វចនានុក្រមខ្មែរ

ទោរ គុ., គុ.កិ.

[ទោ] tour

ដែលទ្រេតឈោងទៅខាងនាយឬមកខាងអាយ :

ទោរ គុណនាម

[ទន់-ទោ] tour

(ម.ព. ទោរទន់)។

ទោរ គុណនាម

[ទោ-ទន់] tour

ដែលអនុលោមតាម; ទន់ភ្លន់ :

ទោល

តែមួយគត់ គឺដែលតាមទម្លាប់ តែងតែមាន២ឬមានច្រើន ក៏បែរជាមានត្រឹមតែមួយគត់ :

ទោល នាម

[ទោល] toul

កម្រាស់បញ្ឈរ គឺកម្រាស់ដែលទីទៃពីបន្ទារ។

ទោល គុណនាម

[ទោល] toul

តែមួយគត់ គឺដែលតាមទម្លាប់ តែងតែមាន២ឬមានច្រើន ក៏បែរជាមានត្រឹមតែមួយគត់ :

ទោលនា

ចម្ងាយពីចំណុចកណ្ដាលទៅកម្ពស់ ឬពីចំណុចកណ្ដាលទៅបាតនៃរលកមួយ ដូចជា រលកសំឡេងជាដើម។

ទោលនា នាម

[ទោ-លៈ-នា] toleaknea≈

ចម្ងាយពីចំណុចកណ្ដាលទៅកម្ពស់ ឬពីចំណុចកណ្ដាលទៅបាតនៃរលកមួយ ដូចជា រលកសំឡេងជាដើម។

ទោស

(ព.ទ.បុ.) (មានអត្ថន័យរាក់ងាយយល់ដែរទេ)។ ពាក្យនេះ បើនិយាយចំពោះកំហឹង តែងអានឬសរសេរថា ទោសៈ :

ទោស នាម

[ទោស] tos

ការប្រទូស្ត, កំហឹង; សម្អប់, កំហុស :

ទោស នាម

[ទោស] tos

(ព.ទ.បុ.) (មានអត្ថន័យរាក់ងាយយល់ដែរទេ)។ ពាក្យនេះ បើនិយាយចំពោះកំហឹង តែងអានឬសរសេរថា ទោសៈ :

ទោសការណ៍

ហេតុ, ដំណើរ ដែលនាំបណ្ដាលឱ្យកើតទោស ឬ ដែលប្រកបដោយទោស។

ទោសការណ៍ នាម

[ទោ-សៈ-កា] touskar

ហេតុ, ដំណើរ ដែលនាំបណ្ដាលឱ្យកើតទោស ឬ ដែលប្រកបដោយទោស។

ទោសចរិត

ចរិតប្រកបដោយទោស; បុគ្គលដែលក្រាស់ដោយទោស។

ទោសចរិត គុ., ន.

[ទោ-សៈ-ចៈ-រ៉ិត] touscharit

ចរិតប្រកបដោយទោស; បុគ្គលដែលក្រាស់ដោយទោស។

ទោសចិត្ត

ចិត្តប្រកបដោយទោស, ចិត្តដែលបណ្ដាលជាទោស។

ទោសចិត្ត នាម

[ទោ-សៈ-ចិត] touschet

ចិត្តប្រកបដោយទោស, ចិត្តដែលបណ្ដាលជាទោស។

ទោសញ្ញូ

អ្នកស្គាល់ទោស, អ្នកស្គាល់ខុសត្រូវ (អ្នកប្រាជ្ញ)។

ទោសញ្ញូ នាម

[ទោ-ស័ញ-ញូ] tousnhu

អ្នកស្គាល់ទោស, អ្នកស្គាល់ខុសត្រូវ (អ្នកប្រាជ្ញ)។

ទោសពៃរ៍

ទោសនិងពៀរ, ទោសជាពៀរ :

ទោសពៃរ៍ នាម

[ទោស-ពៃ] touspey

ទោសនិងពៀរ, ទោសជាពៀរ :

