វចនានុក្រមខ្មែរ

បន្ទីង កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទីង] bonting

បញ្ជើត (ព.បុ.)។

បន្ទុក

ភារៈឬចំនួនដែលផ្ទុក, កិច្ចការធុរៈខុសត្រូវគ្រប់សព្វ :

បន្ទុក នាម

[បន់-ទុក] bontuk

ភារៈឬចំនួនដែលផ្ទុក, កិច្ចការធុរៈខុសត្រូវគ្រប់សព្វ :

បន្ទុកអគ្គិសនី

(រូប.) លក្ខណៈមូលដ្ឋានរបស់រូបធាតុ។ បន្ទុកអគ្គិសនីមានពីរប្រភេទគឺបន្ទុកវិជ្ជមាន និងបន្ទុកអវិជ្ជមាន ហើយមានខ្នាតគិតជាគូឡុំ (C)។

បន្ទុកអគ្គិសនី នាម

[បន់-ទុក-អាក់-គិ-សៈ-នី] bnotukaakkisakni≈

(រូប.) លក្ខណៈមូលដ្ឋានរបស់រូបធាតុ។ បន្ទុកអគ្គិសនីមានពីរប្រភេទគឺបន្ទុកវិជ្ជមាន និងបន្ទុកអវិជ្ជមាន ហើយមានខ្នាតគិតជាគូឡុំ (C)។

បន្ទុល

ធ្វើឱ្យទុល :

បន្ទុល កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទុល] bontul

ធ្វើឱ្យទុល :

បន្ទុំ

បំពេញបារមីទាំង ១០ឱ្យពេញបរិបូរហាក់ដូចជាផ្លែឈើដែលដល់កំណត់ទុំ ដើម្បីឱ្យសម្រេចពោធិញ្ញាណ។

បន្ទុំ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទុំ] bontuum

ធ្វើឱ្យទុំ :

បន្ទុំ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទុំ-ក្រ-ចក] bontuum

យកស្លឹកក្រពេនដែលបុកឬដែលដំឱ្យល្អិត មករុំត្រង់ក្រចកដៃឱ្យដិតឡើងសម្បុរក្រហមទុំ រាប់ថាជាលម្អរបស់អ្នកដែលត្រូវការ។

បន្ទុំ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទុំ-បា-រ៉ៈ-ម៉ី] bontuum

បំពេញបារមីទាំង ១០ឱ្យពេញបរិបូរហាក់ដូចជាផ្លែឈើដែលដល់កំណត់ទុំ ដើម្បីឱ្យសម្រេចពោធិញ្ញាណ។

បន្ទុះ នាម

[បន់-ទុះ] bnotueah≈

ការផ្ទុះ :

បន្ទុះ នាម

[បន់-ទុះ-ភ្នំ-ភ្លើង] bnotueahphnumphleung≈

ការផ្ទុះចេញឧស្ម័ន ផេះ ផ្សែង និងកម្អែលភ្នំភ្លើងទៅក្នុងអាកាស ទៅលើដី បាតសមុទ្រដោយសារកម្លាំងក្នុងជម្រៅផែនដីដែលទម្លុះស្រទាប់ដី បាតសមុទ្រ។

បន្ទុះ នាម

[បន់-ទុះ-ស្បែក] bnotueahsbaek≈

កន្ទួលនៅលើស្បែកពណ៌ក្រហមជួនកាលមានសណ្ឋានជាផ្លាក ជួនកាលមានសណ្ឋានជាពងទឹក :

បន្ទូល

សម្ដី, ការនិយាយ (រ.ស.) :

បន្ទូល នាម ១)

[បន់-ទូល] bontul

បង្ហើយក្បាល, កំពូល :

បន្ទូល នាម ២)

[បន់-ទូល] bontul

សម្ដី, ការនិយាយ (រ.ស.) :

បន្ទើង

(ម.ព. បន្ទីង)។

បន្ទើង កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទើង] bontaung

(ម.ព. បន្ទីង)។

បន្ទើត

(ម.ព. បន្តើត)។

បន្ទើត កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទើត] bontaut

(ម.ព. បន្តើត)។

បន្ទើរ

ធ្វើឱ្យទើរ, ឱ្យអ្នកដទៃយកទៅទើរ, ដាក់លើធ្នើរ :

បន្ទើរ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទើ] bantaur

ធ្វើឱ្យទើរ, ឱ្យអ្នកដទៃយកទៅទើរ, ដាក់លើធ្នើរ :

