ទេព នាម
[ទេ-ពៈ-នា-រី] ឬ [ទេប-នា-រី] tep
ដូចគ្នានឹង ទិព្វនារី។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[ទេ-ពៈ-នា-រី] ឬ [ទេប-នា-រី] tep
ដូចគ្នានឹង ទិព្វនារី។
[ទេ-ពៈ-និ-ក] ឬ [ទេប-និ-ក] tep
ពពួកទេវតា :
[ទេ-ពៈ-និ-កាយ] ឬ [ទេប-និ-កាយ] tep
ពួកទេវតា, ពពួកទេពតា។
[ទេប-និ-មន់] tep
អ្នកដែលពួកទេវតាអញ្ជើញឱ្យចុះមកកើតជាមនុស្ស។
[ទេប-និ-មន់] tep
ដំណើរអញ្ជើញរបស់ពួកទេវតា ឬដំណើរដែលពួកទេពតាអញ្ជើញទេវតាណាមួយឱ្យចុះមកកើតជាមនុស្ស។
[ទេប-រ-បាំ] tep
ងារមន្ត្រីទីចាងហ្វាងពួករបាំព្រះរាជទ្រព្យតាំងដោយសន្មតិលើកថាមានចំណេះខាងរាំ ប្រៀបដូចជារបាំរបស់ទេព្តា។
[ទេ-ពៈ-លេ-ខា] ឬ [ទេប-លេ-ខា] tep
ងារមន្ត្រីជាងគំនូរ តាំងដោយសន្មតិថាជាអ្នកចេះគូរល្អ ប្រៀបប្រដូចនឹងគំនូរទេវតា។
[ទេប-វិ-មាន] tep
វិមានរបស់ទេវតា, លំនៅទេពតា (ហៅ ទេពពិមាន ក៏បាន)។
[ទេប-សេ-ណា] tep
ងារមន្ត្រីក្នុងក្រុមព្រះរាជមន្ទីរ តាំងដោយសន្មតិថាមានអានុភាពអង់អាច ប្រៀបដូចជាសេនានៃទេពតា។
[ទេប-ស្ត្រី] tep
ស្រីទេពតា, ស្រីអប្សរ, ស្រីសួគ៌ :
[ទេប-អ័ក-ស] tep
(ម.ព. ទេពអប្សរ)។
ភាពជាអ្នកវាងវៃយ៉ាងឆ្នើមពីធម្មជាតិ, ភាពប៉ិនប្រសប់យ៉ាងខ្ពស់ :
[ទេប-កោ-សល់] tebkaoslo≈
ភាពជាអ្នកវាងវៃយ៉ាងឆ្នើមពីធម្មជាតិ, ភាពប៉ិនប្រសប់យ៉ាងខ្ពស់ :
អមនុស្សដែលជាទិព្យ, អមរ។
[ទេ-ព្តា] tepta≈
អមនុស្សដែលជាទិព្យ, អមរ។
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកមានក្លិនក្រអូប, ច្រើនប្រើជាថ្នាំខ្យល់។
[ទេប-ទា-រូ] tebtearu≈
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកមានក្លិនក្រអូប, ច្រើនប្រើជាថ្នាំខ្យល់។
កូនស្រីនៃទេពតា, ស្រីទេពតា :
[ទេ-ពៈ-ធី-តា] ឬ [ទេប-ធី-តា] tepeakthita]rue[tebthita≈
កូនស្រីនៃទេពតា, ស្រីទេពតា :
ខ្មែរយើងប្រើពាក្យនេះជាងារមន្ត្រីជាងគំនូរដែលមានថ្វីដៃគូរល្អប្រដូចនឹងគំនូរដែលទេវតានិម្មិត :
[ទេប-និម-មិត] tebnimmit≈
ខ្មែរយើងប្រើពាក្យនេះជាងារមន្ត្រីជាងគំនូរដែលមានថ្វីដៃគូរល្អប្រដូចនឹងគំនូរដែលទេវតានិម្មិត :
រូបទេពតាសំពះ; ច្រើនធ្វើឱ្យឃើញតែពីត្រឹមផ្ចិតឡើងទៅលើ :
[ទេប-ប្រ-ណំ] tebbronam≈
រូបទេពតាសំពះ; ច្រើនធ្វើឱ្យឃើញតែពីត្រឹមផ្ចិតឡើងទៅលើ :
ឈ្មោះបទភ្លេងមួយប្រភេទ។
[ទេប-រំ-ដួល] tebrumduol≈
