វចនានុក្រមខ្មែរ

ធម្មា–

(ម.ព. ធម្ម)។

ធម្មា– នាម

[ធ័ម-មា] thmomea≈

(ម.ព. ធម្ម)។

ធម្មិ―

(ម.ព. ធម្ម)។

ធម្មិ― នាម

[ធ័ម-មិ] thmomi≈

(ម.ព. ធម្ម)។

ធម្មុ―

(ម.ព. ធម្ម)។

ធម្មុ― នាម

[ធ័ម-មុ] thmomu≈

(ម.ព. ធម្ម)។

ធម្ម—

(ម.ព. ធម្ម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ធម្ម— នាម

[ធ័ម-មៈ—] thmomeak—≈

(ម.ព. ធម្ម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ធរណិន្ទ

អ្នកដែលជាធំលើផែនដី (ក្សត្រទ្រង់រាជ្យ)។ (ច្រើនតែប្រើក្នុងកាព្យ) :

ធរណិន្ទ នាម

[ធៈ-រៈ-និន] thoronentor

អ្នកដែលជាធំលើផែនដី (ក្សត្រទ្រង់រាជ្យ)។ (ច្រើនតែប្រើក្នុងកាព្យ) :

ធរណី

បង្គោលមួយគូដែលដាប់ជាប្រហោងវែងដាំបញ្ឈរទន្ទឹមគ្នាសម្រាប់វាយស្នៀត គាបស្លឹករឹតឱ្យស្លាប់សាច់។

ធរណី នាម

[ធ-រៈ-នី] thoronei

ផែនដី :

ធរណី នាម

[នាង-ធ-រៈ-នី] thoronei

នាងគង្ហីងព្រះធរណី។

ធរណី នាម

[ធ-រៈ-នី] thoronei

បង្គោលមួយគូដែលដាប់ជាប្រហោងវែងដាំបញ្ឈរទន្ទឹមគ្នាសម្រាប់វាយស្នៀត គាបស្លឹករឹតឱ្យស្លាប់សាច់។

ធរណីដងគោម

បង្គោលមួយគូមានរន្ធមូលពីរឬបីម្ខាងដែលដាំបញ្ឈរទន្ទឹមគ្នា សម្រាប់ស៊កស្នូលកោះភ្ជាប់ដងគោមឱ្យមាំ។

ធរណីដងគោម នាម

[ធ-រៈ-នី-ដង-គោម] thoroneidongkoum

បង្គោលមួយគូមានរន្ធមូលពីរឬបីម្ខាងដែលដាំបញ្ឈរទន្ទឹមគ្នា សម្រាប់ស៊កស្នូលកោះភ្ជាប់ដងគោមឱ្យមាំ។

ធរណីដងទង់

បង្គោលមួយគូមានសណ្ឋានដូចគ្នានឹងធរណីដងគោមដែរ សម្រាប់កោះភ្ជាប់ដងទង់ឱ្យមាំ។

ធរណីដងទង់ នាម

[ធ-រៈ-នី-ដង-ទង់] thoroneidongtong

បង្គោលមួយគូមានសណ្ឋានដូចគ្នានឹងធរណីដងគោមដែរ សម្រាប់កោះភ្ជាប់ដងទង់ឱ្យមាំ។

ធរណីទ្វារ

មេទទឹងទ្វារដែលដាក់ផ្ទាល់នឹងផែនដីឬនឹងផ្ទៃខាងក្រោម។

ធរណីទ្វារ នាម

[ធ-រៈ-នី-ទ្វា] thoroneitvear

មេទទឹងទ្វារដែលដាក់ផ្ទាល់នឹងផែនដីឬនឹងផ្ទៃខាងក្រោម។

ធរណីមាត្រ

ផ្នែកមួយនៃគណិតវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីលក្ខណៈនិងទំនាក់ទំនងរវាងចំណុច ខ្សែ ផ្ទៃ សូលីដ ... នៅក្នុងប្លង់និងលំហ :

ធរណីមាត្រ នាម

[ធ-រៈ-នី-មាត] thoreaknimeat≈

ផ្នែកមួយនៃគណិតវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីលក្ខណៈនិងទំនាក់ទំនងរវាងចំណុច ខ្សែ ផ្ទៃ សូលីដ ... នៅក្នុងប្លង់និងលំហ :