ទោសមូល

ឫសអកុសលដែលបណ្ដាលអំពីទោស, ទោសជាឫសនៃអកុសល។

ទោសមូល នាម

[ទោ-សៈ-មូល] tousmul

ឫសអកុសលដែលបណ្ដាលអំពីទោស, ទោសជាឫសនៃអកុសល។

ទោសាគតិ

សេចក្ដីលំអៀងព្រោះទោស, ដំណើរលំអៀងដោយសម្អប់។

ទោសាគតិ នាម

[ទោ-សា-គៈ-តិ] tousakote

សេចក្ដីលំអៀងព្រោះទោស, ដំណើរលំអៀងដោយសម្អប់។

ទោសានុទោស

ទោសតូចនិងទោសធំ, ទោសកំហុសគ្រប់យ៉ាង។

ទោសានុទោស នាម

[ទោ-សា-នុ-ទោស] tousanutous

ទោសតូចនិងទោសធំ, ទោសកំហុសគ្រប់យ៉ាង។

ទោសោ

កើតទោសោ គឺកើតកំហឹង។

ទោសោ នាម

[ទោ-សា] tousao

កើតទោសោ គឺកើតកំហឹង។

ទោស័ក

ស័កទីពីរនៃឆ្នាំ ក្នុងចំនួនស័កឆ្នាំទាំងដប់។

ទោស័ក នាម

[ទោ-សាក់] tousak

ស័កទីពីរនៃឆ្នាំ ក្នុងចំនួនស័កឆ្នាំទាំងដប់។

ទោះ

ទុកជា, បើជា, បើទុកជា :

ទោះ ឈ.

[ទោះ] tous

ទុកជា, បើជា, បើទុកជា :

ទោះជា

ពាក្យសម្រាប់ប្រើភ្ជាប់ទៅរកអ្វីមួយ ជាវិកតិកត្តា :

ទោះជា ឈ.

[ទោះ-ជា] tusjea

ពាក្យសម្រាប់ប្រើភ្ជាប់ទៅរកអ្វីមួយ ជាវិកតិកត្តា :

ទោះណាជា

(ម.ព. ទោះជា)។

ទោះណាជា ឈ.

[ទោះ-ណា-ជា] toeahnachea≈

(ម.ព. ទោះជា)។

ទោះបី

ទុកណាជា, បើទុកណាជា, ក្រែងលោ :

ទោះបី ឈ.

[ទោះ-បី] tousbey

ទុកណាជា, បើទុកណាជា, ក្រែងលោ :

ទោះបីជា

ដូចគ្នានឹង ទោះជា, ទោះណាជា ដែរ គ្រាន់តែជាវចនាលង្ការ គឺពាក្យជាអលង្ការរបស់សម្ដីប៉ុណ្ណោះ។

ទោះបីជា ឈ.

[ទោះ-បី-ជា] tuohbeychea

ដូចគ្នានឹង ទោះជា, ទោះណាជា ដែរ គ្រាន់តែជាវចនាលង្ការ គឺពាក្យជាអលង្ការរបស់សម្ដីប៉ុណ្ណោះ។

ទោះបីបើ

(ព.បុ.) ជួនក្រែង, ក្រែងលោ, ជួនក្រែងលោ; ប្រសិនបើ (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ) ដូចជាកាព្យថា :

ទោះបីបើ ឈ.

[ទោះ-បី-បើ] tuosbeyber

(ព.បុ.) ជួនក្រែង, ក្រែងលោ, ជួនក្រែងលោ; ប្រសិនបើ (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ) ដូចជាកាព្យថា :

ទោះយោបី

(ម.ព. ទោះបីបើ)។

ទោះយោបី ឈ.

[ទោះ-យោ-បី] toeahyobei≈

(ម.ព. ទោះបីបើ)។

ទៅ

ឃ្លាតចាកទីដោយដើរឬដោយយានជំនិះ :

ទៅ កិរិយាសព្ទ

[ទៅ] tov

ឃ្លាតចាកទីដោយដើរឬដោយយានជំនិះ :

ទៅជា

ក្លាយជា, ប្រែជា, ផ្លាស់ជា, មកជា :

ទៅជា កិរិយាសព្ទ

[ទៅ-ជា] tovchea≈

ក្លាយជា, ប្រែជា, ផ្លាស់ជា, មកជា :

ទៅ៏!

ទៅ។ ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់និយាយកញ្ឆក់ឱ្យខ្លី :

ទៅ៏! កិរិយាសព្ទ

[ទៅ] tov≈

ទៅ។ ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់និយាយកញ្ឆក់ឱ្យខ្លី :

ទំ កិរិយាសព្ទ a

[ទំ] tum

ឋិតលើទ្រនំ :

ទំ កិរិយាសព្ទ b

[ទំ] tum

(ព.ប្រ.) នៅជាមួយនឹងប្រពន្ធដែលស្ដុកស្ដម្ភ, ដែលមានអានុភាពខ្លាំងជាងខ្លួន :

ទំ គុណនាម c

[ទំ] tum

ដែលចាប់ឈឺមិនស្រាកស្រាន្ត :