ឈ្មោះមន្តស្នេហ៍មុខមួយប្រភេទ ដែលអ្នកប្រកាន់ជឿខាងរបៀនស្នេហ៍ សន្មតហៅដោយអំនួតថា កាលបើប្រសិទ្ធី ឬសូត្រកាលណា សូម្បីទេពតាក៏រំជួលចិត្តស្រឡាញ់តែរាល់គ្នាដែរ។
[ទេប-រំ-ដួល] tebrumduol≈
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានផ្កាក្លិនពិដោរឈ្ងប់, ច្រើនមានតែនៅភ្នំខ្លះដោយអន្លើ គេថាច្រើនមានក្នុងស្រុកកំពង់សោម ខេត្តកោះកុង។
[ទេប-រំ-ដួល] tebrumduol≈
ឈ្មោះបទភ្លេងមួយប្រភេទ។
ស្ត្រីទេពតា, ស្រីសួគ៌ :
[ទេប-អ័ប-ស] tebabsa≈
ស្ត្រីទេពតា, ស្រីសួគ៌ :
ទេពតាអ្នករក្សាមនុស្ស ឬរក្សាអ្វីៗ; ប្រើជា ទេព្រក្ស ក៏មាន។
[ទេ-ពា] tepea≈
ទេវតាទាំងឡាយ, ពួកទេវតា។
[ទេ-ពា-ធិ-ប៉ៈ-ដី] tepeathibakdei≈
ព្រះនាមព្រះសិវៈ មានន័យថា ស្តេចទេវតា។
[ទេ-ពា-រ័ក] tepearka≈
ទេពតាអ្នករក្សាមនុស្ស ឬរក្សាអ្វីៗ; ប្រើជា ទេព្រក្ស ក៏មាន។
ភរិយាធំរបស់ព្រះសម្មតិទេព គឺស្ត្រីជាភរិយានៃក្សត្រទ្រង់រាជ្យ ដែលស្ដេចបានអភិសេកតាំងពេញទីជាមហេសី ឬជាអគ្គមហេសី។
[ទេ-ពី] tepi
ភរិយាធំរបស់ព្រះសម្មតិទេព គឺស្ត្រីជាភរិយានៃក្សត្រទ្រង់រាជ្យ ដែលស្ដេចបានអភិសេកតាំងពេញទីជាមហេសី ឬជាអគ្គមហេសី។
(ម.ព. ទេពតា)។
[ទេ-ប៉្ដា] tepda
(ម.ព. ទេពតា)។
(ម.ព. ទេពារក្ស ក្នុង ទេពា)។
[ទេ-ព្រ័ក] teproksar
(ម.ព. ទេពារក្ស ក្នុង ទេពា)។
(ម.ព. ទេពទារូ)។
[ទេប-ពិ-រូ] tebpiru≈
(ម.ព. ទេពទារូ)។
(ម.ព. ទេព) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ទេប—] teb—≈
(ម.ព. ទេព) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ឈ្មោះវត្ថុដែលគេត្រូវឱ្យជាទាន; បច្ច័យទាំង ៤មានចីវរប្បច្ច័យជាដើម ក៏ហៅថា ទេយ្យទាន :
[ទៃ-យៈ-ទាន] teyyotean
ឈ្មោះវត្ថុដែលគេត្រូវឱ្យជាទាន; បច្ច័យទាំង ៤មានចីវរប្បច្ច័យជាដើម ក៏ហៅថា ទេយ្យទាន :
ដូចគ្នានឹង ទេយ្យទាន។
[ទៃ-យៈ-ធ័រ] teyyothor
ដូចគ្នានឹង ទេយ្យទាន។
ដូចគ្នានឹង ទេយ្យទាន។
[ទៃ-យៈ-វ័ត-ថុ] teyyvottho
ដូចគ្នានឹង ទេយ្យទាន។
ដែលទ្រេត, ជ្រេ, ជ្រាល :
[ទេ] ter
ដែលទ្រេត, ជ្រេ, ជ្រាល :
[ទេ-វៈ] tev
(ម.ព. ទេព) :
[ទេ-វៈ-រាច] tev
ស្ដេចនៃទេវតា ឬទេវតាជាស្ដេច; ព្រះឥន្ទ្រ។
[ទេ-វៈ-ស្ថាន] tev
ទី, លំនៅរបស់ទេវតា។
[ទេ-វៈ-រាច] tev
ព្រះរាជាដែលបង្កើតអំណាចទិព្វ ជាអាទិទេពផងនិងជាមនុស្សលោកផង ដើម្បីមានអំណាចខាងស្មារតីលើសាមន្តរាជ :
[ទេ-វៈ-ស្ថាន] tev
ប្រាសាទ, អាស្រម, រោងតម្កល់ទេវរូបតាមសណ្ដាប់ពួកព្រាហ្មណ៍។
[ទេ-វៈ-ក័ញ-ញ៉ា] tev
