វចនានុក្រមខ្មែរ

ទំនាស់

(អ.សិ.) ការប្រឈមគ្នារវាងកម្លាំងឬសភាវៈពីរផ្ទុយគ្នា។ ទំនាស់បង្កើតឱ្យដំណើររឿងមានភាពស្មុគស្មាញ តានតឹង ធ្វើឱ្យអ្នកអានជក់ចិត្ត ដិតអារម្មណ៍ រំភើប សប្បាយរីករាយ រំជួលចិត្ត :

ទំនាស់ នាម ១)

[ទំ-នាស់] tumneas

ពាក្យ, ដំណើរ, សេចក្ដី, អំពើដែលទាស់, ដែលផ្ទុយគ្នា, ដែលទីទៃពីគ្នា :

ទំនាស់ នាម ២)

[ទំ-នាស់] tumneas

(អ.សិ.) ការប្រឈមគ្នារវាងកម្លាំងឬសភាវៈពីរផ្ទុយគ្នា។ ទំនាស់បង្កើតឱ្យដំណើររឿងមានភាពស្មុគស្មាញ តានតឹង ធ្វើឱ្យអ្នកអានជក់ចិត្ត ដិតអារម្មណ៍ រំភើប សប្បាយរីករាយ រំជួលចិត្ត :

ទំនិញ

អ្វីៗដែលសម្រាប់ឱ្យគេទិញ, ដែលត្រូវទិញ :

ទំនិញ នាម

[ទំ-និញ] tumninh

អ្វីៗដែលសម្រាប់ឱ្យគេទិញ, ដែលត្រូវទិញ :

ទំនឹម

ច្រើនជាបរិវារសព្ទផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ទំនៀម :

ទំនឹម គុ., ន.

[ទំ-នឹម] tumnuem

ពាក្យដែលផ្ទឹមនឹងពាក្យឯទៀត :

ទំនឹម បុព្វបទ

[ទំ-នឹម] tumnuem

ច្រើនជាបរិវារសព្ទផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ទំនៀម :

ទំនឹមទំនៀម

(ម.ព. ទំនឹម)។

ទំនឹមទំនៀម គុ., ន.

[ទំ-នឹម-ទំ-នៀម] tumnuemtumniem

(ម.ព. ទំនឹម)។

ទំនុក

(ព.ប្រ.) ទំនងផ្លូវសេចក្ដី :

ទំនុក នាម ១)

[ទំ-នុក] tomnuk

ដំណើរដែលទុកដាក់, របៀបទុកដាក់ :

ទំនុក នាម ២)

[ទំ-នុក] tomnuk

ពាក្យប្រកបក្នុងបទដែលច្រៀង :

ទំនុក នាម ៣)

[ទំ-នុក] tomnuk

(ព.ប្រ.) ទំនងផ្លូវសេចក្ដី :

ទំនុកបម្រុង

ផ្គត់ផ្គង់, ផ្ចុងផ្ដើម ប្រុងនឹងឱ្យកើតកាលវាលគុម្ព, ជួយឧបត្ថម្ភ, គាំទ្រ :

ទំនុកបម្រុង កិរិយាសព្ទ

[ទំ-នុក-បំ-រ៉ុង] tumnukbomrung

ផ្គត់ផ្គង់, ផ្ចុងផ្ដើម ប្រុងនឹងឱ្យកើតកាលវាលគុម្ព, ជួយឧបត្ថម្ភ, គាំទ្រ :

ទំនូល

សម្ដីដែលទូល, ដំណើរ, សេចក្ដីដែលក្រាបទូល, ដែលក្រាបបង្គំទូល :

ទំនូល នាម

[ទំ-នូល] tumnul

សម្ដីដែលទូល, ដំណើរ, សេចក្ដីដែលក្រាបទូល, ដែលក្រាបបង្គំទូល :

ទំនួញ

ពាក្យដែលយំទួញ, ការយំរៀបរាប់, យោបំ :

ទំនួញ នាម

[ទំ-នួញ] tumnuonh

ពាក្យដែលយំទួញ, ការយំរៀបរាប់, យោបំ :

ទំនួល

ទីទួល; ទំនង, ទំនងដែលនាំឱ្យស្រួល, ផ្លូវដែលនាំឱ្យស្រួល :

ទំនួល នាម

[ទំ-នួល] tumnuol

ទីទួល; ទំនង, ទំនងដែលនាំឱ្យស្រួល, ផ្លូវដែលនាំឱ្យស្រួល :

