វចនានុក្រមខ្មែរ

នរេសូរ

អ្នកដែលជាធំជាងអស់ជន (ក្សត្រទ្រង់រាជ្យ)។ ផ្លាស់ ស្វរ ជា សូរ។

នរេសូរ នាម

[នៈ-រេ-សូ] noresour

អ្នកដែលជាធំជាងអស់ជន (ក្សត្រទ្រង់រាជ្យ)។ ផ្លាស់ ស្វរ ជា សូរ។

ព្រះបរមនាមនៃព្រះរាជាមួយអង្គក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ដែលទ្រង់រាជ្យមុនព្រះបាទសម្ដេចសិរីសុវត្ថិ (ស៊ីសុវត្ថិ) ; ព្រះនាមដើមជា ព្រះអង្គម្ចាស់រាជាវតី, ជាព្រះរាជបុត្រនៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមា ...(ព្រះបរមកោដ្ឋ) ; ព្រះនាមក្នុងរាជ្យជា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះនរោត្តមបរមរាមទេវាវតារ .

នរោត្តម គុណនាម

[នៈ-រោត-តៈ-ម៉ៈ] ឬ [នៈ-រោត-ដំ] norouttom

ដែលឧត្តមជាងអស់មនុស្ស។

នរោត្តម នាម

[នៈ-រោត-តៈ-ម៉ៈ] ឬ [នៈ-រោត-ដំ] norouttom

ព្រះបរមនាមនៃព្រះរាជាមួយអង្គក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ដែលទ្រង់រាជ្យមុនព្រះបាទសម្ដេចសិរីសុវត្ថិ (ស៊ីសុវត្ថិ) ; ព្រះនាមដើមជា ព្រះអង្គម្ចាស់រាជាវតី, ជាព្រះរាជបុត្រនៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមា ...(ព្រះបរមកោដ្ឋ) ; ព្រះនាមក្នុងរាជ្យជា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះនរោត្តមបរមរាមទេវាវតារ .

នរៈ

មនុស្ស, ជន :

នរៈ នាម

[នៈ-រៈ] noreak

មនុស្ស, ជន :

នលាដ

ថ្ងាស; (រ.ស.) ព្រះនលាដ (ថ្ងាសក្សត្រ)។

នលាដ នាម

[នៈ-លា-ដៈ] ឬ [នៈ-លាត] nolead

ថ្ងាស; (រ.ស.) ព្រះនលាដ (ថ្ងាសក្សត្រ)។

នវកជន

ជនដែលគ្មានបទពិសោធក្នុងការងារ, អ្នកដែលទើបតែបួស ឬទើបតែចូលជាសាវ័កក្នុងសាសនាណាមួយ។

នវកជន នាម

[នៈ-វៈ-កៈ-ជន] neakveakkakchno≈

ជនដែលគ្មានបទពិសោធក្នុងការងារ, អ្នកដែលទើបតែបួស ឬទើបតែចូលជាសាវ័កក្នុងសាសនាណាមួយ។

នវកភាព

រយៈពេលដែលនវកជនឆ្លងកាត់, ភាពគ្មានបទពិសោធ។

នវកភាព នាម

[នៈ-វៈ-កៈ-ភាប] neakveakkakpheab≈

រយៈពេលដែលនវកជនឆ្លងកាត់, ភាពគ្មានបទពិសោធ។

នវកម្ម

(អ.សិ.) ការបង្កើតថ្មីនូវគំនិត ទស្សនៈ បញ្ហា រចនាបថ ពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគ វិធីតែងនិពន្ធ ប្លែកពីអ្វីដែលមានរួចហើយ ក្នុងអក្សរសិល្ប៍ សិល្បៈ ក្នុងជីវភាពសង្គមមនុស្ស ក្នុងធម្មជាតិ... :

នវកម្ម នាម ១)