ធរណីវិទូ

អ្នកប្រាជ្ញខាងធរណីវិទ្យា។

ធរណីវិទូ នាម

[ធ-រៈ-នី-វិ-ទូ] thoreaknivitu≈

អ្នកប្រាជ្ញខាងធរណីវិទ្យា។

ធរណីវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីរចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តនៃផែនដីរួមបញ្ចូលទាំងកំណកំណើត សមាសភាគ ទម្រង់ និងប្រវត្តិរបស់វា តាមរយៈការសិក្សាសិលាផ្សេងៗ :

ធរណីវិទ្យា នាម

[ធ-រៈ-នី-វិត-ទ្យា] thoreaknivittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីរចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តនៃផែនដីរួមបញ្ចូលទាំងកំណកំណើត សមាសភាគ ទម្រង់ និងប្រវត្តិរបស់វា តាមរយៈការសិក្សាសិលាផ្សេងៗ :

ធរណីសង្ឃ

ទីដីរបស់សង្ឃ គឺទីដីដែលទាយកឬទាយិកាគេបរិច្ចាគដាក់ជាទីដីសម្រាប់វត្ត ទោះដីនោះជាស្រែឬជាចម្ការក្ដី ទីដីនេះរាប់បញ្ចូលជាគរុភណ្ឌរបស់វត្ត ...(ព.វិ.ពុ.)។

ធរណីសង្ឃ នាម

[ធ-រៈ-នី-សង់] thoroneisang

ទីដីរបស់សង្ឃ គឺទីដីដែលទាយកឬទាយិកាគេបរិច្ចាគដាក់ជាទីដីសម្រាប់វត្ត ទោះដីនោះជាស្រែឬជាចម្ការក្ដី ទីដីនេះរាប់បញ្ចូលជាគរុភណ្ឌរបស់វត្ត ...(ព.វិ.ពុ.)។

ធរមាន

ដែលកំពុងទ្រទ្រង់នៅ, ដែលមានជីវិតរស់នៅ :

ធរមាន នាម

[ធៈ-រៈ-មាន] thoromean

ដែលកំពុងទ្រទ្រង់នៅ, ដែលមានជីវិតរស់នៅ :

ធរមានប្បញ្ញត្តិ

បញ្ញត្តិដែលកំពុងមាននៅ, ច្បាប់ដែលគេកំពុងប្រតិបត្តិតាម, បទបញ្ញត្តិដែលរាជការដាក់ឱ្យប្រតិបត្តិតាមពុំទាន់លើកលែងចោល :

ធរមានប្បញ្ញត្តិ នាម

[ធៈ-រៈ-មា-ន័ប-ប័ញ-ញ៉ាត់] thoromeanbanhnhot

បញ្ញត្តិដែលកំពុងមាននៅ, ច្បាប់ដែលគេកំពុងប្រតិបត្តិតាម, បទបញ្ញត្តិដែលរាជការដាក់ឱ្យប្រតិបត្តិតាមពុំទាន់លើកលែងចោល :

ធាក់

លាតជើងរលាស់តម្រង់អ្វីៗ ឱ្យត្រូវនឹងបាតជើង :

ធាក់ កិរិយាសព្ទ

[ធាក់] theak

ធ្វើឱ្យយានមានចលនាទៅមុខ ដោយប្រើជើងរុញសង្កត់ទៅលើឈ្នាន់ :

ធាក់ កិរិយាសព្ទ

[ធាក់] theak

លាតជើងរលាស់តម្រង់អ្វីៗ ឱ្យត្រូវនឹងបាតជើង :

ធាក់ច្រំ

ធាក់ផង ច្រំផង។

ធាក់ច្រំ កិរិយាសព្ទ

[ធាក់-ច្រំ] theakchrum≈

ធាក់ផង ច្រំផង។

ធាង

មែកឈើនីមួយៗដែលឥតខ្នែងឥតប្រគាប :

ធាង នាម

[ធាង] theang

មែកឈើនីមួយៗដែលឥតខ្នែងឥតប្រគាប :

ធាតុ

មូលដើមរបស់តន្តិភាសា មានភាសាសំស្ក្រឹត, បាលីជាដើម ក៏ហៅថា ធាតុ, ដូចយ៉ាង ធរណី "ផែនដី" មកពី ធរ - ធាតុ "ទ្រទ្រង់"; កម្ម "អំពើ" មកពី ករ-ធាតុ "ធ្វើ"។ល។

ធាតុ នាម

[ធាត] theat

ដី, ទឹក, ភ្លើង, ខ្យល់, អាកាស :

