-កែង] brachean

ដើរពីក្រោយជិតគ្នាស្ទើរតែនឹងជាន់កែងអ្នកដើរមុន។

ប្រជាប់

ជាប់មិនឃ្លាតពីគ្នា គឺទៅណាទៅជាមួយគ្នាមិនឱ្យឃ្លាត។

ប្រជាប់ កិ., គុ.កិ.

[ប្រ-ជាប់] bracheab

ជាប់មិនឃ្លាតពីគ្នា គឺទៅណាទៅជាមួយគ្នាមិនឱ្យឃ្លាត។

ប្រជាប្រិយ

ភាពដែលជាទីពេញនិយមរបស់មហាជន។

ប្រជាប្រិយ គុណនាម

[ប្រ-ជា-ប្រី] bracheabrey

ដែលជាទីស្រឡាញ់របស់ប្រជា, ដែលគួរឱ្យប្រជារាស្ត្រស្រឡាញ់ពេញចិត្ត, ដែលសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ :

ប្រជាប្រិយ នាម

[ប្រ-ជា-ប្រិ-យ៉ៈ-ភាប] bracheabrey

ភាពដែលជាទីពេញនិយមរបស់មហាជន។

ប្រជាសវនាការ

ការដែលប្រជារាស្ត្រចូលចួបឥស្សរជន ដើម្បីសន្ទនាប្រស្រ័យការណ៍ផ្សេងៗ; ការជំនុំជម្រះកាត់សេចក្ដីឱ្យប្រជារាស្ត្រ; វេលាជំនុំជម្រះរឿងរ៉ាវនៃប្រជារាស្ត្រ :

ប្រជាសវនាការ នាម

[ប្រ-ជា-សៈ-វ៉ៈ-ណា-កា] bracheasvoneakar

ការដែលប្រជារាស្ត្រចូលចួបឥស្សរជន ដើម្បីសន្ទនាប្រស្រ័យការណ៍ផ្សេងៗ; ការជំនុំជម្រះកាត់សេចក្ដីឱ្យប្រជារាស្ត្រ; វេលាជំនុំជម្រះរឿងរ៉ាវនៃប្រជារាស្ត្រ :

ប្រជាសាស្ត្រ

(ស្ថិតិ.) ការសិក្សា និងការវិភាគលើគេហព័ន្ធគ្រួសារដូចជា កំណើតគ្រួសារ ការផ្លាស់ប្ដូរស្ថានភាពគ្រួសារ មានការកើនចំនួន ឬការបាត់បង់សមាជិក ជាដើម។

ប្រជាសាស្ត្រ នាម

[ប្រ-ជា-សាស] brocheasas≈

(ស្ថិតិ.) ការសិក្សាអំពីបម្រែបម្រួលចំនួនកើត ស្លាប់ អាយុ អាពាហ៍ពិពាហ៍ ចំណូលនិងចំណាកស្រុក របស់មនុស្សនៅក្នុងតំបន់និងរយៈពេលជាក់លាក់ណាមួយ :

ប្រជាសាស្ត្រ នាម

[ប្រ-ជា-សាស-គ្រួ-សា] brocheasaskruosa≈

(ស្ថិតិ.) ការសិក្សា និងការវិភាគលើគេហព័ន្ធគ្រួសារដូចជា កំណើតគ្រួសារ ការផ្លាស់ប្ដូរស្ថានភាពគ្រួសារ មានការកើនចំនួន ឬការបាត់បង់សមាជិក ជាដើម។

ប្រជាហិង្សក៍

ជនផ្ដាច់ការ អ្នកប្រើអំណាចផ្ដាច់ការ អ្នករំលោភដោយអំណាចលើប្រជាជន។

ប្រជាហិង្សក៍ នាម

[ប្រ-ជា-ហឹង] brocheahoeng≈

ជនផ្ដាច់ការ អ្នកប្រើអំណាចផ្ដាច់ការ អ្នករំលោភដោយអំណាចលើប្រជាជន។

ប្រជាហិង្សា

អំណាចផ្ដាច់ការលើប្រជាជន។

ប្រជាហិង្សា នាម ១)

[ប្រ-ជា-ហឹង-សា] brocheahoengsa≈

ការគ្រប់គ្រងដោយប្រើអំពើឃោរឃៅ ឬការសង្កត់សង្កិនលើប្រជាជន។

ប្រជាហិង្សា នាម ២)