(ម.ព. ទេពកញ្ញា ក្នុង ទេព)។
[ទេ-វៈ-ដា] tev
(ម.ព. ទេព និង ទេពតា)។
[ទេ-វៈ-ដា-ពៈ-លី] tev
គ្រឿងបូជាចំពោះទេវតា។ ទេវតាពលីមាន២យ៉ាង គឺ ១- ខាងពុទ្ធសាសនាប្រើឧទ្ទិស ចំណែកបុណ្យជូនចំពោះទេវតា; ២- ខាងលទ្ធិខ្លះក្រៅពីពុទ្ធសាសនា ប្រើបូជាវត្ថុផ្សេងៗមានភោជនាហារជាដើម ចំពោះទេវតា។
[ទេ-វៈ-ទូត] tev
បម្រើរបស់ទេវតា, ទេវតាអ្នកទទួលខ្លួនបម្រើសម្រេចកិច្ចការអ្វីម្យ៉ាងៗ។
[ទេ-វៈ-ទេប] tev
ទេវតារបស់ទេវតា ឬទេវតាកន្លងលើសអស់ទេវតា (ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ; ព្រះព្រហ្ម)។
[ទេ-វៈ-ធ័រ] tev
ធម៌សម្រាប់ទេវតា ឬធម៌សម្រាប់ធ្វើបុគ្គលឱ្យបានជាទេវតា; ទេវធម៌មាន២យ៉ាង គឺ ហិរិ សេចក្ដីខ្មាសអំពើអាក្រក់; ឱត្តប្បៈ សេចក្ដីរាងចាលរអានឹងអំពើអាក្រក់ :
[ទេ-វៈ-ធី-ដា] tev
(ម.ព. ទេពធីតា)។
[ទេ-វៈ-នា-គៈ-រី] tev
ឈ្មោះអក្សរមួយបែបរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា មានតាំងពីយូរអង្វែងហើយដរាបមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ, សម្រាប់កត់ត្រាភាសាសំស្ក្រឹត :
[ទេ-វៈ-នា-រី] tev
(ម.ព. ទិព្វនារី ក្នុង ទិព្វ)។
[ទេ-វៈ-និ-ក] tev
(ម.ព. ទេពនិករ ក្នុង ទេព)។
[ទេ-វៈ-និ-កាយ] tev
(ម.ព. ទេពនិកាយ ក្នុង ទេព)។
[ទេ-វៈ-ប័ញ-ជា] tev
សេចក្ដីបង្គាប់របស់ទេវតា :
[ទេ-វៈ-បុត] tev
ទេវតាប្រុស។
[ទេ-វៈ-បុត] tev
ដូចគ្នានឹង ទេវបុត្ត ដែរ។
[ទេ-វៈ-ភាប] tev
ភាពជាទេវតា។ លក្ខណសម្បត្តិប្រកបដោយភាពខ្ពង់ខ្ពស់។
[ទេ-វៈ-ភូត] tev
ពួកភូត (សត្វ) គឺទេព្តា; ទេព្តាទុកដូចជាពួកភូត។
[ទេ-វៈ-រឹត] tev
ឫទ្ធិរបស់ទេវតា។
[ទេ-វៈ-រូប] tev
រូបទេវតា; រូបប្រៀបដោយរូបទេពតា។
[ទេ-វៈ-លោក] tev
លោកជាទីនៅនៃពួកទេវតា, ស្ថានសួគ៌។
[ទេ-វៈ-វិ-មាន] tev
ដូចគ្នានឹង ទេពវិមាន។
[ទេ-វា] tev
ដូចគ្នានឹង ទេពា។
[ទេ-វា-នុ-ភាប] tev
អានុភាពនៃទេវតា។
[ទេ-វា-យុត] tev
អាវុធរបស់ទេវតា គឺឥន្ទធនូ។
[ទេ-វា-វិ-និ-ឆៃ] tev
ពាក្យនេះ ខ្មែរយើងប្រើឱ្យឈ្មោះប្រាសាទជាស្ថានសម្រាប់ប្រជុំធំ នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងចតុម្មុខ ជាប្រាសាទដែលតម្កល់ស្វេត្រឆត្រធំសម្រាប់រាជ្យ :
(អ.សិ.) តំណាលកថាប្រជាប្រិយមួយប្រភេទដែលមានដំណើររឿងនិយាយអំពីទេវៈ ពន្យល់បកស្រាយអំពីបាតុភូតធម្មជាតិនៅក្នុងសម័យកាលដែលមនុស្សមិនទាន់យល់ដឹងបាន ដោយភ្ជាប់នឹងជំនឿលើទេវៈ :