ធាតុ នាម

[ធា-តុ-កៈ-ថា] theat

ឈ្មោះគម្ពីរព្រះអភិធម្មទី ៣សម្ដែងអំពីធាតុផ្សេងៗ។

ធាតុ នាម

[ធា-តុប-ប៉័ច-ចៈ-វ៉េក-ខៈ-ណៈ] theat

ការពិចារណានូវបច្ច័យ៤មានចីវរប្បច្ច័យជាដើម ឱ្យឃើញថាគ្រាន់តែជាធាតុ ៤ប៉ុណ្ណោះ :

ធាតុ នាម

[ធាត] theat

អាការៈក្នុងខ្លួន ដូចយ៉ាង សក់, ធ្មេញ, សាច់, ឈាម ជាដើម ក៏ហៅថា ធាតុ។

ធាតុ នាម

[ធាត] theat

មាស, ប្រាក់, ដែក។ល។ ក៏ហៅថា ធាតុ។

ធាតុ នាម

[ធាត] theat

ឆ្អឹងរបស់បុគ្គលដែលគេគួរគោរព ក៏ហៅថា ធាតុ ឬ ហៅថា អដ្ឋិធាតុ។

ធាតុ នាម

[ធា-តុ-ចេ-តិ-យ៉ៈ] ឬ [ធា-តុ-ចែ-ដី] theat

ចេតិយដែលបញ្ចុះធាតុ, តាមសេចក្ដីក្នុងគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនាសំដៅចំពោះតែចេតិយដែលបញ្ចុះព្រះសារីរិកធាតុព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ ឬដែលបញ្ចុះធាតុព្រះអរហន្ត; មានន័យផ្សេងទៀតថា ទោះបីចេតិយដែលបញ្ចុះព្រះពុទ្ធរូបបាក់បែកក៏ហៅថា ធាតុចេតិយ ដែរ។

ធាតុ នាម

[ធា-តុ-និ-ធាន] theat

ការតម្កល់, ការបញ្ចុះធាតុ, បុណ្យបញ្ចុះធាតុ។

ធាតុ នាម

[ធា-តុ-អន់-តៈ-រ៉ៈ-ធាន] ឬ [ធា-តុ-អន់-ដ-រ៉ៈ-ធាន] theat

ការសាបសូន្យឬបាត់បង់នៃព្រះធាតុរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ។ មានសេចក្ដីតំណាលថា កាលណាសាសនារបស់ព្រះពុទ្ធរោយរៀវបាត់សូន្យទៅ ដោយហេតុមនុស្សលោភលន់អស់សេចក្ដីគោរពហើយ, កាលនោះព្រះសារីរិកធាតុរបស់ព្រះអង្គ ទោះបីប្រតិស្ឋាននៅក្នុងទីណាក៏ដោយ សុទ្ធសឹងតែអណ្ដែតត្រសែតឯងៗមកប្រជុំគ្នាទាំងអស់ន

ធាតុ នាម

[ធាត] theat

មូលដើមរបស់តន្តិភាសា មានភាសាសំស្ក្រឹត, បាលីជាដើម ក៏ហៅថា ធាតុ, ដូចយ៉ាង ធរណី "ផែនដី" មកពី ធរ - ធាតុ "ទ្រទ្រង់"; កម្ម "អំពើ" មកពី ករ-ធាតុ "ធ្វើ"។ល។

ធាតុចូល

(ប.ព.) អ្វីៗដែលត្រូវបានបញ្ចូល ប្រើប្រាស់ឬផ្ដល់ឱ្យ ដូចជាព័ត៌មាន ទិន្នន័យ ជាដើម ដើម្បីអាចដំណើរការការងារអ្វីមួយ។

ធាតុចូល នាម ១)

[ធាត-ចូល] theatchoul≈

(ប.ព.) ព័ត៌មានដែលបានបញ្ចូលទៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ឬទៅក្នុងកម្មវិធីសម្រាប់ដំណើរការ ឬរក្សាទុក។

ធាតុចូល នាម ២)

[ធាត-ចូល] theatchoul≈

(ប.ព.) អ្វីៗដែលត្រូវបានបញ្ចូល ប្រើប្រាស់ឬផ្ដល់ឱ្យ ដូចជាព័ត៌មាន ទិន្នន័យ ជាដើម ដើម្បីអាចដំណើរការការងារអ្វីមួយ។

ធាតុចេញ

(ប.ព.) អ្វីៗដែលបង្កើតឬផលិតបាន ដូចជាព័ត៌មានឬទិន្នន័យ ស្នាដៃជាដើមដោយអ្នកណាម្នាក់ ដោយម៉ាស៊ីនឬសហគ្រាសណាមួយឬប្រទេសមួយ។

