វចនានុក្រមខ្មែរ

បន្តពូជ

បន្តពូជ ដែលប្រព្រឹត្តទៅពីឯកត្តៈតែមួយ តាមរយៈការបំបែកខ្លួនឬដុះពន្លក បែកខ្នែង ហើយបង្កើតបានជាឯកត្តៈច្រើនដូចឯកត្តៈដើម :

បន្តពូជ កិ., គុ.

[បន់-ត-ពូច] bnotapuch≈

បង្កើតឯកត្តៈកូនដែលជាភាវៈរស់ថ្មី :

បន្តពូជ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ត-ពូច-ភេត] bnotapuchphet≈

បន្តពូជដោយមានការបង្កកំណើតនិងបណ្ដុំសែនដែលភ្ជាប់មកតាមឯកត្តៈផ្សេងៗគ្នា :

បន្តពូជ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ត-ពូច-អៈ-ភេត] bnotapuchaakphet≈

បន្តពូជ ដែលប្រព្រឹត្តទៅពីឯកត្តៈតែមួយ តាមរយៈការបំបែកខ្លួនឬដុះពន្លក បែកខ្នែង ហើយបង្កើតបានជាឯកត្តៈច្រើនដូចឯកត្តៈដើម :

បន្តម

ធ្វើឱ្យតម, បង្គាប់ឱ្យកាន់ត្រណម :

បន្តម កិរិយាសព្ទ

[បន់-តម] bontom

ធ្វើឱ្យតម, បង្គាប់ឱ្យកាន់ត្រណម :

បន្តិច

ដែលតិចតួច, យ៉ាងតិចតួច :

បន្តិច គុ.កិ., គុ.

[បន់-តិច] bon tech

ដែលតិច; យ៉ាងតិច :

បន្តិច គុ.កិ., គុ.

[បន់-តិច-បន់-តួច] bon tech

ដែលតិចតួច, យ៉ាងតិចតួច :

បន្តឹង

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ ចងឆ្វាក់ប្រទាក់ខ្សែជាក្រឡា មានដង មានមាត់ មានក្រវិលរូត សម្រាប់ដាក់ឱ្យជាប់សត្វចតុប្បាទតូចៗឬបក្សីចំពួកខ្លះ :

បន្តឹង កិរិយាសព្ទ

[បន់-តឹង] bantueng

ធ្វើឱ្យតឹង, ទាញឱ្យតឹង, តឿនតឹងរ៉ឹងរឿយៗ :

បន្តឹង នាម

[បន់-តឹង] bantueng

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ ចងឆ្វាក់ប្រទាក់ខ្សែជាក្រឡា មានដង មានមាត់ មានក្រវិលរូត សម្រាប់ដាក់ឱ្យជាប់សត្វចតុប្បាទតូចៗឬបក្សីចំពួកខ្លះ :

បន្តុប

ដាក់អ្វីៗតម្រួតពីលើគ្នា មើលទៅឃើញកន្តុបឬឃើញឆ្ដុប :

បន្តុប កិ., គុ.កិ.

[បន់-តុប] bontub

ដាក់អ្វីៗតម្រួតពីលើគ្នា មើលទៅឃើញកន្តុបឬឃើញឆ្ដុប :

បន្តុះ

ពោលពាក្យបង្អាប់ឱ្យតុះគំនិតតុះប្រាជ្ញា ឬឱ្យអាប់ឱនថយអំណាច។

បន្តុះ កិរិយាសព្ទ

[បន់-តុះ] bantuh

ធ្វើឱ្យតុះ, ស្ដីថាឱ្យតុះគំនិតតុះប្រាជ្ញា :

បន្តុះ កិរិយាសព្ទ

[បន់-តុះ-បង់-អាប់] bantuh

ពោលពាក្យបង្អាប់ឱ្យតុះគំនិតតុះប្រាជ្ញា ឬឱ្យអាប់ឱនថយអំណាច។

បន្តូច

ធ្វើឱ្យតូចទាប។

បន្តូច កិរិយាសព្ទ

[បន់-តូច] bontuch

ធ្វើឱ្យតូចថយអំណាច ថយយសស័ក្ដិ។

បន្តូច កិរិយាសព្ទ

[បន់-តូច-បន់-ទាប] bontuch

ធ្វើឱ្យតូចទាប។

បន្តួច

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ បន្តិច :

បន្តួច បុព្វបទ

[បន់-តួច] bantuoch

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ បន្តិច :

បន្តើត

ដាក់ចំតើតពីលើមិនស៊ប់មើលទៅឃើញដូចជាអើត :

បន្តើត កិ., គុ.កិ.