[ប្រ-ជា-ហឹង-សា] brocheahoengsa≈

អំណាចផ្ដាច់ការលើប្រជាជន។

ប្រជុំ

ប្រជុំរឿងក្នុងអតីតជាតិ។

ប្រជុំ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ជុំ] projum

ធ្វើឱ្យជុំគ្នា, ប្រមូលឱ្យចួបជុំគ្នា, មកចួបជុំគ្នា :

ប្រជុំ នាម

[ទី-ប្រ-ជុំ] projum

ទីដែលចួបជុំគ្នា។

ប្រជុំ នាម

[ប្រ-ជុំ-ជន់] projum

ពួកជនដែលកំពុងប្រជុំគ្នា។

ប្រជុំ នាម

[ប្រ-ជុំ-ជា-ដក់] projum

ប្រជុំរឿងក្នុងអតីតជាតិ។

ប្រជុំកោះ

បណ្ដុំកោះតូចធំទាំងឡាយដែលស្ថិតនៅរាយប៉ាយក្បែរៗគ្នា :

ប្រជុំកោះ នាម

[ប្រ-ជុំ-កោះ] brochuumkaoah≈

បណ្ដុំកោះតូចធំទាំងឡាយដែលស្ថិតនៅរាយប៉ាយក្បែរៗគ្នា :

ប្រជួន

(ម.ព. ប្រចួន)។

ប្រជួន កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ជួន] brochuon

(ម.ព. ប្រចួន)។

ប្រជួប

(ម.ព. ប្រចួប)។

ប្រជួប កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ជួប] brachuob

(ម.ព. ប្រចួប)។

ប្រជួស

ធ្មេញដែលដុះអែបស្ទួនគ្នាជាពីរ។

ប្រជួស គុណនាម

[ប្រ-ជួស] brachuos

ដែលជួសត្រួតលើគ្នា, ដែលស្ទួនលើគ្នា។

ប្រជួស នាម

[ធ្មេញ-ប្រ-ជួស] brachuos

ធ្មេញដែលដុះអែបស្ទួនគ្នាជាពីរ។

ប្រជៀច

(ម.ព. ប្រចៀច)។

ប្រជៀច នាម

[ប្រ-ជៀច] brachiech

(ម.ព. ប្រចៀច)។

ប្រជៀវ

(ម.ព. ប្រចៀវ)។

ប្រជៀវ នាម

[ប្រ-ជៀវ] brachiev

(ម.ព. ប្រចៀវ)។

ប្រជែង

ដណ្ដើមជែងកាត់មុខគ្នា, ដណ្ដើមយកឈ្នះ :

ប្រជែង កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ជែង] projeng

ដណ្ដើមជែងកាត់មុខគ្នា, ដណ្ដើមយកឈ្នះ :

ប្រជ្រុយ

សាច់ដែលដុះជាពកតូចខ្ពស់ជាងសាច់ប្រក្រតី មានសម្បុរខ្មៅឬក្រហមក្រមៅ។

ប្រជ្រុយ នាម

[ប្រ-ជ្រុយ] brochruy

សាច់ដែលដុះជាពកតូចខ្ពស់ជាងសាច់ប្រក្រតី មានសម្បុរខ្មៅឬក្រហមក្រមៅ។

ប្រជ្រួស

ដែលជ្រួសផ្លូវគ្នា; ដែលជ្រួសដើរប្រជ្រួសគ្នា :

ប្រជ្រួស គុ.កិ., គុ.

[ប្រ-ជ្រួស] brochruos

ដែលជ្រួសផ្លូវគ្នា; ដែលជ្រួសដើរប្រជ្រួសគ្នា :

ប្រជ្រៀត

ដែលប្រជ្រៀតឱ្យតែបានចុះគ្នា :

ប្រជ្រៀត កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ជ្រៀត] brachriet

ជ្រៀតជ្រែកចូលក្នុងទីចង្អៀត :

ប្រជ្រៀត គុណកិរិយា

[ប្រ-ជ្រៀត] brachriet

ដែលប្រជ្រៀតឱ្យតែបានចុះគ្នា :

ប្រឈម

ឈមមុខបែររកគ្នា :

ប្រឈម កិ., គុ. ១)