ធាតុចេញ នាម ១)

[ធាត-ចេញ] theatchenh≈

(ប.ព.) ព័ត៌មានដែលកុំព្យូទ័របានបង្កើតចេញដោយការគណនាឬដំណើរការ។

ធាតុចេញ នាម ២)

[ធាត-ចេញ] theatchenh≈

(ប.ព.) អ្វីៗដែលបង្កើតឬផលិតបាន ដូចជាព័ត៌មានឬទិន្នន័យ ស្នាដៃជាដើមដោយអ្នកណាម្នាក់ ដោយម៉ាស៊ីនឬសហគ្រាសណាមួយឬប្រទេសមួយ។

ធាតុទោល

ធាតុឬកិរិយាដែលរូបដើមមានអក្សរតែមួយតួគត់, ច្រើនតែខាងភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលី ដូចជា ទា "ឱ្យ", ធា "ទ្រទ្រង់, កាន់, ...", យា "ទៅ"; ខាងភាសាខ្មែរ ដូចជា កត់, កាត់, ខាត់, ចាំ ជាដើម។

ធាតុទោល នាម

[ធាត-ទោល] theattol≈

ធាតុឬកិរិយាដែលរូបដើមមានអក្សរតែមួយតួគត់, ច្រើនតែខាងភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលី ដូចជា ទា "ឱ្យ", ធា "ទ្រទ្រង់, កាន់, ...", យា "ទៅ"; ខាងភាសាខ្មែរ ដូចជា កត់, កាត់, ខាត់, ចាំ ជាដើម។

ធាតុរំលាយ

(ម.ព. អង្គធាតុរំលាយ)។

ធាតុរំលាយ នាម

[ធាត-រំ-លាយ] theatrumleay≈

(ម.ព. អង្គធាតុរំលាយ)។

ធាតុវិជ្ជា

ចំណេះខាងការប្រកបឬផ្សំធាតុគ្រប់យ៉ាងឱ្យកើតបានជាអ្វីមួយឡើង ឬឱ្យប្រើការប្លែកៗ បាន។

ធាតុវិជ្ជា នាម

[ធា-តុ-វិច-ជា] theatovichchea≈

ចំណេះខាងការប្រកបឬផ្សំធាតុគ្រប់យ៉ាងឱ្យកើតបានជាអ្វីមួយឡើង ឬឱ្យប្រើការប្លែកៗ បាន។

ធាតុវិទ្យា

(ម.ព. ធាតុវិជ្ជា)។

ធាតុវិទ្យា នាម

[ធា-តុ-វិត-ទ្យា] theatovittyea≈

(ម.ព. ធាតុវិជ្ជា)។

ធាតុវិភាគ

ការញែកឬរំលែកធាតុ។

ធាតុវិភាគ នាម

[ធា-តុ-វិ-ភាក] theatovipheak≈

ការញែកឬរំលែកធាតុ។

ធាតុអាកាស

លក្ខខណ្ឌនៃបរិយាកាស ដូចជាសីតុណ្ហភាព ខ្យល់ ភ្លៀង ដែលអាចប្រែប្រួលទៅតាមទីកន្លែងនិងពេលវេលាមួយជាក់លាក់ :

ធាតុអាកាស នាម

[ធាត-អា-កាស] theataakas≈

លក្ខខណ្ឌនៃបរិយាកាស ដូចជាសីតុណ្ហភាព ខ្យល់ ភ្លៀង ដែលអាចប្រែប្រួលទៅតាមទីកន្លែងនិងពេលវេលាមួយជាក់លាក់ :

ធាតុ—

(ម.ព. ធាតុ{¥¥}៥{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ធាតុ— នាម

[ធា-តុ—] theato—≈

(ម.ព. ធាតុ៥) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ធាត់

ទីទៃពីស្គម គឺមានសាច់ច្រើន :

ធាត់ គុណនាម

[ធាត់] theat

ទីទៃពីស្គម គឺមានសាច់ច្រើន :

ធាត្រី

មេដោះ, ស្រីជាបងរក្សា។

ធាត្រី នាម

[ធា-ត្រី] theatrei

មេដោះ, ស្រីជាបងរក្សា។

ធាន

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ធន :

ធាន បុព្វបទ

[ធាន] thean

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ធន :