[ទេ-វៈ-កៈ-ថា] teveakkaktha≈
(អ.សិ.) តំណាលកថាប្រជាប្រិយមួយប្រភេទដែលមានដំណើររឿងនិយាយអំពីទេវៈ ពន្យល់បកស្រាយអំពីបាតុភូតធម្មជាតិនៅក្នុងសម័យកាលដែលមនុស្សមិនទាន់យល់ដឹងបាន ដោយភ្ជាប់នឹងជំនឿលើទេវៈ :
មារដែលជាទេវបុត្ត បានដល់ស្ដេចមារាធិរាជ មានកំណើតក្នុងជាន់ទេវតាដែលតែងតែបង្កព្យុះភ្លៀងឱ្យកើតការភ័យខ្លាច។ ក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនាមានតំណាលថា ទេវបុត្តមារ (មារាធិរាជ) បានប្រើកូនស្រីខ្លួន ៣នាក់គឺ នាងតណ្ហា, នាងរាគា, និងនាងអរតី ឱ្យទៅផ្ចាញ់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ តែដោយព្រះអង្គជាប
[ទេ-វៈ-ទ័ត] tevtott
ឈ្មោះភិក្ខុមួយរូបជាព្រះអនុជអយ្យិកាមួយ គឺជីដូនមួយនឹងព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធសក្យមុនីគោតម (ប៉ែកខាងព្រះវរមាតារបស់ព្រះអង្គ) ; ទេវទត្តនេះ, លុះបួសហើយបានយូរបន្តិចមក, ក៏តាំងចិត្តជាសត្រូវនឹងព្រះសក្យមុនីសម្ពុទ្ធ, ខំប្រឹងធ្វើព្យាយាមនឹងសម្លាប់ព្រះអង្គ ប៉ុន្តែមិនបានសម្រេចដូចបំណង,
[ចិត-ជា-ទេ-វៈ-ទាត់-មាត់-ជា-ទេ-វៈ-ដា] tevtott
(ព.ទ.បុ.) សេចក្ដីថា ចិត្តអាក្រក់ប្រហែលនឹងចិត្តទេវទត្ត ប៉ុន្តែសម្ដីដែលចេញពីមាត់ទន់ផ្អែមពីរោះគួរនឹងឱ្យទុកចិត្តថាពិតប្រាកដដូចជាទេវតា។
[ទេ-វៈ-បុត-តៈ-មា] tevtott
មារដែលជាទេវបុត្ត បានដល់ស្ដេចមារាធិរាជ មានកំណើតក្នុងជាន់ទេវតាដែលតែងតែបង្កព្យុះភ្លៀងឱ្យកើតការភ័យខ្លាច។ ក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនាមានតំណាលថា ទេវបុត្តមារ (មារាធិរាជ) បានប្រើកូនស្រីខ្លួន ៣នាក់គឺ នាងតណ្ហា, នាងរាគា, និងនាងអរតី ឱ្យទៅផ្ចាញ់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ តែដោយព្រះអង្គជាប
លទ្ធិឬជំនឿដែលជឿថា ចក្រវាលគឺជាអាទិទេព។ ជំនឿនេះជឿថា អាទិទេពមិនមែនជាភាវៈដោយឡែកទេ ប៉ុន្តែគេជឿថា អាទិទេពជាតថភាពទាំងមូលឬជាអំណាចដែលមានគ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃតថភាព :
[ទេ-វៈ-ធ័ម-មៈ-ជាត-និ-យំ] teveakthmomeakcheatniyum≈
លទ្ធិឬជំនឿដែលជឿថា ចក្រវាលគឺជាអាទិទេព។ ជំនឿនេះជឿថា អាទិទេពមិនមែនជាភាវៈដោយឡែកទេ ប៉ុន្តែគេជឿថា អាទិទេពជាតថភាពទាំងមូលឬជាអំណាចដែលមានគ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃតថភាព :
លទ្ធិឬជំនឿមួយដែលជឿលើអត្ថិភាពនៃអាទិទេពមួយឬច្រើន។ ជំនឿនេះចាត់ទុកអាទិទេពថា ជាអ្នកបង្កើតលោក ជាប្រភពនៃតម្លៃទាំងអស់ ជាភាវៈមួយដែលមានវត្តមានគ្រប់ដំណើរទាំងអស់ក្នុងលោកនេះ ជាភាវៈស្មារតី និងជាភាវៈមនុស្ស ហើយតាមរយៈនេះ មនុស្សអាចទាក់ទងជាមួយអាទិទេពយ៉ាងជិតស្និទ្ធ :
[ទេ-វៈ-និ-យំ] teveakniyum≈
លទ្ធិឬជំនឿមួយដែលជឿលើអត្ថិភាពនៃអាទិទេពមួយឬច្រើន។ ជំនឿនេះចាត់ទុកអាទិទេពថា ជាអ្នកបង្កើតលោក ជាប្រភពនៃតម្លៃទាំងអស់ ជាភាវៈមួយដែលមានវត្តមានគ្រប់ដំណើរទាំងអស់ក្នុងលោកនេះ ជាភាវៈស្មារតី និងជាភាវៈមនុស្ស ហើយតាមរយៈនេះ មនុស្សអាចទាក់ទងជាមួយអាទិទេពយ៉ាងជិតស្និទ្ធ :
វិទ្យាសិក្សាអំពីទេវៈ។
[ទេ-វៈ-វិត-ទ្យា] teveakvittyea≈
វិទ្យាសិក្សាអំពីទេវៈ។
ទម្រង់នៃការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ ដែលច្បាប់និងបទបញ្ញត្តិទាំងឡាយកើតចេញពីក្រឹត្យក្រម (ច្ប.) ដែលកំណត់ដោយសាសនាណាមួយ។ ទម្រង់នៃការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបែបនេះ ដឹកនាំដោយផ្អែកលើច្បាប់អាទិទេព ហើយអាទិទេពត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រមុខរដ្ឋ។ គម្ពីរពិសិដ្ឋរបស់សាសនា ត្រូវបានចាត់ទុកជាសារ ឬបទបញ្ជា ឬក៏
[ទេ-វា-ធិ-ប៉ៈ-តៃ] teveathibaktai≈
ទម្រង់នៃការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ ដែលច្បាប់និងបទបញ្ញត្តិទាំងឡាយកើតចេញពីក្រឹត្យក្រម (ច្ប.) ដែលកំណត់ដោយសាសនាណាមួយ។ ទម្រង់នៃការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបែបនេះ ដឹកនាំដោយផ្អែកលើច្បាប់អាទិទេព ហើយអាទិទេពត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រមុខរដ្ឋ។ គម្ពីរពិសិដ្ឋរបស់សាសនា ត្រូវបានចាត់ទុកជាសារ ឬបទបញ្ជា ឬក៏
(ម.ព. ទេពារក្ខ ក្នុង អារក្ខ)។
[ទេ-វា-រ៉ាក់] tevearak≈
(ម.ព. ទេពារក្ខ ក្នុង អារក្ខ)។
(ម.ព. ទេវ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ទេ-វា—] tevea—≈
(ម.ព. ទេវ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ព្រះឥន្ទ្រ; ព្រះឥន្ទ្របានជាមានព្រះនាមថាទេវិន្ទនេះ ពីព្រោះព្រះអង្គធំជាងអស់ទេវតាក្នុងស្ថានសួគ៌ពីរជាន់ គឺជាន់ចាតុម្មហារាជិកានិងត្រៃត្រិង្ស។
[ទេ-វិន] tevintor
ព្រះឥន្ទ្រ; ព្រះឥន្ទ្របានជាមានព្រះនាមថាទេវិន្ទនេះ ពីព្រោះព្រះអង្គធំជាងអស់ទេវតាក្នុងស្ថានសួគ៌ពីរជាន់ គឺជាន់ចាតុម្មហារាជិកានិងត្រៃត្រិង្ស។