[ប្រ-ឈម] p'chhorm

(ព.ប្រ.) ជួបប្រទះ, តទល់, តតាំង :

ប្រឈម កិ., គុ.កិ. ២)

[ប្រ-ឈម] p'chhorm

ឈមមុខបែររកគ្នា :

ប្រឈួន

ឈឺ, មានជំងឺ; ប្រើជា រ.ស. :

ប្រឈួន កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ឈួន] brochhuon

ឈឺ, មានជំងឺ; ប្រើជា រ.ស. :

ប្រឈ្លោះ

កជម្លោះ, ឈ្លោះប្រកែកគ្នាទៅវិញទៅមក (ព.សា.)។

ប្រឈ្លោះ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ឈ្លោះ] brachhluoh

កជម្លោះ, ឈ្លោះប្រកែកគ្នាទៅវិញទៅមក (ព.សា.)។

ប្រញប្ដ

បញ្ញត្ត :

ប្រញប្ដ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ញ៉ាប់] bronhab≈

បញ្ញត្ត :

ប្រញប្ដិ

បញ្ញត្តិ :

ប្រញប្ដិ នាម

[ប្រ-ញ៉ាប់] bronhab≈

បញ្ញត្តិ :

ប្រញាប់

បង្ខំឱ្យញាប់, ធ្វើឱ្យញាប់, ឱ្យឆាប់; ដែលញាប់, ឆាប់ :

ប្រញាប់ កិ., គុ.កិ., គុ.

[ប្រ-ញ៉ាប់] pnhab

បង្ខំឱ្យញាប់, ធ្វើឱ្យញាប់, ឱ្យឆាប់; ដែលញាប់, ឆាប់ :

ប្រញាយ

ដណ្ដើមគ្នាដោយឥតរបប :

ប្រញាយ កិ., គុ.កិ.

[ប្រ-ញ៉ាយ] bronheay

ដណ្ដើមគ្នាដោយឥតរបប :

ប្រញាល់

ប្រញាប់ដោយរហ័ស, ប្រញាប់ណាស់។

ប្រញាល់ បុព្វបទ

[ប្រ-ញ៉ាល់] branheal

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប្រញាប់។

ប្រញាល់ កិ., គុ.កិ., គុ.

[ប្រ-ញ៉ាប់-ប្រ-ញ៉ាល់] branheal

ប្រញាប់ដោយរហ័ស, ប្រញាប់ណាស់។

ប្រញិប

ពាក្យជាបរិវាររបស់ពាក្យ ប្រញាប់ ថា :

ប្រញិប បុព្វបទ

[ប្រ-ញ៉ិប] bronhib

ពាក្យជាបរិវាររបស់ពាក្យ ប្រញាប់ ថា :

ប្រញឹក

ប្រញាប់ដោយញឹកញាប់, ប្រញាប់ក្រៃពេក។

ប្រញឹក កិ., គុ.កិ., គុ.

[ប្រ-ញ៉ឹក] bronhuek

បង្ខំញឹកញាប់; ដែលត្រូវធ្វើយ៉ាងញឹកញាប់ :

ប្រញឹក កិ., គុ.កិ., គុ.

[ប្រ-ញ៉ឹក-ប្រ-ញ៉ាប់] bronhuek

ប្រញាប់ដោយញឹកញាប់, ប្រញាប់ក្រៃពេក។

ប្រដក់

ដែលមានខ្លួនស្គមធំតែពោះ :

ប្រដក់ គុណនាម

[ប្រ-ដក់] bradak

ដែលមានខ្លួនស្គមធំតែពោះ :

ប្រដា

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប្រដាប់ ថា ប្រដាប់ប្រដា ប្រដាប់ផ្សេងៗច្រើនមុខច្រើនយ៉ាងនេះខ្លះនោះខ្លះ ថោកខ្លះថ្លៃខ្លះ។

ប្រដា បុព្វបទ

[ប្រ-ដា] brada

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប្រដាប់ ថា ប្រដាប់ប្រដា ប្រដាប់ផ្សេងៗច្រើនមុខច្រើនយ៉ាងនេះខ្លះនោះខ្លះ ថោកខ្លះថ្លៃខ្លះ។

ប្រដាក់

ឈ្មោះឈើព្រៃមានផ្លែបរិភោគបាន។