[នៈ-វៈ-កាំ] neakveakkaam≈

ការកែប្រែថ្មី ការផ្លាស់ប្ដូរថ្មី ការបញ្ចូលថ្មី ការកែច្នៃក្នុងអ្វីដែលមានពីមុនមក។

នវកម្ម នាម ២)

[នៈ-វៈ-កាំ] neakveakkaam≈

(អ.សិ.) ការបង្កើតថ្មីនូវគំនិត ទស្សនៈ បញ្ហា រចនាបថ ពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគ វិធីតែងនិពន្ធ ប្លែកពីអ្វីដែលមានរួចហើយ ក្នុងអក្សរសិល្ប៍ សិល្បៈ ក្នុងជីវភាពសង្គមមនុស្ស ក្នុងធម្មជាតិ... :

នវជន

ជនថ្មី មនុស្សថ្មី។

នវជន នាម

[នៈ-វៈ-ជន់] neakveakchno≈

ជនថ្មី មនុស្សថ្មី។

នវនិយម

ទំនើបនិយម ការគិតបែបជឿនលឿននិយម ឬវិធីសាស្ត្រទំនើប។

នវនិយម នាម

[នៈ-វៈ-និ-យំ] neakveakniyum≈

ទំនើបនិយម ការគិតបែបជឿនលឿននិយម ឬវិធីសាស្ត្រទំនើប។

នវនីត

ទឹកដោះសាប, ទឹកដោះខាប់ :

នវនីត នាម

[នៈ-វៈ-នីត] novonit

ទឹកដោះសាប, ទឹកដោះខាប់ :

នវមាលិកា

ម្លិះរួត ៩ស្រទាប់។ សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ :

នវមាលិកា នាម

[នៈ-វៈ-មា-លិ-កា] novomealika

ម្លិះរួត ៩ស្រទាប់។ សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ :

នវវគ្គ

ជំពូក ៩, វគ្គ ៩។

នវវគ្គ នាម

[នៈ-វៈ-វាក់-គៈ] neakveakveakkeak≈

ជំពូក ៩, វគ្គ ៩។

នវសម័យ

ដំណាក់កាលនៃប្រវត្តិសាស្ត្រចាប់ពី គ.ស.១៤៩២ឬ ១៥០០រហូតដល់បដិវត្តន៍បារាំងឆ្នាំ១៧៨៩ឬ ដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន :

នវសម័យ នាម

[នៈ-វៈ-សៈ-ម៉ៃ] neakveaksakmai≈

ដំណាក់កាលនៃប្រវត្តិសាស្ត្រចាប់ពី គ.ស.១៤៩២ឬ ១៥០០រហូតដល់បដិវត្តន៍បារាំងឆ្នាំ១៧៨៩ឬ ដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន :

នវសិលា

យុគថ្មរំលីង ជារយៈពេលដែលមនុស្សចេះរំលីងថ្មធ្វើជាឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ :

នវសិលា នាម

[នៈ-វៈ-សិ-ឡា] neakveaksela≈

យុគថ្មរំលីង ជារយៈពេលដែលមនុស្សចេះរំលីងថ្មធ្វើជាឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ :

នវាគត

ដែលទើបមកថ្មី; មនុស្សឬអ្វីៗដែលទើបមកដល់ថ្មីៗ :

នវាគត គុ., ន.

[នៈ-វា-គៈ-តៈ] ឬ [នៈ-វា-គត់] noveakot

ដែលទើបមកថ្មី; មនុស្សឬអ្វីៗដែលទើបមកដល់ថ្មីៗ :

នវាគតភណ្ឌ

របស់ដែលទើបមកដល់ថ្មីៗ។

នវាគតភណ្ឌ នាម

[នៈ-វា-គៈ-តៈ-ភ័ន] noveaktaphond

របស់ដែលទើបមកដល់ថ្មីៗ។

នវានុវត្តន៍

ការបញ្ចូលឬការអនុវត្តនូវអ្វីដែលថ្មី :

នវានុវត្តន៍ នាម

[នៈ-វា-នុ-វាត់] neakveanuveat≈

ការបញ្ចូលឬការអនុវត្តនូវអ្វីដែលថ្មី :

នវុតិ

កៅសិប (៩០)។

នវុតិ គុណនាម

[នៈ-វុ-តិ] novute

កៅសិប (៩០)។

នវោត្បន្ន

ដែលទើបកើតថ្មី; អ្វីៗដែលទើបកើតថ្មី, របស់ទំនើប :

នវោត្បន្ន គុ., ន.