បន្ទេរ

ធ្វើឱ្យទេរ, ឱ្យជ្រេ, ឱ្យទ្រេត។

បន្ទេរ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទេ] banter

ធ្វើឱ្យទេរ, ឱ្យជ្រេ, ឱ្យទ្រេត។

បន្ទោ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទោ] bantou

បញ្ចេញ, បន្ថយ, នាំចេញ :

បន្ទោបង់

នាំបង់, បន្ថយចេញ :

បន្ទោបង់ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទោ-បង់] bantoubang

នាំបង់, បន្ថយចេញ :

បន្ទោលកាក

ឈ្មោះកាព្យមួយប្រភេទ ក្នុង១ល្បះមាន៤ឃ្លា ឃ្លាទី១និងឃ្លាទី៣មាន៤ព្យាង្គ ឃ្លាទី២និងឃ្លាទី៤មាន៦ព្យាង្គ :

បន្ទោលកាក នាម

[បន់-ទោល-កាក] bnotolkak≈

ឈ្មោះកាព្យមួយប្រភេទ ក្នុង១ល្បះមាន៤ឃ្លា ឃ្លាទី១និងឃ្លាទី៣មាន៤ព្យាង្គ ឃ្លាទី២និងឃ្លាទី៤មាន៦ព្យាង្គ :

បន្ទោស

បន្ទោសខ្លាំងផ្ទួនៗ ទាល់តែទម្លាក់មុខជ្រុប។

បន្ទោស កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទោស] bontous

ស្ដីឱ្យដោយគ្រាន់តែប្រាប់ទោសកំហុសឥតមានជេរវាយឬធ្វើទោសអ្វី :

បន្ទោស កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទោស] bontous

បន្ទោសខ្លាំងផ្ទួនៗ ទាល់តែទម្លាក់មុខជ្រុប។

បន្ទោះ

ឈ្មោះកាំបិតតូចដងវែងចុងស្រួចសម្រាប់បិតបន្ទោះផ្សេងៗ :

បន្ទោះ នាម ១)

[បន់-ទោះ] bontuoh

ចម្រៀកផ្ដៅ ឬឫស្សីដែលពុះ, ដែលច្រៀករួចបិតនឹងកាំបិតបន្ទោះសម្រាប់ត្បាញ, សម្រាប់ក្រង :

បន្ទោះ នាម ២)

[បន់-ទោះ] bontuoh

ឈ្មោះកាំបិតតូចដងវែងចុងស្រួចសម្រាប់បិតបន្ទោះផ្សេងៗ :

បន្ទោះប្រហុក

ឈ្មោះសម្លម្ជូរមួយប្រភេទ ស្លបង់តែប្រហុកនិងអំបិលសុទ្ធសាធ, សម្រាប់ប្រើតាមការទ័លមួយដងមួយកាល។

បន្ទោះប្រហុក នាម

[បន់-ទោះ-ប្រ-ហុក] bontuohrohok

ឈ្មោះសម្លម្ជូរមួយប្រភេទ ស្លបង់តែប្រហុកនិងអំបិលសុទ្ធសាធ, សម្រាប់ប្រើតាមការទ័លមួយដងមួយកាល។

បន្ទោះព្រហក់

(ម.ព. បន្ទោះប្រហុក)។

បន្ទោះព្រហក់ នាម

[បន់-ទោះ-ព្រ-ហ៊ក់] bnotoeahprohka≈

(ម.ព. បន្ទោះប្រហុក)។

បន្ទំ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទំ] bantum

ធ្វើឱ្យទំ, ចាប់ដាក់ឱ្យទំ, ឱ្យតោង :

បន្ទះ

ចម្រៀកឈើ, ចម្រៀកឫស្សីដែលមានបន្ទារធំជាងទោល (ចម្រៀកសំប៉ែត) :

បន្ទះ នាម

[បន់-ទះ] banteah

ចម្រៀកឈើ, ចម្រៀកឫស្សីដែលមានបន្ទារធំជាងទោល (ចម្រៀកសំប៉ែត) :

បន្ទ្រាន់

ធ្វើឱ្យទ្រាន់ :

បន្ទ្រាន់ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទ្រាន់] bantrean

ធ្វើឱ្យទ្រាន់ :

បន្ទ្រេត

ធ្វើឱ្យទ្រេត :

បន្ទ្រេត កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទ្រេត] bantret

ធ្វើឱ្យទ្រេត :

បន្ទ្រោម

ធ្វើឱ្យទ្រោម :

បន្ទ្រោម កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទ្រោម] bontroum

ធ្វើឱ្យទ្រោម :