ធានា

ធានាថានឹងទទួលខុសត្រូវចំពោះការខូចខាត ឬការបាត់បង់ណាមួយដែលកើតឡើង។

ធានា នាម

[ធា-នា] theanea

ដំណើរទទួលអះអាង, ទទួលរ៉ាប់រងលើខ្លួន។ ប្រើតាមទម្លាប់ជា កិ. ឬ ន. ក៏បាន :

ធានា កិរិយាសព្ទ

[ធា-នា-រ៉ាប់-រង] theanea

ធានាថានឹងទទួលខុសត្រូវចំពោះការខូចខាត ឬការបាត់បង់ណាមួយដែលកើតឡើង។

ធានី

នគរ, ក្រុង; ខេត្ត, ស្រុក; ច្រើនប្រើជា រាជធានី ក្រុងដែលមានក្សត្រទ្រង់រាជ្យគង់នៅជាប្រធាន។ បើប្រទេសដែលឥតក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ ហៅថា រដ្ឋធានី។ ពាក្យនេះជាវេវចនៈនឹងពាក្យ ឋានីយ។

ធានី នាម

[ធា-នី] theany

នគរ, ក្រុង; ខេត្ត, ស្រុក; ច្រើនប្រើជា រាជធានី ក្រុងដែលមានក្សត្រទ្រង់រាជ្យគង់នៅជាប្រធាន។ បើប្រទេសដែលឥតក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ ហៅថា រដ្ឋធានី។ ពាក្យនេះជាវេវចនៈនឹងពាក្យ ឋានីយ។

ធារ

ការទ្រទ្រង់, ទប់ទល់, ធន់ទ្រាំ, ឋិតនៅ :

ធារ នាម

[ធា] thear

ពំនូកស្រូវ, អង្ករឬគ្រាប់អ្វីៗដែលចាក់បង្ហូរគរទុក :

ធារ នាម

[ធា] thear

ការទ្រទ្រង់, ទប់ទល់, ធន់ទ្រាំ, ឋិតនៅ :

ធារាសាស្ត្រ

វិទ្សាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីការគ្រប់គ្រងទឹកសម្រាប់បម្រើវិស័យកសិកម្ម ជាពិសេសការស្រោចស្រព ផ្គត់ផ្គង់ទឹក :

ធារាសាស្ត្រ នាម

[ធា-រា-សាស] theareasas≈

វិទ្សាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីផ្លូវទឹក, ប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកក្នុងប្រទេសឬតំបន់ណាមួយ :

ធារាសាស្ត្រ នាម

[ធា-រា-សាស-កៈ-សិ-កាំ] theareasaskaksekaam≈

វិទ្សាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីការគ្រប់គ្រងទឹកសម្រាប់បម្រើវិស័យកសិកម្ម ជាពិសេសការស្រោចស្រព ផ្គត់ផ្គង់ទឹក :

ធាវកបក្សី

ប្រភេទបក្សីម្យ៉ាងដែលរស់នៅនឹងដី វាច្រើនដើរឬរត់ជាងហើរ។

ធាវកបក្សី នាម

[ធា-វៈ-កៈ-បាក់-សី] theaveakkakbaksei≈

ប្រភេទបក្សីម្យ៉ាងដែលរស់នៅនឹងដី វាច្រើនដើរឬរត់ជាងហើរ។

ធី

ប្រឡង, ប្រណាំងគ្នា :

ធី កិរិយាសព្ទ

[ធី] thi≈

ប្រឡង, ប្រណាំងគ្នា :

ធីតា

កូនស្រី :

ធីតា នាម

[ធី-ដា] thita

កូនស្រី :

ធីប

ប្រាក់ដែលអតិថិជនឱ្យជាកម្រៃទៅអ្នកដែលបម្រើសេវាឱ្យខ្លួន ក្រៅពីប្រាក់ដែលមានក្នុងវិក្កយបត្រ។

ធីប កិរិយាសព្ទ

[ធីប] thib

បំបាត់ចោល, លើកឬបដិសេធចោល, លើកទុកមួយអន្លើ :

ធីប នាម

[ធីប] thib

ប្រាក់ដែលអតិថិជនឱ្យជាកម្រៃទៅអ្នកដែលបម្រើសេវាឱ្យខ្លួន ក្រៅពីប្រាក់ដែលមានក្នុងវិក្កយបត្រ។

ធឹង

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ នឹង :

ធឹង បុព្វបទ

[ធឹង] thueng

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ នឹង :

ធឺ

បែប, យ៉ាង, មុខ :

ធឺ នាម

[ធឺ] thueu

បែប, យ៉ាង, មុខ :