ទំ គុណនាម d

[ទំ] tum

ដែលងំនៅមិនស្រាក :

ទំ កិរិយាសព្ទ

[ទំ] tum

(ព.ប្រ.) អង្គុយ, ចូលកាន់ទីអង្គុយ :

ទំនង

ដើមទង, គន្លង, លំអាន; ន័យ :

ទំនង នាម

[ទំ-នង] tng

ដើមទង, គន្លង, លំអាន; ន័យ :

ទំនងជា

ប្រហែលជា :

ទំនងជា គុណកិរិយា

[ទំ-នង-ជា] tumnongchea

ប្រហែលជា :

ទំនញ់

ភាវៈទញ់; ទឹកដែលគេទប់ឱ្យទញ់ :

ទំនញ់ នាម

[ទំ-នញ់] tumnonh

ភាវៈទញ់; ទឹកដែលគេទប់ឱ្យទញ់ :

ទំនតព្រះនេត្រ

ការទតព្រះនេត្រនៃព្រះមហាក្សត្រិយ៍ :

ទំនតព្រះនេត្រ នាម

[ទំ-នត-ព្រះ-នេត] tomnotpreahnet

ការទតព្រះនេត្រនៃព្រះមហាក្សត្រិយ៍ :

ទំនន់

ភាពទន់, អាការៈដែលទន់ :

ទំនន់ នាម

[ទំ-នន់] tumnon

ភាពទន់, អាការៈដែលទន់ :

ទំនប់

(ព.ប្រ.) ឧបាយ; ទ្រព្យ; សំណូក ឬមនុស្សដែលទប់ផ្លូវសេចក្ដី, ទប់ដំណើរឱ្យអាក់ ឱ្យទើសទាក់ ទៅតាមលំអានតាមគន្លងមិនរួច :

ទំនប់ នាម ១)

[ទំ-នប់] tumnob

ពំនូកដីដែលគេលើកទប់រាំងផ្លូវទឹក :

ទំនប់ នាម ២)

[ទំ-នប់] tumnob

(ព.ប្រ.) ឧបាយ; ទ្រព្យ; សំណូក ឬមនុស្សដែលទប់ផ្លូវសេចក្ដី, ទប់ដំណើរឱ្យអាក់ ឱ្យទើសទាក់ ទៅតាមលំអានតាមគន្លងមិនរួច :

ទំនប់ធារាសាស្ត្រ

ទំនប់រាំងផ្លូវទឹកទុកស្រោចស្រពដំណាំកសិកម្ម :

ទំនប់ធារាសាស្ត្រ នាម

[ទំ-នប់-ធា-រា-សាស] tumnbatheareasas≈

ទំនប់រាំងផ្លូវទឹកទុកស្រោចស្រពដំណាំកសិកម្ម :

ទំនប់បង្ហៀរ

ទំនប់រាំងផ្លូវទឹកទុកត្រឹមកម្រិតកំណត់ ដែលទឹកដែលសល់អាចហូរកាត់ខ្នងទំនប់បាន :

ទំនប់បង្ហៀរ នាម

[ទំ-នប់-បង់-ហៀ] tumnbabngohie≈

ទំនប់រាំងផ្លូវទឹកទុកត្រឹមកម្រិតកំណត់ ដែលទឹកដែលសល់អាចហូរកាត់ខ្នងទំនប់បាន :

ទំនប់ពហុបំណង

ទំនប់រាំងផ្លូវទឹកទុកប្រើប្រាស់ច្រើនយ៉ាង ដូចជាស្រោចស្រពដំណាំកសិកម្ម, ផលិតអគ្គិសនី, ការពារទឹកជំនន់ជាដើម :

ទំនប់ពហុបំណង នាម

[ទំ-នប់-ពៈ-ហ៊ុ-បំ-ណង] tumnbapeakhubamnngo≈

ទំនប់រាំងផ្លូវទឹកទុកប្រើប្រាស់ច្រើនយ៉ាង ដូចជាស្រោចស្រពដំណាំកសិកម្ម, ផលិតអគ្គិសនី, ការពារទឹកជំនន់ជាដើម :

ទំនប់វារីអគ្គិសនី

ទំនប់រាំងផ្លូវទឹកទុកប្រើប្រាស់កម្លាំងទឹកហូរផលិតជាចរន្តអគ្គិសនី :