បន្ធាត់

ធ្វើឱ្យធាត់។

បន្ធាត់ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ធាត់] bontheat

ធ្វើឱ្យធាត់។

បន្ធាត់បន្ធំ

ធ្វើឱ្យធាត់ធំឬឱ្យធំធាត់។

បន្ធាត់បន្ធំ បុព្វបទ

[បន់-ធាត់-បន់-ធំ] bnotheatbnothum≈

ធ្វើឱ្យធាត់ធំឬឱ្យធំធាត់។

បន្ធូរ

ធ្វើឱ្យធូរថយ, ឱ្យទូលាយ។

បន្ធូរ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ធូ] bonthur

ធ្វើឱ្យធូរ គឺធ្វើមិនឱ្យតឹងមិនឱ្យចង្អៀតពេក :

បន្ធូរ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ធូ-បន់-ថយ] bonthur

ធ្វើឱ្យធូរថយ, ឱ្យទូលាយ។

បន្ធំ

ធ្វើឱ្យធំ; លើកស័ក្ដិយសឱ្យធំជាងមុន។

បន្ធំ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ធំ] banthum

ធ្វើឱ្យធំ; លើកស័ក្ដិយសឱ្យធំជាងមុន។

បន្ធំបន្ធាត់

(ម.ព. បន្ធាត់បន្ធំ)។

បន្ធំបន្ធាត់ បុព្វបទ

[បន់-ធំ-បន់-ធាត់] bnothumbnotheat≈

(ម.ព. បន្ធាត់បន្ធំ)។

បន្លប់

ធ្វើឱ្យឡប់ គឺនិយាយបង្គ្របឬនិយាយបំភាន់ ដើម្បីឱ្យគេឡប់វល់ប្រាជ្ញាទាល់សម្ដី :

បន្លប់ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ឡប់] banlob

ធ្វើឱ្យឡប់ គឺនិយាយបង្គ្របឬនិយាយបំភាន់ ដើម្បីឱ្យគេឡប់វល់ប្រាជ្ញាទាល់សម្ដី :

បន្លា

ដែលមានសណ្ឋានស្រួចដូចពន្លកស្បូវ :

បន្លា នាម

[បន់-ឡា] banlea

រុក្ខាវយវៈស្រួចមុតរបស់ឈើ, ឫស្សី, ផ្ដៅ, វល្លិពួកខ្លះជាដើម :

បន្លា នាម

[បន់-ឡា-ក្នុង-ភូម] banlea

(ព.ប្រ.) បន្លាក្នុងភូមិ គឺមានមនុស្សកាចអាក្រក់នៅក្នុងភូមិជាមួយ។

បន្លា គុណនាម

[បន់-ឡា-ស្បូវ] banlea

ដែលមានសណ្ឋានស្រួចដូចពន្លកស្បូវ :

បន្លាច

ធ្វើឱ្យខ្លាចដោយព្យូហ៍, ដោយកលឧបាយ ឬដោយសម្ដែងអាការៈគួរស្បើម គួរស្ញើប។

បន្លាច កិរិយាសព្ទ

[បន់-ឡាច] bonleach

ធ្វើឱ្យខ្លាចដោយព្យូហ៍, ដោយកលឧបាយ ឬដោយសម្ដែងអាការៈគួរស្បើម គួរស្ញើប។

បន្លាយ

ឈ្មោះខ្សែសម្រាប់ចងតឱ្យវែងឱ្យឆ្ងាយ :

បន្លាយ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ឡាយ] banleay

បណ្ដោយឱ្យវែង :

បន្លាយ នាម

[បន់-ឡាយ] banleay

ឈ្មោះខ្សែសម្រាប់ចងតឱ្យវែងឱ្យឆ្ងាយ :

បន្លាស់

អំពើដែលផ្លាស់ ឬអ្វីៗដែលផ្លាស់ជាជំនួសគេ :

បន្លាស់ នាម

[បន់-ឡាស់] bonleas

អំពើដែលផ្លាស់ ឬអ្វីៗដែលផ្លាស់ជាជំនួសគេ :

បន្លិច

មាត់ព្រែកឬមាត់ស្ទឹងដែលចេញទៅចួបនឹងទន្លេឬបឹង។

បន្លិច កិរិយាសព្ទ

[បន់-ឡិច] banlich

ធ្វើឱ្យលេចមក :

បន្លិច នាម

[បន់-ឡិច] banlich

មាត់ព្រែកឬមាត់ស្ទឹងដែលចេញទៅចួបនឹងទន្លេឬបឹង។

បន្លឹម

បង្ហើបធ្វើឱ្យឃើញកំផ្លឹម ឬឱ្យឃើញតែបន្តិច :