[នៈ-វោត-ត្ប័ន] novoutbonn

ដែលទើបកើតថ្មី; អ្វីៗដែលទើបកើតថ្មី, របស់ទំនើប :

នហានោទក

ទឹកសម្រាប់ងូត, ទឹកងូត; (រ.ស.) ព្រះនហោនោទក (ទឹកស្រង់ សម្រាប់ក្សត្រទ្រង់រាជ្យ) :

នហានោទក នាម

[នៈ-ហា-នោ-ទក់] ឬ [នៈ-ហា-នោ-ទៈ-កៈ] nohanoutok

ទឹកសម្រាប់ងូត, ទឹកងូត; (រ.ស.) ព្រះនហោនោទក (ទឹកស្រង់ សម្រាប់ក្សត្រទ្រង់រាជ្យ) :

នហារុ

សរសៃ (ក្នុងកាយមនុស្ស-សត្វ), សរសៃឈាម; (រ.ស.) ព្រះនហារុ។

នហារុ នាម

[នៈ-ហា-រុ] noharu

សរសៃ (ក្នុងកាយមនុស្ស-សត្វ), សរសៃឈាម; (រ.ស.) ព្រះនហារុ។

នហុត

ម៉ឺន (១០. ០០០)។ ចំនួនមួយរយសែនកោដិបកោដិ ក៏ហៅ នហុត ដែរ។

នហុត គុណនាម

[នៈ-ហុត] nohot

ម៉ឺន (១០. ០០០)។ ចំនួនមួយរយសែនកោដិបកោដិ ក៏ហៅ នហុត ដែរ។

នឫបតី

(ម.ព. នរបតី)។

នឫបតី នាម

[នៈ-រឹ-ប៉ៈ-ដី] neakroebakdei≈

(ម.ព. នរបតី)។

នា ធ.

[នា] nea

ព្ធដ៏, ឯ, ត្រង់ :

នាកាល

កាល, កាលដែល, កាលបើ :

នាកាល គុណកិរិយា

[នា-កាល] neakal

កាល, កាលដែល, កាលបើ :

នាក់

ពាក្យសម្រាប់ប្រើដាក់ខាងចុងសំខ្យា ដើម្បីឱ្យដឹងចំនួនមនុស្ស :

នាក់ គុណនាម

[នាក់] neak

ពាក្យសម្រាប់ប្រើដាក់ខាងចុងសំខ្យា ដើម្បីឱ្យដឹងចំនួនមនុស្ស :

[នាក] neak

ឈ្មោះត្រីទឹកសាបមួយប្រភេទ ខ្លួនរាងសំប៉ែតវែង មានស្រកាក្រាស់ៗនិងព្រុយចង្កាពីរ ជាប្រភេទត្រីសម្រាប់ចិញ្ចឹមដាក់តាំងលម្អនៅក្នុងកែវ :

នាគទណ្ឌ

ប្រដាប់សម្រាប់ពាក់ ឬព្យួរ អីវ៉ាន់មានសម្ពៀត តែគួរសរសេរនាគទន្ត ប្រែថា ភ្លុកដំរី ឬដៃកែវ សម្រាប់ដាក់ព្យួរ ខោ អាវ ឬសម្ពៀត។