[បន់-តើត] bontaut

ដាក់ចំតើតពីលើមិនស៊ប់មើលទៅឃើញដូចជាអើត :

បន្តោក

(ម.ព. បន្តោង{¥¥}២{££})។

បន្តោក កិ., គុ.កិ.

[បន់-តោក] bantouk

ចងព្យួរឱ្យមានលំនាំស្តោក; ដែលព្យួរស្តោក :

បន្តោក នាម

[បន់-តោក] bantouk

(ម.ព. បន្តោង២)។

បន្តោង

ឈ្មោះគ្រឿងអលង្ការមួយបែបសម្រាប់ស្ត្រី :

បន្តោង កិ., គុ.កិ.

[បន់-តោង] bantoung

ធ្វើឱ្យមានអាការៈតែងតោង; ដាក់ឱ្យតោង :

បន្តោង នាម

[បន់-តោង] bantoung

ឈ្មោះគ្រឿងអលង្ការមួយបែបសម្រាប់ស្ត្រី :

បន្ថត

ធ្វើឱ្យរលស់, ឱ្យខាត, ឱ្យមានចន្លោះ, ឱ្យនៅទំនេរ :

បន្ថត កិរិយាសព្ទ

[បន់-ថត] bonthot

ធ្វើឱ្យរលស់, ឱ្យខាត, ឱ្យមានចន្លោះ, ឱ្យនៅទំនេរ :

បន្ថយ

ធ្វើឱ្យថយចុះ :

បន្ថយ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ថយ] pthoy

ធ្វើឱ្យថយចុះ :

បន្ថុច

ធ្វើឱ្យទច់ ដោយស្រែកថា ថុច! ឬដោយគំហក, សង្ឃកឱ្យភ្ញាក់, ឱ្យស្លន់ :

បន្ថុច កិរិយាសព្ទ

[បន់-ថុច] bonthuch

ធ្វើឱ្យទច់ ដោយស្រែកថា ថុច! ឬដោយគំហក, សង្ឃកឱ្យភ្ញាក់, ឱ្យស្លន់ :

បន្ថើរ

សើៗ, ស្រាលៗ, សន្សឹមៗ, ថ្នមៗ :

បន្ថើរ គុណកិរិយា

[បន់-ថើ] banthaur

សើៗ, ស្រាលៗ, សន្សឹមៗ, ថ្នមៗ :

បន្ថែ

ដែលថែឥតដាច់, ញឹកញយ, រឿយៗ :

បន្ថែ គុណកិរិយា

[បន់-ថែ] bantheae

ដែលថែឥតដាច់, ញឹកញយ, រឿយៗ :

បន្ថែម

ថែមឡើងទៀត, ថែមហើយថែមទៀត, ថែមឱ្យកើនលើសជាងមុន :

បន្ថែម កិ., គុ.កិ.

[បន់-ថែម] bon thaem

ថែមឡើងទៀត, ថែមហើយថែមទៀត, ថែមឱ្យកើនលើសជាងមុន :

បន្ថោក

ធ្វើឱ្យថោក, បង្អាប់តម្លៃ :

បន្ថោក កិរិយាសព្ទ

[បន់-ថោក] bonthouk

ធ្វើឱ្យថោក, បង្អាប់តម្លៃ :

បន្ទច់

ធ្វើឱ្យទច់ឱ្យអាក់ពាក្យសម្ដី ឬ ដំណើរសេចក្ដី :

បន្ទច់ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទច់] bontoch

ធ្វើឱ្យទច់, ធ្វើឱ្យឈប់។

បន្ទច់ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទច់-បង់-អាក់] bontoch

ធ្វើឱ្យទច់ឱ្យអាក់ពាក្យសម្ដី ឬ ដំណើរសេចក្ដី :

បន្ទន់

មិនប្រឹងប្រែង :

បន្ទន់ កិរិយាសព្ទ ១)

[បន់-ទន់] banton

ធ្វើឱ្យទន់; បណ្ដោយតាមមិនទទឹង, មិនយល់ទាស់ :

បន្ទន់ កិរិយាសព្ទ ២)

[បន់-ទន់] banton

មិនប្រឹងប្រែង :

បន្ទប់

បន្ទប់ ឬ កន្លែងណាមួយនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យសម្រាប់ទទួលព្យាបាលអ្នកជំងឺដែលមានអាការៈធ្ងន់ធ្ងរ :

បន្ទប់ នាម

[បន់-ទប់] ptub

ទីកន្លែងមានជញ្ជាំងបាំងបិទ សម្រាប់ដេកសម្រាកឬធ្វើការអ្វីៗ :

បន្ទប់ នាម

[បន់-ទប់-ពិ-សោត] ptub

បន្ទប់សម្រាប់អនុវត្តសាកល្បងទៅលើអ្វីមួយ :