បន្លឹម កិរិយាសព្ទ

[បន់-ឡឹម] bonluem

បង្ហើបធ្វើឱ្យឃើញកំផ្លឹម ឬឱ្យឃើញតែបន្តិច :

បន្លឺ

បញ្ចេញសំឡេងឱ្យលាន់ឮខ្លាំងឡើង, កម្ទរសម្ដីឮខ្លាំងៗ។

បន្លឺ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ឡឺ] bonlueu

បញ្ចេញសំឡេងឱ្យលាន់ឮខ្លាំងឡើង, កម្ទរសម្ដីឮខ្លាំងៗ។

បន្លុក

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ បន្លែ :

បន្លុក បុព្វបទ

[បន់-ឡុក] banluk

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ បន្លែ :

បន្លុង

របស់ដែលគេដាក់ប្លុងឱ្យបព្វជិតទស់យក។ របស់ដែលគេរៀបបញ្ជូនឱ្យបុគ្គលអ្នករំលាងខន្ធទៅហើយ, គេដាក់ប្លុងហើយនិមន្តបព្វជិតទស់យក ឬលើកប្រគេន ឬក៏គ្រាន់តែពោលពាក្យបវារណាឮឱ្យលោកជ្រាប។

បន្លុង នាម

[បន់-ឡុង] bonlung

របស់ដែលគេដាក់ប្លុងឱ្យបព្វជិតទស់យក។ របស់ដែលគេរៀបបញ្ជូនឱ្យបុគ្គលអ្នករំលាងខន្ធទៅហើយ, គេដាក់ប្លុងហើយនិមន្តបព្វជិតទស់យក ឬលើកប្រគេន ឬក៏គ្រាន់តែពោលពាក្យបវារណាឮឱ្យលោកជ្រាប។

បន្លុយ

បញ្ចេញសម្ដីពីចម្ងាយដោយសំដៅចំ ឬដោយបញ្ឆិតបញ្ឆៀង :

បន្លុយ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ឡុយ] bonluy

បញ្ចេញសម្ដីពីចម្ងាយដោយសំដៅចំ ឬដោយបញ្ឆិតបញ្ឆៀង :

បន្លួញ

ស្នូលដំណាប់សម្រាប់បញ្ចុះ ឬដែលបញ្ចុះហើយ :

បន្លួញ នាម

[បន់-លួញ] bonluonh

ស្នូលដំណាប់សម្រាប់បញ្ចុះ ឬដែលបញ្ចុះហើយ :

បន្លៀក

ការផុសផ្លៀក (ប្រើចំពោះតែត្រី) :

បន្លៀក នាម

[បន់-លៀក] banliek

ការផុសផ្លៀក (ប្រើចំពោះតែត្រី) :

បន្លៀន

(ព.ប្រ.) បញ្ចេញរបស់បន្តិចបន្តួចឱ្យទទេទៅអ្នកដទៃ។

បន្លៀន កិរិយាសព្ទ ១)

[បន់-លៀន] bonlien

ធ្វើឱ្យលៀន :

បន្លៀន កិរិយាសព្ទ ២)

[បន់-លៀន] bonlien

(ព.ប្រ.) បញ្ចេញរបស់បន្តិចបន្តួចឱ្យទទេទៅអ្នកដទៃ។

បន្លែ

ប្រែបកស្រាយ, អធិប្បាយ (ព.បុ.) :

បន្លែ នាម

[បន់-ឡែ] bonlae

ស្លឹក, ផ្លែ, ផ្កា, មើមជាដើម សម្រាប់ស្ល :

បន្លែ បុព្វបទ

[បន់-ឡែ] bonlae

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ បន្លំ ថា បន្លែបន្លំ ឬ បន្លែបន្លប់ គឺ ប្រើល្បិចផ្សេងៗដើម្បីប្រព្រឹត្តអំពើមិនល្អ :

បន្លែ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ឡែ] bonlae

ប្រែបកស្រាយ, អធិប្បាយ (ព.បុ.) :

បន្លែង

ធ្វើឱ្យសប្បាយចិត្តដោយកំដរនឹងល្បែង, កម្សាន្តចិត្តដោយមានល្បែងជាគ្រឿងផ្សំ ឬជាជំនួយផង :

បន្លែង កិរិយាសព្ទ

[បន់-ឡែង] bonleaeng

ធ្វើឱ្យសប្បាយចិត្តដោយកំដរនឹងល្បែង, កម្សាន្តចិត្តដោយមានល្បែងជាគ្រឿងផ្សំ ឬជាជំនួយផង :

បន្លែបង្ការ

(ព.ប្រ.) និយាយអធិប្បាយផ្សែផ្សំដោយបរិយាយផ្សេងៗ :