ទំនប់វារីអគ្គិសនី នាម

[ទំ-នប់-វា-រី-អ័ក-គិ-សៈ-នី] tumnbaveariakkisakni≈

ទំនប់រាំងផ្លូវទឹកទុកប្រើប្រាស់កម្លាំងទឹកហូរផលិតជាចរន្តអគ្គិសនី :

ទំនាក់

ការទាក់ទទាព្រៃដោយមានទទាធ្នាក់។

ទំនាក់ នាម ១)

[ទំ-នាក់] tumneak

ការទាក់គ្នា :

ទំនាក់ នាម ២)

[ទំ-នាក់] tumneak

ការទាក់ដោយមានធ្នាក់ :

ទំនាក់ នាម

[ទំ-នាក់-ទ-ទា] tumneak

ការទាក់ទទាព្រៃដោយមានទទាធ្នាក់។

ទំនាក់ទំនង

ការទាក់ទង ការប្រាស្រ័យគ្នា ការជាប់ពាក់ព័ន្ធគ្នា :

ទំនាក់ទំនង នាម

[ទំ-នាក់-ទំ-នង] tomneaktomnorng

ការទាក់ទង ការប្រាស្រ័យគ្នា ការជាប់ពាក់ព័ន្ធគ្នា :

ទំនាក់ទំនងនិយម

លទ្ធិមួយដែលតែងតែបញ្ជាក់ថា ក្នុងវិស័យមួយចំនួនយ៉ាងហោចណាស់ សច្ចភាពខ្លួនវា ទាក់ទងទៅនឹងទស្សនៈរបស់អ្នកវិនិច្ឆ័យ (សោភណភាពនៃអ្វីមួយ អាស្រ័យលើភ្នែករបស់អ្នកសង្កេត) :

ទំនាក់ទំនងនិយម នាម

[ទំ-នាក់-ទំ-នង-និ-យំ] tumneaktumnngoniyum≈

លទ្ធិមួយដែលតែងតែបញ្ជាក់ថា ក្នុងវិស័យមួយចំនួនយ៉ាងហោចណាស់ សច្ចភាពខ្លួនវា ទាក់ទងទៅនឹងទស្សនៈរបស់អ្នកវិនិច្ឆ័យ (សោភណភាពនៃអ្វីមួយ អាស្រ័យលើភ្នែករបស់អ្នកសង្កេត) :

ទំនាញ

ការទាញ :

ទំនាញ នាម

[ទំ-នាញ] tumneanh

ការទាញ :

ទំនាញផែនដី

កម្លាំងរបស់ផែនដីដែលទាញវត្ថុនានាឱ្យធ្លាក់មករកផែនដី។

ទំនាញផែនដី នាម

[ទំ-នាញ-ផែន-ដី] tumneanhphaendei≈

កម្លាំងរបស់ផែនដីដែលទាញវត្ថុនានាឱ្យធ្លាក់មករកផែនដី។

ទំនាញព្រះចន្ទ

ឥទ្ធិពលនៃព្រះចន្ទមកលើផែនដី នាំឱ្យមានទឹកសមុទ្រជោរនិងនាចជាដើម។

ទំនាញព្រះចន្ទ នាម

[ទំ-នាញ-ព្រះ-ច័ន] tumneanhpreahchno≈

ឥទ្ធិពលនៃព្រះចន្ទមកលើផែនដី នាំឱ្យមានទឹកសមុទ្រជោរនិងនាចជាដើម។

ទំនាន់

ជាន់, ស្រករ, ស្របាល, កាលសម័យឬមនុស្សដែលគេកើតទាន់បានឃើញបានដឹងជាក់ :

ទំនាន់ នាម

[ទំ-នាន់] tumnean

ជាន់, ស្រករ, ស្របាល, កាលសម័យឬមនុស្សដែលគេកើតទាន់បានឃើញបានដឹងជាក់ :

ទំនាប

ទីដីដែលទាប :

ទំនាប គុណនាម

[ទំ-នាប] tumneab

ដែលទាប :

ទំនាប នាម

[ទំ-នាប] tumneab

ទីដីដែលទាប :

ទំនាយ

ពាក្យ, សេចក្ដីដែលគេទាយ :

ទំនាយ នាម

[ទំ-នាយ] tumneay

ពាក្យ, សេចក្ដីដែលគេទាយ :

ទំនាល់

ដំណើរ, អំពើ, សេចក្ដីដែលទាល់គឺដែលទើសទៅមិនរួច :

ទំនាល់ នាម

[ទំ-នាល់] tumnoil

ដំណើរ, អំពើ, សេចក្ដីដែលទាល់គឺដែលទើសទៅមិនរួច :