បន្ទប់ នាម

[បន់-ទប់-សង់-គ្រោះ-បន់-ទាន់] ptub

បន្ទប់ ឬ កន្លែងណាមួយនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យសម្រាប់ទទួលព្យាបាលអ្នកជំងឺដែលមានអាការៈធ្ងន់ធ្ងរ :

បន្ទប់ទឹក

បន្ទប់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ ដូចជាបន្ទោបង់ ងូតទឹក លាងសម្អាតខ្លួនជាដើម :

បន្ទប់ទឹក នាម

[បន់-ទប់-ទឹក] bnotbatoek≈

បន្ទប់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ ដូចជាបន្ទោបង់ ងូតទឹក លាងសម្អាតខ្លួនជាដើម :

បន្ទរ

ជួយលើកឱ្យបានចិត្ត។

បន្ទរ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទ] bontor

ធ្វើឱ្យឮខ្ទរ គឺទះដៃ, វាយក្រាប់ ឬពោលពាក្យទទួលចង្វាក់ចម្រៀង។

បន្ទរ កិរិយាសព្ទ

[ជួយ-បន់-ទ-ថែម] bontor

ជួយលើកឱ្យបានចិត្ត។

បន្ទាត់

គោលនយោបាយ ឬ ផ្លូវដែលត្រូវដើររបស់ក្រុម ឬ បក្សមួយ :

បន្ទាត់ នាម ១)

[បន់-ទាត់] bonteat

ខ្សែឬប្រដាប់ជាខ្នាត សម្រាប់ទាញតម្រង់សម្រាប់វាយ, ដឹក, គូសឱ្យមានជាស្នាម, ឱ្យទៀងទាត់; ស្នាមគំនូសដែលបានវាយ, បានដឹក, បានគូសហើយ :

បន្ទាត់ នាម ២)

[បន់-ទាត់] bonteat

គំរូឬច្បាប់, សណ្ដាប់ដែលត្រូវធ្វើតាមឬត្រូវប្រតិបត្តិតាម។

បន្ទាត់ នាម ១)

[ខ្សែ-បន់-ទាត់] bonteat

តំបន់ដែលជាដែនកំណត់ព្រំប្រទល់ :

បន្ទាត់ នាម ២)

[ខ្សែ-បន់-ទាត់] bonteat

ស្នាមគំនូសកំណត់ព្រំប្រទល់ដែនលើផែនទី :

បន្ទាត់ នាម ៣)

[ខ្សែ-បន់-ទាត់] bonteat

គោលនយោបាយ ឬ ផ្លូវដែលត្រូវដើររបស់ក្រុម ឬ បក្សមួយ :

បន្ទាន់

ធ្វើឱ្យទាន់, បង្ខំឱ្យទាន់, ប្រញាប់ឱ្យទាន់ :

បន្ទាន់ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទាន់] ptorn

ធ្វើឱ្យទាន់, បង្ខំឱ្យទាន់, ប្រញាប់ឱ្យទាន់ :

បន្ទាប កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទាប] banteab

ញ៉ាំងអ្វីៗឱ្យទាប, ធ្វើឱ្យទាប :

បន្ទាប កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទាប-ខ្លួន] banteab

(ម.ព. បន្ទាប)។

បន្ទាបបន្ថោក

បន្តុះបង្អាប់, ធ្វើឱ្យទាបថោក, ធ្វើឱ្យខូចគុណតម្លៃ :

បន្ទាបបន្ថោក កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទាប-បន់-ថោក] bnoteabbnothaok≈

បន្តុះបង្អាប់, ធ្វើឱ្យទាបថោក, ធ្វើឱ្យខូចគុណតម្លៃ :

បន្ទាប់

ដែលផ្ទាប់ជិតគ្នា, ដែលរងលំដាប់ពីគ្នា, ដែលឋិតនៅក្បែរគ្នា :

បន្ទាប់ គុ.កិ., គុ.

[បន់-ទាប់] p'torb

ដែលផ្ទាប់ជិតគ្នា, ដែលរងលំដាប់ពីគ្នា, ដែលឋិតនៅក្បែរគ្នា :

បន្ទាប់បន្សំ

ដែលគ្រាន់តែផ្សំជាលំដាប់ចុះតពីគ្នាមក ឬដែលជាជំនួយរាយរង :

បន្ទាប់បន្សំ គុ.កិ., គុ.