ទំនួលខុសត្រូវ

ការទទួលខុសត្រូវក្នុងកិច្ចការអ្វីមួយ :

ទំនួលខុសត្រូវ នាម

[ទំ-នួល-ខុស-ត្រូវ] tumnuolkhostruv≈

ការទទួលខុសត្រូវក្នុងកិច្ចការអ្វីមួយ :

ទំនើង

ពាល, ដែលមិនស្គាល់ខុសត្រូវ, ដែលមិនស្ដាប់បង្គាប់ :

ទំនើង នាម ១)

[ទំ-នើង] tumnaung

សេចក្ដីទើង, ដំណើរដែលធ្វើឥតទើសទាល់តាមតែអំណាចចិត្ត, អំពើចិត្ត, ចំណង់ :

ទំនើង គុណនាម ២)

[ទំ-នើង] tumnaung

ពាល, ដែលមិនស្គាល់ខុសត្រូវ, ដែលមិនស្ដាប់បង្គាប់ :

ទំនើប

អ្វីៗដែលទើបកើតថ្មី ដែលទើបកើត ទើបមានតាមជាន់តាមសម័យ :

ទំនើប គុ., ន.

[ទំ-នើប] tumnerb

អ្វីៗដែលទើបកើតថ្មី ដែលទើបកើត ទើបមានតាមជាន់តាមសម័យ :

ទំនើបកម្ម

ការធ្វើឱ្យទាន់សម័យនិយម។

ទំនើបកម្ម នាម

[ទំ-នើ-បៈ-កាំ] tumneubakkaam≈

ការធ្វើឱ្យទាន់សម័យនិយម។

ទំនើរ

(ម.ព. ទ្រនើរ)។

ទំនើរ នាម

[ទំ-នើ] tumnaur

(ម.ព. ទ្រនើរ)។

ទំនើស

ការទើសទាស់។

ទំនើស នាម

[ទំ-នើស] tumnaus

ការទើស :

ទំនើស នាម

[ទំ-នើស-ទំ-នាស់] tumnaus

ការទើសទាស់។

ទំនៀប

ពាក្យនេះខ្មែរយើងប្រើខ្លះតាមទម្លាប់ដោយស្រុក ប្រើចំពោះតែទីសំចតសម្រាប់ទទួលអ្នកធំ។

ទំនៀប នាម

[ទំ-នៀប] tumnieb

ពាក្យនេះខ្មែរយើងប្រើខ្លះតាមទម្លាប់ដោយស្រុក ប្រើចំពោះតែទីសំចតសម្រាប់ទទួលអ្នកធំ។

ទំនៀម

បវេណី, ធម្មតា; សណ្ដាប់, សណ្ដាប់ធ្នាប់, ទម្លាប់, បែបបទ :

ទំនៀម នាម

[ទំ-នៀម] tumniem

បវេណី, ធម្មតា; សណ្ដាប់, សណ្ដាប់ធ្នាប់, ទម្លាប់, បែបបទ :

ទំនេរ

ឥតមានរវល់, ឥតមានជំពាក់ដោយហេតុអ្វីនីមួយ :

ទំនេរ គុ., គុ.កិ.

[ទំ-នេ] tomne

ឥតមានរវល់, ឥតមានជំពាក់ដោយហេតុអ្វីនីមួយ :

ទំនោរ

(ទស្សនៈ.) ទិដ្ឋភាពនៃការប្រព្រឹត្តរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ដែលបង្ហាញតាមវិធីជាក់លាក់ណាមួយ ហើយជាកម្លាំងចលករខាងផ្លូវចិត្តច្បាស់លាស់តម្រង់ទៅរកគោលបំណងជាក់លាក់ណាមួយ :

ទំនោរ នាម

[ទំ-នោ] tumno≈

(ទស្សនៈ.) ទិដ្ឋភាពនៃការប្រព្រឹត្តរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ដែលបង្ហាញតាមវិធីជាក់លាក់ណាមួយ ហើយជាកម្លាំងចលករខាងផ្លូវចិត្តច្បាស់លាស់តម្រង់ទៅរកគោលបំណងជាក់លាក់ណាមួយ :

ទំពា

លម្អិតអាហារឬអ្វីៗដោយធ្មេញ :