នាគទណ្ឌ នាម

[នា-គៈ-ទ័ន] neakeaktno≈

ប្រដាប់សម្រាប់ពាក់ ឬព្យួរ អីវ៉ាន់មានសម្ពៀត តែគួរសរសេរនាគទន្ត ប្រែថា ភ្លុកដំរី ឬដៃកែវ សម្រាប់ដាក់ព្យួរ ខោ អាវ ឬសម្ពៀត។

នាគទន្ត

ដៃកែវ (សម្រាប់ពាក់, ព្យួរអ្វីៗ) :

នាគទន្ត នាម

[នា-គៈ-ទ័ន] neaktont

ភ្លុកដំរី។

នាគទន្ត នាម

[នា-គៈ-ទ័ន] neaktont

ដៃកែវ (សម្រាប់ពាក់, ព្យួរអ្វីៗ) :

នាគបាស

ចំណងដែលគេចងទាក់ឆ្វាក់បែបដូចជាពស់ថ្លាន់រួតរួបព័ទ្ធរឹត ក៏អាចហៅថា នាគបាស បានដែរ (ដោយប្រៀបធៀប)។

នាគបាស នាម ១)

[នា-គៈ-បាស] neakobas

អន្ទាក់ជានាគឬនាគដែលជាអន្ទាក់, ជាចំណង (នាគដែលកើតដោយអំណាចឫទ្ធិផ្លែងសររបស់ឥន្ទ្រជិត; មាននិយាយក្នុងរឿងចម្បាំងរាមកេរ្តិ៍)។

នាគបាស នាម ២)

[នា-គៈ-បាស] neakobas

ចំណងដែលគេចងទាក់ឆ្វាក់បែបដូចជាពស់ថ្លាន់រួតរួបព័ទ្ធរឹត ក៏អាចហៅថា នាគបាស បានដែរ (ដោយប្រៀបធៀប)។

នាគប្រក់

ព្រះពុទ្ធរូបមួយបែប មានរូបនាគរាជមួយពេនព័ទ្ធបើកពពារគ្របប្រក់ពីលើព្រះអង្គ; ធ្វើតាមរឿងតំណាលកាលដែលនាគរាជឈ្មោះមុចលិន្ទ មកសម្ដែងអាការៈគោរពព្រះអង្គពេញ ៧ថ្ងៃ ក្នុងខាងក្រោយបន្ទាប់ពេលដែលទ្រង់បានត្រាស់អស់ ៣៥ថ្ងៃរួចមកហើយ។

នាគប្រក់ នាម

[នាក-ប្រក់] neakbrok

ព្រះពុទ្ធរូបមួយបែប មានរូបនាគរាជមួយពេនព័ទ្ធបើកពពារគ្របប្រក់ពីលើព្រះអង្គ; ធ្វើតាមរឿងតំណាលកាលដែលនាគរាជឈ្មោះមុចលិន្ទ មកសម្ដែងអាការៈគោរពព្រះអង្គពេញ ៧ថ្ងៃ ក្នុងខាងក្រោយបន្ទាប់ពេលដែលទ្រង់បានត្រាស់អស់ ៣៥ថ្ងៃរួចមកហើយ។

នាគព័ន្ធ

ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណរបស់ខ្មែរមួយមេ :

នាគព័ន្ធ នាម

[នាក-ពាន់] neakpoanth

ឈ្មោះសិលាប្រាសាទបុរាណមួយ ក្នុងពួកប្រាសាទថ្ម នៅមហានគរ (នគរធំ = អង្គរធំ) ក្នុងខេត្តសៀមរាប មានលទ្ធិពុទ្ធសាសនិកអាចរិយវាទ (លទ្ធិមហាយាន) ជាព័ស្ដុតាង ដោយមានរូប អវលោកិតេស្វរៈ និម្មិតខ្លួនជាសេះវលាហក ស្រង់មនុស្សដែលលង់ទឹកក្នុងមហាសាគរ (ភពវដ្ដសំសារ) ឱ្យរួចរស់មានជីវិត :