[បន់-ទាប់-បន់-សំ] bonteabbnsum

ដែលគ្រាន់តែផ្សំជាលំដាប់ចុះតពីគ្នាមក ឬដែលជាជំនួយរាយរង :

បន្ទាយ

បន្ទាយឬទីតាំងបោះទ័ព។

បន្ទាយ នាម

[បន់-ទាយ] banteay

ដីលើកខ្ពស់ ឬកំពែងមាំមួនព័ទ្ធជុំវិញ ជារបាំងរារាំងការពារសឹកសត្រូវដែលជាទ័ពជាខ្មាំង។

បន្ទាយ នាម

[បន់-ទាយ-សឹក] banteay

បន្ទាយឬទីតាំងបោះទ័ព។

បន្ទាយកិល

ឈ្មោះបន្ទាយយ៉ាងតូចធ្វើដោយបន្ទះក្ដារ សម្រាប់ដឹកនាំ, អូស, ទាញយកទៅដាក់កំបាំងរាំងនៅទីឯទៀតបាន; សូម្បីធ្វើដោយផ្ទាំងសំពត់ក៏ហៅ បន្ទាយកិល បានដែរ។

បន្ទាយកិល នាម

[បន់-ទាយ-កិល] banteayokel

ឈ្មោះបន្ទាយយ៉ាងតូចធ្វើដោយបន្ទះក្ដារ សម្រាប់ដឹកនាំ, អូស, ទាញយកទៅដាក់កំបាំងរាំងនៅទីឯទៀតបាន; សូម្បីធ្វើដោយផ្ទាំងសំពត់ក៏ហៅ បន្ទាយកិល បានដែរ។

បន្ទាយក្ដី

ឈ្មោះប្រាសាទសិលាបុរាណមួយក្នុងខេត្តសៀមរាប។

បន្ទាយក្ដី នាម

[បន់-ទាយ-ក្ដី] banteaykdei

ឈ្មោះប្រាសាទសិលាបុរាណមួយក្នុងខេត្តសៀមរាប។

បន្ទាយឆ្មារ

ឈ្មោះប្រាសាទសិលាបុរាណមួយរបស់បុព្វបុរសខ្មែរនៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង។

បន្ទាយឆ្មារ នាម

[បន់-ទាយ-ឆ្មា] banteaychhmar

ឈ្មោះប្រាសាទសិលាបុរាណមួយរបស់បុព្វបុរសខ្មែរនៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង។

បន្ទាយមានជ័យ

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបំបែកចេញពីខេត្តបាត់ដំបងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ហើយមានក្រុងសិរីសោភ័ណជាទីរួមខេត្ត។

បន្ទាយមានជ័យ នាម

[បន់-ទាយ-មាន-ជៃ] bnoteaymeanchey≈

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបំបែកចេញពីខេត្តបាត់ដំបងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ហើយមានក្រុងសិរីសោភ័ណជាទីរួមខេត្ត។

បន្ទាយមាស

ឈ្មោះស្រុកមួយរួមចូលក្នុងខេត្តកំពត។

បន្ទាយមាស នាម

[បន់-ទាយ-មាស] bonteayomeas

ឈ្មោះស្រុកមួយរួមចូលក្នុងខេត្តកំពត។

បន្ទាយលង្វែក

ឈ្មោះទីក្រុងចាស់មួយនៅក្នុងស្រុកកំពង់ត្រឡាច ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។

បន្ទាយលង្វែក នាម

[បន់-ទាយ-លង់-វែក] banteaylongveaek

ឈ្មោះទីក្រុងចាស់មួយនៅក្នុងស្រុកកំពង់ត្រឡាច ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។

បន្ទាយស្រី

ឈ្មោះប្រាសាទសិលាបុរាណមួយនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប។

បន្ទាយស្រី នាម

[បន់-ទាយ-ស្រី] banteaysrei

ឈ្មោះប្រាសាទសិលាបុរាណមួយនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប។

បន្ទារ

ប៉ែកទទឹងបន្ទះក្ដារ, បន្ទះឈើឬបន្ទះអ្វីៗ :

បន្ទារ នាម

[បន់-ទា] bontear

ប៉ែកទទឹងបន្ទះក្ដារ, បន្ទះឈើឬបន្ទះអ្វីៗ :

បន្ទាល កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទាល] banteal

ធ្វើឱ្យទាល :

បន្ទាល់

អ្នកដែលគេឆ្លើយអាងដល់ សម្រាប់ធ្វើសេចក្ដីឱ្យទាល់ ឱ្យចប់ (សាក្សី) :

បន្ទាល់ នាម

[បន់-ទាល់] banteal

អ្នកដែលគេឆ្លើយអាងដល់ សម្រាប់ធ្វើសេចក្ដីឱ្យទាល់ ឱ្យចប់ (សាក្សី) :

បន្ទាស

ធ្វើឱ្យទាស, នាំឱ្យទាស :

បន្ទាស កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទាស] banteas

ធ្វើឱ្យទាស, នាំឱ្យទាស :

បន្ទីង

បញ្ជើត (ព.បុ.)។