ទំពា កិរិយាសព្ទ

[ទំ-ពា] tumpea

លម្អិតអាហារឬអ្វីៗដោយធ្មេញ :

ទំពាំង

(ព.ទ.បុ.) សេចក្ដីថា កូនឬកូនសិស្សដែលទទួលកិច្ចការស្នងឪពុក, ស្នងគ្រូ ដូចជាទំពាំងដែលដុះស្នងដើមឫស្សី។

ទំពាំង នាម

[ទំ-ពាំង] tumpeang

ពន្លកឫស្សី ឬបបុសជាដើម :

ទំពាំង នាម

[ទំ-ពាំង] tumpeang

(ព.ទ.បុ.) សេចក្ដីថា កូនឬកូនសិស្សដែលទទួលកិច្ចការស្នងឪពុក, ស្នងគ្រូ ដូចជាទំពាំងដែលដុះស្នងដើមឫស្សី។

ទំពាំងជូរ

ឈ្មោះវល្លិមានផ្លែជាចង្កោម ប្រើជាអាហារបាន។

ទំពាំងជូរ នាម

[ទំ-ពាំង-ជូ] tumpeangju

ឈ្មោះវល្លិមានផ្លែជាចង្កោម ប្រើជាអាហារបាន។

ទំពាំងបាយជូរ

(ម.ព. ទំពាំងជូរ)។

ទំពាំងបាយជូរ នាម

[ទំ-ពាំង-បាយ-ជូ] tumpeaumngbaychu≈

(ម.ព. ទំពាំងជូរ)។

ទំពាំងបារាំង

ប្រភេទរុក្ខជាតិបន្លែ ដុះចេញជាទំពាំងពីដើមដែលគេច្រើនលើកជារងដើម្បីដាំ។ ដើមមានកម្ពស់ពី១០០ដល់១៥០សង់ទីម៉ែត្រ បន្តពូជដោយគ្រាប់ ហើយអាចផ្ដល់ផលរយៈពេលយូរពី ៨ខែរហូតដល់២០ឆ្នាំ :

ទំពាំងបារាំង នាម

[ទំ-ពាំង-បា-រ៉ាំង] tumpeaumngbaraamng≈

ប្រភេទរុក្ខជាតិបន្លែ ដុះចេញជាទំពាំងពីដើមដែលគេច្រើនលើកជារងដើម្បីដាំ។ ដើមមានកម្ពស់ពី១០០ដល់១៥០សង់ទីម៉ែត្រ បន្តពូជដោយគ្រាប់ ហើយអាចផ្ដល់ផលរយៈពេលយូរពី ៨ខែរហូតដល់២០ឆ្នាំ :

ទំពុន

ពលរកស្មៅឱ្យដំរីឬឱ្យសេះព្រះរាជទ្រព្យ :

ទំពុន នាម

[ទំ-ពុន] tumpun

ពលរកស្មៅឱ្យដំរីឬឱ្យសេះព្រះរាជទ្រព្យ :

ទំពូង

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទ។

ទំពូង នាម

[ទំ-ពូង] tumpung

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទ។

ទំពួន

ឈ្មោះជនជាតិដើមមួយពួក ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ។

ទំពួន នាម

[ទំ-ពួន] tumpuon

ឈ្មោះជនជាតិដើមមួយពួក ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ។

ទំពែក

(ម.ព. តម្ពែក)។

ទំពែក នាម

[ទំ-ពែក] tumpeaek

(ម.ព. តម្ពែក)។

ទំពោះ

ចាប់បដិសន្ធិ, ចាប់កំណើត :

ទំពោះ កិរិយាសព្ទ

[ទំ-ពោះ] tumpuoh

ចាប់បដិសន្ធិ, ចាប់កំណើត :

ទំព័រ

ប៉ែកមួយចំហៀងសន្លឹក (និយាយបានតែស្លឹករឹតឬក្រដាសដែលសម្រាប់ចារ សម្រាប់សរសេរ)។

ទំព័រ នាម

[ទំ-ព័រ] tompor

ប៉ែកមួយចំហៀងសន្លឹក (និយាយបានតែស្លឹករឹតឬក្រដាសដែលសម្រាប់ចារ សម្រាប់សរសេរ)។

ទំយើ

សម្ដីថ្លែងដោយថ្នម ដូចពាក្យ ឪពុកធំ ថា អ៊ំ, ដេក ថា គេង, ស៊ី ថា ញ៉ាំ, បៅ ថា ម៉ឹម ឬ អ៊‍ឹម, ប្អូន ថា អូន ជាដើម។

ទំយើ កិរិយាសព្ទ

[ទំ-យើ] tumyau

ទម្រើស, ថ្នមជំទួយ, ពោលពាក្យជំទួយ :

ទំយើ គុ., ន.

[ទំ-យើ] tumyau

សម្ដីថ្លែងដោយថ្នម ដូចពាក្យ ឪពុកធំ ថា អ៊ំ, ដេក ថា គេង, ស៊ី ថា ញ៉ាំ, បៅ ថា ម៉ឹម ឬ អ៊‍ឹម, ប្អូន ថា អូន ជាដើម។

ទំហាត់

រាងរៅឬមាឌដែលធាត់; ច្រើនតែនិយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ទំហំ ថា ទំហំទំហាត់ គឺរាងរៅឬមាឌធំផងធាត់ផង :

ទំហាត់ នាម

[ទំ-ហ៊ាត់] tumhat

រាងរៅឬមាឌដែលធាត់; ច្រើនតែនិយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ទំហំ ថា ទំហំទំហាត់ គឺរាងរៅឬមាឌធំផងធាត់ផង :

ទំហឹង

(ព.ប្រ.) ធ្វើការពេញទំហឹង គឺធ្វើការពេញកម្លាំង, ពេញសមត្ថភាព។

ទំហឹង នាម ១)

[ទំ-ហ៊‌ឹង] tunherng

ការប្រឹងរត់ឬប្រឹងស្រែក ប្រឹងនិយាយឮពេញសំឡេង ត្រាតែហ៊‍ឹងត្រចៀក :

ទំហឹង នាម ២)

[ទំ-ហ៊‌ឹង] tunherng

(ព.ប្រ.) ធ្វើការពេញទំហឹង គឺធ្វើការពេញកម្លាំង, ពេញសមត្ថភាព។

ទំហួន

ការធួន, សភាពធួនល្មមដល់ការ, បូរណភាព :

ទំហួន នាម

[ទំ-ហួន] tumhuon

ការធួន, សភាពធួនល្មមដល់ការ, បូរណភាព :

ទំហេង

ភាវៈធេង, សភាពអស់ធេង, នត្ថិភាព :

ទំហេង នាម

[ទំ-ហ៊េង] tumheng

ភាវៈធេង, សភាពអស់ធេង, នត្ថិភាព :

ទំហែង

ភាវៈ ឬភាពច្បាស់ទែង, ការបញ្ចេញទែង គឺការបញ្ចេញអាការៈ ឬហេតុឱ្យឃើញច្បាស់ទែង :

ទំហែង នាម

[ទំ-ហ៊ែង] tumhaeng

ភាវៈ ឬភាពច្បាស់ទែង, ការបញ្ចេញទែង គឺការបញ្ចេញអាការៈ ឬហេតុឱ្យឃើញច្បាស់ទែង :

ទំហំ

(ស្ថិតិ.) ចំនួនមនុស្សជាមធ្យមនៅក្នុងគ្រួសារមួយ ដែលជាលទ្ធផលនៃចំនួនមនុស្សសរុបនៅក្នុងកន្លែងណាមួយ (ភូមិ ឃុំ ស្រុក តំបន់ ...) ចែកនឹងចំនួនគ្រួសារសរុបនៅក្នុងកន្លែងនោះ។

ទំហំ នាម ១)

[ទំ-ហ៊ំ] tumhum

ភាវៈធំ; សភាពធំ; រាងរៅឬមាឌដែលធំ :

ទំហំ នាម ២)

[ទំ-ហ៊ំ] tumhum

(ព.ប្រ.) ចំនួនច្រើន ឬតិច ឬក៏បុណ្យស័ក្ដិ, អានុភាព, សមត្ថភាព :

ទំហំ នាម

[ទំ-ហ៊ំ-គ្រួ-សា] tumhum

(ស្ថិតិ.) ចំនួនមនុស្សជាមធ្យមនៅក្នុងគ្រួសារមួយ ដែលជាលទ្ធផលនៃចំនួនមនុស្សសរុបនៅក្នុងកន្លែងណាមួយ (ភូមិ ឃុំ ស្រុក តំបន់ ...) ចែកនឹងចំនួនគ្រួសារសរុបនៅក្នុងកន្លែងនោះ។